Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Για περιφερειάρχες, πάντως, δεν είπε ο Μάρκος

Posted by sarant στο 13 Νοεμβρίου, 2010


Μια και αύριο ολοκληρώνονται οι εκλογές, σκέφτηκα να παρουσιάσω εδώ ένα (πασίγνωστο, βέβαια) τραγούδι που έχει επιφανειακά ως θέμα του τις εκλογές. Βέβαια, θα ταίριαζε περισσότερο σε εκλογές βουλευτικές, αλλά τραγούδι για περιφερειάρχες δεν είχε κανείς τη διεστραμμένη φαντασία να γράψει, οπότε το τραγούδι που έχω στο νου μου αναφέρεται σε πρωθυπουργούς. Άλλωστε και τούτες εδώ οι εκλογές υποτίθεται ότι θα μπορούσαν έμμεσα να οδηγήσουν σε ανάδειξη πρωθυπουργού, αν υποθέσουμε ότι το διάγγελμα δεν ήταν μπλόφα -αλλά δεν θα πολιτικολογήσω σήμερα, θα αφήσω τον Μάρκο να σχολιάσει.

Ποιον Μάρκο; Τον Μάρκο Βαμβακάρη, ο οποίος, όπως και άλλοι προπολεμικοί ρεμπέτες, αγαπούσε να σχολιάζει την επικαιρότητα στα τραγούδια του. Κι όταν το 1936 συμβαίνουν αλλεπάλληλοι θάνατοι πρωθυπουργών, σύμπτωση που ασφαλώς θα συζητιόταν πολύ στην πιάτσα, ο Μάρκος αποφάσισε να το κάνει τραγούδι, κι έγραψε τους Πρωθυπουργούς, όπως είναι γνωστό το τραγούδι στα πάλκα, ή Ο Μάρκος υπουργός, όπως είναι ο επίσημος τίτλος του.

Τα λόγια είναι τα εξής:
Απέθανε ο Κονδύλης μας
πάει και ο Βενιζέλος
την πούλεψε κι ο Δεμερτζής
που θα ‘φερνε το τέλος.

Όσοι γινούν πρωθυπουργοί
όλοι τους θα πεθάνουν
τους κυνηγάει ο λαός,
απ’ τα καλά που κάνουν.

Βάζω υποψηφιότητα
πρωθυπουργός να γίνω,
να κάθομαι τεμπέλικα
να τρώω και να πίνω.

Και ν’ ανεβαίνω στη Βουλή
εγώ να τους διατάζω,
να τους πατώ τον ναργιλέ
και να τους μαστουριάζω.

Η πρώτη στροφή δεν γράφτηκε στον δίσκο, λεγότανε μόνο στα πάλκα. Εδώ ακούμε σε γιουτουμπάκι την πρωτότυπη εκτέλεση από τον Μάρκο:

και εδώ μια πολύ μεταγενέστερη, από τον Δημήτρη Τσαουσάκη, γιο του Πρόδρομου, η οποία περιλαμβάνει και την πρώτη στροφή με τα ονόματα των πεθαμένων πρωθυπουργών:

Πότε ακριβώς γράφτηκε το τραγούδι ομολογώ ότι δεν το ξέρω και δεν έχω πρόχειρο το βιβλίο του Κουνάδη, που ασφαλώς θα το λέει. Εδώ διαβάζω ότι ο Μάρκος, στην αυτοβιογραφία του, λέει ότι το έγραψε την άνοιξη του 1936 και πρόλαβε να το δισκογραφήσει πριν από τη δικτατορία του Μεταξά, διότι μετά η λογοκρισία δεν θα το άφηνε. Σε άλλες πάντως πηγές, βρίσκω να χρονολογείται ο δίσκος από το 1935. Κι επειδή ο Μάρκος ήταν μέγιστος αλλά προφήτης δεν ήταν, αυτό θα σήμαινε ότι η πρώτη στροφή, που μιλάει για τους θανάτους των πρωθυπουργών, θα προστέθηκε αργότερα, κάτι καθόλου απίθανο.

Σε κάθε περίπτωση, το 1936 πράγματι συνέβηκαν αλλεπάλληλοι θάνατοι πολιτικών που είχαν διατελέσει πρωθυπουργοί. Να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Μετά την επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου Β με το νόθο δημοψήφισμα του Νοεμβρίου 1935, ορκίζεται κυβέρνηση Δεμερτζή και προκηρύσσονται εκλογές για τις 26.1.1936. Από τις εκλογές, οι δυο μεγάλες παρατάξεις βγαίνουν σχεδόν ισόπαλες. Οι φιλελεύθεροι (βενιζελικοί) παίρνουν 126 έδρες και μαζί με τους συμμάχους τους έχουν 142 βουλευτές. Οι αντιβενιζελικοί έχουν 143 βουλευτές (72 το Λαϊκό Κόμμα του Τσαλδάρη, 60 η Λαϊκή Ριζοσπαστική Ένωσις των Κονδύλη-Θεοτόξη, 7 η Ένωση Ελευθεροφρόνων του Μεταξά και 4 το Εθνικό Μεταρρυθμιστικό Κόμμα). Το Παλλαϊκό Μέτωπο (ΚΚΕ) πήρε 15 έδρες και τυπικά έγινε  ο ρυθμιστής της κατάστασης. Ο γραμματέας του, ο Στέλιος Σκλάβαινας, υπέγραψε στις 19.2.36 με τον Θ. Σοφούλη των Φιλελευθέρων το μυστικό και αργότερα περίφημο σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα, που ποτέ δεν υλοποιήθηκε.

Λίγες μέρες μετά τις εκλογές, στις 31 Ιανουαρίου 1936, πεθαίνει ο πρώτος πρωθυπουργός, ο Γεώργιος Κονδύλης (1879-1936), δυο φορές πρωθυπουργός, το 1926 και το 1935, και τις δυο με πραξικόπημα. Στις 6 Μαρτίου 1936 ο Σοφούλης εκλέγεται πρόεδρος της Βουλής με τις ψήφους των Φιλελευθέρων και της Αριστεράς. Ο Σοφούλης πήρε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αλλά την κατέθεσε και πρότεινε στο βασιλιά να γίνει πρωθυπουργός ο Δεμερτζής με τον όρο να παραμείνει υπουργός Στρατιωτικών ο Μεταξάς. Τελικά ορκίστηκε στις 14 Μαρτίου η κυβέρνηση Δεμερτζή με τον Μεταξά αντιπρόεδρο.

Και τότε πεθαίνει ο δεύτερος πρωθυπουργός -στις 18 Μαρτίου 1936, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στο Παρίσι. Κι ενώ η κυβέρνηση είχε αποφασίσει να εκτεθεί ο νεκρός σε λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη και μετά να ταφεί στην Κρήτη, οι αντιβενιζελικοί, με επικεφαλής τον μετέπειτα κατοχικό πρωθυπουργό Ι. Ράλλη, οργάνωσαν διαδηλώσεις και η κυβέρνηση, φοβούμενη τις ταραχές, έδωσε εντολή το αντιτορπιλικό που ερχόταν από τη Γαλλία να κατευθυνθεί κατευθείαν στα Χανιά.

Τρίτος θάνατος πρωθυπουργού, τη νύχτα της 12 προς 13 Απριλίου. Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός Κ. Δεμερτζής, που ήταν και καθηγητής Πανεπιστημίου και εθεωρείτο υπεράνω κομμάτων και είχε ακριβώς γι’ αυτό το λόγο επανέλθει στην πολιτική το 1935, βρέθηκε νεκρός στο κρεβάτι του από ανακοπή καρδιάς. Αποτέλεσμα είναι ότι ο βασιλιάς Γεώργιος, πραξικοπηματικά, ενώ υπήρχε Βουλή με δεδηλωμένη πλειοψηφία, έδωσε την εντολή στον Μεταξά, που ήταν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.Τελικά τα αστικά κόμματα, είτε παραπλανημένα είτε εν γνώσει τους, έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης ή ανοχής στον Μεταξά, πιστεύοντας τάχα ότι η κυβέρνησή του ήταν μεταβατική.

Τότε πρέπει να γράφτηκε και η πρώτη στροφή του τραγουδιού, λίγο μετά τον θάνατο του Δεμερτζή: την πούλεψε κι ο Δεμερτζής που θα’φερνε το τέλος.

Διάλειμμα λεξικογραφικό. Την πούλεψε σημαίνει «έφυγε». Βρισκόμαστε σε μια εποχή που όλος ο κόσμος φοράει καπέλο, και η πιο γνωστή μάρκα καπέλων είναι ο Πουλόπουλος (που το εργοστάσιό του σώζεται στα Πετράλωνα. Πιλοποιείον Πουλοπούλου, και στις διαφημίσεις Πιλ-Πουλ. Όποιος έφευγε από μια παρέα, ιδίως δε όποιος έφευγε βιαστικά, έπαιρνε το καπέλο του από την καπελιέρα και «γινόταν Πουλόπουλος». Στην αρχή η φράση «γίνομαι Πουλόπουλος» σημαίνει απλώς φεύγω, αλλά επίσης παίρνει και τις σημασίες «φεύγω βιαστικά, το σκάω» και «δραπετεύω».

Γίνομαι Πουλόπουλος και σε συντομία: Γίνομαι Πούλος, και σε συνδυασμό με το πουλί που πέταξε έχουμε το ρήμα «την πουλεύω». Υποστηρίζω ότι κακώς ο Μπαμπινιώτης και το slang.gr ετυμολογούν το «την πουλεύω» από την υβριστική φράση «(πάρε) τον πούλο!» (ή «τον μπούλο»), που είναι πολύ, μα πολύ νεότερη. Είμαι βέβαιος ότι έχει συμβεί το αντίθετο, δηλαδή η αποπεμπτική φράση «τον  πούλο» προέκυψε από το «πουλεύω». Βέβαια, η πονηρή σημασία της λ. πουλί/πούλος υπάρχει και το 1930, καμιά αμφιβολία γι’ αυτό, και πάντοτε γίνονταν και διάφορα σχετικά λογοπαίγνια (π.χ. η σατιρική Παπαρούνα του Πολ Νορ είχε και τον εικονικό συνεργάτη Πούλο Πουλόπουλο) -αλλά η φράση «έγινε Πουλόπουλος» και «έγινε Πούλος» σήμαινε σίγουρα «φεύγω, το σκάω» και από εκεί βγήκε το «την πούλεψε».

Ξαναρχόμαστε στους πρωθυπουργούς. Διότι, μπορεί το τραγούδι να μνημονεύει τρεις, αλλά μέσα στην ίδια πρωθυπουργοκτόνα χρονιά, το 1936, πέθαναν κι άλλοι.

Στις 17 Μαΐου, ή μάλλον τη νύχτα 16 προς 17 Μαΐου 1936, πεθαίνει σε ηλικία 69 ετών ο αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος Παναγής Τσαλδάρης, και πάλι από ανακοπή καρδιάς, που είχε διατελέσει πρωθυπουργός, με διαλείμματα, την περίοδο 1932-35. Ο θάνατός του μεγάλωσε τον κατακερματισμό στον πολιτικό κόσμο και διευκόλυνε τα δικτατορικά σχέδια του Μεταξά -ότι θα κηρυχθεί δικτατορία ήταν πια κοινό μυστικό. Ο Ριζοσπάστης είχε δημοσιεύσει αναλυτικά τα σχέδια, ο δε Σοφοκλής Βενιζέλος είχε συμφωνήσει με τον Μεταξά. Αλλά δεν έχω χρόνο και δυνατότητες τώρα να αναλύσω την πολιτική κατάσταση του 1936. Προχωράμε στους πρωθυπουργούς που πέθαναν το 1936.

Πέμπτος θάνατος, αλλά μετά την κήρυξη της δικτατορίας, τον Σεπτέμβρη, ο Αλέξανδρος Ζαΐμης -που είχε αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική. Και ο μακάβριος χορός κλείνει στις 17 Νοεμβρίου 1936, που πεθαίνει ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου, κι αυτός 60 χρονών, κι αυτός από ανακοπή της καρδιάς. Έξι θάνατοι, οι τέσσερις από καρδιά, τόσο που θα με εκπλήξει αν δεν έχει διατυπωθεί κάποια θεωρία συνωμοσίας για τους διαδοχικούς θανάτους πρωθυπουργών (ή τουλάχιστο για κάποιους από τους Κονδύλη-Δεμερτζή-Τσαλδάρη) -θεωρία που δεν θα εκπλαγώ αν έχει και στοιχεία αλήθειας.

Τελειώσαμε; Σχεδόν. Το τραγούδι του Μάρκου πιθανόν να είχε και μια επιπλέον στροφή, στο τέλος, η οποία επίσης δεν δισκογραφήθηκε και επίσης λέγεται ότι τραγουδιόταν στα πάλκα:

Και για προσέξετε καλά
Γιαννάκη και Σοφούλη
μην ξεμπουκάρει ο Σκλάβαινας
και σας μασήσει ούλοι!

Αυτό το τετράστιχο πρέπει να το τραγούδησε στη δεκαετία του 1970, στις πρώτες συναυλίες αναβίωσης του ρεμπέτικου, ο Μαρινάκης (Μαρίνος Γαβριήλ) και μου το είχε αναφέρει στις συζητήσεις που είχαμε ο μακαρίτης ο Τάσος Σχορέλης (και το έχω βάλει και σε ένα παλιό μου άρθρο), αλλά το αναφέρει επίσης  σε ένα ωραίο του άρθρο ο Γιώργος Τσάμπρας).

Εδώ, Γιαννάκης είναι ο Μεταξάς και Σοφούλης ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, ο αρχηγός των Φιλελεύθερων, ενώ για τον Σκλάβαινα είπαμε παραπάνω. Μόνο που τελικά ξεμπουκάρησε το πενταπίθαμο ανθρωπόμοιαστο βουβάλι και πράγματι τους μάσησε όλους.

Υστερόγραφο: Κάποιοι μελετητές θεωρούν ότι το τραγούδι αυτό του Μάρκου είναι δείγμα αντιεξουσιαστικής ή αριστερής στάσης, αλλά δεν συμφωνώ. Καλύτερα τα λέει ο Ερανιστής, εδώ. Και ο άλλος στίχος του Μάρκου «κι εσύ βρε Στάλιν αρχηγέ, του κόσμου το καμάρι, όλοι οι εργάτες σ’ αγαπούν γιατ’ είσαι παλικάρι» δείχνει απλώς τον θαυμασμό του ρεμπέτη για τους ισχυρούς άνδρες. Μην ξεχνάμε ότι το ίδιο τραγούδι ξεκινάει με τους στίχους «Ηθελα νάμουν ισχυρός ωσάν το Μουσολίνι/ και σαν τον Χίτλερ ζόρικος που δένει και που λύνει/ σαν τον Κεμάλ που έκανε μεγάλη την Τουρκία/ και κάνουν κόζι οι Ελληνες κι έχουνε απορία».

 

 

62 Σχόλια προς “Για περιφερειάρχες, πάντως, δεν είπε ο Μάρκος”

  1. aerosol said

    Υπάρχουν κάποια στοιχεία που να συνηγορούν για την σχέση Πιλ-Πουλ και Πούλος ή Πουλόπουλος;
    Η πρώτη μου σκέψη είναι πως το να φεύγεις γρήγορα και ξαφνικά (όπως ένα πουλί) δεν χρειάζεται να έχει σχέση με καπέλα και πως ο συσχετισμός με το γνωστό πιλοποιείο θα μπορούσε να είναι ύστερη: πουλί-> πούλος -> πουλόπουλος.

  2. sarant said

    Το «έγινε Πουλόπουλος» είναι γνωστή και καταγραμμένη φράση. Το ότι προέρχεται από το καπέλο που το παίρνεις και φεύγεις το έχω ακούσει από πολλούς και το βρήκα λογικό. Σύμφωνα με άλλη θεωρία, που δεν έχω ελέγξει την εγκυρότητά της, η φράση βγήκε όταν ο βιομήχανος Πουλόπουλος έσκασε κανόνι και έφυγε αφήνοντας απλήρωτους τους δανειστές του. Επειδή όμως η πηγή που το αναφέρει (Νατσούλης) δεν είναι πολύ έγκυρη, δεν βάζω το χέρι μου στη φωτιά.

  3. «Βάζω το καπέλο μου και φεύγω» λέει και το γνωστό τραγούδι του Ζαγοραίου.

  4. aerosol said

    2:
    Επίκαιρο αυτό με το κανόνι!
    🙂

  5. παρεμπ, είμαι ο μόνος που δεν θεωρεί την περιφέρεια ως την καλύτερη απόδοση του region στα συγκεκριμένα συμφραζόμενα;

  6. sarant said

    Αλλά ποιαν, ω Στάζιμπε;

  7. #5 ὁ Στάζυβος σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν θεσσαλονικιώτικη διαμάχη Ἀνθιμοῦ – Δὸν Καμίλο καὶ Μπουτάρη-Πεπόνε ἄθελά του μοῦ θύμισε ὅτι τὸ διακύβευμα τῶν περιφερειακῶν ἐκλογῶν στὴν μικρή μας πόλι (γιὰ νὰ θυμηθῶ καὶ τὸν Χατζῆ) εἶναι ἡ διατήρησι τοῦ μετὰ τοὺς θρησκευτικοὺς πολέμους status quo ποὺ συνοψίζεται στὸ περίφημο cuius regio eius religio. 🙂

  8. τῶν δημοτικ[πων ἐννοοῦσα!

  9. #6 έλα μου, ντε! δεν έχω σκεφτεί καλύτερο όρο, αλλά εξακολουθεί να μην μου αρέσει η περιφέρεια…

  10. Immortalité said

    Είμαι βέβαιος ότι έχει συμβεί το αντίθετο, δηλαδή η αποπεμπτική φράση “τον πούλο” προέκυψε από το “πουλεύω” Εδώ χάμω κανείς δε λέει μού(ν)τζα. Ολοι λένε πούλο ή μπούλο. Και μάλιστα οι πούλοι δεν δίνονται παίζονται. Μου φαίνεται δύσκολο να έχει βγει από το «πουλεύω».

    @ 5 είναι απόδοση του region;

  11. Μαρία said

    Τα του υστερόγραφου τα θυμήθηκα προχτές με αφορμή «Τα κατά Μάρκον». Η αναφορά μάλιστα στον Κεμάλ σε μια εποχή που οι μνήμες απ’ τον πόλεμο με την Τουρκία ήταν ακόμα νωπές θεωρείται και ένδειξη περιθωριακότητας.

  12. Κορνήλιε
    σε συμπαθώ και γι’ αυτό με πληγώνεις που παραλληλίζεις την κόντρα Άνθιμου-Μπουτάρη με εκείνου του Δον Καμίλ-Πεπόνε.
    Εάν είχες διαβάσει πρόσφατα το βιβλίο θα θυμόσουν ότι:
    1ον. Ο Δον Καμίλο ήταν συμπολεμιστής του δήμαρχου Πεπόνε στην αντίσταση κατά των Γερμανών. Ναι, ο Δον Καμίλο με τους δεξιούς κι ο Πεπόνε με τους κομουνιστές αλλά στην περίπτωση Άνθιμου-Μπουτάρη δεν ορκίζομαι πως οποιοσδήποτε εκ των δύο θα πολεμούσε κατά των (όποιων) εισβολέων.
    2ον. Ο Δον Καμίλο και ο Πεπόνε δέρνονταν ανηλεώς αλλά αλληλοσυπληρώνονταν άμα ήταν να βοηθήσουν το χωριό τους. Πιστεύεις ότι οι δύο «δικοί μας» θα έκαναν κάτι τέτοιο;
    και
    3ον. Ο Δον Καμίλο αγαπούσε και σεβόταν τον Πεπόνε, που ανταπέδιδε.
    Ε;

  13. Ἔ βρὲ Σκύλε, ἕνα σχολιάκι λίγο προβοκατόρικο ἔγραψα γιὰ νὰ δήξω (εὐπρεπισμένος τύπος) τὸν ἀντικληρικαλισμό σας, κι ἐσὺ ἀμέσως τσίμπησες! 😛

  14. Αμαν μου ρίχνεις μεζεδάκι θα τσιμπήσω, δεν θα τσιμπήσω;
    Να μην σου πώ ότι στην Ελλάδα (στο θέατρο) τον Δον Καμίλο τον υποδύθηκε ο Μίμης Φωτόπουλος (συμπαθέστατος και ποιητής), ενώ τον Πεπόνε τον υποδύθηκαν διάφοροι ηθοποιοί.

  15. #15 τὸ ἔβαλε πρόσφατα ἡ ΝΕΤ, ὑπάρχει καὶ ὁλόκληρο ἀνεβασμένο. τί ὡραῖα πράματα βάζει ἡ τηλεόρασι ὅταν ἀπεργοῦν οἱ δημοσιογράφοι!

  16. καὶ γιὰ νὰ προβοκάρω κι ἄλλο. τὸν Δὸν Καμίλο τὸν πρωτοεῖδα καὶ τὸν πρωτοέμαθα ἀπὸ κινηματογραφικὴ ἰταλικὴ (νομίζω) ἐκδοχή, ἀπὸ κάτι μεταμεσονύκτιες προβολὲς στὸ ΤΗΛΕΑΣΤΥ.

  17. sarant said

    Όχι από τις κλασικές γαλλικές με τον Φερναντέλ;

  18. Immortalité said

    @16 Κορνήλιε βλέπεις και τηλεάστυ; Η μια μαχαιριά μετά την άλλη…

  19. NM said

    «Πούλος Πουλόπουλος απ’ το Μωριά. Αλεπουτόμαρα!» Ξέρει κάποια/ος ποιανού κύριου ονόματος υποκοριστικό ήταν (είναι?) το «Πούλος»?
    ΥΓ. Χτες δεν έγινα «Πουλόπουλος». Δεν απάντησα γιατί το έκαναν άλλοι, καλύτερα από μένα.

  20. Μαρία said

    19 Δεν πρέπει να είναι υποκοριστικό.
    Έτσι ονομάζεται κι ο Πελοποννήσιος στη Βαβυλωνία.

  21. sarant said

    Κι εγώ συμφωνώ με τη Μαρία.
    Η φράση του 19 πρέπει να είναι από τη Βαβυλωνία.

  22. NM said

    Ναι, είναι από τη Βαβυλωνία. Αυτό το όνομα δηλώνει ο πελοποννήσιος στον αστυνόμο.
    Νομίζω ότι τ’όνομα «Πούλος» πρέπει να ήταν σε χρήση στο Μωριά και δεν είναι εύρημα του Δημ. Βυζάντιου.
    Ο Δ.Β μου φαίνεται ότι υπερβάλλει μερικές φορές στις λέξεις των διαλέκτων (π.χ τα ζακυνθινά του αστυνόμου έχουν περισσότερες ιταλικές λέξεις κι από τη γλώσσα που μιλάνε στα Καλημεροχώρια) αλλά δεν φαντάζεται ούτε αλλοιώνει συνήθως ονόματα.

  23. 13, τους ξεκλήρισες! 🙂

  24. Μαρία said

    Πούλοι σε εκλογικούς καταλόγους του 1873
    http://storyval.blogspot.com/2010/07/1847-1873.html

  25. Μπουκανιέρος said

    Δεν είχαμε πει ότι είναι Παύλος, τελικά;

  26. sarant said

    Ο Παύλος είναι Πώλος, στην Κρήτη.

  27. Immortalité said

    Με πρόλαβε ο Νίκος. Αν και όπως θα δεις Μπουκάν όχι σε όλη την Κρήτη…

  28. Μαρία said

    Μπορούμε να γνωρίσουμε τον Πώλο Πολάκη στον Πούλο Πουλόπουλο.
    Υπήρξε κι ο Μούλος αλλά αυτό ήταν ψευδώνυμο.

  29. Immortalité said

    Μαρία εδώ μούλος είναι βρισιά όχι ψευδώνυμο.

  30. Μαρία said

    29 Παντού όπου το λένε αντί για μπάσταρδος.
    Αλλά αυτός ειδικά ο Μούλος Πουλόπουλος ήταν ψευδώνυμο.

  31. @ 19 ΥΓ. Χτες δεν έγινα “Πουλόπουλος”. Δεν απάντησα γιατί το έκαναν άλλοι, καλύτερα από μένα.
    Αν αναφέρεσαι στα περί 000 και Ευελπίδων, η απορία παραμένει, για μένα τουλάχιστον. Είδα βιαστικά το λινκ που έδωσε η Μαρία (θησαυρός τα σχόλια!) αλλά δεν έβγαλα άκρη.

  32. Immortalité said

    @ 30 Μαρία από το μουλάρι βγαίνει αυτό;

  33. Μαρία said

    32 Το μουλάρι ως υποκοριστικό βγαίνει απ’ τη μούλα(και το μούλο), τη μουλάρα δηλαδή.

  34. Immortalité said

    @33 Ρωτάω γιατί και το μουλάρι μπάσταρδο είδος είναι. Μήπως από κει βγήκε η βρισιά;

  35. Immortalité said

    Για κάτσε, ποια μουλάρα αφού δεν υπάρχει θηλυκό μουλάρι.

  36. Μαρία said

    35 Σοβαρολογείς; Εμείς στη γειτονιά μας είχαμε μια μούλα και φωνάζαμε και «σιιι μούλα».
    Και στα γαλλικά le mulet, la mule.

  37. Immortalité said

    @36 Σωστά μπερδεύτηκα με το ό,τι τα μουλάρια είναι στείρα. Η βρισιά από κει βγαίνει όμως;

  38. Μαρία said

    Πηδάν αλλά δεν γεννάν. Εμείς έχουμε το μουλάρι για το αρσενικό και τη μούλα για το θηλυκό.
    Μούλος δεν λέμε, μόνο μπάσταρδος άντε και κανένα μούλικο.
    Ναι, η ίδια λέξη είναι που πήρε κακιά σημασία.

  39. Μπουκανιέρος said

    26 κ.ε.
    Ε, ναι, υποτίθεται ότι το βενετσιάνικο Polo (βλ. τη συνοικία, το Μάρκο Πόλο κλπ.), έδωσε το όνομα Πόλος (π.χ. σε διάφορα μέρη της Κρήτης – απροπό γιατί το γράφετε με ω;), που εύκολα μπορεί να έγινε Πούλος αλλού. Οι βενετσιάνοι ήρθαν και στο Μοριά, ενώ είναι συνηθισμένο το ιταλικό/βενετσιάνικο τονισμένο ο να ακούγεται στα ελληνικά ου (π.χ. μακαρούνια).
    Νομίζω ότι κάπου τη διάβασα αυτή τη θεωρία, δεν ήταν εδώ; (εξόν αν έχω αρχίσει να βλέπω συγγράμματα στον ύπνο μου – κάτι που δεν μπορώ να το αποκλείσω εντελώς!)

    ΥΓ Είμαστε υπέρ των μούλων, γενικώς. 🙂

  40. Immortalité said

    Υπέρ των μούλων ή των μουλάτων; 😉 (Αν και σένα σ’ αρέσουν οι κινέζες αν θυμάμαι καλά)

    Για το ωμέγα τί να πω. Μπορεί και να είναι από το Paul και να γράψαν το ο μεγάλο. Πώλος δεν είναι και το πουλάρι; Εγώ πάντως θα το ξαναπώ. Παυλή(δες) ξέρω. Πώλο όι.

  41. Μπουκανιέρος said

    Α, ναι, τίποτα δεν ξεχνιέται εδώ πέρα!

    Για να είμαι ειλικρινής, το είχα πει για ρητορικούς λόγους. Δεν είμαι ρατσιστής στο θέμα αυτό, ούτε και στα υπόλοιπα (αν και μου τη δίνει η συμβατική εμμονή με τις ψηλές και τις ξανθιές – κι αν υπάρχει μια νέα λέξη εναντίον της οποίας θα τοποθετηθώ, αυτή είναι οι «δίμετρες» – ευτυχώς δεν ασχολήθηκε ο Ν.). Κατά τα άλλα, με τραβάει το «εξωτικό», οι μουλάτοι κι οι μουλάτες κλπ – ε, το μπουκανιέρος δεν είναι κι εντελώς τυχαίο.
    (και για να τα πω όλα, μου άρεσαν οι τρόποι των κοριτσιών σε μια χώρα γειτονική της Κίνας)

  42. Immortalité said

    Α, ναι, τίποτα δεν ξεχνιέται εδώ πέρα! Το λες εσύ αυτό, που δεν μπορείς να ξεχάσεις πως με λένε; 😉

    Εννοείται ότι πειραχτικά το έκανα το σχόλιο. Η «δίμετρη» πάντως είναι η πρώτη από τις τρεις λέξεις (η επόμενη είναι ξανθιά) που περιγράφουν το προφίλ της μέσης Ελληνίδας. Όλες έτσι είμαστε. Από τη μάνα μας. Άλλος τύπος δεν υπάρχει. Οπότε άμα έχεις πρόβλημα με αυτό, λογικό να σ’ αρέσουν οιεξωτικές ομορφιές…

    Το ψαχνα με τη Στέλλα Χασκίλ αλλά δεν το βρήκα…

  43. Το μουλάρι, εξ όσων γνωρίζω, προέρχεται από τον μύλο (ίσως λόγω της δύναμης του ζώου που το καθιστούσε κατάλληλο για την περιστροφή του κυλίνδρου) για τον οποίο ομολογώ ότι μπερδεύτηκα ή για να ακριβολογώ «έχασα την μπάλα». Έχουμε τον μυλωνά, τον miller, τον müller (γερμ.) ενώ στα ποντιακά ο νερόμυλος λέγεται «χαμελέτε» (ίσως να γράφεται χαμελέτη).
    Στα Ελληνικά λέγεται ημίονος (γιατί όχι ημίιππος;)

    Αλήθεια το τούρκικο μιλέτι έχει σχέση με το μουλάρι και τον μύλο;

  44. *Στα Ελληνικά αλλιώς…

  45. «Εξι θάνατοι πρωθυπουργών την ίδια χρονιά, οι 4 από καρδιά…» Αυτό δεν ήταν πρωθυπουργοκτόνα (τι λέξη! ) χρονιά απλώς, οι Δέκα Μικροί Νέγροι της Αγκάθα Κρίστι ήταν.. σχεδόν.

  46. Kαλημέρα, κ.Σαραντάκο
    Έξι θάνατοι πρωθυπουργών είναι πολλοί, τώρα το διαβάζω. Εξαιρετικός και ο στίχος με το Σκλάβαινα, ειδικά το «και σας μασήσει ο ύ λ ο ι»!
    Σχετικά με τις πολιτικές απόψεις του Μάρκου, γράφει ο Ν. Γεωργιάδης στο Ριζοσπάστη:

    «Ο Μάρκος Βαμβακάρης και ο Νίκος Γούναρης διεκτραγωδήσανε το δράμα των αγωνιστών, που ήταν φυλακισμένοι από τους Γερμανούς στο Χαϊδάρι κι αλλού. Ο Βαμβακάρης: “Τρέξε μανούλα όσο μπορείς, τρέξε να με γλιτώσεις/ κι απ’ το Χαϊδάρι μάνα μου να μ’ απελευθερώσεις…”. Η συμπαράταξή τους με την Εθνική Αντίσταση δείχνει πράγματι ότι στη δεκαετία του ’40, οι συνθέτες αυτοί αντικατέστησαν το πρότυπο του ρεμπέτη με το πρότυπο του αντάρτη.»
    Πρότυπο του αντάρτη, όσον αφορά το Μάρκο δεν υπάρχει, στο ποστ υπάρχουν αναλυτικά και οι σύνδεσμοι.
    Στην αυτοβιογραφία του πολυτεχνίτη Μάρκου υπάρχει μια αξιόλογη εισαγωγή για την κοινωνική θέση και το φρόνημα του ρεμπέτη, ο ίδιος είναι πολύτιμη πηγή, μέχρι και οδηγίες κατασκευής ναργιλέ μας δίνει, αυτή τη στιγμή δεν την έχω μπροστά μου,θυμάμαι όμως ότι, στην τελική έκδοση κόπηκε το 20% του αρχικού κειμένου ως υβριστικό. Κρίμα.
    Καλημέρα σε όλους/ες.

  47. Υπήρχε, για την ιστορία, και συνταγματάρχης Πούλος, ήταν ένα απόβρασμα που αποχώρησε μαζί με τους ναζί:
    http://archive.enet.gr/online/online_fpage_text/id=73051852,87897164,93691340

  48. sarant said

    Καλημέρα!

    Το μουλάρι, Στράβωνα, προέρχεται από το λατινικό mulus, και δεν έχει σχέση με τον μύλο, τουλάχιστο σύμφωνα με τα λεξικά. Το σάιτ που παραπέμπεις δεν είναι έγκυρο (έχει και μερικά σωστά, πάντως).

    Ερανιστή, δίκιο έχετε και για τον Γεωργιάδη και για τον Πούλο.

    Μπουκανιέρε, κι εμένα με εκνευρίζει η λέξη ‘δίμετρη’.

  49. Ξέρω Πολ από Πολύβιο, πιάνεται; 🙂 Κι απ’ τα παράξενα για μένα επίθετα, Ποάλας· στο ομώνυμο ΠΟΑΛΑ (μικροί δεν ξέραμε να το τονίσουμε, και μετά τι πάει να πει) άκουσα ζωντανά τον Μικρούτσικο με το τζαζίστικο κουαρτέτο του, στο Σταυρό του Νότου. Τεκές ο σινεμάς με τα ξύλινα καθίσματα από το τσιμπούκι του ΘΜ και το μισό ακροατήριο…

  50. sarant said

    Εννοείς τον Pol Arcas (Πολύβιο Δημητρακόπουλο);

  51. Immortalité said

    ΠΟΑΛΑ (μικροί δεν ξέραμε να το τονίσουμε, και μετά τι πάει να πει) Δεν το μοιράζεσαι μαζί μας;

  52. #50 Όχι, έναν γείτονα.

    #51 πού θα πάει, θα μάθω να εκφράζομαι καλύτερα. Αναδιατυπώνω: μικροί, που απλώς διαβάζαμε την πινακίδα, δεν ξέραμε να το τονίσουμε, και μετά που μάθαμε, δεν είχαμε ιδέα ότι πρόκειται για επώνυμο, κι αναρωτιόμασταν τι πάει να πει…

  53. Immortalité said

    @52β Α!!! 🙂

    Μα δεν είναι θέμα έκφρασης, αλλά τα μισά (και βάλε) που σκέφτεσαι δεν τα γράφεις κι εμείς που δεν είμαστε στο μυαλό σου, αναρωτιόμαστε…

  54. #48 Το οποίο mulus μήπως έχει Ελληνική ρίζα;

  55. sarant said

    Στράβωνα, το λατινικό λεξικό που είχα κοιτάξει (του Ερνού Μεγιέ) λέει όχι. Αλλά κι αν ήταν, δεν θα ήταν από το μυκώμαι, δεν βλέπω κάποια σχέση.

  56. Σχετικά πάντως με το ποντιακό χαμελέτε (νερόμυλος) σκέφτηκα ότι ίσως να προέρχεται από το χαμελά (χαμηλά) καθώς τα ποτάμια συνήθως είναι χαμηλότερα των οικισμών. Από την άλλη χάμελα είναι μια ποντιακή χορευτική φιγούρα κατά την οποία ο χορευτής ταλαντώνει με μεγάλη συχνότητα τους ώμους του, ίσως προσομοιώνοντας κάποιον μηχανισμό λειτουργίας της χαμελέτες (ποντιακή προφορά) ή το αντίστροφο.

    Τώρα ως προς τη σχέση του μύλου με τα μουλάρια, το mulus και το μυκώμαι – ξέρεις πόσο μου αρέσει να περιπλέκω τα πράγματα 🙂 – ίσως να σχετίζεται με το μέρος εκείνο όπου ακούγονταν πολλοί βρυχηθμοί λόγω της έντονης ταλαιπωρίας ζώων ή ανθρώπων.

  57. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Βρήκα απόψε αυτό το γιουτουμπάκι που θα μπορούσε να προστεθεί στα δύο άλλα που υπάρχουν στο κείμενο του sarant. («Χωρίς λογοκρισία στίχων» λέει).

  58. […] Νίκος Σαραντάκος  αναφέρεται επίσης στο […]

  59. Παναγιώτης Κ. said

    Ο Χοντρονάκος με τη Μαριώ τραγουδάνε ως εξής:

    «Δεν έγινα πουλόπουλος
    και μ΄ αρπαξε ο Σταυρόπουλος»
    Σταυρόπουλος: Προφανώς αστυνομικός της δίωξης ναρκωτικών την εποχή που γράφτηκε το τραγούδι.

  60. spatholouro said

    Ένα παράθεμα από τον Ημερήσιο Τύπο των αρχών της δεκαετίας του ’20 (εφημ. ΠΟΛΙΤΕΙΑ 21/3/1923), νομίζω πως συνηγορεί υπέρ του πουλιού, καθώς επεξηγώντας την τρέχουσα τότε έκφραση «βρήκε τον Πουλόπουλο», αναφέρει: «Ευρίσκειν τον Πουλόπουλον ή Πούλον ίσον δραπετεύειν».

    Επίσης, όσο κοίταξα, πουθενά δεν είδα να τεκμηριώνεται ότι βάρεσε κανόνι ο Πουλόπουλος των πίλων…

  61. sarant said

    60 Μερσί. έτσι κι αλλιώς το άρθρο θέλει ξαναγράψιμο!

  62. Spiridione said

    Το Πούλος είναι από τα ξορκιστικά βαφτιστικά, Πουλημένος, Βρετός κλπ, με την πρόληψη της εικονικής αγοραπωλησίας του βρέφους προκειμένου να επιζήσει.
    Το πουλεύω το αναφέρει ο Πολίτης ως Ηπειρώτικο που σημαίνει πετάω.
    https://books.google.gr/books?id=0tcQBwAAQBAJ&pg=PA819&dq=%22%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CF%89%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiPou-Au_rJAhVL7hoKHQJVCssQ6AEIHDAA#v=onepage&q=%22%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CF%89%22&f=false

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: