Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ένα φεγγάρι του Λαπαθιώτη για τη χτεσινή πανσέληνο

Posted by sarant στο 30 Αυγούστου, 2015


Χτες, καθώς γυρνούσαμε από τη Θεσσαλονίκη, αντικρίσαμε ξαφνικά ένα τεράστιο φεγγάρι να κάθεται πάνω στο Καλλίδρομο, και συνειδητοποιήσαμε πως ήταν πανσέληνος -δυο φεγγάρια τον Αύγουστο που έλεγε κι εκείνη η ταινία. Για το φεγγάρι έχουν γραφτεί αμέτρητα ποιήματα και τραγούδια, που σε πιάνει δέος ακόμα και να σκεφτείς πως θα τα ανθολογήσεις, οπότε θα περιορίσω το πεδίο μου στον αγαπημένο μου Ναπολέοντα Λαπαθιώτη.

Ο Λαπαθιώτης έχει γράψει πολλά ποιήματα για το φεγγάρι, σήμερα όμως θα διαλέξω να παρουσιάσω ένα πεζό του με αυτόν ακριβώς τον τιτλο – Φεγγάρι. Ένα πεζό σχεδόν σαν ποίημα, με τη γνωστή ρυθμική πρόζα του Λαπαθιώτη, που το είχα παρουσιάσει και στον παλιό μου ιστότοπο κι ύστερα το συμπεριέλαβα στον πρώτο τόμο των διηγημάτων του Λαπαθιώτη (Τα μαραμένα μάτια και άλλες ιστορίες). Πρώτη του δημοσίευση, τον Αύγουστο του 1922 στο περιοδικό «Μούσα».

Να πούμε εδώ ότι ενώ το φεγγάρι είναι συχνότατο μοτίβο στα λαπαθιωτικά ποιήματα, όχι σπάνια είναι λυπημένο και χλωμό ή άλλες φορές μάλλον εχθρικό, αλλόκοτο, προκαλεί φόβο: Έν’ αλλόκοτο φεγγάρι, σαν ένα κομμάτι πάγου, / πεθαμένο και στημένο μες στη μέση του πελάγου (Τοπίο χειμωνιάτικο) ή το παράξενο φεγγάρι περπατούσε μυστικά (Μια νύχτα πόθου μαγική) ή ακόμα και τερατώδες: Απόψε πρόβαλε γυμνή, σαν τέρας, η Σελήνη (Εκάτης πάθη). Ωστόσο, στο πεζό που θα παρουσιάσουμε σήμερα, το φεγγάρι μπορεί να είναι πελώριο και παράξενο, αλλά κάνει τη νύχτα απαλότατη και τους ανθρώπους να φαίνονται σχεδόν καλοί καλούς.

Φεγγάρι

Μέσ’ στην απαλοτάτη νύχτα, μέσ’ στο νωθρό πελώριο φεγγάρι, που τ’ άστρα ήσαν άστιλπνα και λιγοθυμισμένα, η παρεούλα είχε παρμένη την κιθάρα της, και θέλησε να πλανηθεί στην τύχη· πρόβαλε αργά κατηφορίζοντας, πέρα, απ’ τη Σχολή των Ευελπίδων, κι έστριψε, και τράβηξε προς τη Λεωφόρον Αλεξάνδρας. Μέσ’ στο γαλάζο φόντο του βραδιού, ήταν χυμένη μιαν αλλόκοτη σιωπή, σαν και τα πράγματα όλα να ήταν ποτισμένα μυστηριώδη φίλτρα, σαν αφιόνια, και να καραδοκούσαν κάποια λύτρωση, κάποιο παυσώδυνο βαθύ, τελειωτικό. Εδώ – εκεί περνούσαν κι άλλες παρεούλες, κορίτσια σφιχταγκαλιασμένα ένα με τ’ άλλο, παιδιά μ’ ένα κρυφό φιλί στα χείλη, και μ΄ ασημένια μέτωπα στιλπνά· κι όλ’  οι άνθρωποι ήταν σα να κολυμπούσαν στο φεγγάρι, καθώς τα ψάρια μέσ’ στη γυάλα, και να εκινούντο ρυθμικά κι αυτόματα, χωρίς αυθυπαρξία, σαν η συνείδησή τους να ήτανε, κι αυτή, φευγάτη ή κοιμισμένη…

Η παρέα τράβηξε καταμεσίς του δρόμου, μέσ’  στα ράγια, κι έφτασε ως μια μάντρα, κι έκατσε να πιει, να μερακλώσει…

Ήταν Σαββατόβραδο, που τα τελεμένα τα κορμιά ζητάν ανάπαψη, και τα ροζιασμένα δάχτυλα ξεχνάν τους κόπους, και θυμούνται την αγάπη… Και καθώς ήταν έτσι το φεγγάρι ολάργυρο, σα νόμισμα φρεσκοκομμένο (είχαν απόψε πάρει τη βδομάδα), κάθισαν γύρω στο τραπέζι, και μάζωξαν του κόσμου τις καρέκλες, και ξαπλωθήκαν, χέρια και πόδια μπερδεμένα, ψαθάκια, καβουράκια πεταμένα, μαλλιά αφηνιασμένα, μαύρα τσουλούφια, κυματιστά κι εβένινα…

Το παιδί έτρεξε ναν τα περιποιηθεί, κι άπλωσε μια πετσέτα στο τραπέζι.

– Πούσαι, φέρε μας ένα κατοσταράκι στα τέσσερα, και κάνα μεζέ…

– Ψητό, σαλάμι, αυγά της ώρας; Μας φέραν σήμερα και φέτα, που ’ναι μεγαλείο!

– Γεια σου! φέρε μας φέτα, κάνε μας και καμπόσα αυγά τηγανητά… Που ’σαι! και ψωμί…

– Αμέσως! να σας κόψω και καμιά ντοματοσαλατίτσα;…

– Μπράβο! Είσαι θεός, αδερφούλη… Και κάνε σύντομα…

Κι η παρέα απλώθηκε, τεντώθηκε, κουλουριάστηκε, έσκασε στα γέλια, είπε αστεία, καλαμπούρισε, τσακώθηκε, βλαστήμησε, κι ύστερα αρχίνησε να τσαγγρουνίζει την κιθάρα:

Ταμ, τιμ, τιμ – ταμ, τιμ, τιμ – ταμ, τιμ, τιμ…

………………………………..

…Σιγά σιγά, το τραγούδι φούντωσε, δυνάμωσε και υψώθη συμπαγές μέσ’ στο φεγγάρι· οι συμπυκνωμένες νεανικές φωνές αρμονίσθηκαν, εμπλέχτηκαν, παντρεύτηκαν όλες μαζί, και τίναξαν τη φλογερήν επίκλησή τους, προς το κατάπληκτο κι επιεικές φεγγάρι…

Άλλος είχε βάνει το καπέλο του στραβά, κι άλλος πίσω, κι έλαμπε το μέτωπό του, – κι άλλος είχε βγαλμένο το σακάκι, και τόχε στον ώμο του ριγμένο· κι όλοι τραγουδούσανε μαζί:

νταμ! ντουμ! ντουμπαντουμπαντούμ!
στο διάβολο να πας,
κι εσύ και η μαμάκα σου,
κι ο λάγιος που αγαπάς…

… Και η νύχτα έπαιρνε το τραγούδι με τα γαλανά, τα οπάλινα χέρια της, και το τοποθετούσε στην καρδιά της· και τα μάτια των άστρων έτρεχαν αόρατα δάκρυα μέσ’ στο διάστημα, και πού και πού, κι ένας διάττων απεσπάτο μέσ’ απ’ την οικογένεια των άστρων, σα να μη βαστούσε πλέον, κι αυτοκτονούσε μέσ’ στο χάος σιωπηλά… Κι ο καημός, κι η νοσταλγία, είχαν έτσι πήξει γύρω απ’ τη μελπόμενη κιθάρα, που κάθε της παλμός, κι ο πλέον ελάχιστος, δημιουργούσε γύρω πλήθος κύκλους, κι έφτανεν ως πέρα, καθώς το πέσιμο μιας στάλας στο νερό…

– Φέρε κρασί! Κρασί…

Και το κρασί εκομίζετο θριαμβευτικά και γιόμιζε σπινθηριστά τα παχυκρύσταλλα ποτήρια, κι οι αναπνοές ήταν ανήσυχες, τα γόνατα λυμένα, κι ένα στήθος πρόβαλλε γυμνό απ΄ τ’  ανοιχτό πουκάμισο, με τ’ αχνό χρώμα της επιθυμίας… Κι η επιθυμία φαινόταν να είχε έτσι κορώσει, κι η σάρκα να ήταν έτσι κεντρισμένη, που το φεγγάρι έγιν’ ένας ασημένιος πόθος, και φλόγισε τη μεθυσμένη νύχτα…

– Κρασί! Κρασί! Κρασί…

………………………………..

Μέσ’ στην απαλοτάτη νύχτα, που τ’ άστρα ήσαν άστιλπνα και λιγοθυμισμένα, μέσ’ στο νωθρό παράξενο φεγγάρι – το βράδυ εκείνο κι οι άνθρωποι ήταν σχεδόν καλοί.-
(Μούσα, Αύγουστος 1922)

Κι ένα λογοτεχνικό-μουσικό υστερόγραφο.
Το τετράστιχο που τραγουδάει η παρέα στο διήγημα, θυμάμαι καλά ότι το τραγουδούσε κι ο παππούς μου, μόνο που έλεγε:

Γιαμ γιουμ δεν σε θέλω πια
στο διάολο να πας
κι εσύ και η μανούλα σου
κι ο μάγκας π’ αγαπάς.

(Είπα «θυμάμαι καλά» αλλά ήταν νύχτα: τώρα που είναι μέρα και το ξαναβλέπω, είμαι βέβαιος πως ο παππούς μου στον τέταρτο στίχο έλεγε: κι ο μάπας π’ αγαπάς).

Αλλά και στον Γιούγκερμαν του Καραγάτση εμφανίζεται το ίδιο περίπου τετράστιχο. Δεν έχω πρόχειρο το βιβλίο, αλλά αν θυμάμαι καλά όταν ο Βάσιας φτάνει στον Πειραιά ερχόμενος από την Πόλη, ακούει να το τραγουδάει ένας μάγκας. Εντύπωσή μου είναι ότι ο τέταρτος στίχος, στην καταγραφή του Καραγάτση, είναι:

κι ο ναύτης π’ αγαπάς.

Στη ρεμπέτικη τραγουδογραφία υπάρχει ένα τραγούδι «Γιαφ γιουφ», σε πολλές παραλλαγές και επανεκτελέσεις, που το έχουν τραγουδήσει από τη Ρόζα Εσκενάζη και τον Τέτο Δημητριάδη (αδελφό του Φωκίωνα) ίσαμε τη Χαρούλα Αλεξίου.

Ωστόσο, τον στίχο «κι ο μάγκας / ο ναύτης / ο λάγιος π’ αγαπάς» δεν τον έχω πετύχει σε καμιάν εκτέλεση -ή τουλάχιστον δεν θυμάμαι. Θα το λέγανε πάντως, για να έχει καταγραφεί από τρεις πηγές.

 

82 Σχόλια to “Ένα φεγγάρι του Λαπαθιώτη για τη χτεσινή πανσέληνο”

  1. leonicos said

    και τους ανθρώπους να φαίνονται σχεδόν καλούς

    και τους ανθρώπους να φαίνονται σχεδόν καλοί

    Yeh! Όλοι τα κάνουμε. Ο Προσγολίτης μούέχει διορθώσει 6.548 λάθη ώς τώρα, και συνεχίζει

  2. Gpoint said

    Νομίζω πως το τραγούδι που έβαλες δεν έχει σχέση, μοιάζει να είναι από τα ρεμπέτικα της φθίσης όπως το

    Μάνα μου, το στήθος μου πονεί,
    μάνα μου, μου τόπαν κι οι γιατροί
    μάνα μου είμαι φθισικός, έχω μεγάλη φθίση
    κι ο πόνος μεσ΄ στο στήθος μου δεν λέει να μ’ αφήσει
    κ.λ.π.

  3. Παναγιώτης Κ. said

    Καλημέρα,
    Είδα την χθεσινοβραδυνή πανσέληνο και το καθρέφτισμα της στη θάλασσα στην παραλία Διονυσίου στη Χαλκιδική. Αυτό το ίδιο το θέαμα συν το μύθο που θέλει το Αυγουστιάτικο φεγγάρι αλλιώτικο από τα άλλα φεγγάρια μαζί και η θετική προδιάθεση έκαναν το σκηνικό όμορφο!
    Πέρυσι την ίδια μέρα της πανσελήνου με είχε παρασύρει η κόρη μου,σχεδόν με είχε επιστρατεύσει, και βρέθηκα στην Αρχαία Αγορά στη Θεσσαλονίκη. Περιβάλλον, μουσικές, κόσμος ( από το κόσμημα δεν βγαίνει η λέξη κόσμος;) δικαίωσαν την επιμονή της κόρης μου και για άλλη μια φορά είπα: Να είμαστε με κόσμο δηλαδή να συγχρωτιζόμαστε με τους άλλους. Εξάλλου σε τέτοιες συνάξεις και με την καλή διάθεση που υπάρχει, η επικοινωνία και οι γνωριμίες είναι εύκολα πράγματα.
    Με μέτρο λοιπόν, η προσχώρησή μας στο ηλεκτρονικό πολιτισμό που, όπως και να το κάνουμε, έχει αλλάξει τα δεδομένα και μας απομονώνει ή έστω φτιάχνει μια άλλου τύπου επικοινωνία.

  4. leonicos said

    Στην Νορβηγία όπου πέρασα κάποιες μέρες προσφάτως, συνέβη το εξής απίθανο περιστατικό, που φοβάμαι ότι δεν θα το πιστέψετε.

    Βγήκα πιο έξω, μέσα στο δάσος, κι εκεί αντίκρισα καμιά δεκαριά τύπους, αλλόκοτους και περίεργους, με μακριές μύτες, με κομμένα αφτιά, με μακριές γλώσσες μέχρι τα πόδια, με κουρελιασμένα ρούχα…

    Για να είμαι ακριβέστερος, δεν πήγα τυχαία. Και άλλοι εκδρομείς τα είδαν, αλλά τα ανθρωπόμορφα αυτά στοιχειά, μόλις τους είδαν, το έβαλαν στα πόδια. Δύσπιστος όπως πάντα, πήγα να δω κι εγώ τι συμβαίνει, παρά τις περί του αντιθέτου φωνές της Φωτεινής.

    Εμένα… σχεδόν με καλωσόρισαν. Με μύρισαν… και μου είπαν να καθίσω κοντά τους. Ένιωθα πολύ αμήχανα, γιατί φοβόμουν και λίγο αλλά δεν τολμούσα να φύγω. Κάποια στιγμή με ρώτησαν από πού είμαι. Απάντησα φυσικά, ειλικρινής πάντα, από την Ελλάδα.

    Μόλις άκουσαν Ελλάδα, . έγινε αίσθηση.΄Άρχισαν να ψυθιρίζουν κάτι μεταξύ τους… Και ξαφνικά με ξαναρωτούν ‘δικός μας είσαι;’

    ‘Τι θα πει δικός σας;’ ρωτάω.

    Να… μήπως είσαι κι εσύ από κείνη την παρέα που γράφει στου Σαραντάκου;

    Ξέρετε τον Σαραντάκο; απόρησα.

    Μα φυσικά! Και τον Γς, και τον Τζι και τον Λεώνικο…

    Εγώ είμαι ο Λεώνικος! είπα.

    Σοβαρά; φώναξαν όλοι μαζί. Μα εσύ δεν μοιάζεις με Τρολλ!

    Μόλις άκουσαότι είχα μπλέξει με τρολλ, πήγα να φύγω. Εκείνοι όμως, όλο κατανόηση, μου έβαλαν κι έφαγα πρώτα.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Μερσί, έγινε η διόρθωση. Στην αρχή δεν είχα βάλει το «να φαίνονται».

    3: Μάλλον: από τον κόσμο βγαίνει το κόσμημα.

  6. leonicos said

    Μέσ’ στην απαλοτάτη νύχτα, μέσ’ στο νωθρό πελώριο φεγγάρι, που τ’ άστρα ήσαν άστιλπνα και λιγοθυμισμένα, η παρεούλα είχε παρμένη την κιθάρα της, και θέλησε να πλανηθεί στην τύχη· πρόβαλε αργά κατηφορίζοντας, πέρα, απ’ τη Σχολή των Ευελπίδων, κι έστριψε, και τράβηξε προς τη Λεωφόρον Αλεξάνδρας. Μέσ’ στο γαλάζο φόντο του βραδιού, ήταν χυμένη μιαν αλλόκοτη σιωπή, σαν και τα πράγματα όλα να ήταν ποτισμένα μυστηριώδη φίλτρα, σαν αφιόνια, και να καραδοκούσαν κάποια λύτρωση, κάποιο παυσώδυνο βαθύ, τελειωτικό. Εδώ – εκεί περνούσαν κι άλλες παρεούλες, κορίτσια σφιχταγκαλιασμένα ένα με τ’ άλλο, παιδιά μ’ ένα κρυφό φιλί στα χείλη, και μ΄ ασημένια μέτωπα στιλπνά· κι όλ’ οι άνθρωποι ήταν σα να κολυμπούσαν στο φεγγάρι, καθώς τα ψάρια μέσ’ στη γυάλα, και να εκινούντο ρυθμικά κι αυτόματα, χωρίς αυθυπαρξία, σαν η συνείδησή τους να ήτανε, κι αυτή, φευγάτη ή κοιμισμένη…

    Μόνο γι’ αυτή την παράγραφο, θα δήλωνα κι εγώ Λαπαθιωτικός

    Μήπως μου απάντησε κανείς για την τσαντίλα;

  7. leonicos said

    Με κάνατε και ανέτρεξα στον ‘κόσμο’. Κάτι έμαθα. Τουλάχιστον ξέρω περισσότερα από το ‘ολαμ’ και το ‘ντουνιά’

  8. Alexis said

    #4: Ο Βάτman δεν ήταν στην παρέα; 😀

    Λεώνικε, εγώ την τσαντίλα την έχω ακούσει μόνο για το ύφασμα μέσα στο οποίο πήζουν το τυρί. Ποτέ δεν έχω ακούσει «τσαντίλα» με σημασία «μαντίλι» κεφαλιού ή άλλο.
    Και το ΛΚΝ όπως βλέπω αυτή τη σημασία δίνει ως μοναδική, δεν λέει τίποτα για μαντίλι.
    Αν το έχεις ακούσει ως μαντίλι θεωρώ ότι μάλλον θα λέγεται τοπικά.

    Στο Ξηρόμερο επίσης, έχω ακούσει τη λέξη «σατίλι»=κουβάς, δοχείο.
    Μήπως το μπερδεύεις με κάτι τέτοιο;

  9. sarant said

    Λεώνικε, πολύ ωραίο το 4. Για την τσαντίλα σού απάντησα ότι γίνεται συμφυρμός με το τσατίζω/ομαι και ότι μερικοί (όχι εγώ) θεωρούν λάθος το «τσαντίλα» με τη σημασία «θυμός» και το «τσαντίζομαι» Θέλει άρθρο το θέμα, αλλά είναι ζόρικο.

  10. Γς said

    Αχ τι μου ήρθε πάλι

  11. Ιάκωβος said

    Α, πολύ ωραίο.

    «το φεγγάρι είναι συχνότατο μοτίβο στα λαπαθιωτικά ποιήματα, όχι σπάνια είναι λυπημένο και χλωμό ή άλλες φορές μάλλον εχθρικό, αλλόκοτο, προκαλεί φόβο: Απόψε πρόβαλε γυμνή, σαν τέρας, η Σελήνη »

    Το έχω παρατηρήσει αυτό και στο Λόρκα,τη Σελήνη, όπως κι ο Λαπαθιώτης την παρουσιάζει αρνητικά καμιά φορά. Στο Ματωμένο Γάμο είναι συνεργός του θανάτου και ηθικός αυτουργός. Ισως αυτό έχει να κάνει με την ομοφυλοφιλία και των δυονών. Η Σελήνη είναι η γυναίκα,η θηλυκή αρχή, ενώ ο ήλιος άντρας.

    Μπορεί επίσης το φεγγάρι κάπως να ταυτίζεται με τον ίδιο τον ποιητή, που είναι αποκλεισμένος από τη ζωή των ανθρώπων, και που μπροστά του (στο κατάπληκτο κι επιεικές φεγγάρι) διαδραματίζεται όλο το δράμα.

    Μου αρέσει το φεγγαράκι του Καρυωτάκη:

    Το φεγγαράκι απόψε στο γιαλό θα πέσει, ένα βαρύ μαργαριτάρι. Κι απάνω μου θα παίζει
    το τρελό τρελό φεγγάρι.

    Το γύρω φως ως θαν τη διαπερνά, η καρδιά μου βαρύ μαργαριτάρι. Και θα γελώ. Και θε να κλαίω…
    Και νά, νά το φεγγάρι

  12. Πέπε said

    @2:
    > > Νομίζω πως το τραγούδι που έβαλες δεν έχει σχέση, μοιάζει να είναι από τα ρεμπέτικα της φθίσης

    Το τετράστιχο με το Γιαφ-γιουφ ή Νταμ-ντουμ και με διάφορες εναλλακτικές συνέχειες είναι αδέσποτο, και μπαίνει ως τσάκισμα (=περίπου ρεφρέν) σε διάφορα τραγούδια, που οι κυρίως στίχοι τους μπορεί να είναι για διάφορα άσχετα θέματα – κλασική τεχνοτροπία στο παλιό ρεμπέτικο.

    Η πιο κλασική ηχογραφημένη εκδοχή αυτής της οικογένειας τραγουδιών είναι αυτή, με τη Μαρίκα Παπαγκίκα και με στίχους της φυλακής. Δε λέει «στο διάβολο να πας», πιθανώς λόγω αυτολογοκρισίας. (Είναι αμερικάνικη ηχογράφηση, άρα άσχετη από τη λογοκρισία του Μεταξά, και άλλωστε προγενέστερή της -1928-, αλλά και χωρίς νόμους οι άνθρωποι είχαν κάποια αυθόρμητη σεμνότητα στο τι λέμε στην παρέα και τι δημόσια).

    Η πιο γνήσια όμως πρέπει να είναι αυτή εδώ παρακάτω με τον υιό Παπάζογλου. Ούτε εδώ λέει «στο διάβολο να πας», και προφανώς όχι πλέον από αυτολογοκρισία αλλά γιατί το στιχάκι θα λεγόταν κι έτσι όπως το λέει εδώ. Τώρα οι στίχοι είναι κυρίως τζογαδόρικοι, αλλά και μερικοί για τη φθίση. Αξιοπαρατήρητο ότι από την ίδια στιχουργική παρακαταθήκη ο Παπάζογλου βγάζει στίχο για τη φθίση (μες στα σπιτάλια -νοσοκομεία- μ’ έχουνε στο νούμερο το τρίο) και η Παπαγκίκα για τη φυλακή (στη φυλακή με κλείσανε στο νούμερο το ένα / το πέντε…)

  13. Πέπε said

    #0:
    > > σαν και τα πράγματα όλα να ήταν ποτισμένα μυστηριώδη φίλτρα, σαν αφιόνια,…

    Αυτή η έννοια της λέξης φίλτρο έφτασε οριακά μέχρι τη γενιά μου χάρη στο «μαγικό φίλτρο» του Πανοραμίξ. Όταν οι καινούργιοι μεταφραστές το άλλαξαν σε μαγικό ζωμό ή κάτι άλλο εξίσου πεζό και προφανές, πέρασε στη λήθη.

  14. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    11: Εύστοχο αυτό με τον Λόρκα.

    12: Περίμενα πως θα σχολίαζες για το γιαφ-γιουφ, ευχαριστώ! 🙂

  15. Ιάκωβος said

    Το τραγούδι πολύ ωραίο,δεν το ήξερα, δε μοιάζει με ρεμπέτικο της εποχής, ίσως είναι σαν εκείνα της Σμυρνέικης εστουδιαντίνας.

    Το γιουφ και γιουφάκι σήμερα είναι το αυτοσχέδιο καλάμι για τις μυτιές, κάπου είχα δει στον Πετρόπουλο οτι παλιά ένα τμήμα του ναργιλέ λεγόταν γιούφ. Σίγουρα γιαφ-γιουφ στο τραγούδι οπου αναφέρθηκε είναι ο ήχος του φυσήματος και του ρουφήγματος του ναργιλέ.

    8, Alexis «σατίλι»=κουβάς, δοχείο.

    Σιτίλι είναι η λέξη και είναι τούρκικη.

  16. sarant said

    Είχα γράψει οτι «θυμάμαι καλά» πώς τραγουδούσε ο παππούς μου το τετράστιχο, αλλά ήταν νύχτα: τώρα που είναι μέρα και το ξαναβλέπω, είμαι βέβαιος πως ο παππούς μου στον τέταρτο στίχο έλεγε: κι ο μάπας π’ αγαπάς

  17. Alexis said

    #15, τέλος: Όχι, σατίλι λέγεται, και είναι ολοζώντανη λέξη σε όλο το Ξηρόμερο. Την έχω ακούσει πάμπολλες φορές από παλιούς αλλά και νεότερους.
    Υπάρχει και στο slang.gr, αλλά γκουγκλίζεται και σε ιστότοπους σχετικούς με την ντοπιολαλιά και τις τοπικές παραδόσεις του Ξηρομέρου.

  18. Γς said

    Και ήταν μια πανσέληνος να την πιεις στο ποτήρι.
    Μια τεράστια πανσέληνος πάνω απ την λίμνη Βικτώρια, να την πιεις στα νερά της.

    Και την έβλεπε η κυρά μου μκρή μαζί με την η μεγάλη της ξάδελφη.

    -Τι είναι αυτά επάνω της;
    – Είναι μια μάνα με το παιδί της.
    -Και πως βρέθηκαν κει πάνω;
    -Να ήταν μια μέρα που έδεσε το παιδί της στην πλάτη της και πήγε στο χωράφι να δουλέψει. Όμως επειδή ήταν Κυριακή ο θεός την τιμώρησε που δεν τήρησε το θέλημά του.
    Ετσι κατέβηκε το φεγγάρι και την άρπαξε μαζί με το παιδί της. Από τότε είναι εκεί και κρυώνουν στην παγωνιά της αφρικάνικης νύχτας. Αιώνια.

    -Με κορόιδευε. Όμως έβλεπα την μαμά με το παιδί της καθαρά

  19. Μάγκας, ναύτης, εντάξει… αλλά ο λάγιος τι είναι;

  20. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    19,
    είναι, στα βλάχικα, ο μαύρος.

  21. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Πάντως, δεν είναι πάντα αρνητική η σχέση του Λόρκα με τη Σελήνη -και ίσως τις περισσότερες φορές δεν είναι. Στην Κόρδοβα, για παράδειγμα, που τόσο ωραία πέρασε στη γλώσσα μας ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και τραγούδησε ο Πουλόπουλος (ένα απ’ τα δώρα, πραγματικά, της Επταετίας), μάλλον με λατρεία λέει το «Jaca negra, luna grande», και σε επόμενη στροφή «luna roja», και αλλού στην ποίησή του «Luna, lunera», «Romance de la luna»… γιατί είναι βαθειά η σχέση και η παρουσία της Σελήνης στην τσιγγάνικη παράδοση της γενέθλιας Γρανάδας, από όπου άντλησε τις πιο εμπνευσμένες του στιγμές.

  22. sarant said

    19-20 Λάγιο αρνί είναι το μαύρο, αλλά στη ρεμπέτικη αργκό λάγιος είναι ο τιποτένιος, ο άτιμος. Δεν ξέρω αν είναι η ίδια λέξη.

    Για παράδειγμα, στην αυτοβιογραφία του ο Μάθεσης (ο «τρελάκιας») λέει «είχε κάνει όνομα ο λάγιος αυτός με το φόνο του Σακαφλιά» και ότι ο Νίκος Γούναρης έφυγε πικραμένος «από μια λάγια».

  23. leonicos said

    @8,9 ευχαριστώ. ΣΣ δεν το είχα δει.

    Επομένως μάλλον η τσαντίλα του τυροκομείου είναι πρώτη σημασία

  24. Ιάκωβος said

    21, Ν.Λυκοτραφίτης

    Βέβαια, η Σελήνη είναι και η Παναγία, λευκή και άμωμη. Στο Κάντε Χόντο και στις σαέτας η Παναγία πρωταγωνιστεί.

    Μπορεί να συμβολίσει τη γυναίκα( κι ο Όσκαρ Γουάιλντ στη Σαλώμη βάζει μια κακιά τρελή γυμνή Σελήνη ) .Μπορεί να είναι και το φως του ηδονοβλεψία. Συμβολίζει όμως και το ερμαφρόδιτο.

    Από την άλλη, στην ποίηση, η σελήνη, μπορεί να είναι απλά η σελήνη.

    Και μια που βρεθήκαμε εκεί, ιδού μια σπάνια ισπανία:

    Πάκο δε Λουσία και Καμαρόν δε λα Ίσλα μαζί.

  25. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο λάγιος μοιάζει σαν συγκοπτόμενο του λαμόγιος.

  26. Γς said

    -Είναι και γαμώ τα παιδιά!

    Ψινάκης για Πρωτοψάλτη

  27. sarant said

    25 Κι εγώ το σκέφτηκα αυτό, αλλά δεν είναι εύκολο να το εξηγήσουμε πώς θα μπορούσε να συμβεί.

  28. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    ΤΙΠΟΤ΄ ΑΛΛΟ/Νυχτερινό ΙΙ
    Ναπολέων Λαπαθιώτης/Γιάννης Σπανός / Καίτη Χωματά.
    Ένα φεγγάρι πράσινο μεγάλο
    που λάμπει μες τη νύχτα,
    τίποτ’ άλλο
    Και μόνο ένα παράπονο μεγάλο,
    στα βάθη του μυαλού μου,
    τίποτ’ άλλο
    Μια φωνή που γροικιέται μες στο σάλο
    και που σε λίγο παύει,
    τίποτ’ άλλο
    Και μόνο ένα παράπονο μεγάλο,
    στα βάθη του μυαλού μου,
    τίποτ’ άλλο
    Πέρα μακριά κάποιο στερνό σινιάλο
    του βαποριού που φεύγει,
    τίποτ’ άλλο
    Και μόνο ένα παράπονο μεγάλο,
    στα βάθη του μυαλού μου,
    τίποτ’ άλλο

  29. Βάταλος said

    Αγαπητοί κύριοι,

    τώρα μόλις με ενημέρωσεν η εγγόνα μου που εργάζεται εις μεγάλην εν Αθήναις Πρεσβείαν Δυτικής Χώρας ότι οι Αμερικανοί κατέληξαν προ ολίγου εις το συμπέρασμα ότι η Ελλάς είναι αυτήν την στιγμή η πρώτη χώρα παγκοσμίως (από το τέλος εννοείται) όσον αφορά το ύψος του πρωθυπουργού της: Η κ. Βασιλική Θάνου έχει ύψος 1.49 χωρίς τακούνια, δι’ αυτό και εφαίνετο ως γίγας δίπλα της ο Πάκης ο Παυλόπουλος που είναι 1.65.

    Νομίζω ότι είναι μία σπουδαία είδησις (αλλιώς δεν θα την επεσήμαιναν οι Αμερικανοί) που αξίζει να σχολιασθή από το έγκριτον Ιστολόγιόν σας. Έχομε τον κοντύτερον πρωθυπουργόν εις τον πλανήτην, αλλ’ ουδείς Ρωμιός δημοσιογράφος τολμά να το επισημάνη. Σπάει καρύδια η υποκρισία εις το αποβλακωμένον Ρωμέικον…

    Μετά πάσης τιμής
    Β.

  30. Y. G. said

    Luz de luna

    Chavelita Vargas. La divina Chavelita. Divinissima.

  31. Gpoint said

    Προς τον αγνόν Παναθηναϊκόν οπαδόν και πιστόν χριστιανόν Ριβαλντίνιο

    Θαύμα τρομερόν συνετελέσθη κατά την διάρκειαν της εβδομάδος, κατόπιν επεμβάσεων του αγίου πνεύματος ο προπονητής του Παναιτωλικού έμαθε μπάλλα και σήμερα όταν προηγήθηκε του Αστέρα δεν σήκωσε την αμυντικήν του γραμμή στη σέντρα όπως έκανε στο
    » άτυχο» παιχνίδι του με τον ΠΑΟ. Το αποτέλεσμα της αμυντικής του τακτικής ήταν να κάνει την πρώτη τελική στο 90 και την δεύτερη στις καθυστερήσεις όπου και πέτυχε το 0-2 επί του Αστέρα, χωρίς εννοείται να κινδυνεύει αμυντικά σε κάθε φάση όπως στο ματς με τον ΠΑΟ.

  32. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Του φεγγαριού

  33. Γς said

    29:

    Ηταν κι ο δικαστής με την μεζούρα. Ο Ευάγγελος Καλούσης με ην αδυναμία του στις δίμετρες ρωσίδες και ουκρανές.

    Επαιζε και σκάκι:

    Με τον Καλούση έχουμε παίξει σε καναδυό πανελλήνια πρωταθλήματα νέων. Εκεινος όμως έβγαινε μέσα στους 3-5 πρώτους κι εγώ το πολύ να έπιανα τη μέση του πίνακα

  34. Γς said

    24:

    >Μπορεί να συμβολίσει τη γυναίκα( κι ο Όσκαρ Γουάιλντ στη Σαλώμη βάζει μια κακιά τρελή γυμνή Σελήνη ) .Μπορεί να είναι και το φως του ηδονοβλεψία

  35. Corto Maltese said

    Η πιο πρωτότυπη εκδοχή του γιαφ γιουφ είναι εκείνη του Πωλ, καθώς συνθέτει μαστούρικα («γιουφ»), τζογαδόρικα («τα κούναγα») και σεξουαλικά στοιχεία («η τρεμούλα»):

    Οι σεξουαλικές αναφορές ως γνωστόν σπανίζουν στο ρεμπέτικο τραγούδι.
    Ο Τέτος το έχει τραγουδήσει και σε άλλη εκπληκτική εκδοχή με πνευστά:

    Να θυμηθούμε ότι Σωτηρία είναι το γνωστό νοσοκομείο νοσημάτων θώρακος.
    Για το άσμα αυτό θα μπορούσαν να γραφτούν τόμοι ολόκληροι.
    Γιουφ πράγματι (σχόλιο 15, Ιάκωβος) είναι το ακροφύσιο για τις μυτιές, αλλά ορθώς ειπώθηκε και στο 12 (Πέπε) η έκφραση «γιαφ γιουφ» είναι και τσάκισμα σε αδέσποτα, διότι σημαίνει επίσης «ουφ», «ωφ», «μπάφιασα» κλπ.
    Περί της ζωής και της καταγωγής του Πωλ, όποιος γνωρίζει οτιδήποτε, αν θέλει ας γράψει σχετικώς. Θα του είμαι ευγνώμων.
    Ευχαριστώ.

  36. sarant said

    Eυχαριστώ για μερικά από τα νεότερα σχόλια!

  37. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    >>κι ο λάγιος που αγαπάς…
    Με το λάγιο, σκέφτηκα ως αντιστοιχία,το μπέλο,που είναι ο εραστής ως φαίνεται, σ΄ένα περίεργο ριζίτικο τραγούδι που εγώ πρωτάκουσα πριν λίγα χρόνια.Ούτε τη λέξη μπέλος*,ούτε το παράδοξο αυτό τραγούδι είχα ακούσει.Γυναίκα ονειρεύεται να σκοτώσει ο εραστής της τον άντρα της, να του φάει εκείνη τη σάρκα και να βάψει με το αίμα τα μαλλιά της.Ως ριζίτικο με ξαφνιάζει,εκτός αν ήταν ο σύζυγος γενίτσαρος κι ο εραστής κρητικός,ας πούμε. Δεν ξέρω αν έχει ασχοληθεί κανείς ριζιτικολόγος μ΄αυτό.
    *Ίσως από το μπελ, ωραίος,καλός;
    Τί σημαίνει μπέλος είπαμε στα βλάχικα, άσπρος;

    Το όνειρο(ο μπέλος). «Τον μπέλο μ’ είδα κυνηγό, τον άντρα μου είδ’ αγρίμι.»

  38. gryphon said

    Το γηρας ου γαρ ερχεται μονο.
    Μαλλον αρχιζω να εχω πρεσβυωπια .Εχω μπει πια στα 47.
    Το σκεφτηκα αυτο τωρα που μετα απο 4-5 φορες που εριξα μια ματια στην αναρτηση και τα σχολια ειδα επιτελους οτι λεει «λαγιος»
    Μεχρι τοτε διαβαζα «λογιος» και ελεγα τι στο διολο που κολλαει ο λογιος στον στιχο….
    Οχι οτι ηξερα τον λαγιο .Μονο σαν ουγγρικο μικρο ονομα το ηξερα απο τον Λαγιος Ντεταρι.
    Και «παιδι του φεγγαριου απο τους ρολλινγκ στοουνς (σωστα ειχε επισημανει ο σχολιαστης Stazybo οτι πολλοι εδω ειναι wannabe μουσικοι παραγωγοι……)

  39. spatholouro said

    Eπικοινώνησε πριν λίγο καιρό μαζί μου η κ. Ντόλλυ Γαδ, εγγονή του Λεοπόλδου (Πωλ) Γαδ. Μου έκανε την τιμή, να μου εμπιστευθεί κάποιες πληροφορίες και υλικό σχετικά με τον παππού της. Με την άδειά της, το υλικό αυτό αναρτάται στη σελίδα μας. Θέλω και δημόσια να την ευχαριστήσω για τη διάθεσή της να μοιραστεί αυτά τα στοιχεία μαζί μας, πολύ δε περισσότερο που ο παππούς της -πέραν των λίγων ηχογραφήσεων που διαθέτουμε- μας ήταν εντελώς άγνωστος.

    Η οικογένεια του Πωλ καταγόταν από τη Μάλτα. Πατέρας του ο Νικόλαος και μητέρα του η Λουκία. Ο Πωλ γεννήθηκε στη Μάλτα το 1889 και είχε ακόμη δύο αδελφές, την Ιουλία και τη Βιρζινί και έναν αδελφό τον Αντώνιο. Εκτός από τον Πωλ, με τη μουσική είχε ασχοληθεί και η αδελφή του Βιρζινί, η οποία ήταν υψίφωνος. Κάποια στιγμή στα τέλη του 19ου ή αρχές του 20ου αιώνα η οικογένειά του εγκαθίσταται στην Ερμούπολη της Σύρου. Το 1907, σε ηλικία 18 ετών, ο Πωλ έφυγε για την Κωνσταντινούπολη. Γυρνώντας μετά λίγα χρόνια στην Αθήνα, παντρεύεται την πρώτη του γυναίκα, με την οποία δεν απόκτησαν παιδιά αφού πέθανε πολύ νέα το 1918. Αμέσως μετά ο Πωλ, ξαναφεύγει και εγκαθίσταται μόνιμα στην Κωνσταντινούπολη. Παντρεύεται την κατά είκοσι χρόνια νεότερη Πελαγία Βασιλειάδου από το Μπουτζά της Σμύρνης και αποκτούν δύο παιδιά την Έλενα και το Νίκο, κόρη του οποίου είναι η κ. Ντόλλυ Γαδ. Δυστυχώς ο Νίκος Γαδ πέθανε πολύ νέος, σε ηλικία μόλις 43 ετών, ενώ η Έλενα Γαδ που ζούσε από το 1962 στη Γερμανία, δεν ήρθε ποτέ στην Ελλάδα ούτε και είχε παντρευτεί. Γι’ αυτό και οι πληροφορίες για τον Πωλ είναι ελάχιστες. Το σίγουρο είναι πως στην Πόλη ζει δουλεύοντας ως τραγουδιστής σε διάφορα κέντρα και συνεργάζεται με Έλληνες μουσικούς που πηγαίνουν στην Πόλη. Μεταξύ αυτών ο Σπύρος Περιστέρης, ο Γεώργιος Σαβαρής, αργότερα ο Νίκος Γούναρης, κ.ά.. Μεταξύ 1927 η 1929 ηχογραφεί στην Columbia Αγγλίας, Parlophon Γερμανίας, Χόμοκορδ Γερμανίας, Columbia Ελλάδος αρκετά τραγούδια κυρίως του ελαφρού ρεπερτορίου αλλά και παραδοσιακά και μερικά από τα κλασσικά ρεμπέτικα.
    Το Μάρτιο του 1964 ο Πωλ και η σύζυγός του Πελαγία έρχονται στην Ελλάδα και εγκαθίστανται στην Αθήνα, στον Υμηττό. Αργότερα το ίδιο έτος έρχεται και η υπόλοιπη οικογένεια στην Ελλάδα.
    Ο Πωλ πέθανε το 1973, και δύο χρόνια μετά, το 1975, απεβίωσε και η σύζυγός του.

    ( http://rebetiko.sealabs.net/forum/viewtopic.php?t=4932)

  40. Corto Maltese said

    Κάτι ακόμα περί του γιουφ:
    Ο Πετρόπουλος υιοθετώντας (άκριτα και επιπόλαια κατά την γνώμη μου) την γνωστή ιστορία με τον Αρτέμη και την Σκουλαρικού, αναφέρει:
    «…έκανε (η Σκουλαρικού) τοξικομανή και τον φιλαράκο της τον Δελιά, φυσώντας του με το γιουφ ηρωίνη στα ρουθούνια ενώ αυτός κοιμότανε…»

    Υ.Γ. Εννοείται ότι ένας προσεκτικός μελετητής δεν θα μπορούσε να χάψει ένα τόσο χοντρό παραμύθι.

  41. Corto Maltese said

    39 (Spatholouro):
    Είσαι καταπληκτικός! Σε ευχαριστώ πολύ.
    Αν έχεις σχέση με το rebetiko.sealabs, πολλοί από αυτούς συχνάζουν στου Θανάση στου Ζωγράφου. Από Σεπτέμβρη ραντεβού εκεί…και με τα όργανα, όσοι παίζουν.

  42. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ένας δρόμος στο Ν.Ηράκλειο λέγεται Γαδ Ιωσήφ.

  43. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, πολύ ενδιαφέροντα!

    39 Τον καιρό που έπαιζα σκάκι υπήρχε ένας σκακιστής με αυτό το σπάνιο επώνυμο.

  44. Corto Maltese said

    43: Ο Πετρόπουλος κάπου αποδίδει το όνομα εξελληνισμένα «Γάδης», αλλά δεν τον εμπιστεύομαι ούτε σε αυτό.

  45. Αγγελική said

    @40, Αρτέμης, ο Ανέστος Δελιάς, μέλος θρυλικής τετράδας του Μάρκου. http://rebetiko.sealabs.net/wiki/mediawiki/index.php/%CE%91%CE%BD%CE%AD%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%94%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CF%82

    http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=16476
    Η ιστορία με τη Σκουλαρικού αναφέρεται και σ’ αυτά τα sites αλλά όχι με τον αφελή τρόπο που περιγράφει ο Πετρόπουλος.
    Και ένα τραγουδάκι του Ανέστου:


    [ Ελπίζω να βγαίνουν οι λίκνοι, παίδες, διότι διανύω, ως γνωστόν, το νηπιακό στάδιο εκμάθησης. 😉 ]

  46. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Εν τάξει-Λεοπόλδος Γαδ

  47. Παναγιώτης Κ. said

    Να θυμηθούμε και τον Ασημάκη Πανσέληνο τον συμπατριώτη του Νίκου.

  48. Gpoint said

    # 40

    Επειδή εγώ δεν είμαι προσεκτικός μελετητής, μπορείς να στοιχειοθετήσεις γιατί είναι τόσο χοντρό παραμύθι ; Εννοείται πως η προσωπική σου άποψη είναι σεβαστή αλλά δεν μετράει.

  49. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @44 και προηγ.

    ο Έλληνας Πρέσβυς στο Σεράγεβο ονομάζεται Κάρολος Γάδης (Πληρεξούσιος Υπουργός Α΄).

  50. κουτρούφι said

    Περί σπανιότητας του «Γαδ».
    Υπάρχει μια εφαρμογή στη σελίδα vrisko.gr («από πού κρατάει η σκούφια σου») όπου εισάγεις ένα επώνυμο και σου βγάζει σε ποιες περιοχές εμφανίζεται με μεγαλύτερη πυκνότητα. Το «Γαδ» υπάρχει στη Σύρο.

  51. sarant said

    45 Μια χαρά τα κατάφερες 🙂

    50: Κι εγώ το είδα -ξέρω οτι έχει και στην Κέρκυρα το επωνυμο αυτό.

  52. Corto Maltese said

    46 (ΕΦΗ): Πολύ ενδιαφέρον και σπάνιο!

    48: Μεγάλη συζήτηση αυτό, αλλά δεν θέλω να καταχραστώ τον χώρο που μας προσφέρει το ιστολόγιο.
    Αφού η γνώμη μου δεν μετράει (και δεν έχω εξάλλου τόσο μεγάλη αυταξία), ένας ειδικός (π.χ. ψυχίατρος) μπορεί να πιστοποιήσει το εξής:
    μία δόση κοκαϊνης ΔΕΝ εξουδετερώνει μία δόση ηρωίνης, ώστε ο λαμβάνων αυτές να μην αισθάνεται καμία άμεση επίδραση. Αντιθέτως όποιος πάρει κοκτέιλ ουσιών έχει πολλαπλές συνέπειες.

  53. Alexis said

    40, 52: Κι ήμουν έτοιμος να ρωτήσω αν γίνεται λήψη της ηρωίνης με κάπνισμα.
    Κι όμως γίνεται, όπως γράφει και η Βικιπαίδεια.
    Και με μυτιά επίσης.
    Το μάθαμε κι αυτό…

  54. Corto Maltese said

    53: Στο ελληνικό περιθώριο του μεσοπολέμου οι διάφορες τεχνικέςπρόσληψης σκληρών ναρκωτικών (κάπνισμα, μυτιά, βελόνι κλπ) ήταν ήδη γνωστές, γιαυτό και αναφέρονται σε στίχους ρεμπέτικων βιωματικού ή μη χαρακτήρα («ο πόνος του πρεζάκια» του Δελιά, «γιαυτό φουμάρω κοκαΐνη» του Τούντα κλπ).
    Από τους τρεις γνωστούς ρεμπέτες χρήστες ηρωίνης (Μπαγιαντέρας, Καρυδάκιας και Δελιάς) γνωρίζουμε ότι ο πρώτος μάλλον είχε περιοριστεί στις εισπνοές. Ήταν αυτός που κατάφερε να απεξαρτηθεί, αλλά όχι χωρίς τραγικές συνέπειες.

  55. sarant said

    54 Τραγικές συνέπειες;

  56. Corto Maltese said

    55: Δεν εκφράστηκα σωστά. Εννοούσα ότι γλύτωσε από τα ναρκωτικά, δεν πέθανε από αυτά, αλλά η χρήση τους του επέφερε μόνιμες συνέπειες:
    Η τύφλωσή του πιθανόν να προήλθε από την πρέζα. Τουλάχιστον έτσι υποστήριζε ο Θανάσης Αθανασίου, ο άγνωστος ρεμπέτης από την Αίγινα, που έζησε τον Μπαγιαντέρα από κοντά τον καιρό των ναρκωτικών. Έλεγε ότι η πρέζα του έκαψε το οπτικό νεύρο.
    Βεβαίως αυτό δεν συνιστά απόδειξη, τυπικά ο Μπαγιαντέρας έπαθε γλαύκωμα σε συνθήκες Κατοχής και πείνας, αλλά οπωσδήποτε η ηρωίνη φθείρει τον οργανισμό ανεπανόρθωτα.

  57. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    «…αλλά οπωσδήποτε η ηρωίνη φθείρει τον οργανισμό ανεπανόρθωτα»;;; Είπα κι εγώ!

  58. Corto Maltese said

    Ανεπανόρθωτη και η καταστροφή της ελληνικής καλλιτεχνικής δημιουργίας στα χρόνια της Κατοχής:
    Ο Λαπαθιώτης αυτοκτόνησε, το ίδιο και ο Αττίκ.
    Ο Δελιάς, ο Τούντας, ο Γιοβάν Τσαούς, ο Σκαρβέλης, ο Παπάζογλου, ο Μπέζος πέθαναν. Τον Καρυδάκια τον σκότωσαν.
    Κι αμέσως μετά την Κατοχή πέθανε και ο Νταλγκάς.

  59. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    >>παυσώδυνο
    μ΄αρέσει καλύτερα από το παυσίλυπο που μου θυμίζει πάντα θάνατο-νεκροταφείο (ένθα απέδρα πάσα θλίψη), ενώ είναι το πάρκο στο κέντρο της Καρδίτσας.

  60. sarant said

    56 Ευχαριστώ, κάτι τέτοιο είχα υποθέσει.

    59 Είναι και το προάστιο της Νεάπολης (Posilipo)

  61. spatholouro said

    1)Νίκο, κάπως φέρνει στον στίχο που αναθυμάσαι η εκτέλεση του 1926 με τον Βιδάλη:

    Γιαφ, γιουφ δε σε θέλω πια, στο διάβολο να πας,
    εσύ και η μαμάκα σου κι ο μπέμπες π’ αγαπάς

    2) τώρα για τον «λάγιο», ο μεν Δαγκίτσης μας δίνει «η λάγια»: (θηλ. του επιθέτου «λάγιος»: μαύρος): παλιογυναίκα, ο δε Καπετανάκης επίσης «η λάγια»: η κατωτάτης υποστάθμης γυναίκα.
    Άρα συνάγουμε ότι «λάγιος»= ο κατωτάτης υποστάθμης άντρας…

    3) Μια και είμαστε στον Λαπαθιώτη, και μια και ξέρω το σχετικό μεράκι σου, να εκφράσω δύο απορίες σχετικά με το Τάμα της Ανθούλας: η πρώτη έχει να κάνει με το περίφημο χασικλίδικο του Λαπαθιώτη «Κάτω στου Μήτσου το ντεκέ», με το οποίο τελειώνει η νουβέλα. Πώς άραγε εξηγούνται οι διαφορές με αυτό που δημοσιεύτηκε το 1964 από τον Άρη Δικταίο;
    Η δεύτερη απορία έχει να κάνει με τον «τεκέ του Νταλαβέρη», σημείο αναφοράς της όλης αφήγησης. Τον τοποθετεί κοντά στη Σχολή Δοκίμων στην Πειραϊκή και, κατά την περιγραφή του, μας λέει ότι παραμέσα όταν έμπαινες, έβρισκες κρυψώνες και σπηλιές κι «ένα βαθύ και σκοτεινό λαβύρινθο, σκαμμένο μες στο βράχο, που λέγαν πως, τα χρόνια τα παλιά, συγκοινωνούσε με την Αθήνα…». Έχω την εντύπωση ότι συγχέει το σημείο αυτό του άκρου της Πειραϊκής με τη «Σπηλιά της Αρετούσας» στα Κρητικά, στον Προφήτη Ηλία, για την οποία πράγματι λεγόταν ότι οδηγούσε από εκεί στην Αθήνα…
    Έχεις καμμιά ιδέα;
    (Και μια υποκειμενική εκτίμηση: ο επιμελητής του βιβλίου μού φάνηκε κατώτερος των περιστάσεων…)

  62. sarant said

    61 α. Δεν φέρνει κάπως, είναι σχεδόν ιδιο, ευχαριστώ!
    β. Μπράβο, δεν είχα πρόχειρον τον Δαγκίτση.
    γ1. Το τάμα της Ανθούλας δημοσιεύτηκε στο Μπουκέτο. Ο Δικταίος θα δημοσίευσε από το αρχείο του Λαπαθιώτη -αλλά δεν θυμάμαι, είσαι σίγουρος ότι το δημοσίευσε και ο Δικταίος;
    γ2. Θα έκανε λάθος ο Λ. Έγραφε και κάπως επιπολαια αυτές τις νουβέλες.
    γ3. Μπορεί και νάχεις δίκιο 🙂

  63. spatholouro said

    Ευχαριστώ για την άμεση ανταπόκριση!
    γ1: (αναπαράγω από το «Για μία βιβλιογραφία του ρεμπέτικου» σελ. 132-33):

    1964 Λαπαθιώτης Ναπολέων, «Κάτω στου Μήτσου τον τεκέ…».
    [Αδημοσίευτο από τον ποιητή «χασικλίδικο» ποίημα που δημοσιεύτηκε στην Εισαγωγή του Άρη Δικταίου, στο Ν. Λαπαθιώτης Τα ποιήματα (εισαγωγή-σχόλια-παρουσίαση Άρη Δικταίου), Αθήνα, Φέξης, σ. IXL-XL. Αναδημοσιεύθηκε με παραλείψεις και λάθη στο Γιώργος Στεφανάκης «Ναπολέων Λαπαθιώτης», Επίκαιρα, τχ. 127 (Ιαν. 1971): σ. 12-13. Αναδημοσιεύθηκε επίσης όχι ολόκληρο, με σχόλια, στο Λεωνίδας Χρηστάκης Ο κύριος Αθήναι, Αθήνα, Δελφίνι, 1992: σ. 245-246. Το πλήρες ποίημα έχει ως εξής:

    Κάτω στου Μήτσου τον τεκέ κάναν οι μπάτσοι μπλόκο
    και βρήκαν ντουμανότρουπες κ’ ένα γιαπί λουλάδες
    πενήντα δυό διμούτσουνες και δεκοχτώ μαρκούτσια

    Σουρτά σουρτά, με μπαμπεσιά, ζυγώσαν οι ρουφιάνοι
    με ζούλα ήρθαν οι πούστηδες και μας εβάναν μπόστα:
    τσιμπήσαν πρώτα το Μπαλήν, όπου φυλούσε τσίλλιες
    και μπήκαν στο τσαρδάκι μας και μας το κάναν λίμπα!

    Πήραν τις ντουμανότρουπες πήραν και τους λουλάδες
    πήραν και τις διμούτσουνες, τα δεκοχτώ μαρκούτσια
    πήραν και τους ντερβίσηδες και στο πλεχτό τους πάνε

    Πήραν το Μίκα το Ντουρντή, το τζε του Ντελαβέρη,
    το Μπάμπουλα, το Μπόρμπουλα και το Μπαλή το Μήτσο•
    Πήρανε και το ντερτιλή το Ντάτα το θερίο,
    πόκανε πέντε στην Παλιά και δώδεκα στ’ Ανάπλι
    κι όντας μιλάη τσακίζεται και λέει:Όφ, τ’ αδρεφάκι!

    Πήραν και το Σκουντή το Λια με τα σμιχτά τα φρύδια
    κι ο Λιάκος βαρυγκόμαγε κι ο Λιάκος βλαστημούσε
    Λιάκο μ’ τ’ έχεις και θλίβεσαι τ’ έχεις κι αναστενάζεις;
    Δεν κλαίω που με τσιμπήσανε και στο πλεχτό με πάνε
    μόν’ κλαίω που μου τη σκάσανε κι ακόμα είμαι χαρμάνι…]

  64. Corto Maltese said

    63:Ερώτηση:
    Η εκδοχή που παρέθεσες ποια είναι; Του Δικταίου ή του Μπουκέτου; Ή μήπως υπάρχει και άλλη εκδοχή;
    Αυτή η εκδοχή είναι κάποια από τις δύο;

  65. spatholouro said

    Η εκδοχή που παρέθεσα είναι Δικταίος 1964. Η εκδοχή όπου εσύ παραπέμπεις είναι αυτή που περιέχεται στο «Τάμα της Ανθούλας». Τρίτη εκδοχή δεν γνωρίζω.

  66. sarant said

    63-64-65:

    Σωστά, ο Δικταίος παραθέτει τις «ντουμανότρυπες» στην εισαγωγή του μόνο. Είμαι σχεδόν βέβαιος ότι δημοσιεύει από τα χαρτιά του ποιητή. Και κατά πάσα πιθανότητα, ο Δ. δεν είχε στα χέρια του τα (δυσεύρετα τότε) τεύχη του Μπουκέτου όπου δημοσιεύτηκε το Τάμα της Ανθούλας.

  67. Corto Maltese said

    Ωραία, ευχαριστώ πολύ! Προφανώς το άλλο «χασικλίδικο» του Λαπαθιώτη είναι ανεξάρτητο από το παραπάνω.

  68. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    60.β>>Posilipo
    Α,ευχαριστώ!αυτό ανέβασε στην εκτίμησή μου την Καρδίτσα. 🙂

    Χθες βράδυ άκουσα όλη αυτλη τη σειρά με τις παλιές εκτελέσεις του Γιαφ-γιουφ.Μ΄αρεσε πολύ και εκείνη με τη Μαρίκα Παπαγκίκα
    βιολί – φωνή,ένα.

  69. Corto Maltese said

    Ως άλλο εννοούσα το παρακάτω (γιατί είναι λίγο κρυμμένο στο φόρουμ):

    ….Οσάκις οι «ντερβίσηδες», καλά «μαστουρωμένοι»,
    την «τσίκα» τους φουμέρνοντας, στο «μάπαν» έχουνε κάτσει,
    συνήθως ένας απ΄αυτούς, «χαρμάνι» πάντα, μένει,
    απ΄όξω, και παραφυλά μην τους «μπλοκάρουν μπάτσοι»
    και βολτετζάρει (;), σα σκοπός εκεί, σιμά στις γρίλλιες:
    αυτό, στη γλώσσαν την argot, καλείται κοινώς: «τσίλλιες»

    (Άπαξ, αυτήν, δια παντός (;) την ερμηνείαν δίδων,
    κλείω και την παρένθεσιν περί των χασικλήδων)

  70. Γς said

    39:

    Μπράβο Spatholouro [bill1961].

    Οι φωτογραφίες δεν ανοίγουν στο λίκνο.

    Δεν υπάρχει τίποτα για ον ΠΓ. Θα άξιζε να συλλεγούν περισσότερες πληροφορίες γι αυτόν.

  71. gbaloglou said

    50 κα Είχα συμμαθητή Γαδ στο Δελασάλ (οικότροφος από την Σύρο)

  72. gbaloglou said

    Φεγγάρι μάγια μούκανες

  73. Γς said

    71:

    Δελασάλ. Το δημοτικό της Εληνογαλλικής Σαιντ Πολ του Πειραιά.

    Από τον Αγιο Jean-Baptiste de La Salle. Τον δάσκαλο των φτωχών παιδιών της Γαλλίας,

  74. sarant said

    67-69 Αυτό είναι σατιρικό στιχούργημα που υπάρχει χειρόγραφο στο αρχείο του. Συνοδεύεται από γλωσσάρι. Καλό θεματάκι για παρουσίαση.

  75. Corto Maltese said

    74: Ωραία! Προσδοκούμε!

  76. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    71.Εμφανίζονται κάμποσα επώνυμα Γαδ τελικά.
    Ο Ιωσήφ Γαδ που έδωσαν το όνομά του σε δρόμο θα ξεχώρισε φαντάζομαι με κάποιον τρόπο,γι αυτό το είχα είπα,μήπως πέσουμε στην περίπτωση.

  77. spatholouro said

    70: ενημέρωσα το sealabs (bill1961) για το πρόβλημα με τις φωτογραφίες

  78. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Η Σελήνη
    Ως πότε θα γυρνάς στ’ ουρανού τα πλάτη αργυρή,
    πασίφαη, πλησίφαη, γεμάτη, μισή σα δρεπάνι,
    σα μαγεία φωτεινή, δέσμη φώτων, σφυρί
    που αργάζει, χρυσή, μια φεγγόρροη στεφάνη;

    Προαιώνια, πρόκοσμη, προκατακλυσμιαία,
    νύμφη ωραία, τροπικών μαγεμένη φροντίδα,
    κεκαυμένων ζωνών αφοσίωση ακμαία,
    φλογερών, μαύρων πλασμάτων αχτίδα.

    Βεδουίνων, Αφρικάνων θρησκεία
    και λατρεία υψωμένων καρδιών και τραχήλων
    στο ανέσπερο φέγγος που πλέει σα σχεδία
    στα ωκεάνια πλάτη και στα μήκη των θρύλων.

    Έκπαγλη, θεία, γλυκιά και καλή, φωτισμένη
    σα μετέωρο θέλγητρο, σα μέγα μπαλόνι,
    φάρε, κόσμημα και τιάρα γλυμμένη
    σ’ ένα πρότυπο λίθων, ερώτων ακόνι.

    Οπτασία, φευγαλέα ομορφιά, Οφηλία,
    γοητεία των άστρων, Σαλώμη, κραιπάλη,
    των ηρώων μυθική ερωμένη, ομιλία,
    Ήρα, Λήδα, Σεμέλη, Κλεοπάτρα, Ομφάλη.

    Ρώμος Φιλύρας
    1888 – 1942

    ΠΗΓΗ: http://www.sansimera.gr/anthology/110#ixzz3kVcPb9bY

  79. sarant said

    78 Μπράβο!

  80. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    79. Ειναι απο τα αγαπημενα μου, ειδα οτι ελειπε, οποτε 🙂 …

  81. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    (Επειδή ζήλεψα τα σαραντάκεια δημόσια «μπράβο», τολμώ κι εγώ ν’ ανεβάσω ένα -χωρίς να ελπίζω, βέβαια, σε πολλά:)

    ΕΚΑΤΗ

    Χαίρε, πανάρχαια θέαινά μου, Εκάτη,
    κόρη εύσπλαχνη της έναστρης νυχτός,
    που για κάθε ζητιάνο και σακάτη
    ο κόρφος σου είναι πάντοτε ανοιχτός.

    Εκάτη τρίμορφη κι Εκάτη χθόνια,
    εσύ των μαγισσών είσαι η κυρά,
    που μ’ ελλεβόρους, βότανα και κώνεια
    φτιάχνουν κάτι ποτά φαρμακερά.

    Κι Εκάτη! Εσύ στο φέγγος της Σελήνης
    και μέσ΄στην παγωμένη σιγαλιά
    μαζί με τις δυο πόρπες σου ξελύνεις
    σ΄όλη τη γη του πάθους τα σκυλιά.

    Γιώργος Βαρθαλίτης

  82. Πέπε said

    Bλέπω ότι σχετικά με το τραγούδι Γιαφ-Γιουφ ήρθαν πολλά και ενδιαφέροντα στο φως που δεν είχα παρακολουθήσει. Μπράβο!

    Να επισημάνω, στο τραγούδι του #30, τον ιδιωματισμό τα κούνιαγα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: