Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το λεξικό των Ρωμέικων, του Βαχίτ Τουρσούν

Posted by sarant στο 11 Οκτώβριος, 2019


Ρωμέικα (ή Ρωμαίικα αν προτιμάτε) λέμε βεβαίως τα ελληνικά, σε κάπως λαϊκό ύφος -αν και όλο θα λιγοστεύουν όσοι αναφέρονται στη γλώσσα μας με αυτή τη λέξη: μπορεί να υπάρχει η Ρωμιοσύνη του Ρίτσου, αλλά έχουν περάσει 100+ χρόνια από τότε που έκλεισε ο Ρωμηός του Σουρή.

Αλλά πλατειάζω. Το λεξικό του τίτλου δεν αφορά τη γλώσσα στην οποία γράφεται το ιστολόγιο, αλλά μιαν άλλη γλωσσική ποικιλία (γλώσσα; διάλεκτο; μην κολλήσουμε εκεί), που μιλιέται στην Τουρκία, στον Πόντο, και που λέγεται Romeika. Στο ιστολόγιο έχουμε αναφερθεί ξανά σε αυτή τη γλωσσική ποικιλία, πριν από αρκετά χρόνια, όταν είχε ανακοινωθεί, με κάπως κωμικές τυμπανοκρουσίες, από τον Τύπο η ύπαρξη μιας διαλέκτου που είναι πολύ κοντά στα αρχαία ελληνικά. Τότε την ποικιλία αυτή την είχαμε πει και «οφίτικα» διότι μιλιούνται στην περιοχή του ποταμού Όφη, στον Πόντο.

Το λεξικό το βλέπετε εδώ στην εικόνα, ο τίτλος του είναι Romeika-Türkçe Sözlük, δηλαδή Ρωμεϊκο-τουρκικό λεξικό, και συγγραφέας του ο Βαχίτ Τουρσούν, που είναι ο ίδιος φυσικός ομιλητής των Ρωμέικων.

Μέσω του κοινού μας φίλου Βλάση Αγτζίδη, είχα αλληλογραφία με τον Βαχίτ Τουρσούν, που με ενημέρωνε για την πρόοδο του έργου του. Το υλικό που θα δείτε σήμερα μου το είχε στείλει στις αρχές του καλοκαιριού. Διστασα να το δημοσιεύσω τότε επειδή το καλοκαίρι λιγοστεύει η αναγνωσιμότητα του ιστολογίου.

Θα (ανα)δημοσιεύσω σήμερα την εισαγωγή του καθηγητή Πίτερ Μάκριτζ στο λεξικό που νομιζω πως δινει αρκετές πληροφορίες για τα Ρωμέικα/οφίτικα. (Στην Πύλη της ελληνικής γλώσσας υπάρχει κι άλλο ένα κείμενο του Π. Μάκριτζ για το ίδιο θέμα).

Επίσης, για να πάρετε μιαν ιδέα και από το λεξικό και απο το λεξιλόγιο των Ρωμέικων, παρακάλεσα τον Βαχίτ Τουρσούν και μου έστειλε σε pdf ένα δείγμα, σχεδόν 20 σελίδες, από το γράμμα Α του λεξικού του, που το έχω ανεβάσει εδώ και μπορείτε να το συμβουλευτείτε.

Και μια εικόνα από ένα τυχαίο δισέλιδο του λεξικού:

H εισαγωγή του καθηγητή Peter Mackridge στο λεξικό των Ρωμέικων:

Η επιβίωση της ελληνικής γλώσσας στην περιοχή της Τραπεζούντας (Πόντος) στην Τουρκία είναι αξιοθαύμαστη. Οι περισσότεροι από τους ομιλητές της ντόπιας ελληνικής διαλέκτου ήταν Χριστιανοί, αλλά η γλώσσα μιλιόταν επίσης σαν μητρική από μερικές μουσουλμανικές κοινότητες. Παρ’όλα αυτά, το 1923, μετά την ήττα των ελληνικών δυνάμεων από τον τουρκικό στρατό στην Ανατολία, η συνθήκη της Λωζάνης προέβλεψε την υποχρεωτική ανταλλαγή των μουσουλμανικών και ορθόδοξων χριστιανικών μειονοτήτων μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί ομιλητές της ελληνικής διαλέκτου στον Πόντο να μεταφερθούν στην Ελλάδα. Οι απόγονοι αυτών των ανταλλαγέντων Χριστιανών είναι τώρα όλοι γηγενείς ομιλητές της καθομιλούμενης νεοελληνικής γλώσσας και οι γνώσεις τους για την ποντιακή ελληνική διάλεκτο είναι περιορισμένες ή και ανύπαρκτες. Οι μουσουλμάνοι ομιλητές της ελληνικής διαλέκτου, ωστόσο, οι περισσότεροι εκ των οποίων έζησαν σε απομονωμένα χωριά στις περιοχές των Τσαΐκαρα (Όφι), Σουρμένων και Τόνγιας, παρέμειναν στα εδάφη τους και οι κοινότητές τους συνεχίζουν να μιλούν ελληνικά μέχρι σήμερα.

Οι περισσότεροι από τους ομιλητές της ελληνικής διαλέκτου στον σημερινό Πόντο προέρχονται  πιθανότατα από ορθόδοξους Χριστιανούς που στράφηκαν στο Ισλάμ κατά την οθωμανική περίοδο. Η αλλαγή θρησκείας όμως δεν συνοδεύτηκε από αλλαγή της γλώσσας. Ο Σουλτάνος δεν ανάγκασε τους μουσουλμάνους υπηκόους του να μιλούν τουρκικά. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε και στην Ελλάδα, ειδικά στο νησί της Κρήτης, όπου οι ελληνόφωνοι Χριστιανοί που ασπάστηκαν το Ισλάμ συνέχισαν να μιλούν ελληνικά.

Τα ελληνικά που παραδοσιακά μιλιούνταν στον Πόντο από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους αποτελούν μια ξεχωριστή ποικιλία της ελληνικής γλώσσας και είναι σε μεγάλο βαθμό ακατανόητη σε όσους μιλούν μόνο τη νεοελληνική.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να ξεκαθαρίσω τους όρους που χρησιμοποιούνται συχνότερα για να δηλωθεί αυτή η ποικιλία ελληνικών. Στα αγγλικά προσωπικά προτιμώ να χρησιμοποιώ τον όρο «pontic greek» (ποντιακά ελληνικά), εφόσον αναφέρεται στην ελληνική διάλεκτο, που ομιλείται στην περιοχή, η οποία ιστορικά ονομαζόταν Πόντος. Άλλοι μελετητές, μεταξύ των οποίων ο Βαχίτ Τουρσούν και η Ιωάννα Σιταρίδου, προτιμούν να χρησιμοποιούν τον όρο «Ρωμαίικα», για να δηλώσουν την ελληνική διάλεκτο που ομιλείται στην περιοχή. Η χρήση αυτού του όρου είναι απολύτως αποδεκτή και δικαιολογείται από το γεγονός ότι αυτός είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ομιλητές της γλώσσας για να την περιγράψουν. Παρ’ όλα αυτά, θα πρέπει να σημειώσω, ότι τα «Ρωμαίικα» ήταν ο πιο κοινός όρος που χρησιμοποιούνταν από τους περισσότερους ελληνόφωνους, τόσο στην οθωμανική όσο και στην αυτοκρατορία της Βενετίας, για να δηλώσουν την ομιλούμενη γλώσσα τους. Μέχρι την Ελληνική Επανάσταση (1821), ο όρος «ελληνικά» χρησιμοποιούνταν για να αναφερθεί στην αρχαία ελληνική σε αντίθεση με τη νεοελληνική γλώσσα. Μόλις ξεκίνησε η Επανάσταση όμως, η λέξη «Ελληνικά» έγινε πολύ σύντομα ο όρος που χρησιμοποιούσαν κανονικά οι Έλληνες για να αναφερθούν και στη νεοελληνική και στην αρχαία ελληνική γλώσσα.

Ο κύριος λόγος των διαφορών μεταξύ των ποντιακών ελληνικών και της καθομιλούμενης ελληνικής γλώσσας είναι η μεγάλη γεωγραφική απόσταση που χωρίζει τις δύο περιοχές, όπου οι δύο ποικιλίες μιλιούνται. Τόσο η ποντιακή ελληνική όσο και η νεοελληνική προέρχονται από τα αρχαία ελληνικά και παρόλο που σήμερα υπάρχουν ακόμα πολλές ομοιότητες μεταξύ των δύο ποικιλιών, κατά τα άλλα εξελίχθηκαν σε διαφορετικές κατευθύνσεις τα τελευταία 2000 χρόνια. Οι διαφορές καλύπτουν όλες τις πτυχές της γλώσσας: φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη και λεξιλόγιο.

Όσον αφορά τη φωνολογία, για παράδειγμα, οι περισσότεροι από τους ήχους στην ποντιακή ελληνική γλώσσα είναι πανομοιότυποι ή παρόμοιοι με της νεοελληνικής, αλλά υπάρχει μια μεγάλη διαφορά: Σε πολλές περιπτώσεις η ποντιακή ελληνική έχει διαφυλάξει την αρχαία προφορά του γράμματος «ήτα» (η) ως [ē] (μακρύ ε), ενώ στην επίσημη ελληνική γλώσσα προφέρεται «ι» [i]. Έτσι, η «νύφη» στα νεοελληνικά, προφέρεται «νύφε» στην ποντιακή. Η ποντιακή είναι η μόνη ποικιλία των ελληνικών που έχει λίγο πολύ διατηρήσει την αρχαία προφορά «ε» [e]. Όσον αφορά το λεξιλόγιο, πολλές λέξεις στην ποντιακή ελληνική γλώσσα είναι πανομοιότυπες ή παρόμοιες με τις αντίστοιχές τους στα νεοελληνικά, αλλά πολλές άλλες είναι εντελώς διαφορετικές, καθώς είτε προήλθαν από διαφορετικές αρχαίες ελληνικές λέξεις, είτε από την τουρκική ή από κάποια άλλη γλώσσα.

Ένας απλός τρόπος για να απεικονίσουμε μερικές από τις διαφορές μεταξύ της αρχαίας ελληνικής, της ποντιακής ελληνικής (όπως μιλιόταν από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους) και της νεοελληνικής είναι να μεταφράσουμε τη φράση «το αγαπήσαμε» σε καθεμία από τις τρεις:

  • Αρχαία Ελληνικά: Εγαπέσαμεν αούτον (κάποια στιγμή μετά τον 4ο αιώνα π.Χ. άρχισε να λέγεται ηγαπήσαμεν αυτόν)
  • Ποντιακά Ελληνικά: Εγάπεσαμ’ ατον
  • Επίσημα Νέα Ελληνικα: τον αγαπήσαμε

Συγκρίνοντας αυτές τις μορφές παρατηρούμε ότι:

  1. Η ποντιακή ελληνική έχει διατηρήσει την αρχαία ελληνική σειρά των λέξεων (ρήμα + αντωνυμία αντικειμένου), ενώ στη νεοελληνική η σειρά αντιστρέφεται (αντωνυμία αντικειμένου+ ρήμα).
  2. Η ποντιακή ελληνική έχει διατηρήσει την προφορά του αρχαίου ελληνικού [ε] ως [ε], ενώ στη νεοελληνική γλώσσα το «ήτα» στο μέσον του «αγαπήσαμε» προφέρεται [i].
  3. Στη νεοελληνική δεν μπορεί να τονιστεί καμία λέξη σε οποιαδήποτε συλλαβή εκτός από την τελευταία, τη δεύτερη από την τελευταία ή την τρίτη από την τελευταία, ενώ στην ποντιακή ελληνική (αν η αντωνυμία μετριέται ως μέρος του ρήματος) μια λέξη μπορεί να τονιστεί ακόμα και στην πέμπτη συλλαβή από το τέλος: ε-γΆ-πε-σα-μα-τον.
    Αν και η ποντιακή ελληνική είναι μια ξεχωριστή ποικιλία ελληνικών, υπάρχουν μικρές ή μεγάλες διαφορές μεταξύ των εκδοχών της που μιλιούνται σε διάφορα μέρη του Πόντου.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ορισμένες ελληνόφωνες μουσουλμανικές κοινότητες διατηρούν ορισμένα αρχαιοελληνικά χαρακτηριστικά που χάθηκαν από τις χριστιανικές κοινότητες, οι οποίες μετακινήθηκαν στην Ελλάδα. Θα αναφέρω δύο παραδείγματα:

Πρώτον, στα Αρχαία Ελληνικά το αρνητικό μόριο ήταν το «ου» (πριν από σύμφωνο) ή το «ουκ» (πριν από φωνήεν). Στη νεολληνική αυτό το μόριο έχει εξαφανιστεί εντελώς, έχοντας αντικατασταθεί από το «δεν». Στις ποντιακές εκδοχές που μίλησαν οι Χριστιανοί, το αρχαίο μόριο εξελίχθηκε από «ουκ» σε «’κί». Μόνο στα μουσουλμανικά χωριά του Κατωχωρίου έχουν διατηρήσει το αρχαίο αρνητικό μόριο «ου» πριν τα σύμφωνα και «ουκ» (προφερόμενο «ουτς») πριν τα φωνήεντα.

Δεύτερον, είναι ακόμα πιο αξιοσημείωτο ότι, από την άποψη της μορφολογίας και της σύνταξης, μερικές παραλλαγές της ποντιακής που μιλιούνται από μουσουλμάνους διατηρούν το αρχαίο ελληνικό απαρέμφατο, ενώ η  νεοελληνική δεν έχει ούτε ένα απαρέμφατο. Ακόμα κι αν οι χριστιανοί Πόντιοι χρησιμοποίησαν το απαρέμφατο στο παρελθόν, αυτό εξαφανίστηκε γρήγορα μετά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα. Το απαρέμφατο είναι ο τύπος του ρήματος που στα τούρκικα τελειώνει σε -mek ή -mak. Η μορφή του δεν υποδεικνύει το πρόσωπο ή τον αριθμό του υποκειμένου του ρήματος (πρώτο, δεύτερο ή τρίτο πρόσωπο, ενικός ή πληθυντικός αριθμός). Σε ορισμένα χωριά της συνοικίας του Κατωχωρίου το «δεν μπόρεσα να μείνω» είναι «ουτς επόρεσα σταθήναι», το  «δεν μπόρεσες να μείνεις» είναι «ουτς επόρεσες σταθήναι» και το  και «δεν μπόρεσε να μείνει» είναι «ουτς επόρεσε σταθήναι».  Σε όλα αυτά τα παραδείγματα, η κατάληξη του ρήματος «μπορώ» υποδηλώνει το υποκείμενο, ενώ η αρχαία ελληνική μορφή του απαρεμφάτου που τελειώνει σε -ήναι δεν το κάνει. Αντίθετα, στη νεοελληνική, όπου δεν υπάρχει κανένα απαρέμφατο, και τα δύο ρήματα υποδηλώνουν το υποκείμενο: «δεν μπόρεσα να σταθώ, δεν μπόρεσες να σταθείς, δεν μπόρεσε να σταθεί».

Ως ειδικός της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού, θεωρώ θαυμαστό το γεγονός ότι τόσες πολλές λέξεις και γραμματικά φαινόμενα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας που εξαφανίστηκαν από την νεοελληνική που ομιλείται στην Ελλάδα σήμερα σώζονται στα στόματα εκείνων που εξακολουθούν να ζουν στις κοιλάδες και τα παρχάρια του Πόντου.

***

Από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν οι χριστιανοί ορθόδοξοι έλληνες Πόντιοι ζούσαν ακόμα στην πατρίδα τους, η διάλεκτος που μιλούσαν μελετήθηκε από ερευνητές και τα λαϊκά τραγούδια και παραμύθια τους συλλέχθηκαν και δημοσιεύτηκαν. Επιπρόσθετα, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα η ποντιακή ελληνική έχει χρησιμοποιηθεί ως λογοτεχνική γλώσσα, ιδιαίτερα σε θεατρικά έργα που γράφτηκαν και ερμηνεύτηκαν από έλληνες πόντιους μετανάστες στη Ρωσία πριν από τη Ρωσική Επανάσταση και από ανταλλαγέντες Πόντιους στην Ελλάδα, μετά τη συνθήκη της Λωζάννης. Μια γραμματική της ποντιακής διαλέκτου, του Ανθίμου Παπαδόπουλου, δημοσιεύθηκε στην Αθήνα το 1955 και ένα μεγάλο λεξικό του ίδιου συγγραφέα δημοσιεύθηκε σε τρεις τόμους στην Αθήνα, το 1958-61. Μία προσθήκη στο λεξικό του δημοσιεύθηκε το 2002.

Εν τω μεταξύ, οι εκδoχές της ποντιακής διαλέκτου που μιλούσαν μουσουλμάνοι στην πατρίδα τους αγνοούνταν σχεδόν εντελώς από τους μελετητές και ήταν άγνωστες στον έξω κόσμο. Μέχρι τη δεκαετία του 1980 ο μοναδικός μελετητής που ερεύνησε την ποντιακή διάλεκτο που μιλιόταν στα μουσουλμανικά χωριά ήταν ένας νέος, ντόπιος δάσκαλος, ο Ιωάννης Παρχαρίδης (1858-1910). Το 1877, ενώ εργαζόταν ως δάσκαλος στο μικτό μουσουλμανικό-χριστιανικό χωριό Ζησινός (Bölümlü) βόρεια του Κατωχωρίου (Çaykara), ο Παρχαρίδης πέρασε μερικές εβδομάδες διεξάγοντας επιτόπια γλωσσική έρευνα στο μουσουλμανικό χωριό Σαράχο (γνωστό στα τουρκικά εκείνη την εποχή ως Şerah, αλλά τώρα γνωστό ως Uzungöl) νότια του Κατωχωρίου (Çaykara). Ωστόσο, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη δουλειά του λόγω της επικίνδυνης κατάστασης που δημιούργησε ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος που διεξαγόταν εκείνη την εποχή. Αργότερα έγινε διευθυντής του υπέροχου ελληνικού σχολείου, «Φροντιστήριο Τραπεζούντος» (σήμερα Kanuni Anadolu Lisesi). Ο Παρχαρίδης δημοσίευσε μερικά από τα ευρήματά του, αλλά κανένας άλλος μελετητής δεν έκανε γλωσσική επιτόπια έρευνα στα μουσουλμανικά χωριά του Πόντου μέχρι τη δεκαετία του 1980, όταν πραγματοποίησα δύο σύντομες επισκέψεις στο Uzungöl, κατά τη διάρκεια των οποίων συνδύασα τον τουρισμό με την επιτόπια γλωσσική έρευνα. Δημοσίευσα μερικά άρθρα σχετικά με την ποικιλία των ποντιακών ελληνικών που μιλούσαν εκεί, αλλά λόγω διαφόρων συνθηκών δεν μπόρεσα να συνεχίσω την έρευνά μου. Το 1996 ο Ομέρ Ασάν δημοσίευσε το βιβλίο του «Pontos Kültürü», όπου περιέγραφε τον πολιτισμό της πατρίδας του, δίνοντας έμφαση στην ιστορία, τη λαογραφία, τα τοπωνύμια και τη γλώσσα.  Στο δεύτερο μισό του βιβλίου του παρέχει μια ανάλυση της γραμματικής και ένα 44σέλιδο γλωσσάριο ποντιακών ελληνικών λέξεων με την τούρκικη μετάφρασή τους. Αυτό το πρωτοποριακό βιβλίο ήταν η πρώτη μελέτη της ποντιακής κουλτούρας και γλώσσας που δημοσιεύτηκε στην Τουρκία.

Πιο πρόσφατα, η Ιωάννα Σιταρίδου, Ελληνίδα γλωσσολόγος και καθηγήτρια γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ στην Αγγλία, της οποίας οι παππούδες μετακινήθηκαν από τον Πόντο στην Ελλάδα, δημοσίευσε άρθρα σχετικά με ορισμένες πτυχές της σύνταξης των ελληνικών που μιλιούνται σήμερα στην περιοχή του Πόντου. Ειδικότερα, έχει επικεντρωθεί στη χρήση του απαρεμφάτου.

Η πτυχή της ελληνικής διαλέκτου που μιλιέται στον Πόντο η οποία έχει μελετηθεί λιγότερο είναι το λεξιλόγιο, οι λέξεις καθαυτές που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι για να απεικονίσουν και να κατανοήσουν τον κόσμο και να μεταδώσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους στους συγγενείς και τους γείτονές τους.

Μόνο ο Ομέρ Ασάν, όπως προανέφερα, είχε δημοσιεύσει ένα μικρό γλωσσάριο με ποντιακές λέξεις. Τώρα, επιτέλους, ο Βαχίτ Τουρσούν έχει αναλάβει να καλύψει αυτό το σημαντικό κενό με την κατάρτιση του παρόντος λεξικού. Αυτό είναι το έργο ζωής του Βαχίτ Τουρσούν και θα παραμείνει το μοναδικό λεξικό που έχει ποτέ δημοσιευθεί της ελληνικής διαλέκτου που ομιλείται σήμερα στη βορειοανατολική Τουρκία. Για να μπορέσει να συντάξει το λεξικό του, ο Βαχίτ Τουρσούν, όχι μόνο έπρεπε να έχει βαθιά γνώση της ντόπιας διαλέκτου, έπρεπε επίσης να γνωρίζει τούρκικα για να μπορέσει να εντοπίσει τις λέξεις που τα ποντιακά δανείστηκαν από αυτά και έπρεπε να γνωρίζει τη νεοελληνική προκειμένου να καταλάβει τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ της ποντιακής ελληνικής και της γλώσσας που μιλιέται στην Ελλάδα σήμερα. Υπάρχουν πολύ λίγοι άνθρωποι που γνωρίζουν και τις τρεις αυτές γλώσσες.

Είναι αναγκαίο να προσθέσω, ότι παρότι το λεξικό του Τουρσούν επικεντρώνεται στα ελληνόφωνα χωριά στα νότια του Κατωχωρίου, όπου γεννήθηκε και έζησε, παρέχει και πληροφορίες για το λεξιλόγιο και τη γραμματική της εκδοχής των ποντιακών ελληνικών που μιλιούνται στην Τόνγια, τα οποία δεν είχαν μελετηθεί ποτέ στο παρελθόν.

Το λεξικό του Βαχίτ Τουρσούν είναι ένα πραγματικός θησαυρός της ποντιακής κουλτούρας.  Μερικές από τις λέξεις που παρατίθενται στο λεξικό του είναι λέξεις που προέρχονται από τα αρχαία ελληνικά και δεν έχουν καταγραφεί σε μελέτες οποιασδήποτε άλλης ελληνικής διαλέκτου, συμπεριλαμβανομένων των ποντιακών ελληνικών που μιλούσαν οι χριστιανοί. Μία από αυτές είναι το «ίρο» (ουράνιο τόξο), το οποίο προέρχεται από την Ίριδα, την αρχαία ελληνική θεά που συνδέθηκε με τα ουράνια τόξα. Στην επίσημη νεοελληνική το ουράνιο τόξο δηλώνεται με δύο λέξεις: ουράνιο τόξο. Ένα παράδειγμα μιας λέξης αποτελούμενης από δύο αρχαίες ελληνικές λέξεις είναι το «γαλατόθρεφτος» που σημαίνει κυριολεκτικά «θρεμμένος με γάλα» αλλά μεταφορικά «ευγενής, παχουλός ή κακομαθημένος». Αυτή η λέξη μπορεί να υπήρχε στα αρχαία ελληνικά (με τη μορφή γαλατόθρεπτος), παρόλο που δεν φαίνεται να έχει βρεθεί σε κάποιο αρχαίο ελληνικό κείμενο.

Η ευελιξία των ποντιακών ελληνικών υποδεικνύεται από ομάδες λέξεων που προέρχονται από άλλες λέξεις ελληνικής προέλευσης, με την προσθήκη μίας συγκεκριμένης κατάληξης. Για παράδειγμα, το λεξικό του Τουρσούν περιέχει πολλά παραδείγματα λέξεων που σχηματίζονται με την κατάληξη -έρι. Ας αναφέρουμε τρία από αυτά: (1) από τη λέξη «διπλό» προκύπτει η λέξη «διπλέρι», η οποία μπορεί να αναφέρεται σε οτιδήποτε μπορεί να διπλωθεί, (2) «θαμνέρι», που σημαίνει «θαμνώδης», προέρχεται από το ουσιαστικό«θάμνος» και (3) από το ρήμα «ταράζω» προέρχεται το ουσιαστικό «ταραχτήρι» (ήταν ταραχτέρι;) (μίξερ). Υπάρχει επίσης μια αρσενική εκδοχή αυτής της κατάληξης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να σχηματίσει λέξεις που υποδηλώνουν άτομα με ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό. Για παράδειγμα, «δαχτυλέρης», που σημαίνει αυτόν που έχει μακρυά δάχτυλα και «ταραχτέρης» δηλαδή «ανακατωσούρης». Καμία από αυτές τις λέξεις δεν περιλαμβάνεται στο Ποντιακό Λεξικό του Παπαδόπουλου.

Το λεξικό του Τουρσούν παρέχει επίσης παραδείγματα λέξεων που προέρχονται από τη λήψη μιας λέξης από τα τουρκικά και την προσθήκη μιας ποντιακής ελληνικής κατάληξης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η παραγόμενη λέξη παίρνει συχνά μια σημασία που είναι διαφορετική από αυτήν της τουρκικής λέξης από την οποία προέρχεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ρήμα «γαριπεύκουμαι» (τουρκιστί özlemek, δηλαδή μου λείπει κάποιος που είναι πολύ μακριά), το οποίο σχηματίζεται από την τουρκική λέξη «garip» με την προσθήκη της ποντιακης ελληνικής κατάληξης που υποδηλώνει την παθητική φωνή. Δυστυχώς, εξαιτίας της μετανάστευσης τόσων ομιλητών της ποντιακής ελληνικής γλώσσας μακριά από την πατρίδα τους, το ρήμα αυτό χρησιμοποιείται πολύ συχνά. Το γεγονός ότι δεν περιλαμβάνεται στο λεξικό του Παπαδόπουλου υποδηλώνει ότι η χρήση του περιορίζεται σε μουσουλμάνους Πόντιους.

Μία χαρακτηριστική λέξη που χρησιμοποιείται πολύ συχνά από τους ομιλητές των ποντιακών στη σημερινή Τουρκία είναι το «γαρδέλι». Αυτή είναι η συνηθισμένη λέξη για το «παιδί» στα σημερινά ποντιακά ελληνικά. Είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα λέξη λόγω της προέλευσής της. Προέρχεται από τη λατινική λέξη «carduelis» που σημαίνει ένα είδος πουλιού (καρδερίνα). Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι αυτή η λέξη, που χρησιμοποιείται τόσο συχνά στον Πόντο σήμερα, φαίνεται να έχει σπάνια χρησιμοποιηθεί από χριστιανούς ομιλητές της ποντιακής ελληνικής με το ίδιο νόημα. Αυτή είναι μία από τις διάφορες ποντιακές ελληνικές λέξεις που προέρχονται από τη Λατινική γλώσσα. Μια άλλη λέξη είναι η «γούλα», όταν στα νεοελληνικά χρησιμοποιείται η λέξη «λαιμός». Υπάρχει ένα εκφραστικό παράγωγο της λέξης «γούλα», το «διγουλίζω» που σημαίνει «καταπίνω δύο φορές». Αυτές οι λέξεις λατινικής προέλευσης (όπως η ποντιακή και η νεοελληνική λέξη «πόρτα») εισήλθαν στην ελληνική γλώσσα όταν οι Έλληνες ζούσαν υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.

Ένα τελευταίο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό στοιχείο του λεξιλογίου των ποντιακών ελληνικών που μιλιούνται σήμερα στην Τουρκία είναι η χρήση λέξεων που προέρχονται από τα οθωμανικά τουρκικά, οι οποίες έχουν αντικατασταθεί από άλλες λέξεις της σημερινής τουρκικής γλώσσας, όπως το γιαραλμασί (yerelması στα παλιά τουρκικά, κυριολεκτική μετάφραση του γαλλικού «pomme de terre», που στα σύγχρονα τουρκικά αποδίδεται με τη λέξη «patates», από τα νεοελληνικά!).

***

Τα τελευταία χρόνια, η μετανάστευση από τα χωριά στις πόλεις, μαζί με άλλες πτυχές του εκσυγχρονισμού, οδήγησε στην παρακμή της ελληνοφωνίας στην περιοχή του Πόντου. Όσοι δεν ζουν πλέον στα χωριά καθ ‘όλη τη διάρκεια του έτους, δεν μπορούν πλέον να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα και έτσι το πλούσιο λεξιλόγιο που συνδέεται με αυτές τις παραδοσιακές δραστηριότητες χάνει τη χρησιμότητά του. Εκτός από τη μετανάστευση, οι πτυχές του εκσυγχρονισμού που επηρέασαν περισσότερο την παρακμή των ελληνόφωνων ήταν η εκπαίδευση στα τουρκικά και η βελτίωση των μέσων μεταφοράς. Αυτή η τελευταία πτυχή έφερε τα απομονωμένα χωριά σε στενότερη επαφή με τον έξω κόσμο. Τα ποντιακά ελληνικά κατατάσσονται πλέον στις απειλούμενες γλώσσες, αυτές που κινδυνεύουν από εξαφάνιση.  Κάθε γλώσσα έχει τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο να βλέπει και να νιώθει τον κόσμο, έτσι ώστε το άθροισμα των γλωσσών του κόσμου να είναι ισοδύναμο με το άθροισμα της ανθρώπινης εμπειρίας. Η ποντιακή ελληνική γλώσσα εκφράζει μια ολόκληρη κουλτούρα, έναν ολόκληρο κόσμο αισθήσεων, γνώσεων, στάσεων και ιδεών. Ο πολιτισμός αυτός είναι εντυπωσιακά διαφορετικός από τον ελληνικό πολιτισμό εκτός του Πόντου, αλλά είναι επίσης διαφορετικός από τον πολιτισμό της υπόλοιπης Τουρκίας. Μια γλώσσα που απειλείται με εξαφάνιση είναι σαν ένα φυσικό είδος που κινδυνεύει. Όταν μια γλώσσα εξαφανιστεί, η πλούσια ποικιλομορφία του ανθρώπινου πολιτισμού και της εμπειρίας μειώνεται και φτωχαίνει, όπως και η εξαφάνιση ενός φυσικού είδους μειώνει την ποικιλομορφία του φυσικού κόσμου. Γι’αυτό το λεξικό του Βαχίτ Τουρσούν είναι τόσο επίκαιρο. Διατηρεί το πολύτιμο θησαυροφυλάκιο του ελληνικού λεξιλογίου και γραμματικής αυτής της περιοχής και ενθαρρύνει όσους εξακολουθούν να μιλούν αυτή τη γλώσσα να συνεχίσουν να τη χρησιμοποιούν στην πλήρως αναπτυγμένη μορφή της.

Πίτερ Μακρίτζ

Ομότιμος καθηγητής νεοελληνικής γλώσσας
Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Αγγλία

 

 

256 Σχόλια to “Το λεξικό των Ρωμέικων, του Βαχίτ Τουρσούν”

  1. Παναγιώτης Κ. said

    «Αυτό είχε ως αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί ομιλητές της ελληνικής διαλέκτου στον Πόντο να μεταφερθούν στην Ελλάδα. Οι απόγονοι αυτών των ανταλλαγέντων Χριστιανών είναι τώρα όλοι γηγενείς ομιλητές της καθομιλούμενης νεοελληνικής γλώσσας και οι γνώσεις τους για την ποντιακή ελληνική διάλεκτο είναι περιορισμένες ή και ανύπαρκτες».

    2015. Εκδρομή στον Πόντο. Το πρόγραμμα για κάποιους από το γκρουπ περιλαμβάνει και επίσκεψη στα μέρη από τα οποία κατάγονται. Τούρκος που μιλάει ποντιακά θα συνδράμει. Υπάρχει και ο φίλος από την Πτολεμαΐδα, Πόντιος στην καταγωγή, ο οποίος είναι βέβαιος για την γνώση της ποντιακής γλώσσας.
    Να μη τα πολυλογώ, η συνεννόηση έγινε στην νεοελληνική διότι ο φίλος εκ Πόντου γνώριζε ικανοποιητικά τα νεοελληνικά , αφού είναι συχνός επισκέπτης της Κοζάνης καθώς μας είπε.
    Η συνεννόηση στα ποντιακά, όπως καταλάβατε, αποδείχτηκε αναποτελεσματική. 🙂

  2. Παναγιώτης Κ. said

    Έπιασα την συγκεκριμένη έκδοση στα χέρια μου και μου έκαναν εντύπωση η εκτυπωτική αρτιότητα (πολυτελής έκδοση) και τα νεοελληνικά που συναντά κανείς καθώς διαβάζει τα διάφορα λήμματα. Να ένα παράδειγμα:

    αβάφτιγος [aváftiğos] (o), (sıf.), vaftiz olmamış. ֍
    Atós pa aváftiğos ӗn’. : O da vaftiz olmamış.
    αβάφτιστος [aváftistos] (o), (sıf.), vaftiz edilmemiş.
    ֍ Atós aváftistos, Muslimános ӗn’. : O vaftiz
    edilmemiş, Müslümandır.

  3. Γς said

    >Η ποντιακή ελληνική έχει διατηρήσει την αρχαία ελληνική σειρά των λέξεων (ρήμα + αντωνυμία αντικειμένου),

    Οπως η δικιά μου στα κυπραίικα. Κι είναι τόσο όμορφο. Σαν ταξίδι στο χρόνο. Σαν επίσκεψη στους ΑΗΠ

  4. atheofobos said

    Παρά το γεγονός ότι είμαι παντελώς άσχετος με την γλωσσολογία ή τον Πόντο, διάβασα το σημερινό με ιδιαίτερη ευχαρίστηση, γιατί ανακάλυψα ένα τελείως άγνωστο σε μένα, αλλά πολύ ενδιαφέροντα κόσμο ερευνητών.
    Στην φωτογραφία είναι το απομονωμένο χωριό που έκανε την έρευνα ο Παρχαρίδης

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4 Φοβερή φωτογραφία!

  6. Pedis said

    Α, το σημερινό είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον.

  7. raf said

    Ελαφινός, ελεπείνιμο; Μοιάζουν με ελληνικά από ένα παράλληλο σύμπαν.

  8. Κ. Καραποτόσογλου said

    Να προσθέσουμε την εργασία του:

    Altunbaş Ahmet. Rumca-Türkçe, Türkçe-Rumca Sözlük

    Turkish-Greek (Pontic dialect) and Greek-Turkish vocabulary, which is spoken in the region of Trabzon (Turkey).

    Author: Dr. Ahmet Altunbaş
    Publisher: Kendi Yay.
    Publication date: 2011
    Number of pages: 75
    Format / Quality: PDF
    Size: 4,74 Mb
    Language: Turkish

    καθώς και τη γνωστή εργασία των: Δ. Ε. Τομπαΐδη – Χ. Π. Συμεωνίδη, Συμπλήρωμα στο Ιστορικόν Λεξικόν της Ποντικής διαλέκτου του Α. Α. Παπαδόπουλου, Αθήνα 2002, σ. 1-260, όπου βρίσκουμε αποδελτιωμένα σχεδόν όλες τα υπάρχοντα δημοσιεύματα που καλύπτουν τα ετυμολογικά της ποντιακής διαλέκτου· νομίζω ότι τους διέφυγαν δύο.

    Κ. Καραποτόσογλου

  9. Γς said

    > «δαχτυλέρης», που σημαίνει αυτόν που έχει μακρυά δάχτυλα

    Και Λευτέρης. Ο αριστερόχειρ

  10. Γς said

    Δεν μπορεί. Κάποια σχέση θα υπάρχει μεταξύ του «ουτς» και του «τς» [τσου]

  11. Παναγιώτης Κ. said

    Την λέξη «γαρδέλι» την χρησιμοποιούμε με αυτήν ακριβώς σημασία. Δηλαδή για κάποιο είδος μικρού πουλιού. Χρησιμοποιείται και για να εκφράσουμε την αγάπη και την τρυφερότητα απέναντι σε ένα παιδί. Το προσφωνούμε γαρδέλι.

    Όσο για τη λέξη η «γούλα», σε μας είναι ο «γουλάς». Είναι ένας σωλήνας που εφαρμόζει στο καπάκι του ρακοκάζανου, περνάει από το βαρέλι με νερό όπου οι ατμοί της αλκοόλης ψύχονται, υγροποιούνται και στην άλλη άκρη του σωλήνα τρέχει το τσίπουρο. (Μέρες που είναι…).

  12. Σηλισάβ said

    Καλημέρα σε όλους. Η ευτραφής τηλεοπτική μαγείρισα από την Πόλη, όταν έλεγε Ρωμιός εννοούσε τον Πολίτη, και Έλληνας εννοούσε τον ελλαδίτη

  13. sarant said

    8 Ευχαριστούμε πολύ!

  14. Παναγιώτης Κ. said

    Διαβάζω: Ηρακλείδης ο Ποντικός (μαθητής του Πλάτωνα)

    Άρα οι καταγόμενοι από τον Πόντο δεν λέγονταν… Πόντιοι! 🙂

  15. Λεύκιππος said

    Δεν ξέρω πως, αλλά η λέξη ταραχτέρι, μου φαίνεται πολύ πιο ταιριαστή , για την δουλειά που κάνει, από το μίξερ. Από τώρα και στο εξής λοιπόν, τον φραπέ μου θα τον κάνω με το ταραχτέρι. Τέρμα το μίξερ.

  16. loukretia50 said

    Πολύ ενδιαφέρον! Πραγματικά μιλάμε για γλωσσικό θησαυρό.
    ——————
    Τη γούλα δεν την ήξερα. Όλοι όμως ξέρουμε τη φράση : ήπιε δυο γουλιές.
    Στην παράγραφο για το «γαριπεύκομαι»:
    « Δυστυχώς, εξαιτίας της μετανάστευσης τόσων ομιλητών της ποντιακής ελληνικής γλώσσας μακριά από την πατρίδα τους, το ρήμα αυτό χρησιμοποιείται πολύ συχνά»
    Νικοκύρη, μήπως λείπει ένα «δεν «?

  17. gpoint said

    Πολύ ενδιαφέρον άρθρο !

    Και στα μέρη μου την καρδερίνα την λένε γαρδέλι και τις πιάνανε με ξόβεργες οι ντόπιοι πιτσιρικάδες πριν από 60 χρόνια. Δεν νομίζω-δεν ξέρω αν συνεχίζεται το «σπορ»

  18. nikiplos said

    για το γούλα, ξέρουμε και το αναγούλα… 🙂

  19. nikiplos said

    17@ είμαστε και μια γενιά των 80ς εδώ:

  20. Κιγκέρι said

    Και σήμερα το πρωΐ διάβαζα τα λόγια από το τραγούδι «τη Τρίχας το γεφύρι»..

    Σην γέφυραν, σην γέφυραν, έλα Δάφνε μ’ ποταμέ,
    ση Τρίχας το γεφύρι, ε Δάφνε μ’ και μυριγμένε,
    ση Τρίχας το γεφύρι, ε Δάφνε μ’ και μυριγμένε,
    σίλιοι μαστόροι έχτιζαν, έλα Δάφνε μ’ ποταμέ,
    και μύριοι μαθητάδες, ε Δάφνε μ’ και μυριγμένε.

    Όλεν την μέραν έχτιζαν το βράδον εχαλάουτον.
    – Ντο δεις με πρωτομάστορα να στένω το γεφύρι σ’;
    – Αν δίγω σε τον κύρην μου, άλλον κύρην πα κι έχω,
    αν δίγω σε την μάναν μου, άλλον μάναν πα κι έχω,
    αν δίγω σε την κάλη μου καλύτερον ευρίκω.

  21. atheofobos said

    Υπάρχει και η Άννα Γούλα!
    https://www.tanea.gr/print/2019/01/09/greece/ypourgos-anna-goula/

  22. sarant said

    16 Όχι. Λέει ότι πολλοί ξενιτεύονται δυστυχώς.

  23. nikiplos said

    Λάθος λίκνος παρακαλώ τον Νικοκύρη να σβήσει το 23@, θα έχει λόξυγγα ο άνθρωπος…
    https://www.washingtonpost.com/business/2019/10/08/first-time-history-us-billionaires-paid-lower-tax-rate-than-working-class-last-year/?fbclid=IwAR3Ljb7UzY_seGQ3giean0lV_3zVS-esuDoHRQ3CJLmQwKtzM5JWBqXtUe4

  24. Theo said

    Καλημέρα!

    Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό άρθρο, ιδιαίτερα η εισαγωγή του Μάκριτζ.

    Είμαστε με τον Jost Gippert, και του ανέφερα τα κυριότερα σημεία της. Γνωρίζει την κ. Σιταρίδου και μου είπε πως αυτή υποστηρίζει ότι αρκετά στοιχεία της ποντιακής διαλέκτου προέρχονται από τους Δωριείς. Πιθανόν κάποιοι από αυτούς να εγκαταστάθηκαν στον Πόντο στην αρχαιότητα.
    Επίσης, η κ. Σιταρίδου υποστηρίζει πως η διάλεκτος διαμορφώθηκε πριν να διαμορφωθεί η Κοινή στα χρόνια του Χριστού, και γι’ αυτό διασώζει πολλά αρχαϊκά στοιχεία της ελληνικής.

  25. loukretia50 said

    Ο Καβάφης αναφέρει «Γραικικά».

    Αυτές τες μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια,
    για τ’ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,
    πράγματα συμπαθητικά· δικά μας, Γραικικά.

    Διάβαζα και τα πένθιμα για τον χαμό της Πόλης
    «Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη».
    ………………………………………….
    Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα
    το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα
    και με την λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων
    που ίσως όλο πίστευαν που θα σωθούμε ακόμη.

    Μα αλίμονον μοιραίον πουλί «απαί την Πόλην έρται»
    με στο «φτερούλν’ αθε χαρτίν περιγραμμένον
    κι ουδέ στην άμπελον κονεύ’ μηδέ στο περιβόλι
    επήγεν και εκόνεψεν στου κυπαρίσ’ την ρίζαν».
    Οι αρχιερείς δεν δύνανται (ή δεν θέλουν) να διαβάσουν
    «Χέρας υιός Γιανίκας έν» αυτός το παίρνει το χαρτί,
    και το διαβάζει κι ολοφύρεται.
    «Σίτ’ αναγνώθ’ σίτ’ ανακλαίγ’ σίτ’ ανακρούγ’ την κάρδιαν.
    Ν’ αοιλλή εμάς, να βάι εμάς, η Pωμανία πάρθεν.»
    Κωνσταντίνος Καβάφης «Πάρθεν»

  26. Κιγκέρι said

    15:
    Λεύκιππε, εγώ τον φραπέ μου τον κάνω με το βζουτ, τα μαλλιά μου τα στεγνώνω με το μπου, τα λουλούδια μου τα ψεκάζω με το φσούτου και τα παιδιά μου παίζουν μπίου μπίου!

  27. Theo said

    Πολλοί από τους ελληνόφωνους «μουσουλμάνους» του Πόντου είναι κρυπτοχριστιανοί. Ο μακαρίτης Πρόδρομος Καλαϊτζίδης, που επισκέφτηκε αρκετές φορές την περιοχή τη δεκαετία του 1980 (ίσως και ’90), γνώρισε αρκετούς και κατέγραψε τις συνομιλίες μαζί τους σε βιντεοκασέτες. Όταν πρόσφατα είπα στον γιο του τον Κυριάκο να τις ανεβάσει στο Διαδίκτυο, μια και οι συνομιλητές του πατέρα του θα έχουν αποδημήσει εις Κύριον, μου απάντησε πως, αν γινόταν αυτό, και τα παιδιά και τα εγγόνια τους θα είχαν προβλήματα.
    Δεν ξέρω τι γίνεται τώρα, αλλά από πληροφορίες άλλου Πόντιου που επισκέφτηκε την περιοχή και συζήτησε μαζί τους στα τούρκικα τη δεκαετία του ’80 η γλώσσα τους ήταν απαγορευμένη.

  28. sarant said

    23 Σβήστηκε

  29. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Μοι προξενεί αλγεινήν το πλήθος των αστοιχείωτων του ιστολογίου. Ουδείς μπολσεβίκος χριστιανούλης παρατήρησε ότι από το ταραχτέρι βγαίνει και το τρακτέρ που ταράζει την ισορροπία του εδάφους ανασκάπτοντας και ανακατεύοντάς το.

  30. spiridione said

    Πολύ ωραίο.
    Για τον Παρχαρίδη περισσότερα εδώ
    http://blacksea.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaId=5720

    Και το άρθρο του Μ. Δέφνερ, μεντορα του Παρχ., «Πέντε εβδομάδες παρά τοις αρνησιθρήσκοις εν Όφει», Εστία 1877, σελ. 547.
    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/estia/article/view/75033/67382

  31. voulagx said

    #29: Ε, οχι και τρακτερ! Τραχτερ’ι εινι του σουστο.

  32. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  33. loukretia50 said

    Εδώ έχει ενδιαφέρον ο συνδυασμός
    Romana (ela ela leose) – Fuat Saka

  34. spiridione said

    Όπως γράφει και το λινκ παραπάνω,ο Δέφνερ παρέδωσε τα δελτία του Παρχαρίδη στο Αρχείο του Ιστορικού Λεξικού και έτσι έχουν ενσωματωθεί στο ΙΛΝΕ. Πράγματι, βλέπουμε σε αρκετά λήμματα τη συντομογραφία Οφ., π.χ. στη λέξη γούλα, που έχει 20 σημασίες! Και στο γαρδέλι, που καταγράφεται και η σημ. ‘μικρός παις’.
    Στο ΙΛΝΕ υπάρχει και λήμμα γαλατόθρεβος (Ποντ. Ίμερ.), αλλά χωρίς τη μεταφορική σημασία.

  35. Δεν έχω να πω κάτι για τα ποντιακά, αλλά ο Μάκριτζ είναι από τους ελάχιστους φιλόλογους που έχει κάνει πολύ σοβαρή δουλειά με τις οθωμανικές λέξεις στα ελληνικά και δη τα φαναριώτικα.

  36. mitsos said

    Μπράβο σε όσους ερευνούν , καταγράφουν πολιτισμούς που χάνονται και φυλλάττουν τον πλούτο στην συλλογική μνήμη.

    Ας μην οδύρονται όμως και θρηνούν όσοι φανατίζονται με το καθήκον της διαφύλαξης παραδοσιακών εθίμων και ηθών, μπροστά στην αδυναμία τους να τα διατηρήσουν, και με δυνατότητα αναπαραγωγής. Ματαιοπονούν.

    Διότι όπως μας μας λέει και το άσμα (https://www.youtube.com/watch?v=4kDru5YnoyM

    «Μόνο τα ρασία
    Ατά κι ε’εχνε ψύα
    Χρόνια και ζαμάνια
    Απομένε

    Μόνο οι ραχούλες , που δεν έχουν ψυχή , απομένουν
    ( εδώ που τα λέμε μήτε τα βουνά δεν είναι για πάντα , εδώ τ’ αστέρια γεννιούνται και πεθαίνουν)
    ξέχασα την…
    …Καλημέρα σε όλους

  37. Jiannis Xristopulos said

    16 Loukretia50 said : μήπως λείπει ένα «δεν»?

    Δεν νομίζω, κατάλαβα οτι :
    Δυστυχώς, εξαιτίας της μετανάστευσης (και των οικείων που λείπουν μακριά) οι ομιλητές είναι στην κατάσταση να χρησιμοποιούν το ρήμα αυτό πολύ συχνά.

  38. loukretia50 said

    37. Ναι, ακριβώς. Δικό μου λάθος.
    Εστίασα στη λέξη , όχι στο νόημα.
    Καλύτερα να χάνονταν μόνο αυτή…

    Το βρίσκω πολύ όμορφο
    «Στη μακρινή Ανατολή κάποιος θα χαθεί…»
    Fuat Saka & Maria Farantouri https://youtu.be/H6NoRnr52lg Yildizlara Yolculuk

    Τον τίτλο μου τον μεταφράζει «ταξίδι στ΄αστέρια». Έτσι είναι?

  39. Jiannis Xristopulos said

    29
    ΣτοΔγιαλοΧτηνος said :
    ταραχτέρι – τρακτέρ (?!)

    trattore, tracteur, tractor

  40. νεσσίμ said

    γούλα..
    η μάνα μου που ήταν από την Αμοργό, θυμάμαι χρησιμοποιούσε την λέξη
    για λαιμαργο, ακόρεστο κλπ στην έκφραση «τα περνάει όλα από τη γούλα»

  41. gak said

    «Στην Πύλη της ελληνικής γλώσσας υπάρχει κι άλλο ένα κείμενο του Π. Μάκριτζ για το ίδιο θέμα». Δεν λειτουργεί το λινκ

  42. loukretia50 said

    41. Αυτό εννοείτε?

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/dialects/thema_b_11_2/index.html#toc006

  43. Babis said

    Γούλα λέγαμε τον σάκο που έχουν οι κότες στο λαιμό τους και αποθηκεύουν την τροφή πριν την στείλουν στο στομάχι.
    Το ρήμα γουλίζω αναφερόταν στην κίνηση που κάνουν με το λαιμό τους οι κότες (το έχω δει και σε άλλα πτηνά) σαν να πάλεται κάτι στο εσωτερικό του. Επίσης γουλίζω ή παραγουλίζω λέμε όταν ζουλάμε κάτι για πολύ ώρα.

  44. ΣτελιοςΖ said

    Αιγιάλη (Αμοργός) στο τέλος της δεκαετίας του 70. Υπέροχο καφενεδάκι, με μπαλκονάκι πάνω από τη θάλασσα – το Γαρδινέλι. Η ονομασία από το προσωνύμιο του ιδιοκτήτη (τραγουδούσε πολύ όμορφα στα νιάτα του μας είχαν εξηγήσει…).

    Τώρα το καφενεδάκι μεγάλωσε και είναι ψησταριά και το μπαλκόνι είναι πάνω από πάρκινγκ – μεγάλωσε βλέπετε το λιμάνι

  45. gak said

    42. ναι αυτό, μου βγάζει The page you tried to access does not exist (yet).

  46. loukretia50 said

    45. Και δε βγαίνει ούτε τώρα? Μήπως – λέει η άσχετη!-
    θέλει στο Chrome? – Μη βαράτε οι ειδικοί, σε μένα ανοίγει κανονικά!

  47. mitsos said

    @@45 – 46 Και σε μένα δουλεύει κανονικότατα …με Chrome επίσης.

  48. gpoint said

    # 43

    Αυτόν τον σάκο γκούσα τον ξέρω

  49. Babis said

    #45
    Μηπως θέλεις αυτό;
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/dialects/

  50. Alexis said

    Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό!
    Ειδικά για όσους από εμάς είχαμε ή έχουμε κάποια κάποια εξοικείωση με την ποντιακή γλώσσα/διάλεκτο.

    #0: …όταν είχε ανακοινωθεί, με κάπως κωμικές τυμπανοκρουσίες, από τον Τύπο η ύπαρξη μιας διαλέκτου που είναι πολύ κοντά στα αρχαία ελληνικά.

    Τελικά δεν ήταν και τόσο «μούφα» η είδηση. Όντως αυτή η γλωσσική ποικιλία είναι περισσότερο κοντά στα αρχαία ελληνικά από οτιδήποτε άλλο μιλιέται σήμερα.

  51. Κιγκέρι said

    Γούλα δε λέμε, λέμε όμως προγούλι.

  52. Γς said

    29:

    >Μοι προξενεί αλγεινήν το πλήθος των αστοιχείωτων του ιστολογίου. Ουδείς μπολσεβίκος χριστιανούλης παρατήρησε ότι από το ταραχτέρι βγαίνει και το τρακτέρ που ταράζει την ισορροπία του εδάφους ανασκάπτοντας και ανακατεύοντάς το.

    Κι είναι και το άλλο που ταράζει ντα τσιμέντα. Ενα τέτοιο πούλαγαν στη γειτονιά μου και ταράχτηκα. Μέχρι να δω ότι είναι για μπετά κι όχι για μ[πιπ]νιά.

  53. spiridione said

    γούλα (Ι)

    Τυπολογία
    γούλα ἡ, (Ι) κοιν. καὶ Καππ. (Ἀνακ. Μισθ. Ποτάμ. Σινασσ.) Λυκαον. (Σίλ.) Πόντ. (Ἀμισ. Ἀντρεάντ. Ἀργυρόπ. Ἴμερ. Κάρς Κερασ. Κοτύωρ. Κρώμν. Νικόπ. Οἰν. Ὄφ. Σινώπ. Σούρμ. Σταυρ. Τραπ. Χαλδ.) Τσακων. (Χαβουτσ.) γούλ-λdα Κάλυμν. Κῶς Νίσυρ. γούλια Θρᾴκ. (Αἶν. Τσακίλ.) γούα Τσακων. (Πραστ.) ᾽ούλα Κάρπ. Κάσ. Ρόδ. ᾽ούλα Νάξ. (Ἀπύρανθ.) ᾽ούλ-λα Καρπ. (Ἔλυμπ.) Κάσ. ᾽ούα Νάξ. (Κωμιακ. Φιλότ.) βούλα Κάρπ. (Ἔλυμπ.) Κάσ. Κύπρ. Ρόδ. (Ἅγιος Ἰσίδ. Ἀπολακ. Ἀπόλλων. Σάλακ. κ.ἄ.) Τῆλ. Χάλκ. κούλα Καππ. (Φλογ.) κούλα Καππ. (Φλογ.) σγκούλα Μακεδ. (Βλάστ.) γούλη πολλαχ. γούλη Πελοπν. (Λεῦκτρ.) γούλ᾽ πολλαχ. βορ. ἰδιωμ. γκούλ᾽ Ἤπ. (Κουκούλ.) Θεσσ. (Ζαγορ.) οὐδ. γούλ᾽ Λῆμν. χούλη Πελοπν. (Κίτ. Λακων. Μάν.) ἀγούλ᾽ Μακεδ. (Χαλκιδ.) ἀγούλε Τσακων. (Χαβουτσ.) γουλὴ Μέγαρ. γόλα Κεφαλλ. Λευκ. Μεγανήσ. Στερελλ. (Ἀστακ. Μύτικ.) βουλὸς ὁ, Κύπρ. γοῦλος τό, Μέγαρ.

    Ετυμολογία
    Ἐκ τοῦ Ἑλληνιστ. οὐσ. γούλα, τὸ ὁπ. ἐκ τοῦ Λατιν. gulα. Πβ. Ἐρωτιαν., Συναγωγή τοῦ παρ᾽ Ἱπποκρ. λέξ. Ο,15 (ἔκδ. Nackmanson, σ. 65) «ὄιος, στόμαχος· γούλα προβάτου· ὄις γὰρ τὸ πρόβατον. κοινῶς δὲ τοῦ ἀνθρώπου». Ὁ τύπ. βούλα (τὸν ὁπ. βλ. καὶ εἰς λ. βούλα) διὰ τροπὴν τοῦ γ εἰς β. Βλ. Α. Τσοπανάκ, Phonétique, 95.

    Σημασιολογία

    1) Ὁ πρόλοβος τῶν πτηνῶν Εὔβ. (Βρύσ. Κάρυστ.) Θήρ. Κίμωλ. Κρήτ. (Ζερβιαν. Κίσ. Ραμν. Ρέθυμν. Χαν.) Κύθηρ. Μέγαρ. Μεγίστ. Μῆλ. Μύκ. Πελοπν. (Αἴγ. Βλαχοκερ. Γέρμ. Κίτ. Λεῦκτρ. Μάν. Οἴτυλ. Πλάτσ.) Σίφν. Στερελλ. (Αἰτωλ. Ἀκαρναν Φθιῶτ. Φωκ.) Σῦρ. Τσακων. (Πραστ.) – Λεξ. Βλαστ. 428. Πρω.: Εἶναι γεμᾶτες οἱ γοῦλες τῶν ὀρνίθω Κίσ. Ἔναι γιομάτη ἡ χούλη τῆς κόττας γέννημα Κίτ. Μάν. Ἡ γούλη τῆς κόττας εἶναι πρησμένη Λεῦκτρ. Ὁ ἀσπρόκολος εἶναι ἄσπρος πίσω μὲ μαῦρα φρύδιˬα καί γούλα κόκκινη (ἀσπρόκολος = τὸ πτηνὸν Οἰνάνθη) Σῦρ. ᾽Èν εἶχε καθόλου γούλα τὸ πουλλάκι Σίφν. Οἱ γοῦλες τουνε κουτσὶ δὲν ἔχουνε μέσα Βρύσ. Τὸ πουλ-λὶν ἔχει μεγάλη γούλα Μεγίστ. Κατέβη ἡ γούλα κάτω νὰ τὴν ποτίσωμε νερό, ἔσκασε Κίμωλ. Τσ᾽ ἔν᾽ ἔχα φαητὲ ἔνταν᾽ ἁ κόττα, π᾽ ἔν᾽ ἁ γούα σι τόσα; (τί ἔχει φάει αὐτὴ ἡ κόττα καὶ εἶναι ὁ πρόλοβός της τόσος;) Πραστ. Διὰ τὴν σημ. πβ. ὅσα ὁ Μεούρσ. ἀναφέρει εἰς λ. ἐξ Ἱερακοσοφίου: «ἐὰν διαμείνωσιν αἱ τροφαὶ ἐν τῷ στομάχῳ τοῦ ἱέρακος ἄπεπτοι, ὃ καὶ γούλα ὀνομάζεται, καὶ ταῦτα οὐκ ἐμέση ἄχρις δεκάτης ὥρας τῆς ἡμέρας, μηδὲν λαβέτω». Συνών. γκούσα, μάμμα, προγούλα, σγάρα.

    2) Ὁ φάρυγξ, ὁ οἰσοφάγος καὶ κατ᾽ ἐπέκτ. ὁ στόμαχος πολλαχ. καὶ Καππ. (Σινασσ.) Πόντ. (Ἀμισ. Ἀντρεάντ. Ἀργυρόπ. Κάρς Κερασ. Κοτύωρ. Νικόπ. Ὄφ. Σινώπ. Τραπ.) Τσακων. (Χαβουτσ).: Καλὲ, πῶς ζῇ, ποὺ δὲ gαταπίνει ἡ ᾽ούλα τζη ὅσο φαὶ bορεῖ νὰ σηκώσῃ μιὰ μυῖα ᾽ς τὸ φτερὸ τζη Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Ὄσα φασόλιˬα σοῦ ᾽κλεψα᾽ ώ, τόσο φαὶ νὰ καταπίῃ ἡ ᾽ούλα σου, παλιουναῖκα! αὐτόθ. Κατεβάζ᾽ πολλὰ ἡ γούλα τ᾽ Μύκον. Ἐστάθεν ᾽ς σὴ γούλα μ᾽ τὸ ψωμὶν-τὸ ᾽στούδ᾽ (= ὀστούδι) Τραπ. Τὸ φαὶ ἐδέβεν ἀπαγκαικὰ ᾽ς σὴ γούλα μ᾽ (τὸ φαγητὸν κατῆλθε εἰς τὸν οἰσοφάγον μου) αὐτόθ. Οὕλου τοὺ βιό του τοὺ πέρασι ἀποὺ τὴ γούλ᾽ τ᾽ Θεσσ. (Ζαγορ.) Τοῦ διαόλου ἡ γούλη δὲν ἀφίνει τίποτα Εὔβ. (Στρόπον.). Τοὺν πουνεῖ ἡ γούλα Θρᾴκ. (Μαΐστρ.) Δὲν ἀφίνει τίποτα ἡ γούλα του Χίος || Φρ. Ἔχει περάσει αὐτὸς ἀπὸ τὴ γούλα dου! (ἐπὶ ἀδηφάγου καὶ μεταφ. ἐπὶ ἀπλήστου) Κρήτ. (Νεάπ.) Αὐτὸς θὰ πάῃ ἀπὸ τὴ γούλα του (ἐπὶ ἀδηφάγου· θὰ πεθάνῃ ἀπὸ τὴν πολυφαγίαν) Ἰθάκ. Ἡ ἔρημη ἡ γούλα τὰ καταπίνει οὕλα (ὁμοίως ἐπὶ ἀδηφάγου) Μῆλ. Ἡ ᾽ούλα dο ᾽τουνοῦ κατεβάζει σιτάρι, κριθάρι καὶ ἄλλα πολλὰ (ἐπὶ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος ἀπὸ βουλιμίαν τρώγει τὰ πάντα) Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Ἡ γούλα τ᾽ ἀχὼν᾽ ἐγένετον (ἐπὶ ἀδηφάγου) Πόντ. (Τραπ. κ.ἀ.) Ἡ γούλα ᾽τ᾽ πόλεμον ἔχει (ἐπὶ τοῦ ἀδηφάγως ἐσθίοντος καὶ οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ προσέχοντος) Πόντ. Ἐγομῶθεν ἡ γούλα ᾽τ᾽ (ἐγέμισεν ἡ γούλα του· κατελήφθη ὑπὸ λυγμοῦ, ἐπὶ τοῦ θλιβομένου, τοῦ ὁποίου οἱ ὀφθαλμοὶ πληροῦνται δακρύων, ἐνῷ συγχρόνως γεννᾶται εἰς αὐτὸν ἡ τάσις τοῦ καταπίνειν) Ἀργυρόπ. Κερασ. Χαλδ. ᾽Σ σὴ γούλαν σ᾽ νὰ στέκῃ! (ἀρὰ πρὸς φαγόντα τι τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ φάγῃ ἢ ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἔφαγεν ὁ καταρώμενος) αὐτόθ. Συνών. φρ. Νὰ σοῦ σταθῆ ᾽ς τὸ στομάχι. Ἡ γούλα ᾽τ᾽ τρανὸν ἔν᾽ (ὁ φάρυγξ του εἶναι μεγάλος· ἐπὶ πλεονέκτου καὶ ἀπλήστου ἀνθρώπου) Ἀργυρόπ. Τρανὸν γούλαν ἔχει (συνών. μὲ τὴν προηγουμ.) Κοτύωρ. Τραπ. Χαλδ. Τὴν γούλα σ᾽ τσὶ ἐντράνεσεν; (την διατροφήν σου ποῖος ἐφρόντισεν, ποῖος σὲ ἔθρεψεν;) Κερασ. Ἡ γούλα σ᾽ ἐξῆβεν (ὁ φάρυγξ σου ἐξεβλήθη· ἐπὶ τῶν εὑρόντων ἀνέλπιστόν τι πρᾶγμα) αὐτόθ. ᾽Σ σὴ γούλα σ᾽ ᾽κ ἐρροῦξεν (δὲν ἀνήκει εἰς τὸν φάρυγγά σου, δὲν σὲ ἐνδιαφέρει, μή ἐπεμβαίνης εἰς τὰ ἀλλότρια κατὰ τρόπον ἐνοχλητικὸν) Πόντ. Σίτα κνέσκεται ἀποπέσ᾽ ἡ γούλα σ᾽, τὸ λόο σ᾽ εὐτάνε (ὅταν ξύνεται ὁ φάρυγγάς σου, ὁμιλοῦν δι᾽ ἐσὲ) Ἀντρεάντ. Ἡ γούλα σου κ᾽ ἡ τσούπα σου κ᾽ ἡ τρακαλαφατίνα σου (ἐπὶ λαιμάργου, ὁ ὁποῖος συνεχῶς σκέπτεται τὸν στόμαχόν του, τὸ στούπωμά του δηλ. τὸν κορεσμὸν του καὶ τὸ τριπλοῦν, ἂν εἶναι δυνατόν, καλαφάτισμά του, ἤτοι τὴν τριπλῆν ἐξ ἐδεσμάτων ἐπίχρισιν τοῦ στομάχου του) Πόντ. || Παροιμ. Ἀπὸ τὴ γούλα σου ἔκαψες τὴ σακκούλα σου (ἡ λαιμαργία ἄγει εἰς πενίαν) Πελοπν. (Γορτυν.) Τὸ ποδάρι σ᾽ ἂν ᾽κὶ κεμπροῦται, ἡ γούλα σ᾽ ᾽κὶ γιˬαγλαεύκεται (ἂν δὲν πατήσῃς κοπριές, δὲν λιπαίνεται τὸ στομάχι σου· τ᾽ ἀγαθὰ κόποις κτῶνται) Ἀντρεάντ. Συνών. Φρ. Ἂν δὲν βρέξῃς πόδια, δὲν τρώς ψάρι. Συνών. γλοῦπος, γουργούρι, καταπινάρι, καταπίτης, καταπιῶνας, καταπόθρα, λαιμός, λάρυγγας, σκάφος.

    β) Συνεκδ. Ποσότης ὑγροῦ χωροῦσα εἰς τὸ στόμα καὶ δυναμένη ἐφ᾽ ἅπαξ νὰ διέλθῃ διὰ τοῦ οἰσοφάγον, νἀ καταπωθῇ Εὔβ. (Κουρ.) Ρόδ.: Τοῦ ᾽ρριξα μιὰ γούλα νερὸ Κουρ., ᾽Èν εἶχε τὸ κανάτι νερό, μ-μιˬὰ γ-γούλα μοναχὰ αὐτόθ. || Φρ. Πνίεται σὲ μιὰ βούλα νερὸ (ἐπὶ ἀνικάνου διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν καὶ τῆς παραμικρᾶς δυσκολίας) Ρόδ. Συνών. φρ. Πνίγεται σὲ μιὰ κουταλιὰ – χούφτα νερό.

    γ) Ὁ λαιμὸς ἐξωτερικῶς, ὁ τράχηλος Θρᾴκ. (Μαΐστρ.) Πόντ. (Ἀντρεάντ. Ἀργυρόπ. Ἴμερ. Κάρς Κοτύωρ. Κρώμν. Ὄφ. Τραπ. Σούρμ. Χαλδ.): Κριμασμένους ἀπ᾽ τὴ γούλα Μαΐστρ. Ἔκοψαν τὴ γούλα ἁτ᾽ (ἔκοψαν τὸν λαιμόν του) Τραπ. Ἔπιασέ με ἀσ᾽ σὴ γούλαν νὰ φουρκίζ᾽με (μὲ ἔπιασε ἀπὸ τὸν λαιμὸν νὰ μὲ πνίξῃ) Ὄφ. Τραπ. Ντὸ πολλὰ λέραν ἔχ᾽ ἡ γούλα σ᾽ (τί πολλή λέρα ἔχει ὁ λαιμός σου) Τραπ. Ὀπίσ᾽ ᾽ς σὴ γούλα μ᾽ κἄτ᾽ λαταρίζ᾽, γιὰ τέρεν γιὰ μ᾽ ἔν᾽ φτεῖρα (ὀπίσω εἰς τὸν τράχηλόν μου κἄτι κινεῖται, κοίταξε μήπως εἶναι ψεῖρα) Χαλδ. Τὸ λύκο ἐρώτεσαν ἀτουν, ἡ γούλα σ᾽ χοντρὸν γιατί ἔν᾽ καὶ ἐεῖνος εἶπεν, ἐφτάω τὰ δουλείας -ιμ μοναχὸς (ρώτησαν τὸν λύκο κάποτε, γιατὶ ὁ λαιμός σου εἶναι τόσο χοντρὸς καὶ ἐκεῖνος ἀπήντησε, κάνω τὶς δουλειές μου μόνος) Πόντ. (Νικόπ.) || Φρ. Ἐκρέμασεν τὴν γούλαν (ἐπικράθη, ἐλυπήθη) Ἴμερ. Κοτύωρ. Χαλδ. Ἐζούλ᾽τσεν τὴ γούλαν ἀτ᾽ καὶ στέκ᾽ (ἐλύγισε τὸν λαιμόν του καὶ στέκεται· ἐπὶ τεθλιμμένου, ἰδίᾳ ἐπὶ ὀρφανῶν) Ἀντρεάντ. ᾽Σ ἐσὲν ἐγὼ γούλαν ᾽κὶ κλίνω (εἰς ἐσένα ἐγὼ δὲν κλίνω τράχηλον, δὲν ταπεινώνομαι) Πόντ. Ἀσ᾽ σὴν ἀνεσείαν κλίνω γούλαν (ἕνεκα πτωχείας κλίνω τὸν τράχηλον, ταπεινώνομαι) Κερασ. Χοντρὸν γούλαν ἔχ᾽ (ἐπὶ λαιμάργου· ἔχει χοντρὸ λαιμὸ) Ὄφ. Τραπ. Τὸ κρῖμαν ᾽ς σὴν γούλαν τ᾽ (ὑπέχει εὐθύνην ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἁμαρτάνει ἢ γίνεται αἰτία νὰ ζημιωθῇ ἄλλος καθ᾽ οἱονδήποτε τρόπον, ἢ νὰ ἁμαρτήσῃ χωρὶς νὰ τὸ ἐπιθυμῇ ὁ ἴδιος, ἀλλὰ διότι τοῦ τὸ ἐπιβάλλουν) Πόντ. Βλ. Α. Παπαδόπ., Ἀρχ. Πόντ. 14 (1949), 32-34. Συνών. φρ. Τὸ κρῖμα ᾽ς τὸ λαιμό του. || Παροιμ. Ντὸ ἔν᾽ τῆ καμελὶ ὀρθόν, νὰ ἔτον καὶ ἡ γούλ᾽ ἀθέ; (ποῖον μέρος τοῦ σώματος τῆς καμήλας εἶναι ἁρμονικόν, διὰ νὰ εἶναι καὶ ὁ λαιμός της; ἐπὶ τοῦ μωρῶς ἐπιδεικνύοντος τήν εὐτυχίαν του) Τραπ. Ἐχτάλεψεν ὁ πετεινὸν κ᾽ εὗρεν τῆ γούλας ἀτ᾽ μασαίρ᾽ (ἐσκάλισεν ὁ πετεινὸς καὶ βρῆκε μαχαίρι διὰ τὸν λαιμό του· ἐπὶ τῶν ὑποκινούντων τὰ ἴδια κακὰ) Χαλδ. Συνών. παροιμ. Λαγὸς τὴν φτέρην ἔτριβε, κακὸ τῆς κεφαλῆς του. || ᾌσμ. Γράφω γράμμαν καὶ στείλω σε, χτυπῶ κιˬ᾽ ᾶπάν᾽ τὴ βούλλα μ᾽· ἄρ᾽ εἶδες πῶς ἐποῖκα σε κ᾽ ἐκρέμασες τὴν γούλαν; Κρώμν. Εἶχεν τὰ χέρα ᾽τ᾽ πίσταυρα, τὴν γούλαν κρεμασμένον κιˬ ἄλλ᾽ ἀποπίσ᾽ ὁ κύρης ἀτ᾽ φτουλίξ᾽ τὰ γένα ᾽τ᾽ κ᾽ ἔρται κιˬ ἄλλ᾽ ἀποπίσ᾽ ἡ μάννα του καταματοῦται κ᾽ ἔρται (᾽πίσταυρα = ὀπίσω του ἐσταυρωμένα, δεμένα, φτουλίξ᾽ = μαδᾷ) Πόντ.

    3) Τὸ στόμα Ἤπ. Θεσσ. (Ζαγορ.) Κάρπ. Μακεδ. (Βελβ.) Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Πόντ. (Ἰνέπ. Κοτύωρ. Οἰν. Χαλδ.) – Λεξ. Βλαστ. 386: Φρ. Ἔχ τὴ γούλα τ᾽ ἀνοιχτὴ (εἶναι φαγᾶς· ἐπὶ λαιμάργου) Ζαγορ. Ἂ θήκωμε κουτούνα ᾽ς σὴ γούλα (᾽ὰ = θά, κουτούνα = ἡ κεφαλή τοῦ ἀραβοσίτου μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ καρποῦ· θὰ θέσωμεν βούλλωμα εἰς τὸ στόμα· εἰρωνικῶς ἐπὶ περιστάσεως κατὰ τὴν ὁποίαν τελειώνουν αἱ τροφαὶ ἢ παρουσιάζεται δυσχέρεια οἰκονομικὴ δυσυπέρβλητος) Κοτύωρ. || Γνωμ. Ἀ᾽ τὴ ᾽ούλα bαίνου dὰ κάλλη (ἀπὸ τὸ στόμα μπαίνει ή ὀμορφιά· ὁ τρώγων καλῶς ἀποκτᾷ καὶ καλὴν ἔκφρασιν προσώπου καὶ γενικῶς σώματος) Ἀπύρανθ. Συνών. γνώμ. Ἀπ᾽ τὸ στόμα μπαίν᾽ ἡ χάρη.

    β) Τὸ ἄτομον Πόντ. (Οἰν. Χαλδ.): Ἑφτὰ γούλας εἶμες ἀπέσ᾽ ᾽ς σὸ ὀσπίτ᾽, οὕλ᾽ θέλ᾽νε φαγεῖν (εἴμεθα ἑπτὰ ἄτομα εἰς τὸ σπίτι καὶ ὅλοι θέλουν νὰ τρώγουν) Χαλδ. || Φρ. Ἐφτωχὸς καὶ πουγαλεμένος, πέντε γούλας (πτωχὸς καὶ δυστυχής, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τρέφῃ πέντε ἄτομα· ἐπὶ παντελοῦς ἐνδείας) Χαλδ. Τίλα νὰ ντρανᾷ δέκα γοῦλες ἕνα χέρι; (πῶς νὰ συντηρήση δέκα ἄτομα ἕνα χέρι;) Οἰν. Συνών. φρ. Ἔχει νὰ ταΐσῃ πέντε στόματα.

    γ) Ὁ ἀνακογχυλισμὸς ὑγροῦ εἰς τὸ στόμα ἢ τὸν φάρυγγα πρὸς θεραπείαν νοσήματός τινος ἐν αὐτῷ Εὔβ. (Κουρ.): Ἔβρασα χαμομήλι νὰ κάμω δυὸ τρεῖς γοῦλες γιὰ τὰ δόντια μου. Συνών. γαργάρα 1.

    δ) Ἡ σιαγών, ἡ παρειὰ Θήρ. Πελοπν. (Γαργαλ.): Ἤτρωε μὲ τσὶ δυὸ τζη γοῦλες Θήρ. Ἔχει μνιὰ γούλα ροδοκόκκινη σὰ dὸ ρόιδο Γαργαλ. Συνών. κάτηνο, μαγούλα, μάγουλο, μασέλα.

    ε) Ὁ ἀδήν ἀμυγδαλῆ τοῦ λάρυγγος Εὔβ. (Κάρυστ.) Κάρπ. (Ἔλυμπ. κ.ἀ.) Κρήτ. (Κριτσ. Μεραμβ. Νεάπ. Ρέθυμν. Σητ. κ.ἀ.) Μεγίστ. Ρόδ. Σύμ. Τῆλ.: Κουφῶ τὲς βοῦλες (τρίβω τὰς ἀμυγδαλᾶς διὰ τοῦ δακτύλου ἢ δαγκάνω τὸν ἀντίχειρα ἀπὸ τὴν μίαν ἄρθρωσιν αὐτοῦ εἰς τὴν ἄλλην, διὰ νὰ πυορροήσουν αἱ ἀμυγδαλαὶ καὶ οὕτω νὰ θεραπευθοῦν) Ρόδ. Ἐκάτσαν οἱ βοῦλες μου (ἐθεραπεύθησαν αἱ ἀμυγδαλαῖ μου, ἔφυγε τὸ πρήξιμό τους) αὐτόθ. Ἡ γούλα μου μὲ πονεῖ Σύμ. Πρηστήκανε οἱ γοῦλες μου Κάρυστ. Τὴ γούλα dου ἔχει τὸ κοπέλι, μόνο κάτσε νὰ τὸ γητέψῃς Μεραμβ. Ἡ πραχτικὴ γιάτρουσσα κάνει ἐdριβὲς ᾽ς τὴ γούλα Νεάπ. Ἐκατέησαν οἱ ᾽οῦλ-λες μου (ἐπρήστηκαν αἱ ἀμυγδαλαῖ μου) Ἔλυμπ. Ἡ γούλα εἶχ᾽ ἐννιά ᾽δελφοὺς κιˬ ἀποὺ τσ᾽ ἐννιὰ ᾽ς τσ᾽ ὀχτώ, κιˬ ἀποὺ τσ᾽ ὀχτὼ ᾽ς τσ᾽ ἑφτὰ κιˬ ἀποὺ τσ᾽ ἑφτὰ ᾽ς τσ᾽ ἕξε (ἐπῳδ.) Νεάπ. ἅις-Γιάννης ἐπέρασε, ἡ γούλα κιˬ ὁ πονόλαιμος ἐπνίγηκε (ἐπῳδ) Ρέθυμν. Διὰ τὴν σημ. πβ. Ἀγαπίου, Γεωπον., 100 «μόνον βλάπτει τὸν λαιμόν, ὅταν εἶναι ἀπὸ μέσα πληγωμένος ἤ ἔχεις τὴν γούλαν σου». Συνών. γαργαλίδα 1β, γαργαλίδι 1β, γαργάλωνας 1, γαργαλώνι 1, γαργαλήθρα 2, γουλὶ (Ι) 2, λαιμός.

    στ) Οἱ ὑπογνάθιοι ἀδένες Λυκ. (Λιβύσσ.) Σύμ.

    ζ) Μεταφ., ὁ λαιμός, τὸ στόμιον διαφόρων ἀντικειμένων, οἷον τοῦ ἀσκοῦ, τῶν δοχείων, τῶν ποδείων, τοῦ φούρνου, τῆς κάννης τοῦ ὅπλου, τῆς σκάφης τοῦ ἀνεμομύλου κ.ἄ. πολλαχ. καὶ Πόντ. (Οἰν. Χαλδ.) Τσακων.: Βάν᾽ τὸ χωνὶ αὐτοῦ ᾽ς τὴ γούλ᾽ νὰ ρίξω τὸ μοῦστο Εὔβ. (Ψαχν.) Νὰ βρέξουμι τ᾽ γούλ᾽ νὰ βγάνουμι τυρὶ Εὔβ. (Στρόπον.) Εἶν᾽ στινὴ ἡ γούλ᾽ τοῦ διρματιˬοῦ Σάμ. Στίψε τὴ γούλη τοῦ ἀσκιˬοῦ Πελοπν. (Τριφυλ.) Μ᾽ τσάκ᾽σι ὅλις τσ᾽ γοῦλις ἀπὸ τσ᾽ γαράφις (μοῦ ἔσπασε ὅλα τὰ στόμια τῶν μπουκαλιῶν) Ἤπ. (Ἑλληνικ.) Ἡ στέρα ἔχ᾽ νιρὸ μέχρι τ᾽ γούλ᾽ Ἤπ. (Πλατανοῦσ.) Πίν᾽ τσίπ᾽ρου μὶ τ᾽ γούλ᾽ αὐτόθ. Δέσι καλὰ d᾽ γούλ᾽ d᾽ διρματιˬοῦ μὶ γιρὸ τσιγόν᾽ μὴ σ᾽ ᾽υηθῇ ᾽ς τοὺ δρόμου τοὺ κρασὶ (τσιγόν᾽ = χονδρὸς σπάγγος, ᾽υηθῇ = χυθῇ) Σάμ. Γύρνα ἰδωιαιὰ τ᾽ γούλ᾽, νὰ πιάσου νιρὸ ἀπ᾽ τ᾽ βαρέλα (ἰδωιαιὰ = ἐδῶ δὰ) Στερελλ. (Γραν.) Τῆ λαηνὶ – τῆ σταμνὶ ἡ γούλα Χαλδ. Τσῆ λαηνίτσας μουνα ἡ γούλα ἐτσακῶθε (τῆς σταμνίτσας μου ὁ λαιμὸς ἔσπασε) Οἰν. Στενὸν ἐποῖκες τ᾽ ὀρταρί᾽ τὴ γούλαν (ἔκαμες στενὸν τὸν λαιμὸν της κάλτσας) Χαλδ. Ἔδεσα τῆ σακκὶ᾽ τὴ γούλαν (ἔδεσα τὸ στόμιον τοῦ σάκκου) αὐτόθ. Βοῦε τὰ γούα τοῦ φούρνου νὰ μὴ φύνῃ ἡ κάρα (βούλλωσε την γούλα, τὸ στόμιον τοῦ φούρνου διὰ νὰ μὴ φεύγη ἡ φωτιὰ) Τσακων. Ἡ γούλ᾽ ἀπ᾽ τοὺ τ᾽φέκι Θεσσ. (Ἀμπελάκ.) Ἡ ᾽ούλα ᾽ναι κάτω – κάτω ᾽ς τὴ gοφινίδα ποὺ περνᾷ τὸ ᾽έννημα καὶ πάει ᾽ς τὴ bέτρα, ιὰ ν᾽ ὰλεστῇ Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Πάει ἴσια ᾽ς τὸ τομάρι μὲ τὸ βούτυρο· λύνει τὴ γούλη του, βάζει τὸ χέρι της μέσα καὶ βγάζει ἀλοιφὴ (= χοίρειον λίπος) Δ. Λουκόπ., Βουν. Κατσαντ., 112-113 || Φρ. Μὶ τ᾽ γού᾽ τοὺ ρίχν᾽ (βρέχει καταρρακτωδῶς) Στερελλ. (Γραν.) Βρέχει πολύ, γύρισ᾽ ὁ Θεός τὴ γούλη κάτου Ἤπ. (Ριζοβ.) Συνών. φρ. Τὸ ρίχνει μὲ τ᾽ ἀσκὶ – μὲ τὸ τουλούμι – μὲ τὴν τρόμπα Συνών. γουλὶ (Ι)4.

    η) Ὁ ἀγωγὸς διὰ τοῦ ὁποίου φέρεται ὁ σῖτος ἀπὸ τὴν σκάφην τοῦ μύλου εἰς τοὺς λίθους πρὸς ἄλεσιν Καστ. Κρήτ. (Νεάπ.) Πελοπν. (Δαιμον.) Χίος. Συνών. γουλὶ (Ι) 6.

    θ) Ἡ ξυλίνη σκάφη τοῦ μύλου, ἐντὸς τῆς ὁποίας τίθεται ὁ πρὸς ἄλεσιν καρπὸς Εὔβ. (Βρύσ. Κάρυστ.) Θήρ. Κίμωλ. Κρήτ. (Ζερβιαν. Κίσ. Ραμν. Ρέθυμν. Χαν.) Κύθηρ. Μέγαρ. Μεγίστ. Μῆλ. Μύκ. Πελοπν. (Αἴγ. Βλαχοκερ. Γέρμ. Κίτ. Λεῦκτρ. Μάν. Οἴτυλ. Πλάτσ.) Σίφν. Στερελλ. (Αἰτωλ. Ἀκαρναν. Φθιῶτ. Φωκ.) Σῦρ. Τσακων. (Πραστ.) – Λεξ. Βλαστ. 428 Πρω.

    ι) Ἡ κεντρικὴ ὀπὴ τοῦ ἐπάνω λίθου τοῦ ἀνεμομύλου, διὰ τῆς ὁποίας ρίπτεται ὁ πρὸς ἄλεσιν καρπὸς Ἀνάφ. Ἄνδρ. Ἀντίπαρ. Ἀστυπ. Ἡράκλ. Ἱκαρ. (Εὔδηλ. κ.ἀ.) Ἴος Κάρπ. (Ἔλυμπ. κ.ἀ.) Κίμωλ. Κύθν. Μακεδ. (Καστορ.) Νάξ. (Ἀπύρανθ. Κωμιακ. Φιλότ.) Πελοπν. (Ἀχαΐα Γέρμ. Δαιμον. Καρυόπ. Κίτ. Μάν. Οἴτυλ. Παιδεμέν.) Πόντ. (Ἀργυρόπ.) Στερελλ. (Αἰτωλ.) Σύμ. Τῆν. (Σμαρδάκ. κ.ἀ.) Χάλκ.: Μὴ ρίχνῃς ἄλλο σ᾽τάρι, ἐγιόμισε ἡ χούλη τοῦ μύλου Κίτ. Μάν. ᾽Σ τὴν ᾽ούα τοῦ χερόμυου ἐπόμεινε τὸ σιτάρι Φιλότ. Ἐγομῶθεν τῆ χαμαιλέτες ἡ γούλα (ἐγέμισεν ἡ γούλα τῆς μυλόπετρας) Ἀργυρόπ. Ἐγομῶθεν τῆ χειρομυλί᾽ ἡ γούλα (ἐγέμισεν τοῦ χειρομύλου ἡ γούλα) αὐτόθ. Συνών. γουλὶ (Ι) 5.

    ια) Κατὰ συνεκδ., τὸ ξύλον εἰς τὴν κεντρικὴν ὀπὴν τοῦ λίθου τοῦ ἀνεμομύλου Νάξ. (Φιλότ.)

    ιβ) Ἡ κεντρικὴ ὀπὴ τοῦ κάτω λίθου τοῦ ὑδρομύλου Λῆμν.

    ιγ) Κατὰ συνεκδ., χονδρὸν ξύλον τοποθετούμενον εἰς τὴν ὀπὴν τοῦ κάτω λίθου τοῦ μύλου, δι᾽ οὗ διέρχεται κινούμενος ὁ ἄξων τοῦ τροχοῦ Μακεδ. (Χαλκιδ.)

    ιδ) Τὸ μέρος τοῦ μύλου, ὁπόθεν ἐξέρχεται τὸ ἄλευρον Ἀμοργ. Μακεδ. (Δεσκάτ.): Τ᾽ ἀλεύρι μαζεύιτι γύρου – γύρου ᾽ς τοὺν κόθρου κιˬ ἀπ᾽ τ᾽ γούλ᾽ πέφτ᾽ ᾽ς τοὺ σακκὶ Δεσκάτ.

    ιε) Ἡ ὀπὴ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ πελέκεως, εἰς τὴν ὁποίαν προσαρμόζεται ἡ ξυλίνη λαβὴ αὐτοῦ Νάξ. (Ἀπύρανθ.): Ἡ ᾽ούλα τζ᾽ ἀξίνης Συνών. χωνί.

    4) Ἡ κοιλία καὶ γενικῶς τὸ πεπτικὸν σύστημα τοῦ ἀνθρώπου πολλαχ. καὶ Πόντ. (Ἀντρεάντ. Ἴμερ. Κερασ. Τραπ. Χαλδ.): Ἔχ᾽ τ᾽ γούλ᾽ τ᾽ γιˬουμάτ᾽ Ἤπ. (Ζαγόρ.) Δὲν ἔχομε τὴ γούλη μας μαθημένη σὰν ἐσένα Πελοπν. (Μεσσην.) Δὲ χουρταίν᾽ ἡ γούλ᾽ σ᾽ Στερελλ. (Ἀράχ.) Τὰ πέρασες ὅλα ἀπὸ τὴ γούλη σου Πελοπν. (Πιάν.) Ἐσὺ γιὰ τὴ γούλα σου θὰ φᾶς τὸ ἔχει σου (= τὸ βιός σου) Σίφν. Οὕλα τὰ κριάτα τὰ τρῶν᾽ οἱ καλλικατζάροι, ἀλλὰ τ᾽ ἄθρωπ᾽νό, λέπ᾽ς, ἔν᾽ ἕνα τσ᾽ ἕνα γιὰ τ᾽ γούλα τ᾽νε (ἐκ παραμυθ.) Σκῦρ. Οὑ ἄνθρουπους οὕλο γιὰ τ᾽ γούλ᾽ του δ᾽λεύ᾽ Στερελλ. (Αἰτωλ.) Ὅλο ρίχνει ᾽ς τὴ γούλα του καὶ δὲ χορταίνει Σῦρ. Ὅ,τι δουλέψῃ,᾽ς τὴν βούλαν τὰ καθίζει Ρόδ. Δουλεύω ᾽ς σὴν γούλα μ᾽ (δουλεύω διὰ τὴν κοιλίαν μου) Ἴμερ. Τ᾽ διακονιάρ᾽ ἡ γού᾽ δὲ χορταίν᾽ Εὔβ. (Μετόχ.) || Φρ. Αὐτός, μάθια μου, ἀγαπᾷ τὴ γούλα του (ἀρέσκεται νὰ καλοτρώγῃ) Θήρ. Κρήτ. Εὐτοῦνος εἶναι τῆς γούλης (συνών. μὲ τὴν προηγουμ.) Πελοπν. (Βούρβουρ.) Εὐτὸς κοιτάζει τὴν ᾽ούα dου (συνών. μὲ τὴν προηγουμ.) Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Λατρεύει τὴ γούλη του (εἶναι λαίμαργος) Πελοπν. Ἡ γούλα ᾽τ᾽ κ᾽ ἡ προῖκα τ᾽ (συνών. μὲ τὴν προηγουμ.) Τραπ. Χαλδ. Γιὰ τὰ γούλας ἀτουν κόλον δίγνε (διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς λαιμαργίας του φθάνει εἰς άκραίας ὑποχωρήσεις) Πόντ. Ἐγὼ τὴν γούλαν μου τερῶ (ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὸν ἑαυτόν μου) Κερασ. Σῦρον τὴ γούλα σ᾽ (φάγε ὀλιγώτερον) Χαλδ. Στένεψ᾽ ἡ γούλ᾽ τ᾽ (δὲν τρώγει πολύ) Στερελλ. (Ἀράχ.) || Γνωμ. Ἡ κατσὴ ἡ γούλα τὰ ρουγκλάει οὕλα ὁ λαίμαργος κατατρώγει τὴν περιουσίαν) Εὔβ. (Κουρ.) Ὅπ᾽ ἀαπᾷ τὸν ἔρωτα καὶ τήδ δροσοπεζούλ-λα πολ-λὰ καλὰ στερεύγεται ἡ ἔρημή του βούλα (ὁ φυγόπονος πολλῶν πραγμάτων στερεῖται) Κάρπ. Τὸ γνωμ. εἰς παραλλαγ. κ.ἀ. Διὰ τὴν σημ. πβ. καὶ Δουκ. εἰς λ. «ἐν τῷ στομάχῳ… ὃ καὶ γούλα ὀνομάζεται… ὡς νὰ χορτάσ᾽ ἡ γούλα του» καὶ Ριμάδ. περὶ Βελισσαρ. στ. 213 (ἔκδ. Wagner, σ. 354) «καὶ οὐ κατῆλθες εἰς νεκρούς οὐδὲ σὲ ᾍδου γούλα» καὶ Μ. Ἰωάνν., Συμφορ. Μορ., σ. 105β «τόσο λαίμαργ᾽ εἶναι ἡ γούλα, | πίνει τὰ ποτάμια οὕλα». Συνών. γουλὶ (Ι) 1.

    5) Ἐκατέρα τῶν κυλινδρικῶν ἐξοχῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρισκόμεναι εἰς τὴν ἄνω καὶ κάτω γωνίαν τοῦ θυροφύλλου εἰσχωροῦν εἰς ἀντίστοιχα κοιλώματα τοῦ ἀνωφλίου καὶ κατωφλίου καὶ διευκολύνουν τὸ ἄνοιγμα καὶ κλείσιμον τῆς θύρας Καππ. (Ἀνακ. Φλογ.) Λυκαον. (Σίλ.): Ποίκαμε τὸ θύρα μὲ τὸ κούλα τ᾽ (κατεσκευάσαμεν τὴν θύραν μὲ τὴν γούλαν της) Φλογ. || Φρ. Ἐτὰ τὰ Δωδεκάμερνα ἃς κε͜ιόταν δώδεκα χρόνους καὶ θύρας τὸ κούλα ἂς κλώισκεν σὸ μάτι μ᾽ μέσα (αὐτὰ τὰ Δωδεκάμερα ἂς ἦταν δώδεκα χρόνια καὶ μακάρι τῆς θύρας ἡ γούλα νὰ γύριζε μέσα εἰς τὸ μάτι μου) αὐτόθ. β) Κατὰ συνεκδ., ἡ εἰς τὴν ἄνω καὶ κάτω γωνίαν τοῦ ἀνωφλίου καὶ κατωφλίου κοιλότης, ἐντὸς τῆς ὁποίας στρέφεται ἡ γούλα τῆς θύρας Καππ. (Ἀνακ. Φλογ.) Λυκαον. (Σίλ.) Συνών. γουλὶ (Ι) 8.

    6) Τὸ σακκοειδὲς ἄνοιγμα τῶν ἁλιευτικῶν δικτύων ἐντὸς τοῦ ὁποίου συσσωρεύονται τελικῶς οἱ ἁλιευθέντες ἰχθύες Ἄνδρ. (Κόρθ.) Κέως Κύθν. Λευκ. Μύκ. Σάμ. (Παλαιόκαστρ.) Στερελλ. (Ἀστακ.) Τῆν. Χίος: Ἡ γούλα τσῆ τράτας εἶναι τὸ τελευταῖο μέρος τοῦ διχτυοῦ μὲ τὰ μικρὰ μάτια ποὺ κλείνει τὰ ψάρια Μύκ. Συνών. γαστέρα 4γ.

    β) Κατὰ πληθ. τὰ πλάγια μέρη, αἱ πτέρυγες, τὰ πλευρὰ τοῦ σάκκου τῶν δικτύων, Ἀλόνν. Κάλυμν. Κύθν. Νίσυρ. Σκόπ. Σῦρ. – Π. Παναγιωτόπ., Ἰχθ. ἀναδρομικ., 470. Συνών. τοῖχος.

    7) Τὸ ἐπικαμπὲς τμῆμα τοῦ ἀρότρου, τὸ προσαρμοζόμενον κατὰ τὸ ἕν ἄκρον εἰς τὸν ἱστοβοέα καὶ κατὰ τὸ ἕτερον εἰς τὴν φέρουσαν τὸ ὑνίον βάσιν, ὁ γύης, ἐνίοτε δὲ καὶ ὁ ἱστοβοεύς πολλαχ.: Ἅμαν εἶναι ἡ ᾽ούλα χαμηλή, λένε πὼς εἶναι ᾽ουλιάρικο τὸ σύνεργο καὶ πιάνει χόρτα (σύνεργο = ἄροτρον) Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Ἔσπασ᾽ ἡ γούλα Πελοπν. (Κάμπος Λακων.) Ἡ σπάθη καὶ ἡ παρασπάθη βαστοῦνε τὴ γούλα, ἅμα μ᾽ἀbερδέψῃ τὸ ᾽ν-νὶ Κῶς (Πυλ.) Κουdά ᾽ς τὴ g᾽dούρα εἶνι τοὺ γούλ᾽ κὶ πάνου ᾽ς τοὺ γούλ᾽ εἶνι γ-ἡ ἀbόλ᾽ (g᾽dούρα = κουντούρα) Λῆμν. Ἡ γούλα ᾽ναι δροσερὴ καὶ γιὰ ᾽κε͜ιονά ᾽ναι βαρὺ τ᾽ ἀλέτρι Κρήτ. (Ἅγιος Γεώργ.) || ᾎσμ. Ἐσένα πρέπει, ἀφέdη μου, ἀλέτρι καρυδένιο, νά ᾽χῃ τὴν ἔχερη χρυσῆ, τὴ γούλα κυπαρίσσι, τὸ ζεύτη σου μεταξωτό, τσὶ ζεῦλες bακιρένιες Κρήτ. (Νεάπ.) Συνών. γουλάδα, γουλὶ (Ι) 10.

    β) Ὁ κοντὸς ὁ συνδέων τὸν βωλόσυρον μετὰ τοῦ ζυγοῦ Κύθηρ.

    γ) Ἐπίμηκες ξύλον, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ποιμένες προσδένουν τὰς αἶγας κατὰ τὴν κουρὰν Πελοπν. (Κάμπος Λακων.) Συνών. τράβα. Διὰ τὴν σημασίαν πβ. Δουκ. εἰς λ., ἔνθα «γούλα… στέλεχος, κορμὸς».

    δ) Τὸ στρογγύλον μέρος τῆς κώπης, παρὰ τὸ σημεῖον προσδέσεως αὐτῆς εἰς τὸν σκαλμὸν Κύθηρ.

    ε) Τὸ κάθετον ξύλον τοῦ χειρομύλου, διὰ τοῦ ὁποίου κινεῖται ἡ ἄνω μυλόπετρα Κύπρ.

    στ) Ὁ ἄξων τῆς ἠλακάτης Καππ.

    ζ) Ἡ κνήμη τοῦ ποδὸς Τσακων. (Χαβουτσ.): Οἱ ἀγοῦλε σ᾽ πονῶντε (οἱ γάμπες του πονοῦν).

    8) Ξύλον ἔχον αὔλακα, ἐντὸς τῆς ὁποίας στοιβάζουν τὰ φύλλα τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ λάβη σχῆμα ἡ δέσμη αὐτῶν Κάλυμν.

    9) Τὸ κυκλικὸν περίφραγμα τῶν λίθων τοῦ μύλου Πελοπν. (Ὀλυμπ.)

    10) Μεγάλη ἔκτασις γῆς μεταξὺ δύο ὑψωμάτων Κρήτ. Συνών. γουλὶ (Ι) 11, λαιμός.

    β) Μέρος γωνιαῖον καὶ ὑπήνεμον Μακεδ. (Βλάστ.)

    11) Αὐλὼν Λεξ. Γαζ. (εἰς λ. αὐλών).

    12) Πηγὴ ὕδατος Κρήτ. (Χαν. κ.ἀ.).

    13) Τὸ κέντρον τοῦ τροχοῦ τῆς ἀνέμης Σίφν.: Ἡ γούλα τῆς σβίγας.

    14) Ὡς ἐπίθ, ὁ λαίμαργος Πόντ. (Οἰν.): Ὅλοι ἄτουνα γοῦλες εἶναι (ὅλοι αὐτοὶ εἶναι λαίμαργοι). Τρώς τρώς καὶ ᾽κὶ χορταίνεις, γούλα!

    15) Ὡς οὐσ., ἡ λαιμαργία Αἴγιν. Ἀνάφ. Εὔβ. (Αὐλωνάρ. Βρύσ.) Θεσσ. Ζαγορ.) Θήρ. Θρᾴκ. (Αἶγιν. Μάδυτ Τσακίλ.) Ἴμβρ. Κρήτ. (Νεάπ. κ.ἀ.) Κῶς Λυκ. (Λιβύσσ.) Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Πελοπν. (Κυνουρ. Λάστ.) Πόντ. (Σταυρ. Τραπ. Χαλδ.) Προπ. (Πανορμ.) Ρόδ. Τῆν. Χίος (Φυτ. κ.ἀ.) – Μ. Φιλήντ., Γλωσσογν. 3,33 – Λεξ. Βάιγ. Περίδ. Πρω. Δημητρ.: Εἶδες γούλα ποὺ τὴν ἔχει! Οὕλο νὰ τρώῃ θέλει Αὐλωνάρ. Ἀπ᾽ τὴ γούλια τ᾽ κάθι μέρα ἀρρουστάει Τσακίλ. Ἀποὺ τ᾽ γούλ᾽ του δὲν τοῦ πιρίσσιψ᾽ νὰ φτε͜ιάσῃ ἕνα βρακὶ Ζαγορ. || Γνωμ. Ἡ γούλα τὰ καταλάει οὕλα (ἡ λαιμαργία καταστρέφει τὰ πάντα, ἐπιφέρει ὁλικὴν οἰκονομικὴν καταστροφὴν) Αἴγιν. ᾽Η γούλα ἔφαε τὴ γοῦνα (διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς λαιμαργίας ἐπώλησεν ἀκόμη καὶ τὴν γούναν) Σταυρ. Ἡ γούλα τρώει τὸ γουλᾶ (γουλᾶς = πύργος· ἡ λαιμαργία καταστρέφει τὸν οἶκον) Λάστ. Ἡ γούλα βουλιάζει καράβι (συνών. μὲ τὴν προηγουμ.) Κυνουρ. Ἡ γούλα κάστρα χαλᾷ καὶ κάστρα παραδίδει (ἡ ἱκανοποίησις τῆς λαιμαργίας ἄγει εἰς σοβαρώτατα σφάλματα) Λάστ. Τὸ γνωμ. εἰς παραλλαγ. κ.ἀ. Πβ. καὶ Μ. Δεφαράν., Λόγοι διδακτ., στ. 231, εἰς Λαογρ. 11 (1934 – 1937), σ. 37 «Ἡ γούλα κάστρη καταλεῖ καὶ μετ᾽ αὐτὰ διαβαίνει».

    16) Ἡ πεῖνα Ἀμοργ. Πόντ. (Κοτύωρ. κ.ἀ.): Φρ. Ἡ γούλα ἐντροπὴν ᾽κ᾽ ἐξέρει (ὁ πεινασμένος δὲν ἐντρέπεται νὰ ζητήσῃ τροφὴν) Πόντ. Οὕλα ἀμπαλίγουνταν, ἡ γούλα ᾽κὶ ἁμπαλίεται (ὅλα μπαλώνονται, ἡ πεῖνα δὲν μπαλώνεται) Κοτύωρ.

    17) Ἡ ὄρεξις, ἡ γεῦσις Κεφαλλην. Νάξ. (Ἀπύρανθ.) Ρόδ. Σάμ. Χίος (Πυργ. κ.ἀ.) Ἡ ᾽ούλα dου τὸ παρακαλεῖ εἶdα να φάῃ, εἶdα νὰ πιῇ Ἀπύρανθ. Τὴν ἀρωτᾷ ἡ ᾽ούλα τζη εἶdα νὰ φάῃ (ἔχει νὰ φάῃ ὅ,τι θέλει, ὥστε γεννᾶται ζήτημα ὀρέξεως τί νὰ διαλέξῃ, ἔχει ὅλα τὰ ἀγαθά· ἐπὶ εὐπορούσης) αὐτόθ. Ἡ γούλα του τὸ τραυᾷ Ρόδ. Πβ. διὰ τὴν σημ. καὶ Μάνθ. Ἰωάνν., Συμφορ. Μορ. 105β «πάντα ἡ γούλα του ζητάει | πᾶσα πρᾶμα νὰ φάῃ» || Φρ. Πρᾶμα ποὺ κάνει γόλα (ἐπὶ καλοῦ πράγματος κινοῦντος εἰς ἐπιθυμίαν πρὸς κτῆσιν αὐτοῦ) Κεφαλλ.

    18) Ἡ χαρά, ἡ εὐχαρίστησις Προπ. (Ἀρτάκ.): Φρ. Εἶμαι ᾽ς τὶ γοῦλες – ιμ (ἔχω μεγάλην χαράν· ἡ φράσις προῆλθεν άπὸ παιδιὰν βόλων, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κερδίσας ἐπιφωνεῖ ταύτην).

    19) Τὸ φαγητὸν Ζάκ. Μακεδ. (Βελβ.) Νάξ. (Ἀπύρανθ.): Ἀb᾽ d᾽ γούλ᾽ τοὺ κόφτου κὶ τοὺ στέλνου (τὸ κόπτω ἀπὸ τὸ φαγητόν μου, τὸ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὴν τροφὴν μου καὶ τοῦ τὸ στέλλω) Βελβ. Μιὰ gουλούρα θὰ κόβγ᾽ ἀ᾽ τὴ ᾽ούλα μας νὰ σ᾽ τὴ δώνω Ἀπύρανθ. Δὲν ἔχει, μ᾽ ἂς τὸ κόβγῃ ἁ᾽ τὴ ᾽ούλα τζη αὐτόθ.

    20) Τὸ λάλημα τοῦ ἀλέκτορος Χίος (Καρδάμ.): Ἡ πρώτη – δεύτερη – τρίτη γούλα τοῦ πετεινοῦ (τὸ πρῶτον περὶ τὸ μεσονύκτιον λάλημα τοῦ ἀλέκτορος, τὸ δεύτερον κατὰ τὸ διάστημα μεταξύ πρώτης καὶ δευτέρας πρωινῆς ὥρας, τὸ τρίτον μεταξὺ τρίτης καὶ τετάρτης πρωινῆς ὥρας). Ἡ λ. ὑπὸ τὸν τύπ. Γούλα καὶ ὡς τοπων. Κρήτ. (Κίσ. κ.ἀ.) Κύπρ. κ.ἀ. καὶ Γούλ᾽ Ἤπ. (Ἄγναντ.) Στερελλ. (Αἰτωλ.)

  54. Λευκιππος said

    26 Κιγκερι, με μπερδέψεις εντελώς λεμε

  55. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραίο γλωσσολογικά το σημερινό, μόνο που εγώ στα ποντιακά είμαι καταποντισμένος!

    Γούλα, δεν το έχω ξανακούσει. Πρόλοβος, προστόμαχος, γκούσα και μαμάκα 😋 σε περιοχές της Ηπειροθετταλίας.

    Το προγούλι, ναι, κάτω από το λαιμό, όπερ… πριν από τη γούλα.

  56. Tomás de Torquemada said

    Καλημέρα.
    Στην Ήπειρο η γούλα είναι γούλη, η. Πάντως, τα επώνυμα Γούλας και Γούλης, από χαϊδευτικά του Γιώργος (Γιωργούλης, Γιωργούλας).

    Αν λοιπόν οι ελληνόφωνοι-ρωμιόφωνοι έγιναν μεν μουσουλμάνοι αλλά κράτησαν τη γλώσσα (πώς αλλιώς άλλωστε…), τότε και οι τουρκόφωνοι χριστιανοί έγιναν χριστιανοί αλλά κράτησαν τη γλώσσα ε; (πάω να πάρω ποπκόρν) 🙂

  57. Λευκιππος said

    53 Ακόμη ένα τέτοιο σχόλιο και κλείσαμε !!!!!!

  58. Γς said

    53:

    Γουλας το ανάγνωσμα

    Πρόσχωμεν

  59. νεσσίμ said

    44. το Γαρδινέλι στην Αιγιάλη της Αμοργού
    https://scontent.fath1-2.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/11659484_10204197435151922_9049610888701727987_n.jpg?_nc_cat=103&_nc_oc=AQmUyDcLYCMF9T151DyfJEETwD0fNtYvRnBYzxJrjRoLXq2j9171i5bRmSkW8R–C-g&_nc_ht=scontent.fath1-2.fna&oh=94aa845ecea0d56a617038dfd9bbfb95&oe=5E29972A

  60. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    39 Μην ταράζεστε αγαπητέ. Το ξέρω πως έπρεπε να γράψω «αλγεινήν εντύπωσιν» αλλά καταλαβαινόμαστε εδώ μέσα 🙂

  61. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    31 Σας παρακαλώ κύριε, αυτά τα χωργιάτικα αλλού. Εγώ είμαι της πρωτευούσης, άλλο επίπεδο λέμε.

  62. Καλλυνώ said

    έξοχο άρθρο. λελέβο σε.

  63. Καλλυνώ said

    …και αναρωτιέμαι…υπάρχει δυνατότητα (ισντιτούτο, σύλλογος κλπ.) εκμάθησης της ποντιακής πέρα από την επαφή με τους γηραιότερους;;; θα με ενδιέφερε πολύ.

  64. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    41κε Κι εμένα μού ανοίγει κανονικά

    62-63 Επειδή ήταν τα πρώτα σας σχόλια, κρατήθηκαν -αρκετές ώρες μάλιστα.

  65. ΓιώργοςΜ said

    63 Ίσως εδώ:
    http://www.argonautai-komninoi.gr/
    κι εδώ

  66. Εξαιρετικό! πόσα μάθαμε και σήμερα…

    Αντιγράφω
    Το παραδοσιακό τραγούδι του Πόντου «Κορτσόπον λαλ’με» σε μια πολύ καλή διασκευή από τα «Καντινέλια», όπως το παρουσίασαν στην εκπομπή της ΕΡΤ 3 «Σύγχρονοι παραδοσιακοί μουσικοί». Τα «Καντινέλια» αποτελούνται από τους Θανάση Ζήκα και Εύη Σεϊτανίδου, ενώ δανείστηκαν το όνομά τους από τα μικρά γεράκια που συναντά κανείς στα Κυκλαδονήσια και ζευγαρώνουν στον αέρα, σε μια ένδειξη απόλυτης ελευθερίας και αρμονίας με τη φύση.
    Νά’ χει σχέση η λέξη καντινέλια με αυτό που λέει το κείμενο;
    «γαρδέλι». Αυτή είναι η συνηθισμένη λέξη για το «παιδί» στα σημερινά ποντιακά ελληνικά. Είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα λέξη λόγω της προέλευσής της. Προέρχεται από τη λατινική λέξη «carduelis» που σημαίνει ένα είδος πουλιού (καρδερίνα).

  67. Theo said

    @53:
    Τη γούλα ως πρόλοβο των πτηνών την ήξερα. Τις άλλες σημασίες, όχι.

    @56:
    Φυσικά οι οι τουρκόφωνοι χριστιανοί (αν εξαιρέσει κανείς τους Γκαγκαούζους και κάποιους Σελτζούκους που έγιναν χριστιανοί) ήσαν πρώην ελληνόφωνοι.
    Όσοι από αυτούς ήρθαν στην Ελλάδα με την ανταλλαγή των πληθυσμών κράτησαν τη γλώσσα τους, αυτοί και τα παιδιά τους (από τα εγγόνια και τα δισέγγονά τους πολύ λίγοι ξέρουν τουρκικά).

    Ο «άλλος» Πόντιος στον οποίο αναφέρθηκα στο σχ. 27 γεννήθηκε από ελληνόφωνους πρόσφυγες στην Κατράνιτσα (Πύργους Πτολεμαΐδας). Ἠταν γυρολόγος και περιόδευε στα γύρω χωριά που τα περισσότερά τους κατοικούνταν από τουρκόφωνους Πόντιους. Έτσι, έμαθε τούρκικα. Όταν πήγε στον Πόντο τη δεκαετία του ’80, άρχισε να μιλάει τούρκικα με κάποιους. Αυτοί τον ρώτησαν πώς τα έμαθε, και τους απάντησε τα παραπάνω. Η επόμενη ερώτησή τους ήταν: «Σας επιτρέπουν να μιλάτε τούρκικα στην Ελλάδα; Γιατί εδώ δεν μας επιτρέπουν να μιλάμε ποντιακά.» Κι απαντά: «Όχι μόνο μάς επιτρέπουν, αλλά και στα δικαστήρια αν ο μάρτυρας ή ο κατηγορούμενος είναι τουρκόφωνος, τότε οι δικαστές διορίζουν διερμηνέα.»

  68. spyridos said

    27
    Ας είναι καλά ο Ερντογάν που λιγουλάκι τα επέτρεψε. Οι σουλτάνοι δεν είχαν ποτέ πρόβλημα με την πολυγλωσσία.
    Ο Βαχίτ Τουρσούν πάντως στις συνεντεύξεις του υποστηρίζει ότι είναι μουσουλμάνοι.
    Ενδιαφέρουσες και για την εδώ επαφή του με Πόντιους.

    https://www.zougla.gr/greece/article/me-lene-vaxit-ke-ime-apo-ton-ponto
    http://pontiakathemata.blogspot.com/2009/05/blog-post_16.html
    http://pontiakathemata.blogspot.com/2009/05/blog-post_13.html
    https://www.mixanitouxronou.gr/i-mitriki-mas-glossa-den-itan-tourkiki-ta-pontiaka-eixame-os-mitriki-romaiika-tin-onomazame-emeis-ti-symvainei-me-tous-ellinofonous-plithysmous-stin-tourkia-ti-edeikse-i-erevna-stin-geneteira/

    Και το άρθρο της Χουριέτ για την έκδοσε του λεξικού και για την γλώσσα Ρωμέικα που είναι προστατευμένη από την Ουνέσκο.
    http://www.hurriyet.com.tr/gundem/trabzon-daglarinin-sozlugu-kaybolma-tehlikesi-altindaki-romeika-dili-kitaplastirildi-41284775

    Μου αρέσει η μουσικότητα των Ποντιακών αν και δεν τα καταλαβαίνω όταν τα ακούω. Γραπτά βέβαια ψάχνονται.

    Με ταξίδεψε πάντως το σημερινό νοερά σε αυτά τα Αλπικά χωριά της Μαύρης θάλασσας. Είναι ένα όνειρο να πάω μια φορά εκεί.
    Η απομόνωσή τους έσωσε τα Ρωμέικα αλλά τώρα πια τα συγκεκριμένα είναι αρκετά τουριστικά.
    Εύποροι Τούρκοι αλλά και Αραβες πηγαίνουν εκεί για ορεινές διακοπές και τα σαλέ και ξενοδοχεία ξεφυτρώνουν το ένα μετά το άλλο.
    Οι δρόμοι είναι επίσης πάρα πολλοί καλοί μου έχουν πει.

    Η ιδέα για ταξίδι ξεκίνησε όταν είδα το Bal του Καπλάνογλου που έχει γυριστεί λίγο ανατολικότερα μέσα στην επαρχία της Ριζούντας.
    Θα ήθελα να δω από κοντά τους μελισσοκόμους που κρατάνε ακόμα παραδοσιακούς τρόπους στη μελισσοκομία και δουλεύουν με τις μέλισσες της Ανατολίας.
    Ισως τις καλύτερες συλλέκτριες μέσα στο Ευρωπαικό είδος. Υποείδη της μέλισσας της ανατολής (anatolica) είναι και οι μελισσες των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
    Η γεωγραφία της περιοχής την κάνει ιδανικό τόπο για μελισσοκομία νομαδική ή σταθερή. Από τη θάλασσα ως το Αλπικό τοπίο είναι σε ευθεία γραμμή μόνο 5-10 χλμ και υπάρχει τεράστια ποικιλία στη χλωρίδα.

    Μέσα στα πλαίσια της ταξιδιωτικής φαντασίας επισκέφθηκα ιντερνετικά το μελισσοκομείο του παρακάτω συνδέσμου που βρίσκεται στο Κατωχώρι (Çaykara) και ας είναι ο τίτλος του Μέλι Uzungöl.
    http://www.uzungolbal.com.tr/

    Προσπάθησα να διαβάσω (δύσκολο αν δεν ξέρεις Τούρκικα) τι είδη μελιού διαθέτει, που είναι πολλά για ένα μελισσοκομείο. Μας δίνουν πάντως μια ιδέα για την (και ανθρωπο)γεωγραφία της περιοχής.

    Çam Πεύκο
    Çiçek Ανθέων
    Yayla (Çiçek) Λουλούδια Υψίπεδου
    Geven Αστράγαλος ,υπάρχουν περίπου 1.000 είδη του στην Ελλάδα, αλλά συνήθως όχι σε αρκετή ποσότητα για να βγει σαν είδος μελιού ξεχωριστό

    Hayit Λυγαριά (Δεν είμαι σίγουρος ???)
    Kantaron Βάλσαμο
    Karaçalı Τσαπουρνιά αλλά επειδή ανθίζουν ταυτόχρονα μπορεί να έχει και Κράταιγο μέσα. Συνήθως στην Ελλάδα δεν υπάρχει αρκετή ποσότητα για να βγει σαν ξεχωριστό είδος. Μόνο στη βόρεια Ευρώπη.
    Karakovan Δεν μπόρεσα να βγάλω άκρη αλλά υποθέτω ότι εννοούν ανεπεξέργαστη κηρήθρα.
    Οπώς είναι μέσα στο kovan στην κυψέλη δηλαδή. Προέρχεται από το κοβάν το κουβέλι ή πορτοκαλίζω?
    Kekik θυμάρι
    Kestane Καστανιά
    Komar
    Εδώ σκέφτηκα το κούμαρο και ίσως να περιέχει και κούμαρο που δεν γνωρίζω πως λέγεται στα Τούρκικα. Αυτό είναι το μέλι που συχνά ονομάζουν delibal (τρελό μέλι). Το μέλι από το νέκταρ του Ποντιακού ροδόδεντρου. Το οποίο είναι τοξικότατο και παλιά το απέφευγαν ή συνήθως το άφηναν μες στο μελίσσι για το χειμώνα. Ίσως να έχει και ρείκι μέσα γιατί δεν αναφέρουν πουθενά Funda (ρείκι) αλλα ανθίζει ταυτόχρονα με Ροδόδεντρο, κούμαρο και διάφορα άλλα. Οι τοξίνες του συγκεκριμένου φυτού επιβραδύνουν τη λειτουργία της καρδιάς και δημιουργούν παραισθήσεις. Ούτε ο καλύτερος μπάφος δεν σε φτιάχνει έτσι. Κάπου τη δεκαετία του 70 το ανακάλυψαν οι χίπηδες και πουλιέται πλέον στο εξωτερικό πιάνοντας καλή τιμή. Υπάρχουν κάμποσα ντοκυμαντέρ στο γιουτούμπ για το παραισθησιογόνο μέλι του Νεπάλ. Προέρχεται από το ίδιο φυτό.
    Petek αυτή είναι η κηρήθρα μέσα σε μέλι αλλά αν δεν κάνω λάθος πάντα ανακατεμένο με ζάχαρη και παλιότερα μάλλον πετιμέζι. Πουλιέται σε τούρκικα μαγαζιά σε όλη τη δυτική Ευρώπη και καλό είναι να το αποφεύγετε εκτός αν σας αρέσει να τρώτε λιωμένη ζάχαρη.
    Sedir Κέδρος
    Yente Έψαξα πολύ να βρω τι είναι τούτο. Τελικά είναι μέλι με κατοχυρωμένη ονομασία προέλευσης από το χωριό Çayıroba που στα Ρωμέικα λέγεται Γέντη. Ίσως το πιο απομονωμένο από αυτά τα χωριά ανατολικότερα και ψηλότερα από τα υπόλοιπα. Χρησιμοποίησαν τη Ρωμέικη ονομασία του τόπου για την ονομασία. Προέρχεται από σταθερό μελισσοκομείο σε υψόμετρο 2000 μέτρων περίπου, σε γυμνό τοπίο δηλαδή χωρίς δέντρα. Πως λέγεται αλήθεια στα Ελληνικά η Tree line ? Το υψομετρικό όριο δηλαδή όπου τα δέντρα δεν μπορούν πλέον να φυτρώσουν. Βλέπω ότι η τιμή αυτού του μελιού είναι κάπου 60 ευρώ το κιλό. Σε αυτό το υψόμετρο η παραγωγή θα είναι πολύ μικρή.

  69. 67 Theo κάποτε είχες συμφωνήσει μαζί μου πως υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι Καραμανλήδες της Καππαδοκίας να ήταν πάντοτε τουρκόφωνοι (προ-οθωμανοί Τούρκοι που εκχριστιανίστηκαν).

  70. spyridos said

    Karaçalı – Τσαπουρνιά – μαυραγκάθι

    Κράταιγος , γκορτζιά ??, αγκάθι του Μάη ??, έχω δει συνώνυμο στα εδώ σχόλια αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ.

  71. Theo said

    @68:
    Σ’ ένα ντοκιμαντέρ του Σκάι του 2006 (τρία χρόνια μετά την πρώτη εκλογή του Ερντογάν), Οδοιπορικό στον Πόντο φαίνεται πως, στα ορεινά χωριά, οι νεότερες γενιές των Πόντιων «αποθαρρύνονταν» από τις κρατικές αρχές και τους δασκάλους να μιλούν ελληνικά.

    Το Bal υπέροχη ταινία. Έχω κι άλλες δύο ή τρεις γυρισμένες στα αλπικά χωριά του Πόντου αλλά δεν τις θυμάμαι.

    @69:
    Δεν θυμάμαι ακριβώς, αλλά συμφωνώ για ένα μέρος τους (τους προ-οθωμανούς Τούρκους που ονόμασα συλλήβδην Σελτζούκους στο σχ. 67). Οπωσδήποτε το 1071, πριν από τη μάχη του Μαντζικέρτ δηλαδή, υπήρχαν χριστιανοί στην περιοχή και δεν εξισλαμίστηκαν ούτε εξαφανίστηκαν όλοι τους με τις εισβολές των ποικίλων τούρκικων φύλων.

  72. ΣΠ said

    41
    Αν δεν ανοίγει, σημαίνει ότι είναι γυρισμένο στην αγγλική γλώσσα. Κάνετε κλικ πάνω στην ελληνική σημαία για να πάει στο ελληνικό κείμενο.

  73. loukretia50 said

    Σε παραδοσιακό τραγούδι του Πόντου συναντάμε τη λέξη ρομάνα με την έννοια βοσκοπούλα/ποιμενίς , μια κόρη που ανέβηκε στο παρχάρ (=θερινός βοσκότοπος). Υπάρχει και η λέξη παρχαρομάνα με διάφορες σημασίες, μάνα του λειβαδιού ή ξωτικιά, ενώ δε φαίνεται να συσχετίζεται η ρομάνα με τη Ρωμάνα , όπως γράφει εδώ http://www.kotsari.com/istoria/342-parharomana-romana-parharia-romania
    Το όμορφο τραγούδι σ’ αυτή την ελεύθερη διασκευή μου άρεσε πολύ, και το αφιέρωνε σ΄όλους τους πρόσφυγες λέγοντας ότι ταξιδεύουν στο χώρο και το χρόνο αλλά ποτέ δε βρίσκουν την πατρίδα τους.
    Η κόρ’ εξέβεν ‘ς σο παρχάρ’ https://youtu.be/oCjdKK042Qc?t=205 Παύλος Συνοδινός

    Δεν ξέρω αν αρέσει σε όσους έχουν καταγωγή από τον Πόντο, γιαυτό βάζω και το πιο αυθεντικό https://youtu.be/UZFVGQEGaHQ H κόρ΄επήεν σον παρχάρ
    Nεοελληνική απόδοση
    Η κόρη ανέβηκε στο παρχάρ (=θερινός βοσκότοπος)
    να γίνει ρομάνα, έλα να σε χαρώ.
    Και γι’ αυτήν θα γίνω και κυνηγός στα δάση.
    Αγάπη μου, τον τόπο που πατάς
    την πατημασιά σου γνωρίζω
    γεμίζει νερό απ’ το παρχάρ, σκύβω κάτω και το πίνω.
    (δε βαραίνει ελπίζω το νήμα)

  74. Λοζετσινός said

    53 και 56
    Όταν βρέχει πολύ εμείς λέμε
    -Γυρ(ι)σε ο Θεός με τ΄γούλ(η) κατ(ω)

  75. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Babis 43 >>γουλίζω ή παραγουλίζω λέμε όταν ζουλάμε κάτι για πολύ ώρα.
    Παραγουλιάζω λέμε κάτω ( το χταπόδι).
    Γουλιές τα κομμάτια, οι μπουκιές στέρεης τροφής, «μια γουλιά κρέας » (όχι τα υγρά, όπως αλλού π.χ. το νερό)
    Γούλα, το κάτω μέρος, το κοντά στο έδαφος των λαχανικών. Γουλάτα ή γουλωτά (παχουλά ας πούμε) ραδίκια, αυτά που είναι τροφαντό το κάτω μέρος κοντά στη ρίζα των φύλλων.
    Ήξερα γούλα και γκούσα ότι λέγεται της κότας (των πουλερικοπτηνών γενικά) ο προστόμαχος που εμείς λέμε πετροκοιλιά. Όταν σφάζαμε τα κοτόπουλα και τα πετεινάρια του σπιτιού, την ανοίγαμε στα δύο και πάντα είχε μέσα πετραδάκια και συνθλιμένα κουκούτσια από ελιές, σκοίνα κλπ, τη γδέρναμε εσωτερικά για να καθαρίσει εντελώς και μαζί με τα συκωτάκια γινόταν ή μεζές στα κάρβουνα ή στο τηγάνι με αυγά.
    Τα ποντιακά πολύ τ΄αγαπώ και εν πολλοίς τα κατανοώ. Προώθησα το πολύ ωραίο σημερινό άρθρο σε φίλους που κατάγονται από τον Πόντο κι ενδιαφέρονται.

  76. Soumela said

    Γουλέας είναι ο λαίμαργος και γουλερία η λαίμαργη.

  77. Κ. Καραποτόσογλου said

    Σχ. 8. Προσθήκη

    ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
    ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ

    Andriotis Ν., Lexikon der Archaismen in neugriechischen Dialekten, Wien 1974.
    Ανδριώτης N., Ετυμολογικό λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Θεσσαλονίκη 1983.
    Dawkins R. Μ., Modern Greek in Asia Minor, Cambridge 1916.
    Θαβώρης A. I., Τα εκφραστικά μέσα προσδιορισμού του χρόνου του ημερονυκτίου στην αρχαία, μεσαιωνική και νέα ελληνική, Θεσσαλονίκη 1959.
    ΙΛΝΕ: Ιστορικόν λεξικόν της νέας ελληνικής της τε κοινώς ομιλουμένης και των ιδιωμάτων, τ. 1-5, Αθήναι 1933-1981.
    ΙΛΠ: Παπαδόπουλος Α.Α., Ιστορικόν Λεξικόν της ποντικής διαλέκτου, τ. 1-2. Αθήναι 1958-1961.
    Καραποτόσογλου Κ., ‘Δυσετυμολόγητες ποντιακές λέξεις’, Αρχείον Πόντου 37, (1982). σ. 185-268.
    Καραποτόσογλου Κ., ‘Παρατηρήσεις σε ελληνικά δυσετυμολόγητα’, Βυζαντινά, 12, (1983), σ. 359-403.
    Καραποτόσογλου Κ., ‘Διαλεκτικά στοιχεία στον Ευστάθιο και η ποντιακή διάλεκτος’, Αρχείον Πόντου 39, (1984), σ. 135-144.
    Καραποτόσογλου Κ. ‘Ποντιακά έτυμα’, Αρχείον Πόντου 40 (1985), σ. 143-180.
    Καραποτόσογλου Κ.,‘Συμβολή στη διερεύνηση της προέλευσης των προστριβόμενων συμφώνων (affricates) τζ [dz] – τζ̌ [dž], ts [ts] – τσ̌ [tš] της Ποντιακής διαλέκτου στην αρχή λέξεων’, Μικρασιατικά Χρονικά 18, (1988) 91-172.
    Καραποτόσογλου Κ., Ετυμολογικά σε ποντιακές λέξεις’, Αρχείον Πόντου 43, (1990-1), σ. 256-335.
    Καραποτόσογλου Κ., ‘Δυσετυμολόγητα της ποντιακής διαλέκτου’, Αρχείον Πόντου 44, (1992-3), σ. 302-326.
    Καραποτόσογλου Κ., ‘Διερευνώντας την ποντιακή διάλεκτο’, Αρχείον Πόντου 46, (1995), σ. 136-152.
    Καραποτόσογλου Κ., ‘Η ετυμολόγηση των ποντιακών λέξεων από τον Ά. Α. Παπαδόπουλο’, Αρχείον Πόντου 50, (2003-2004) 75-103.
    Κριαράς Ε., Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας 1100-1669. τ. 1- 13, Θεσσαλονίκη 1968-1994.
    Μαυροχαλυβίδης Γ. – Κεσίσογλου I., Το γλωσσικό ιδίωμα της Αξού, Αθήνα 1960.
    Μηνάς Κ., ‘Ψηφίδες στη μελέτη της ποντιακής διαλέκτου’, Αρχείον Πόντου 47 (1996- 97), σ. 3-15.
    Οικονομίδης Δ. Η., Γραμματική της ελληνικής διαλέκτου του Πόντου, Αθήναι 1958.
    Σετάτος Μ., ‘Τα ποντιακά ναϊλί (εμέν) – νασάν (εσέν) και η ετυμολογία του αλίμονο’, Ελληνική Διαλεκτολογία 4, (1995), σ. 19-23.
    Σετάτος Μ., ‘Ποντιακές ετυμολογίες’, Ελληνική Διαλεκτολογία 4, (1995), σ. 25-38.
    Σετάτος Μ., ‘Το ποντιακό πα’, Ελληνική Διαλεκτολογία 4 (1995), σ. 39-48.
    Symeonidis Ch., ‘Lautlehre der türkischen Lehnwörter im neugriechischen Dialekt des Pontos’, Αρχείον Πόντου 31, (1971-72), σ. 19-234.
    Συμεωνίδης X., ‘Ποντιακά έτυμα ανατολικής προέλευσης. Συμβολή πρώτη (Α-Λ)’, Αρχείον Πόντου 32, (1973-4), σ. 311 -336.
    Συμεωνίδης X., ‘Ποντιακά έτυμα ανατολικής προέλευσης. Συμβολή δεύτερη (Μ-Ω)\ Αρχείον Πόντου 33, (1975-6), σ. 243-276.
    Συμεωνίδης X., ‘Μικρή συμβολή στην ποντιακή ετυμολογία’. Ελληνική Διαλεκτολογία 4, (1995), σ. 61-72.
    Τζιτζιλής X., ‘Συμβολή στην ποντιακή ετυμολογία’, Ελληνικά 34, (1982-83), σ. 436-477.
    Τζιτζιλής X., ‘Ανάλεκτα ετυμολογικά ΙI, Ελληνικά 36, (1985), 317-335.
    Tzitzilis Chr., Griechische Lenhwörter im Türkischen (mit besonderer Berücksichtigung der anatolischen Dialekte), Wien 1987.
    Tzitzilis Chr., ‘Zu den griechisch-türkischen Sprachbeziehungen’, Linguistique Balkanique 32 (1989), σ. 185-197.
    Tzitzilis Chr., ‘Zur Problematik des Lehnguts im pontischen Türkisch’, Μελέτες για την ελληνική γλώσσα, Παράρτημα, (1990), σ. 179-214.
    Τζιτζιλής X., ‘Δεύτερη συμβολή στην ποντιακή ετυμολογία’, Ελληνική Διαλεκτολογία 4, (1995), σ. 73-97.
    Τζιτζιλής X., ‘Λεξικό: συμπλήρωση του υπάρχοντος ή σύνταξη νέου ενιαίου λεξικού;’, Αρχείον Πόντου 46, (1995), σ. 34-46.
    Τομπαΐδης Δ., Ετυμολογικά και σημασιολογικά’, Ποντιακή Στοά, (1971), σ. 183-193 = Μελετήματα.
    Τομπαΐδης Δ., Μελετήματα ποντιακής διαλέκτου, Θεσσαλονίκη 1996. Κώδικας.

    Κ. Καραποτόσογλου

  78. Γς said

    76:

    Κι αντε μετά να πιστέψεις ότι ο Καλιγούλας (Gaius Iulius Caesar Germanicus) δεν ήταν καλοφαγάς αλλά κέρδισε το προσωνύμιο αυτό από τις μπότες του…

  79. Σ said

    Αν και αρχικά σκέφτηκα να μην διαβάσω το σημερινό, ως πολύ ειδικού ενδιαφέροντος, τελικά το διάβασα και πολύ το χάρηκα.
    Και μια επισήμανση: μήπως στην παρακάτω φράση λείπει ένα δεν;
    «Δυστυχώς, εξαιτίας της μετανάστευσης τόσων ομιλητών της ποντιακής ελληνικής γλώσσας μακριά από την πατρίδα τους, το ρήμα αυτό χρησιμοποιείται πολύ συχνά».

  80. ΣΠ said

    Ίσως θα ήταν καλύτερα αν ήταν γραμμένο ως εξής:
    «Εξαιτίας, δυστυχώς, της μετανάστευσης τόσων ομιλητών της ποντιακής ελληνικής γλώσσας μακριά από την πατρίδα τους, το ρήμα αυτό χρησιμοποιείται πολύ συχνά»

  81. Γς said

    79:
    Δες Σχ. 16 & 37

  82. Γς said

    80:

    Με πρόλαβε ο ΣΠ
    [και μου άρπαξε τον πελάτη]

  83. nestanaios said

    53.
    Αυτό μου άρεσε πολύ. Έτσι σκέπτονται όλοι οι νεοέλληνες. Η ετυμολογία όμως είναι απούσα. Καμμία αναφορά στην ετυμολογία. Το θέμα είναι άγνωστο. Είναι γουλ-α, γουλ-ας ή μήπως είναι γουλ-α, γουλατ-ος η γουλα, γουλαδ-ος ή γουλα γουλαθ-ος;

    Κάθε θέμα έχει την δική του έννοια και από κάθε έννοια γεννιούνται διαφορετικές συνεκδοχικές σημασίες. Η ετυμολογία συνάγει και διαλύει τα σύνθετα.

  84. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Σπεύδω να σε συγχαρώ για το εξαιρετικό σημερινό άρθρο. Η μία μου η ρίζα ξεκινάει από τα παράλια του Ευξείνου Πόντου και χαίρομαι ιδιαίτερα για όλα αυτά τα όμορφα σχόλια που διαβάζω εδώ..

  85. sarant said

    77 Ευχαριστούμε πολύ!

    80 Ναι, έχεις δίκιο

  86. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @63. Υπάρχουν (τουλάχιστον στην Θεσσαλονίκη αλλά πιθανότατα και στην Αθήνα, ίσως κι αλλού..) διάφοροι σύλλογοι που προσφέρουν δωρεάν μαθήματα Ποντιακής Γλώσσας.

  87. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Πλούσιο και ενδιαφέρον (έως συναρπαστικό) το σημερινό! Λεξιλογικά, πραγματολογικά, ιστορικά…

    #3, Γς said: Όπως η δικιά μου στα κυπραίικα.
    Και στα κρητικά, βέβαια, μέχρι και σήμερα (κυρίως στην ύπαιθρο) η αντωνυμία μετά.

    > και 11, 17: Το ’’γαρδέλι, γαρδελάκι’’ το λέμε και στην Κρήτη (όπως και αλλού) με τη σημασία της καρδερίνας μόνο. Και ’’γαρδελιά’’ τη φωλιά του. Δεν νομίζω ότι τη χρησιμοποιούμε ως χαϊδευτικό για το ’’παιδί’’. Γενικεύουμε λέγοντας ’’πουλί μου’’, ή (πιο σπάνια) για κορίτσι/κοπέλα το ’’περιστέρα μου’’.
    Εμάς εδώ θα μας ήλθε από το ιταλικό cardellino/cardello ή/και το βενετσιάνικο cardelin.

    #11. Παναγιώτη, μάλλον τον ’’λουλά’’ του ρακοκάζανου εννοείς! Δεν ξέρω πού μπορεί να ακούγεται ’’γουλάς’’ 🙂

  88. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ξαναρωτάω, ξέρει κάποιος αν στην περιοχή των Τζουμέρκων της Ηπείρου και πέριξ, καθώς και στα ορεινά και δύσβατα γειτνιάζοντα χωριά των νομών Καρδίτσας και Τρικάλων, τον πρόλοβο των πτηνών το λένε και «μαμάκα;». Και άλλες φορές έχω αναφέρει λεξιλόγιο αυτών των περιοχών, αλλά δεν είδα καμιά αντίδραση. Να υποθέσω ότι οι ερευνητές αποφεύγουν τα δύσβατα μέρη; 😉

  89. Αγγελος said

    Ρουμέικα λένε τα ελληνικά τους και οι ελληνόφωνοι της Κριμαίας και της Αζοφικής, και ρουμέισκι τα λένε και οι Ουκρανοί συντοπίτες τους.

  90. BLOG_OTI_NANAI said

    88: Υπάρχει μια αναφορά:

  91. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    #15. Ειδικά το μιξεράκι για τον φραπέ κλπ, έχω ακούσει πολλούς να το λένε ’’ταραχτήρι’’
    (λογικότατον…)

    #29, 31: Θυμήθηκα τη σχεδόν κουφή θεία του φίλου μου Λ., που όταν πέρασε θορυβωδώς από το δρόμο της στο χωριό μια μοτοσυκλέτα μεγάλου κυβισμού ρώτησε : «Μοτοσακός περνά, μπρέ, (γ)ή τραχτέρι;»
    (τραχτέρι / ταραχτέρι – ταράχτηκε η ακοή της…) 🙂 😀

  92. dryhammer said

    Περί γούλας με την 16η σημασία δύο εκφράσεις:

    «Μαερέματα (=μαγειρέματα, φαγητά) νά ‘χωμε κι από γούλα, ποταμός!»

    «Η φωτιά κι η γούλα τα κατελούνε ούλα».

  93. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @75. Πώς φαίνεται ο άνθρωπος που κατέχει τους εκλεκτούς μεζέδες.. Έτσι ακριβώς είναι μ’ αυτά τα στομάχια! 🙂

  94. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @73. Έγιναν κατά καιρούς συζητήσεις επί συζητήσεων για την σημασία της λέξης ρομάνα, σ’ αυτό το πολύ όμορφο τραγούδι. Πιθανότατα η γινόμενη (παρχαρο)μάνα κόρη να είναι απλώς το κοριτσόπουλο που αναλαμβάνει για πρώτη φορά, μέσα στην οικογένειά της, καθήκοντα νοικοκυράς στα παρχάρια..

  95. leonicos said

    Υπέροχο εύρημα και γεγονός

    Έχω αναφέρει εδώ ότι στη Γερμανία συνάντησα τούρκους που συνεννοούνταν με πόντιους έλληνες στα ποντιακά. ήταν η πρω΄τη φορά που το άκουσα. Τώρα βέβαια μπορεί να βρει κανείς την είδηση στο διαδίκτυο. Αλλά, αν αυτό το ββιλίο συμπληρωθεί και με ακουστικό υλικό, όσο υπάρχει ακόμα, θα είναι υπέροχο.

    87
    γαρδέλι, εγώ το ξέρω μόνο σαν χαϊδευτικό για γυναίκα ή παιδί

  96. ΚΩΣΤΑΣ said

    90 Ευχαριστώ πολύ, BLOG…

    75 –> Ήξερα γούλα και γκούσα ότι λέγεται της κότας (των πουλερικοπτηνών γενικά) ο προστόμαχος που εμείς λέμε πετροκοιλιά.

    Έφη, μήπως το μπερδεύεις με το κυρίως στομάχι – ρέντζα τη λέμε εμείς – αυτό γίνεται καλός μεζές. Ο πρόλοβος είναι μάλλον μια λεπτή μεμβράνη, δεν βγάζει μεζέ… 🙂

  97. Σ said

    80, 81 ευχαριστώ. Και το κείμενο διάβασα επιπόλαια, και τα σχόλια 16 & 37 μου διέφυγαν.

  98. spyridos said

    Φαντάστηκα ότι κι άλλοι θα το πουν αλλά δεν.
    Εγώ απ τον παππού μου ζιγαρδέλι το έμαθα. Το γαρδέλι μου φαινόταν πάντα λειψό

  99. Georgios Bartzoudis said

    (α) «….. πολλές λέξεις και γραμματικά φαινόμενα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας που εξαφανίστηκαν από την νεοελληνική … σήμερα σώζονται στα στόματα εκείνων που εξακολουθούν να ζουν στις κοιλάδες και τα παρχάρια του Πόντου»
    # Ομοίως πως και στα παρ’ ημίν Μακεδονικά. (Οι …δύσπιστοι μπορούν να συμβουλευτούν το λεξικό του Πασχαλούδη «Τα Τερπνιώτικα και τα Νιγριτινά).

    (β) «από τη λέξη ‘διπλό’ προκύπτει η λέξη ‘διπλέρι’, η οποία μπορεί να αναφέρεται σε οτιδήποτε μπορεί να διπλωθεί»
    # Ομοίως πως και στα παρ΄ημίν Μακεδονικά (και όχι μόνο) όπου από τη λέξη διπλός παράγεται η λέξη διπλάρια=τα δίδυμα (και αρκετά άλλα παρόμοια).

    (γ) Σκέπτομαι τί θράσος μπορεί να έχει ο οποιοσδήποτε Ερντογάν (ή Τσιπρας κλπ) να ξεπουλήσει αυτή «ρωμαίικη» γλώσσα του Πόντου σε οιουσδήποτε κλεπταποδόχους (ας πούμε Κιρκάσιους ή Χαζάρους ή …ΒουλγαροΣκοπιανούς). Πάντως, μην ανησυχείτε. Ο Ερντογάν αποκλείεται να κάνει κάτι τέτοιο. Για …άλλους τινας δεν μπορώ να εγγυηθώ.

  100. BLOG_OTI_NANAI said

    Ένα σχόλιο πιάστηκε στη φάκα…
    Μάλιστα, είναι διπλό μάλλον. Ας ελευθερωθεί μόνο το πιο πρόσφατο διότι είναι ίδια και θα πιάσουν χώρο.

  101. BLOG_OTI_NANAI said

    «ο Βαχίτ Τουρσούν και η Ιωάννα Σιταρίδου, προτιμούν να χρησιμοποιούν τον όρο «Ρωμαίικα», για να δηλώσουν την ελληνική διάλεκτο που ομιλείται στην περιοχή.»

    Και πολύ σωστά διότι «ρωμέικα» ήταν απλώς μια δημώδης λέξη όμως ήταν γνωστό στους σύγχρονους ότι αυτά αποτελούσαν γλωσσική μορφή που πήγαζε από τα αρχαία ελληνικά:

    «Μέχρι την Ελληνική Επανάσταση (1821), ο όρος «ελληνικά» χρησιμοποιούνταν για να αναφερθεί στην αρχαία ελληνική σε αντίθεση με τη νεοελληνική γλώσσα

    1) Ελληνικά δεν ονομάζονταν τα Αρχαία Ελληνικά μόνο. Έχουμε ξαναπεί ότι «Ελληνικά» ονομάζονταν όλες οι μορφές της λόγιας γλώσσας της εποχής: Αρχαία Ελληνικά, Βυζαντινά, η σύγχρονη λόγια νομική γλώσσα κ.λπ.

    2) Επίσης σε όλη την Τουρκοκρατία για τη δημώδη γλωσσική μορφή δεν υπήρχε μόνο ο όρος «ρωμέικα» αλλά υπήρχαν και πλήθος περιφραστικών εκφράσεων, όπως «απλή γλώσσα» ή «απλή διάλεκτος» «των Ελλήνων» ή «των Γραικών«. Άλλωστε είχαμε δείξει σε λεξικά της Τουρκοκρατίας ότι ο όρος «ρωμέικα» είχε σημασιολογικό περιεχόμενο ταυτόσημο με τα «Ελλην-» και «Γραικ-«:

    Τα «ρωμέικα» ήταν η γλώσσα που οδηγεί στον εξελληνισμό και πριν το 1821, σε εποχές που ακόμα δεν είχαν ξεκινήσει τα εθνικιστικά κινήματα, η ρωμέικη=ελληνική=γραικική ταυτότητα ήταν ελκυστική και έτσι αφομοιωτική για τους άλλους χριστιανικούς λαούς:

  102. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    101 Ελευθερώθηκε. Και «απλορωμαϊκή» την έχουν πει.

    https://sarantakos.wordpress.com/2010/10/14/weige/

  103. BLOG_OTI_NANAI said

    Ευάγριος ο Ποντικός από τους πιο γνωστούς:

  104. Theo said

    @14, 103:
    Κατά μία θεωρία, από το Ποντικός παράγεται και το Γόντικας/Γοντικάκης των Κρητικών: Ποντικός>Πόντικας>Γόντικας>Γοντικάκης, μάλλον από Πόντιους μετανάστες ή εποικιστές της Κρήτης (ίσως επί Νικηφόρου Φωκά).

    @101:
    Όποιος έχει διαβάσει μεσοβυζαντινές, υστεροβυζαντινές και μεταβυζαντινές πηγές ξέρει πως «ρωμέικα»=δημώδη ελληνικά και «ελληνικά»=αρχαία ελληνικά. Και η λόγια γλώσσα σε κάποιες περιπτώσεις ονομαζόταν ελληνικά γιατί την ταύτιζαν με τα αρχαία, λόγω της γνωστής αρχαιομανίας των βυζαντινών και μεταβυζαντινών λογίων που αττίκιζαν.

    Δεν αναρωτιέσαι γιατί αυτή η διάκριση; Μήπως οι πρόγονοί μας, μέχρι πρόσφατα σχετικά (βλ. το «Έλληνες, για να ρίχνουμε στάχτη στα μάτια του κόσμου, πραγματικά, Ρωμιοί», γράφει ο Κωστής Παλαμάς) ένιωθαν Ρωμιοί, δηλαδή διαφορετικός λαός από τους αρχαίους; Γι’ αυτό κι έλεγαν τη γλώσσα τους ρωμέικα και τα αρχαία «ελληνικά».

    (Την έχουμε ξανακάνει την κουβέντα, θα μπορούσα να φέρω εκατοντάδες μαρτυρίες υπέρ της απόψεώς μου, αλλά εσύ έχεις την ευχέρεια να βρίσκεις τις μαρτυρίες που σε βολεύουν και να πετάς στο καλάθι όσες μαρτυρούν το αντίθετο, κι εγώ δεν έχω τη διάθεση να κουβεντιάζω με κάποιον που δεν πείθεται με τίποτα.)

    Επομένως, είναι σωστά τα του Μάκριτζ:
    «Μέχρι την Ελληνική Επανάσταση (1821), ο όρος «ελληνικά» χρησιμοποιούνταν για να αναφερθεί στην αρχαία ελληνική σε αντίθεση με τη νεοελληνική γλώσσα.»

    Από χιλιάδες μαρτυρίες είναι φανερό πως, ενώ οι λόγιοι προπαγάνδιζαν τον ελληνισμό τους, ο λαός δεν θεωρούσε εαυτόν Έλληνα αλλά Ρωμιό. Το 1821 οι ηγέτες της Επανάστασης εκόντες άκοντες υιοθέτησαν την ονομασία Έλληνες, άρα και τα ελληνικά για την ονομασία της γλώσσας του λαού, γιατί αν παρουσιάζονταν ως Ρωμαίοι (που ήσαν, δηλαδή απόγονοι των ψευδεπίγραφων «Βυζαντινών» και της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας τους, κι όχι των αρχαίων) θα φαίνονταν ανταγωνιστές των απογόνων της ψευδεπίγραφης «ρωμαϊκής αυτοκρατορίας του γερμανικού έθνους» και του πάπα, άρα βοήθεια από τη Δύση, γιοκ.

    Αλλά, επειδή η συζήτηση ανακυκλώνεται σ’ αυτό το ιστολόγιο, δεν πρόκειται να συνεχίσω.

  105. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    70 Spyridos Karaçalı >>Τσαπουρνιά – μαυραγκάθι
    Τρικουκιά, Λευκάγκαθο, ξανθή τσαπουρνιά, τσιατσιά, ξαγκαθιά, τσαμπουρνιά, μουρτζιά, μουμουτζελιά, γλόγο, ατζουμαλιά, κουδουμηλιά, αντρικοκιά κ.ά.
    Στην Κρήτη αντρικουκιά, κουδουμαλέ ή κουδουμαλιά (όπως ονομάζεται κι ένα απο τα χωριά του Οροπεδίου Λασιθίου)
    https://www.e-storieskritis.gr/2018/10/blog-post_10.html

    96. ΚΩΣΤΑΣ, Α τότε, καταλάβαινα λάθος όταν λέγανε γκούσα ή γούλα , δηλ. άλλο νόμιζα! 🙂

  106. BLOG_OTI_NANAI said

    104: Theo. Πάλι τα ίδια παραμύθια; Όλες οι μορφές της αρχαΐζουσας «ελληνική» λέγονταν ή «ελλάς διάλεκτος» και άλλα παρόμοια. Μόνος σου το παραδέχεσαι.

    Θα μας πεις χωρίς αιδώ ότι ο υπόδουλος Έλληνας όταν άκουγε τον ιερέα του χωριού παπά να μιλάει «ελληνικά» στα Λειτουργικά κείμενα και «ρωμέικα» στο κήρυγμα, νόμιζε ότι είχε άλλη εθνοτική συνείδηση; Θα μας πεις πως νόμ,ιζε ο λαός ότι ο ιερέας του χωριού του όταν μιλάει τα «ελληνικά» είναι αλλoδαπός; Είσαι πράγματι αφελής και διαφοροποιείς τις δύο γλωσσικές μορφές και μας τις παρουσιάζεις λες και είναι διαφορετικές γλώσσες; Και θα καθόμαστε να μας δουλεύεις;

    Δεν βλέπεις στα παραπάνω τεκμήρια λαϊκό αναγνωστικό που καλεί με το όνομα τους Αλβανούς, Βούλγαρους κ.λπ. να γίνουν Ρωμαίοι συνδέοντας τη ταυτότητα αυτή με τον Ελληνισμό; Δεν σου είχα δείξει και ΔΗΜΩΔΗ κείμενα είτε λαϊκά είτε εκκλησιαστικά όπου ήδη από τον 16ο αιώνα ταύτιζαν ξεκάθαρα τους όρους Ρωμαίος, Γραικός, Έλλην; Δεν ξέρεις ότι τα δημώδη κείμενα προορίζονταν ακριβώς ως λαϊκό ανάγνωσμα ή ακρόαμα;

    Δεν ξέρεις ότι οι λόγιοι που τους ονομάζεις «προπαγανδιστές» μετέτρεπαν πλήθος κειμένων στην απλή ελληνική για να τα μαθαίνει ο λαός; Τι ήταν οι λόγιοι τίποτα Αρειανοί που έρχονταν με διαστημόπλοια; Δεν είχαν επαφές με τον λαό; Οι κυριότεροι χρήστες της λόγιας ελληνικής δεν ήταν οι κληρικοί; Ήταν και αυτοί ξένοι για τον λαό; Ξέχασες τον παπά-Συναδινό που πήγες να μας τον βγάλεις «λόγιο» κι έχασες αυγά και πασχάλια;

    Και για το 1821 ή πριν από αυτό, δεν μπορείς να σκεφτείς ότι και ο Ρήγας που ταύτιζε το Ρωμιός και Έλληνας αλλά και η ηγεσία του Αγώνα που ήθελε ανθρώπους με αυτοθυσία, είχε εξαλείψει από τις διαταγές προς τους μαχητές το όνομα Ρωμαίος σχεδόν καθολικά; Αν τα πράγματα ήταν όπως τα ονειρεύεσαι, τότε θα ήταν σαν να καλούσαν σήμερα κάποιους να πολεμήσουν λέγοντας τους, «γενναίοι Μογγόλοι, επίθεση για τη δόξα της Μογγολίας».

    Δεν καταλαβαίνεις πόσο αφελή είναι αυτά που λες;

    Έχουμε σιχαθεί πραγματικά να ακούμε την ανακύκλωση των ανοησιών του Κακριδή που μιλάει για άγνοια του «Έλλην» από τον λαό στον… 20ο αιώνα. Επίσης ξέρουμε ότι κάποιες οικογένειες από τη Δυτική Μακεδονία θέλουν να έχουν δική τους ταυτότητα. Ας έχουν όποια θέλουν. όχι όμως και να μας αλλάξεις εσύ την ιστορία με τις φλυαρίες περί των «ρωμιών» που δεν ήξεραν για τον όρο «ελλην-«.

    Ο Κοσμάς ο Αιτωλός, δεν έλεγε στους πιο αγράμματους των αγραμμάτων να φτιάξουν σχολεία «ελληνικά». Και τα συνέδεε τα ελληνικά με την ίδια την ΕΚΚΛΗΣΙΑ;! Λέγοντας ότι ορθόδοξος χριστιανός χωρίς ελληνικά δεν νοείται; Κι εσύ θα μας ότι ο λαός «δεν ήξερε»;

    Προσωπικά σε ΠΡΟΚΑΛΩ ευθέως να φέρεις τις «πηγές» σου. Άλλωστε μπορεί να έχω λάθος. Αλλά εσύ που είσαι σίγουρος φέρτες, για να μάθω κι εγώ αυτά που ξέρεις και δεν έτυχε να τα πληροφορηθώ.

  107. BLOG_OTI_NANAI said

    106: «διαφορετικές γλώσσες» δηλ. μας τις παρουσιάζεις σαν να είναι γλώσσες λαών διαφορετικών, με διαφορετική ταυτότητα. Σαν ο πιστός του εκκλησιάσματος όταν άκουγε «ελληνικά» από τον ιερέα στην Εκκλησία να θεωρούσε ότι ο ιερέας δεν ήταν και αυτός Ρωμαίος σαν τον απλό πιστό!

    Λες και ο λόγιος που διακήρυττε τον ελληνισμό, δεν αυτοπροσδιοριζόταν ως Ρωμαίος! Λαός, κλήρος, λόγιοι όλοι οι υπόδουλοι Έλληνες ως Ρωμαίοι αυτοπροσδιορίζονταν, αλλά και ως Γραικοί και ως Έλληνες.

  108. Προσωπικά σε ΠΡΟΚΑΛΩ ευθέως να σταματήσεις αυτή τη συνήθεια με τα μπολντ βρε άνθρωπε. Σα να λες μη διαβάζετε τους άλλους, ό,τι γράφω εγώ έχει σημασία. Φιλικά το λέω. 🙂

  109. BLOG_OTI_NANAI said

    108: Για μία σειρά μόνο πήγαινε το Bold, αλλά δεν το έκλεισα.

  110. voulagx said

    #55 @ΚΩΣΤΑΣ: Σχετικά με την γκούσα και τη γούλα.
    Στη γλώσσα μου, τη ρωμαϊκή (=românesti): gushi’a= ο λαιμός, gura=το στόμα

  111. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @104, 106. Κι αν σας πώ, Theo και BLOG_OTI_NANAI, πως είναι αβάσιμη έως ακατανόητη η μεταξύ σας ένταση, θα με πιστεύατε; Πέραν του ότι είστε αμφότεροι ενημερωμένοι και καλοί συζητητές, φαίνεται ότι αγαπάτε και νοιάζεστε για τα ίδια πράγματα -έχετε μόνο «περιφερειακές» διαφορές- αλλά δεν το συνειδητοποιείτε! 🙂 . Τό μόνο που σας λείπει, είναι ένα μερακλίδικο τραπέζι κάτω από πλατάνια, διαρκείας 4-5 ωρών, με μπόλικη συζήτηση και μερικές νταμιτζάνες μακεδονίτικο τσίπουρο. (Αν επιλέξουμε Θεσσαλονίκη έως Πέλλα, κερνάω μ’ όλη μου την καρδιά! 🙂 )

  112. Παναγιώτης Κ. said

    @87. Ίσως να είναι παραφθορά του λουλά.
    Δεν ξέρω τι άλλο να πω.

  113. BLOG_OTI_NANAI said

    104: Στο είπα και την άλλη φορά:

    Η ταυτότητα του «ρωμιού» που έχεις την ψευδαίσθηση ότι είναι «αυθεντική», δεν είναι τίποτε άλλο από Διαφωτιστικό φρούτο! Οι δικοί μας οι αρχαιόπληκτοι κατάντησαν να απεχθάνονται το όνομα «Ρωμαίος» ενώ ήταν ένα από τα τρία ονόματα μας σε όλη την Τουρκοκρατία και πιο πριν ακόμα, και θέλησαν να το πετάξουν. Τότε άρχισαν τις αντιδράσεις οι πιο παραδοσιακοί για να κρατήσουν το «Ρωμαίος».

    Αλλά όπως γίνεται συνήθως, έπεσαν στην παγίδα (κι εσείς μαζί τους), και πετάξανε το Έλλην, μόνο και μόνο επειδή το στήριζαν οι αρχαιόπληκτοι. Αλλά σήμερα είναι αδικαιολόγητο να αγνοείς ότι η ταυτότητα των υπόδουλων προσδιοριζόταν με τρία ισάξια ονόματα Ρωμαίος, Γραικός και Έλληνας ή απόγονος των Ελλήνων.

    Όταν κάποιοι είχαν μπλεχτεί σε μια δίνη αντιπαλότητας στον 19ο αιώνα, τότε πολλά δικαιολογούνταν. Αλλά να λέμε σήμερα στο 2019 τις ηλιθιότητες που έλεγαν τότε, πετώντας στα σκουπίδια το προαιώνιο Γραικός και Έλληνας που ως πολιτισμικό περιεχόμενο κατέκτησε ακόμα και το Βυζάντιο είτε γλωσσικά από τον 6ο αιώνα είτε ως συλλογικό όνομα πιο έντονα από τον 12ο αιώνα και μετά, είναι άνω ποταμών…

    Δεν ζούμε στον 19ο αιώνα για να υπερασπίζεσαι το «Ρωμαίος» ΕΝΑΝΤΙ του «Έλλην». Τα Ρωμαίος, Έλλην, Γραικός είναι προαιώνια ονόματα σε αυτό τον τόπο. Βγάλε τις παρωπίδες καμιά φορά.

    Το χειρότερο είναι που εσείς οι κολλημένοι δώσατε τροφή σε κάθε «προοδευτικό» παραχαράκτη της ελληνικής ιστορίας στη δεκαετία του ’90 να τσαμπουνάει ότι μάθαμε πως είμαστε Έλληνες από τους… Ευρωπαίους! Που οι Ευρωπαίοι στην Τουρκοκρατία απεχθάνονταν την «έπαρση» όπως έλεγαν των υπόδουλων Ελλήνων, επειδή τους έπρηζαν με την αρχαία καταγωγή τους.

    Μισθοφορικό τμήμα Ελλήνων πολεμάει το 1546. Και σίγουρα στο τμήμα που διοικούσε ο Πελοποννήσιος δεν ήταν υπηρετούσαν λόγιοι:

  114. Δεν θέλω ούτε γω να ξαναρχίσω αυτή τη σπαστική κουβέντα, αλλά δεν μπορώ να κρατηθώ: αυτό που δεν καταλαβαίνεις είναι ότι λόγιοι μπορεί να μην ήταν οι στρατιώτες του Θωμά, ήταν όμως ο Νίκανδρος Νούκιος.

  115. ΚΩΣΤΑΣ said

    110 –> … gushi’a= ο λαιμός

    Βουλάγξ, βλάχικα δεν ξέρω, αν αυτό εννοείς με το: τη ρωμαϊκή (=românesti).*

    Υποθέτω ότι η ονομασία γκούσα μπορεί να προέρχεται από τα βλάχικα, εκεί κοντά στο λαιμό στέκεται κι αυτή. 🙂

    * Αν ερμηνεύω λάθος, συγνώμη, δεν ξέρω πως αποδίδουν την προέλευση της γλώσσας τους αυτή η κοινωνική ομάδα.

  116. BLOG_OTI_NANAI said

    114: Δύτη, άσε με σε παρακαλώ.

    Πιο πριν ακόμα, σε δημώδη μορφή, πάλι τα ίδια και υπενθύμιση του Μαραθώνα:

    Είπαμε να μην γνωρίζει κάποιος τις πηγές, αλλά όχι και μην έχοντας τι άλλο να πει, να επικαλείται τις φαντασιώσεις του.

  117. voulagx said

    #115 @ΚΩΣΤΑΣ: Δεν ερμηνεύεις λάθος, αυτό εννοώ.

  118. BLOG_OTI_NANAI said

    114: Και τον Συναδινό λόγιο πήγατε να τον βγάλετε, αλλά ήταν λιγάκι δύσκολο:

  119. BLOG_OTI_NANAI said

    Η δημώδης ιστορία του «Δωροθέου» με πρόλογο του εκδότη, ο οποίος σύμφωνα με κάποιους, ενώ έχει σκοπό να πλησιάσει τον λαό με τη μεταφορά του κειμένου στη δημώδη, καταπατά όλες τις προϋποθέσεις του ίδιου του του έργου και ονομάζει τον λαό «Έλληνα», όνομα δήθεν ακατατανόητο για τον ακροατή, το οποίο τελικά υπηρετεί τον αντίθετο σκοπό από αυτόν της έκδοσης. ΟΙ λόγιοι είναι κάποιοι «παράφρονες», που γνωρίζουν όλους τους τρόπους να πλησιάσουν τον λαό, αλλά δεν ξέρουν να τον προσφωνούν σωστά και τον καλούν με ένα όνομα που μοιάζει στον λαό σαν το «Μογγόλος»:

  120. BLOG_OTI_NANAI said

    119: Μόλις από τα 1630 το παραπάνω.

  121. Pedis said

    Εδώ πέφτει κουτί το πρόσφατο άρθρο:

    Ευρώπη, Αρχαιότητα, Ανατολή
    της Ελισσάβετ Τσακανίκα

    https://www.efsyn.gr/themata/fantasma-tis-istorias/213487_eyropi-arhaiotita-anatoli

  122. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Εγαπέσαμεν αούτον
    φλασιά: από Θεσσαλούς άκουσα (πάνε πολλά χρόνια) να λένε «είναι αούτης» για πόντιους.

    Ρωμιός αγάπησε ρωμιά

  123. Pedis said

  124. BLOG_OTI_NANAI said

    Έναν αιώνα πριν την Επανάσταση του 1821 βλέπουμε σε κείμενο που μόνο «λόγιο» δεν χαρακτηρίζεται, να προσδιορίζουν οι άνθρωποι τους εαυτούς τους και ως Ρωμαίους και ως Έλληνες:

  125. BLOG_OTI_NANAI said

    123: Ωραία εικόνα διότι με το μουστάκι θυμίζει Στάλιν, και έχουμε τέτοιους ελληναράδες, μίγμα φουστανέλας και ρωσικής επανάστασης…

  126. ΚΩΣΤΑΣ said

    122 Ναι, τους Πόντιους, οι Θεσσαλοί, τους αποκαλούσαμε αούτους.

  127. Πουλ-πουλ said

    Μια και το ξενύχτησα μια σύντομη παρέμβαση και πάω για ύπνο:
    Καλή και άγια η γραμματεία, αλλά η Ελλάδα είναι γεμάτη από υλικά τεκμήρια, θέλω να πω αρχαιοελληνικά ερείπια.Λοιπόν, περί τα 1810, στην περιοχή του Επικούριου Απόλλωνα, οι ντόπιοι απέδιδαν το ανεξήγητο ενδιαφέρον των μυλόρδων για τα αρχαία ερείπια στο γεγονός ότι αυτοί, οι μυλόρδοοι ντε, ήσαν απόγονοι των αρχαίων οικοδόμων.

  128. BLOG_OTI_NANAI said

    121: Μιλάμε για άρθρο που απευθύνεται αποκλειστικά σε εθνοφάγους κάγκουρες. Θα πρέπει να είναι από τις πιο κωμικές συνάξεις ονομάτων:

    – Τάσος Κωστόπουλος
    – Αντώνης Λιάκος

    Το να εξακολουθούν μετά από τόσα χρόνια να παλεύουν να μετατρέψουν ακριβώς αυτό που ανέφερα στο σχ. 113 σε δήθεν πρώτη επαφή των υπόδουλων με τον ελληνισμό και το αρχαίο παρελθόν, αποτελεί εγγύηση ότι αυτή η ιστοριογραφία έχει θέση στα ίδια ράφια με τα νεοπαγανιστικά έντυπα, τα περιοδικά συνωμοσιολογίας κ.λπ.

    Φυσικά ο Pedis που δεν έχει ιδέα περί τίνος πρόκειται, φέρνει ένα κείμενο που μόνο θλίψη προκαλεί η αγωνία του να κρατήσει στη ζωή την στρατευμένη ιστοριογραφία και νομίζει ότι πρόκειται για άρθρο από το οποίο θα μάθει ιστορία…

  129. BLOG_OTI_NANAI said

    127: Δυστυχώς, πολλοί γνωρίζουν αυτή την μία και μοναδική μαρτυρία για την οποία διάβασαν κάπου στο ιντερνέτ, αλλά αγνοούν άλλες μαρτυρίες όπου ο λαός θεωρεί κτήμα του τα αρχαία μνημεία. Και φυσικά αυτή η μία γελοία μαρτυρία, που όταν την εξετάσει κανείς μοιάζει με ανέκδοτο, δεν είναι τίποτε άλλο από προσπάθεια των Ευρωπαίων να κλέψουν τα αρχαία για να τα πουλήσουν, κοροϊδεύοντας κάποιους τους ντόπιους ότι είναι των… προγόνων τους. Και φυσικά όπως ξέρουμε η μαρτυρία αυτή καυτηριάζεται κριτικά διότι είναι όχι μόνο περίεργη και γεμάτη αλλοπρόσαλλες αναφορές, αλλά και μοναδική στην επικράτεια…

    Γι’ αυτό θέλει δουλειά φίλε μου η ιστορία αυτή, με τέτοια ξεσκονίσματα στο διαδίκτυο και τον Κακριδή, δεν κάνεις τίποτα…

  130. Pedis said

    # 125 – Μπλογκ, ένα σου λέω: όσο κι αν βαλθείς να ποστάρεις μέχρι το πρωι εκατοντάδες σχετικά κοπτοραπτικά φωτογραφικά αποκόμματα …

    είμαι βέβαιος ότι δεν σου έχουν κάνει ποτέ ειλικρινή κομπλιμάν για την παρατηρητικότητά σου.

  131. Πουλ-πουλ said

    129
    Είπα ότι πάω για ύπνο, δεν θα με ξενυχτήσεις κιόλας.
    Ποιό ιντερνέτ και Κακριδής, δεν είμαι ποντικός των αρχείων. Έχω 30 χρόνια ζώσα εμπειρία σε αρχαία μνημεία. Τα υπόλοιπα εμπίπτουν στη σφαίρα των προσωπικών δεδομένων. Καληνύχτα.

  132. Pedis said

    # 128 – 121: Μιλάμε για άρθρο που απευθύνεται αποκλειστικά σε εθνοφάγους κάγκουρες. Θα πρέπει να είναι από τις πιο κωμικές συνάξεις ονομάτων:

    – Τάσος Κωστόπουλος
    – Αντώνης Λιάκος

    Δεν καταλαβαίνω τι εννοείς. Να είναι εξαιτίας της γενικής παράκρουσης που παθαίνεις κάθε λίγο και λιγάκι ή θες να πεις ότι το όνομα της συγγραφέα του άρθρου είναι καλλιτεχνικό ψευδώνυμο;

  133. BLOG_OTI_NANAI said

    131: Εάν επικαλείσαι την «ζώσα εμπειρία», και αυτή είναι μόνο 30 χρόνων, τότε καλύτερα όταν πρόκειται για το 1810 μην την επικαλείσαι εκτός αν είσαι 230 ετών.

    130: Pedis είμαι βέβαιος ότι για άλλη μια φορά τα λινκ, οι φωτογραφιούλες, οι εξυπναδούλες και τα παιχνιδάκια σου θα καταλήξουν σε «στρίβειν διά του αρραβώνος». Εκτός αν αποφασίσεις, το οποίο εύχομαι, να υποστηρίξεις το άρθρο που επικαλέστηκες.

  134. Pedis said

    # 133 – καυμένε μου Μπλογκ, εγώ θα υποστηρίξω τη θέση του # 131, θα σου ευχηθώ μία πλούσια σε ποσταρίσματα νύχτα και λύσσαξε μέχρι το πρωί.

    Α, και σκέψου και καμιά πνευματώδη και ταιριαστή μπηχτή, έτσι για αλλαγή ρε φίλε. Νισάφι!

  135. BLOG_OTI_NANAI said

    132: Είναι ανύπαρκτη βιβλιογραφικά άνθρωπε μου. Και ο Κωστόπουλος βέβαια κυρίως στο διαδίκτυο είναι γνωστός ως σπασοκλαμπάνιας, αλλά η συγκεκριμένη είναι εντελώς ανύπαρκτη. Αν ποτέ δοθεί σημασία στο έργο της, το συζητάμε. Βεβαίως, με αυτά που γράφει, αμφιβάλλω. Άλλωστε ποιος θα μπορούσε να επικαλεστεί ποτέ τη φράση, «το έθνος γνώρισε τον εαυτό του μέσα από την εικόνα που είχε η Δύση για τους αρχαίους Ελληνες».
    Μόνο τα γέλια μπορεί να βάλει κανείς με τη φράση αυτή όπως και με την, «1822 οι επαναστάτες συστήθηκαν στην ανθρωπότητα ως «απόγονοι του σοφού και φιλανθρώπου Εθνους των Ελλήνων» και «σύγχρονοι των νυν πεφωτισμένων και ευνομουμένων λαών της Ευρώπης»».

  136. voulagx said

    #128: Εθνοφάγοι κάγκουρες υπήρχαν και τον 19ο αι., δεν είναι καινούργιο φρούτο:
    https://imgur.com/a/Q3Kx2Jb

  137. Γς said

    121:

    γαργάλα με να γελάσω, τσαχπινογαργαλιάρη

    βάλε τη γαργαλιέρα στο (χ):
    «είναι σα να λέμε στον άλλο πως, αν ήθελες ντε και καλά να γελάσουμε με το αστείο που είπες, τότε, λεβέντη, απέτυχες, άρα αν θέλεις να το καταφέρεις, άλλαξε μέθοδο, γι’ αυτό και σου προτείνουμε το γαργάλημα. Στην ουσία του λέμε με κόσμιο τρόπο πως είπε μαλακία»

    https://www.slang.gr/lemma/6899-bale-ti-gargaliera-sto-x

  138. Γς said

    130:

    >είμαι βέβαιος ότι δεν σου έχουν κάνει ποτέ ειλικρινή κομπλιμάν για την παρατηρητικότητά σου.

    Τη γαργαλιέρα, τη γαργαλιέρα!

  139. mitsos said

    Ο Μωραΐτης και στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και στην Ενετοκρατία και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία είχαν συναίσθηση πως είναι Ρωμιοί και Γραικοί και πως ζουν στον Ελλαδικό χώρο ( στον χώρο που ζούσαν οι αρχαίοι Έλληνες ) . Και όπως και άλλοι δεν είχαν αναρωτηθεί σε ποιο έθνος ανήκουν , πολύ απλά διότι δεν είχε ακόμα επινοηθεί η έννοια Έθνος.
    Αν έπρεπε να απαντήσουν για την καταγωγή τους , όσοι ήξεραν από που κρατάει η σκούφια τους απαντούσαν Φαναριώτες, Ηπειρώτες, Αρβανίτες , Χιώτες κ.λ.π.
    Και βέβαια ήξεραν και το Πάτερ ημών, και το Αλληλούια. Δεν ξέρω αν είχε αναρωτηθεί κάποιος από αυτούς την καταγωγή της λέξης Αλληλούια . Σίγουρα δεν θα μπορούσε να βρεί τότε στον Γκούγκλη ότι οι Αρχαίοι Έλληνες έγιναν μεγάλοι και τρανοί γιατί δεν είχαν κανένα κόμπλεξ να δανειστούν το εβραΙκό הַלְּלוּיָהּ‎, (Χαλελουγιάχ) και να το εξελληνίσουν. Αλλά και δεν θα ήταν και κάποια φοβερή ή έστω αξιομνημόνευτη ανακάλυψη, αφού κι οι Μωραϊτες ως και τον 19ο αιώνα δεν είχαν κανένα πρόβλημα να δανείζονται όρους από οποιαδήποτε γλώσσα, και από την Τουρκική ακόμα, και να την ενσωματώνουν στην δική τους γλώσσα. Και συνεννόηση μπορούσε να επιτευχθεί και με τους Ρουμελιώτες και με τους Κρητικούς . Ο Δημ. Βυζάντιος όταν γράφει την Βαβυλωνία ξέρει ότι το κουράδι του Κρητικού είναι άλλο από το κουράδι του Μωραΐτη , αλλά ξέρει πολύ καλά ότι ο όρος μιλέτι ήταν κοινός για όλους.
    Αλλά στον19ο αιώνα πια έπρεπε να ξεμάθουν όλοι την γλώσσα τους και να ξεχάσουν τι σημαίνει μιλέτι και τι βιλαέτι .Για χάρη των πολιτικών και των παπάδων. που ήθελαν να επιβάλλουν ως επίσημη γλώσσα την γλώσσα των Ευαγγελίων. Γλώσσα που δεν την μιλούσε κανείς μήτε στα μοναστήρια.
    Ξεχάσαμε λοιπόν τι σημαίνει Σούτσος και τι Βόδας ( δεν περιέχονται στα Ευαγγέλια )
    ( Ρε στου χαντάκι που λέει και το ανέκδοτο)
    Και με τούτα και με κείνα , το επέβαλαν. Αντί να κόβουμε το ψωμί μας με το κεφάλι ψηλά να σκύβουμε υπάκουοι μετά την αρτοκλασία ! και να φιλάμε «την χείρα του Πάτερ Αμβροσίου» …
    Ε μα πια …

  140. Γς said

    Σκύψε εθλογημένε

  141. gpoint said

    Α ρε Γουσού…

    έχεις σκεφθεί πως μετά από 112 έως 143 χρόνια αρχειομελετητές θα αναφέρουν το μπλογκ σου σαν παράδειγμα ( ή ταμπλό βιβάν) των συνηθειών των νοτιοευρωπαίων ; Διότι τότε το μπλογκ σου θα θεωρείται πηγή έγκριτου πανεπιστημιακού ενώ το δικό μου θα είναι για κλωτσές καθότι ταπεινού πσαρά…
    Γι αυτό ο γνωστός βορειοευρωπαίος αρχειομελετητής και ομιλητής της ελληνικής γλώσσας, Γκύτσερ Νέντερ, είχε πει πως οι πηγές δεν είναι τίποτε περισσότερο από πληγές χωρίς λάμδα.

  142. BLOG_OTI_NANAI said

    139: Mitso, όταν μιλάς για κεφάλι ψηλά, εννοείς όταν προσκύναγαν τους Τούρκους που τους έκοβαν τα κεφάλια; Τότε είχαν το κεφάλι ψηλά; Ή μήπως όταν τους παλούκωναν; ΄Η μήπως όταν τους εκτελούσαν οι δυτικοί κατακτητές; Και επειδή ο Χριστιανισμός ξεκίνησε ν’ αναπτύσσεται στον τόπο αυτό τουλάχιστον από τον 3ο αι. μ.Χ., πότε είχαν οι Έλληνες ψηλά το κεφάλι, όταν προσκυνούσαν τα φαλλικά σύμβολα του Ερμή; Ή όταν έκαναν τελετές γονιμότητας στα ιερά της Αφροδίτης και πήγαιναν τα κοριτσάκια του κοσμάκη και γίνονταν πόρνες για να πλουτίζει ο ναός;

    Πάντως ο λαός έχει βαρεθεί όλους όσους επιδιώκουν να κανονίσουν τη ζωή του για το «καλό του». Εκείνοι επαναστάτησαν και πέθαναν για όλα όσα εσύ βρίζεις. Δικαίωμα τους, και ευτυχώς δεν σε ρώτησαν:

  143. BLOG_OTI_NANAI said

    139: «έπρεπε να ξεμάθουν όλοι την γλώσσα τους και να ξεχάσουν τι σημαίνει μιλέτι και τι βιλαέτι»

    Mitso, όλο αυτό το πράγμα είναι κουβάρι στοπ μυαλό σου όπως φαίνεται. Καταρχάς όταν στη Δευτέρα Παρουσία οι σχετικές θεωρίες για το έθνος συμφωνήσουν, θα το μάθουμε. Μέχρι τότε δεν μας ενδιαφέρει καν ο όρος έθνος. Δεν μας απασχολεί καν. Έχεις την εντύπωση ότι οι υπόδουλοι δεν είχαν ήδη ξεχωριστά ονόματα, γλώσσες και ήθη; Είχαν ακριβώς τα ίδια ονόματα σε όλη την Τουρκοκρατία με τα έθνη που δημιουργήθηκαν μετά από… 5 αιώνες!
    Αυτή η διαφορά μας απασχολεί.

    Στο τελευταίο τεκμήριο στο σχόλιο 101 δεν βλέπεις τι λέει το αναγνωστικό που προορίζεται εξίσου για το παιδί του αγράμματου υπόδουλου ανεξαρτήτως περιοχής; Μάθετε τα ρωμέικα ώστε να εξελληνιστείτε και να σταματήσετε να είστε βάρβαροι. Και αυτά γραμμένα στην πιο δημώδη που υπάρχει. Για τον πιο απλό τον απλών και των πιο αγράμματο των αγράμματων. Βλέπεις πουθενά τα «μιλέτια» να εμποδίζουν την γνώση της γλωσσικής, ιστορικής και πολιτισμικής διαφοράς; Βλέπεις τα «μιλέτια» να εμποδίζουν την διάκριση του Γραικορωμαίου από τον Αρβανίτη, τον Βλάχο ή τον Βούλγαρο;

    Εσύ νομίζεις ότι οι χριστιανοί επειδή είχαν «μιλέτια» ήταν κάποιος «αχταρμάς» χωρίς συνείδηση των διαφορών, όπως λένε οι γνωστοί εθνοφάγοι κάγκουρες.

  144. Περιονουσκιας said

    «Χαλελουγιάχ» ; «Αλελούγια» βεβαίως, βεβαίως.

  145. Περιονουσκιας said

    Σε κάποια εποχή, η ιδέα δεν ήταν ότι με τον όρο Έλληνες εννοούντο οι παλιοί ειδωλολάτρες, ενώ οι «συγκαιρινοί» ήταν Ρωμαίοι ήτοι Χριστιανοί; Έχω την υποψία ότι η έννοια του Χριστιανού-Ρωμαίου εξέφραζε τον νέο οικουμενικό άνθρωπο που αντικατέστησε τα παλαιά αρχαία έθνη, καταργώντας την διάσπαση και τη δεισιδαιμονία τους τόσο πολιτικά (ρωμαϊκή αυτοκρατορία) όσο και ιδεολογικά (χριστιανισμός). Κάτι σαν τον κατοπινό Σοβιετικό άνθρωπο.

  146. Alexis said

    #88: Γιατί ειδικά στα Τζουμέρκα Κώστα;
    Νομίζω ότι σε πολλά μέρη της Ελλάδας λένε «μαμάκα» τον πρόλοβο των πτηνών.

  147. dryhammer said

    Εγώ τον πρόλοβο τον ξέρω σγάρα (προφ. ζγάρα).

    Τον αούτη τον έχω ακούσει ως σκωπτικό (όχι Χιώτικο) για τους Πόντιους, τώρα έμαθα και το πόθεν.

  148. giorgos said

    «Επικρατεί συνήθως παρ’ ήμίν ή γνώμη , ότι «Ελληνες» ώνομάζονταν άπό τούς χριστιανόύς οί είδωλολάτρες . Τούτο , όσο χρηστικό γιά τά τρέχοντα έλλαδικά μας ίδεολογικά πράγματα κι’ άν φαίνεται , σωστό πάντως δέν είναι . Οί άρχαίοι Ρωμαίοι είδωλολάτρες ώνόμαζαν μέχρι καί τών μέσων τού 5ου μ.Χ. αίώνος τούς χριστιανούς «Graeci» (4) , πράγμα πού δηλοί ότι στήν άντίληψη τών συγκαιρινών χριστιανισμός καί έλληνισμός ήσαν πράγματα ταυτόσημα . Ο Χριστιανισμός ύπήρξε κατά μέγα μέρος «Hellas im Evangelioum», όπως άποδεικνύει –τουλάχιστον μέχρι πρό τινος — ή θεωρητική Θεολογία , ύπήρξε όμως και «Evangelioum in Hellas» , καθώς άπό μιάν άποψη θέλομε ν’ άποδείξωμε , πράγμα πού ίστορικώς είναι μέν τό ίδιο , άλλα ταύτοχρόνως δηλοί ότι ή διάκριση τών έννοιών συνέβη πολύ άργότερα .
    Τό πρόβλημα τών σχέσεων χριστιανισμού καί έλληνισμού άπέχει βέβαια πολύ άπό τού νά έχη βρή μεταξύ τών ίστορικών καί θεολόγων τήν όριστική του λύση. Μερικοί ίστορικοί , στηριζόμενοι στόν A.von Harnack , θεωρούν τήν θεολογία τών πατέρων σάν μιά ((χριστιανική μεταγραφή έλληνικής φιλοσοφίας (Wolfson) , ή όποία είναι άσυμβίβαστη μέ τίς βιβλικές έννοιες . Αλλοι πάλι , έξ αίτίας τού άσυμβιβάστου τής άποκαλύψεως καί τών πλατωνικών ίδία έννοιών , άμφισβητούν τήν ύπαρξη μιάς πράγματι ((χριστιανικής φιλοσοφίας)) κατά τούς χρόνους τών πατέρων : έλληνισμός καί χριστιανισμός ύπήρξαν τεχνικώς συνυπάρξαντες στό Βυζάντιο , χωρίς νά έπέλθη μιά νέα σύνθεση (E.Brehier) , ένώ άλλοι , τέλος , συμφωνούν γιά τήν ύπαρξη μιάς χριστιανικής φιλοσοφίας μέν , άλλ’ ή όποία στά κεντρικά θέματα , όπως τής Δημιουργίας , τής Ελευθερίας κλπ. , έλαβε διαμετρικά άντίθετες θέσεις άπό έκείνες τού είδωλολατρικού έλληνισμού (Florofsky) (1) .
    (4) C.Scheider, έ.ά. , σελ.317 .
    (1) Βλ.Th.R/Enzykl.τομ.8, 1981 , σελ.517,παρ.2.5/35-45 .
    Γιά τήν σχέση χριστιανισμού καί έλληνισμού κατά τούς πρώτους μετά Χριστόν αίώνας ύπάρχει ένα περιεκτικώτατο (καί γι’ αύτό ίσως άκρως κακοποιημένο τυπογραφικά ! ) άρθρο τού Ι . Ζηζιούλα στόν ΣΤ’ τόμο τής ((Ιστορίας τού Ελληνικού Εθνους )) σελ.519 κ.έ. , τής ((Εκδοτικής Αθηνών)) .
    Στό άρθρο αύτό ό κ. Ζηζιούλας , έκκινών άπό κριτήρια τού καθαρώς θρησκευτικού διαλόγου , φέρεται άποκλίνων πρός τίς άπόψεις τού R.Bultmann , περί τής μέσω τού ίουδαισμού έπαφής τού χριστιανισμού πρός τόν έλληνισμό , καί άρα περί τής δράσεως τού Παύλου ώς τού κατ’εξοχήν , άν μή μοναδικού , παράγοντος τής στροφής τού χριστιανισμού πρός τόν έλληνιστικόν κόσμο.
    Η άποψη όμως αύτή , όσο καί άν άνταποκρίνεται στά έπιστημονικά δεδομένα τής θρησκειολογικής έρεύνης , άφήνει ούσιωδώς άναπάντητο τό έρώτημα– τό ίδιαιτέρως ένδιαφέρον άπό ίστορικής καί κοινωνιολογικής άπόψεως– γιατί ό χριστιανισμός νά στραφή πρός δυσμάς , δηλ. πρός τόν έλληνικό κόσμο , καί όχι πρός τήν Περσία . Είναι γνωστό ότι ή ίουδαική διασπορά δέν άπετελείτο άπό τούς ((έλληνίζοντας)) ίουδαίους μόνον , άλλά καί άπό τούς ((περσίζοντας)) . Οί Φαρισαίοι , τούς όποίους έμάχετο κατ’ έξοχήν ό Χριστός , άναγνωρίζοντες τόν ((νόμο)) , άλλά καί τήν παράδοση –έν άντιθέσει πρός τούς Σαδδουκαίους πού τήν άπέρριπταν (όχι όμως γιά τούτο λιγώτερο έχθρευόνοι τόν Χριστό ) –ήσαν οί φορείς τών περσικών έπιδράσεων στόν ίουδαικό κόσμο (1) .
    Αύτή ή όδηγούσα πρός άνατολάς ((παράδοση)) , άφού οί ίδουαίοι δέν είχαν πρό τών έλληνιστικών χρόνων ((παράδοση)) στόν έλληνικό κόσμο , μοιάζει ν’ άποτελή στοιχείο συνειδητής άποφυγής άπό τούς πρώτους ίδρυτές τόύ χριστιανισμού (2).
    1) Βλ.Saec.Weltgesch.τομ.3,σελ.74 κ.έ.
    2) Οί Φαρισαίοι (άπό τό Peruscha , πληθυντ.Peruschim (διηρημένοι) , άραμαικά Perixhaya καί έλλ.Φαρισαίοι ) , οί «άπέχοντες» άπό «άκάθαρτα» πρόσωπα καί πράγματα καί τών όποίων οί προηγηταί μπορούν νά άναχθούν στούς χρόνους τής έξέγερσης τών Μακκαβαίων , άρχισαν νά κερδίζουν έδαφος είς βάρος τών Σαουδδουκαίων κατά τούς χρόνους τής Αλεξάνδρας (76-67 π.χ.) , ώργανωθέντες σέ τάγματα κατά αύστηρόν συνωμοτικό τρόπο . Τήν συνωμοτική τακτική τών Φαρισαίων έπήρε ό Παύλος , όπως καί ό ίδιος ό Χριστός («μή γνώτω ή άριστερά σου τί ποιεί ή δεξιά») , καί σ’ αύτήν όφείλει κατ’ έξοχήν τό έργο του , άφού ώς άνθρωπος ήταν έπιληπτικός καί καθόλου καλός ρήτορας (γι’ αύτό κιόλας έγραψε έπιστολές . Η πίστη του καί ή φλόγα πού είχε μέσα του τόν έκόρωναν κάθε φορά πού ήθελε νά μιλήση . Τά στοιχεία αύτά έχουν θετικά άποτελέσματα έν γένει στό κατηχητικό έργο ώς στοιχεία ύποβολής ) .
    Η βασική «γραμμη» τους ήταν ή άντίδραση έναντίον τού έλληνισμού καί κάθε μορφής γνωστισμού γιά τήν γνώση τού «Νόμου’ , δέν άντετίθεντο πρός τήν ρωμαική κυριαρχία (βλ.Ev.K/Lex.III ,743) ,(Γι΄αύτό κιόλας άντιμάχονταν τόν Χριστό , τού όποίου τό νόημα τού κοινωνικού κηρύγματος ήταν προφανές ) . Ανατολικώς προσανατολισμένοι οί Φαρισαίοι , άπέρριπταν ώστόσο πολλές «παραδόσεις» άνατολικο-περσικών έπιδράσεων καί έκοίταζαν νά κρατήσουν τόν έβραισμό στά πλαίσια τής δικής του άνατολικής παράδοσης . Ερμηνευτές τού «Νόμου» ήσαν κατ’ αύτούς μόνο οί «γραμματείς» , οί ραββίνοι , τήν άποψή τους δέ αύτή έκράτησε άργότερα καί τό Ισλάμ . Ηταν μιά τάξη πού άντιπροσώπευε τά «μικροαστικά» στρώματα τού πληθυσμού (βλ. Max Weber : «Gesammelte Aufsalze zur Religionssoziologie» , τόμ.ΙΙΙ , σελ.401 κ.έ . Κατά τόν Ιώσηπο όμως άντιπροσώπευαν τό σύνολο τού λαού , Αρχ. ΧΙΙΙ , 10,6) .
    Ο Παύλος είναι άσφαλώς ή προεξάρχουσα μορφή γιά τήν στροφή τού χριστιανισμού πρός τόν έλληνικό κόσμο , άλλά ή δράση του φαίνεται κατευθυνομένη άπό τήν βεβαιότητα τής ύπάρξεως προσφόρων συνθηκών γιά τήν νέα ίδεολογία . Κατά τούς χρόνους τών άποστόλων άλλωστε ό άνατολικός έλληνισμός έχει πάθει όριστικήν άλλοίωση , ώστε νά καταστή αυτοτελής στήν άνατολικότητά του καί άρκετά όμοιος μέ τούς άλλους έλληνόφωνους λαούς τής Ανατολής , άρα καί μέ τούς ίουδαίους .
    Είναι συνεπώς σκόπιμο μέσα στίς συνθήκες αύτές τό έρώτημα , μήπως ό χριστιανισμός , άνεξάρτητα τής καθ’ οίονδήποτε τρόπο έλληνικής έπ’ αύτού έπίδρασης , κοινωνιολογικά καί ίστορικά έξεταζόμενος , άποτελεί μιά καθαρά έλληνική ύπόθεση , ώς ή μόνη δυνατή ίστορική διευθέτηση τής ύπαρχούσης έλάσσονος άνατολικής πολυεθνίας , τής όποίας ή ίδεολογική ύπαρξη συνίστατο σέ ((φιλοσοφικές σχολές)) . Αν αύτό τό έρώτημα εύσταθή , τότε ό χριστιανισμός άπετέλεσε άπό πρακτικής άπόψεως μιά καθαρώς ((έλληνική)) ύπόθεση , προκειμένου νά διατηρηθή ίστορικά ή δομή τού μεσανατολικού χώρου –καθώς θά θελήσωμε νά δείξωμε στό δεύτερο μέρος τού παρόντος — , όπότε , χωρίς κάν νά χρειάζεται νά είναι έμφανής ή έπίδραση τού έλληνισμού , είναι ούσιαστικά ή μόνη προυπόθεσή του . Ο χριστιανισμός , καταργώντας τό παρόν (δηλ. τήν ((φιλοσοφία)) ) άπό τήν ζωή τών άνθρώπων , προσέδωσε στίς κοινωνίες τήν έννοια τής Ιστορίας . Μιά έννοια πού δέν ύπήρχε στήν άρχαία έλληνική σκέψη , όπως θά ίδούμε άλλού , άφού γιά τήν γένεσή της προυποτίθεται ή τελολογική ύπέρβαση τού παρόντος πρός κάποιαν έννοια «μέλλοντος». Η σκέψη τών άρχαίων , στατική καί όντολογική , έκκινούσα άπό τήν ((φυσική)) γιά νά καταλήξη στήν ((μεταφυσική)) καί όχι άντιστρόφως–όπως έκανε ίστορικά ό χριστιανισμός προκειμένου νά καθορίση τήν ((φύση)) τών πραγμάτων καί τού άνθρώπου–έπεζητούσε τό διαρκώς παρόν. Ενα διαρκές παρόν ήταν καί τό ((Ον)) πού έψαχνε νά βρή. Η Αθήνα καί ή Σπάρτη , ήτοι , μπορούσαν νά ύπάρξουν ((όντοτικά)) , σέ μιά συνείδηση ((αύτοτελείας)) πού τούς έπέτρεπε νά δημιουργούν διαρκώς πελοποννησιακούς πολέμους . Τό ίδιο καί ό βαλκάνιος μέ τόν μικρασιάτη ή αίγύπτιον έλληνα , όπως άπέδειξαν οί χρόνοι τών διαδόχων . Αύτό λοιπόν τό ((όντολογικό παρόν)) έπρεπε νά άρη ίστορικά ό χριστιανισμός , άρα προυποθετικά καί νά έπηρεάζεται καθ’ όλοκληρίαν άπ’ αύτό στήν ίστορική αύτή συνεισφορά του .

    Η σχέση αύτή χριστιανισμού καί έλληνισμού , πού θά μάς χρειασθή πολύ στό δεύτερο μέρος τού παρόντος έργου , είναι προφανώς διάφορη άπό τήν σημασιοδότηση τών έννοιών «χριστιανός» καί «έλλην» πού άνακαλύπτεται στόν σύγχρονο νεοελληνικό χώρο .Η χρήση τών συγχρόνων αύτών έννοιών δέν ένέχει άπαιτήσεις έπιστημονικής άκρίβειας , λόγω τής συγχύσεως ή μάλλον άνυπαρξίας μιάς συγχρόνου έλληνικής ταύτότητος . Αποτελεί άπλώς έπίταγμα «έθνικών» ίδεολογικών άναγκαιοτήτων . Είναι ίσως σκόπιμο νά σημειώσωμε , άκόμη καί μέ κίνδυνο ύπερμέτρου όγκώσεως τής παρούσης σημειώσεως , ότι ή διαστολή τών δύο όρων είναι άνύπαρκτη ώς ένα προχωρημένο χρονικά στάδιο έπί τού έλλαδικού χώρου. Ο έκχριστιανισμός τών Μανιατών , οί όποίοι ήσαν μέχρι τόν 9ον αίώνα είδωλολάτρες τού άρχαιοελληνικού τρόπου , έπήλθε ώς γνωστόν μέσω τών προεκχριστιανισθέντων Σλάβων . Τούτο δέν θά ήταν δυνατόν άν οί δύο όροι διατηρούσαν τό ύποτιθέμενο άντιθετικό περιεχόμενό τους , πράγμα πού μάς ύποχρεοί νά δεχθούμε ότι ή κατάσταση αύτή διετηρείτο κατά τήν έποχή τού Πλήθωνα σέ ένα εύρύ φάσμα τού έλληνισμού καί έρμηνεύει τήν έμφάνισή του .
    Ενας διαφορισμός τών δύο έννοιών έπεκράτησε διά τού ίδεολογικού μαρασμού τού Βυζαντίου λόγω τών αίρέσεων σέ ένα μέρος τού έλληνισμού –αύτόν θά μπορούσαμε νά άποκαλέσωμε σλαβοελληνισμό — κατά τήν έποχή τού ήσυχασμού . Τό «Ελλην» άρχίζει νά διαφορίζεται άπό τό «Χριστιανός» , όταν αύτή ή έννοια , διά μιάς διαδικασίας πού θά έξετάσωμε , παύη νά άποτελή άποκλειστικό χαρακτηριστικό τού Βυζαντίου καί μεταβιβάζεται πρός τήν Δύση . Πολύ όμως άπέχει άπό τού νά σημαίνη κάποιαν «έθνική συνείδηση» –άπό τήν όποίαν θέλομε νά άπορρέη ή νεώτερη έλληνική . Βέβαια τό «Ελλην» , τό όποίον έπανεμφανίζεται στό Βυζάντιο κατά τήν έποχή τού Κωνσταντίνου τού Πορφυρογεννήτου (Βλ.Δ.Ζακυνθηνού:»Βυζαντινή Ιστορία 324-1071″1971,σελ.16.)
    δέν παύει μέν έκτοτε νά χρησιμοποιήται άπό μιά μερίδα έλληνοφώνων βυζαντίων , άλλά κατά τρόπους πού άπαιτούν άναφορά σέ συγκεκριμένου είδους ίστορικές καί κοινωνικές διαδικασίες , γιά νά διευκρινισθή τό νόημά του . Στούς άμέσως έπόμενους καιρούς έχομε μιάν ούσιώδη θεολογική μεταβολή τής Ορθοδοξίας διά τού Παλαμισμού– πού άποτελεί καί τήν μέχρι σήμερα ούσία της–καί ή όποία συμβαίνει έρήμην , ίσως καί κατ’ άντίθεση πρός κάθε άλλην έννοια «έθνικού περιεχομένου» .
    Εναντι τών λατίνων , οί όποίοι διά τών διαδικασιών πού άφησαν οί σταυροφορίες γίνονται συμμέτοχοι στήν έννοια τού «έλληνισμού» , ό βυζαντινός άποκαλείται «έλλην» ,ένώ, έξ αίτίας τού άνερχομένου ίσλαμικού κινδύνου , είναι βέβαιον ότι δέν είναι παρά μόνο «χριστιανός» . Δέν είναι συνεπώς παράξενο πού ό άντιφατικός Γεννάδιος (τού αύτού φυράματος χαρακτήρ μέ τόν ίδιον τόν Μωάμεθ καί συνδημιουργοί άμφότεροι τού μεγαλουργού νοήματος τής έποχής των πού έσωσε τήν διατήρηση τού άνατολικομεσογειακού όργανισμού ) άλλοτε μέν έλεγε «ούκ ποτέ φαίην Ελλην είναι»,άλλοτε δέ έγραφε πρός τόν αύτοκράτορα τής Τραπεζούντος «κοσμείς δέ άρα ώς τοιούτος ών τό γένος άπαν Ελλήνων » (Βλ.K.Lechner:»Hellenen und Barbaren im Weltbild der Byzantiner»,1954 σελ.21.
    Απαιτείται συνεπώς μιά κάποια μείζονα έπιφύλαξη στίς «άναφορές» μας , πρό τού νά έξαχθούν συμπεράσματα «όριστικής σημασίας» . Τά «χριστιανός» καί «έλλην» άποκτούν καθ’ έαυτά είδικές σημασίες πολύ μετά τήν έλληνική έπανάσταση , λόγω τών δύο διαφορετικών πολιτικών ρευμάτων ύπό τά όποία τελεί τό διαρκώς σχηματιζόμενο κράτος , χωρίς νά έκφράζουν συνειδητώς διάφορα περιεχόμενα ίδεολογίας . Η διαφορά τών δύο έννοιών άπεικάζει μάλλον μιάν άλλην κατάσταση πραγμάτων : ότι καί τά δύο ίστορικά ρεύματα τά «διεκδικούντα» τόν έλλαδικόν χώρο είναι φυσικοί διάδοχοι τής έννοίας τού «έλληνισμού» (κατά τόν Ντανιλέφσκυ μάλιστα μόνο ή Ρωσία είναι ό πραγματικός κληρονόμος τού «έλληνισμού» πράγμα πού δέν είναι σωστό όπως θά ίδούμε) , ένώ έκ παραλλήλου ύφίσταται ή ίστορική θρησκευτική διαφορά έλλαδισμού καί Δύσης .
    Είναι βέβαια άναμενόμενο , μετά τό ’22 , όπου «έκκλησία» καί «έθνος» ταύτίζονται –διαδικασία πού άρχίζει πολύ πρίν γιά νά συντελεσθή de facto μετά τό ’22 καί νά άποτελέση πλέον ή «έκκλησία» συστατικό τού «έθνικού κράτους» –νά έπιζητήται ή άντιπαράθεση τών έννοιών γιά τρέχοντες ίδεολογικούς σκοπούς (π.χ. ότι ό «Διγενής Ακρίτας» είναι «έθνικόν έπος» (!!)– άρα θρησκεία καί «έθνος» έταυτίζοντο πρό 10 αίώνων — άντιπαρατίθεται πρός τήν άποψη πού θέλει τήν δημιουργία μιάς τέτοιας συνείδησης άποτέλεσμα τών δράσεων τών δυτικών διαδικασιών…) , δέν πρέπει όμως έν προκειμένω νά λησμονήται ότι μέχρι τού 1922 ούδέποτε ύπήρξε ένα καί ένιαίον είδος έλληνισμού–άρα καί μία μορφή Ορθοδοξίας — στόν έν εύρεία έννοία έλληνικό χώρο . Κατά τό μέτρο πού ή έκκλησία έσωσε τόν έλληνισμό –καί τούτο πράγματι ίσχύει όχι μόνο γιά τόν έλληνισμό άλλά καί γιά τό σύνολο σχεδόν τών άλλων βαλκανικών έθνοτήτων–, κατά τό ίδιο έσωσε καί κάποιο είδος έλληνισμού τήν έκκλησία . Ο Κύριλλος Λούκαρις είχε μιάν εύκρινέστερη άντίληψη τών πραγμάτων , όπως θά μάς δοθή ή εύκαιρία νά έξετάσωμε σέ άλλην θέση. Τήν ταύτιση χριστιανισμού καί έλληνισμού , πού είδαμε έδώ άρχομένη άπό τίς ίδιες τίς συνθήκες τής ρωμαϊκής αύτοκρατορίας , είμαστε ύποχρεωμένοι νά δεχθούμε άνεξαρτήτως τών τροπών πού έλαβαν τά δύο θρησκευτικά σώματα τού χριστιανισμού καί τών περιπετειών τού νεωτέρου έλληνικού κράτους . »
    «Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΩΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ»

  149. BLOG_OTI_NANAI said

    145: Το Έλληνας, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα δεν σταμάτησε ποτέ μα ποτέ (ούτε καν όταν οι Έλληνες έλαβαν μετά χαράς το όνομα Ρωμαίοι) να έχει το γνωστό γλωσσικό, ιστορικό και πολιτισμικό περιεχόμενο. Ανάλογα τα συμφραζόμενα σήμαινε πολύ συχνά και τον ειδωλολάτρη (σημασία που συνεχίστηκε και στην Τουρκοκρατία), χωρίς όμως να χαθεί η κλασική του έννοια. Οι Βυζαντινοί είχαν πλήρη συνείδηση ότι ήταν Ρωμαίοι, και όμως βλέπουμε να χρησιμοποιούν και το συλλογικό «Γραικός» και αργότερα και το «Έλληνας».
    Ανάλογα τον σκοπό ενός κειμένου, η ρωμαϊκή αυτοκρατορία λόγω της επικράτησης του χριστιανισμού σήμαινε και την επίγεια βασιλεία του Θεού, αλλά σήμαινε φυσικά και μια συντριπτική στρατιωτική δύναμη στην οποία κανείς δεν μπορούσε να αντισταθεί. Εξαρχής όμως ήταν σαφής η συνείδηση ότι στην Δύση ζούσαν λατινόγλωσσοι και στην Ανατολή ελληνόγλωσσοι. Εξάλλου αυτή ακριβώς ήταν η ρίζα του «κακού» που οδήγησε σε διάσπαση και έχθρα για το ποιος είναι ο αυθεντικός «ρωμαίος» και αυτή η έχθρα ξεκίνησε πολύ πιο πριν από την θρησκευτική έχθρα που κατέληξε στο Σχίσμα. Μίσος και απέχθεια Βυζάντιο και Δύση είχαν μεταξύ τους ήδη από τον ένατο αιώνα διότι μάχονταν για το όνομα ρωμαίος που ήταν ένα «οικουμενικό» status quo τότε και έξω από αυτό υπήρχαν μόνο βάρβαροι.

    Πάντως όπως βλέπουμε και στην τελευταία ομιλία του Κω/νου Παλαιολόγου, αλλά και στους θρήνους για την Κων/πολη, η Μεγάλη ιδέα της ανάκτησης της κων/πολης ως κέντρο του ελληνισμού είχε ήδη ξεκινήσει μετά την Άλωση (και όχι από τον… Κωλέττη) και συνεχίζεται αδιάκοπα σε όλη την Τουρκοκρατία όπου εκφράζεται και το απύθμενο μίσος για τον βάρβαρο δυνάστη και μια συνεχής ελπίδα για ελευθερία και αποκατάσταση της αρχαίας δόξας, σε εποχές που δεν υπήρξε Διαφωτισμός ούτε στη φαντασία των Ευρωπαίων:

    Και φυσικά μαρτυρείται σαφώς ότι υπήρχε εξαρχής συνείδηση και της τοπικής και της ευρύτερης ταυτότητας όπως βλέπουμε σε τεκμήρια του 15ου και 16ου αι. και μάλιστα σε δημώδη ή σε απλή γλώσσική μορφή:

  150. BLOG_OTI_NANAI said

    148: Είδες που ο Κακλαμάνης λέει πως «ή έκκλησία έσωσε τόν έλληνισμό«; Έγραψε και κάτι σωστό στη ζωή του…

  151. BLOG_OTI_NANAI said

    149: Διόρθωση: οι τελευταίες μαρτυρίες είναι από το 1543 και 1582

  152. Γς said

    148:΅

    επαναλαμβανόμενο σεντόνι

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/04/29/megalobdomada-2/#comment-353242

    https://sarantakos.wordpress.com/2019/01/04/mirivilis/#comment-554063

    και με το δεύτερο μέρος μηδέποτε εμφανισθέν

    >καθώς θά θελήσωμε νά δείξωμε στό δεύτερο μέρος τού παρόντος

  153. Μπλογκ, ό,τι και να λες δεν θα εξηγήσεις ποτέ την αντίφαση να μετράς την αξία των λεγόμενων με βάση το πόσο βιβλιογραφείται, αφενός, και να απορρίπτεις βάσει της δικής σου γνώμης τον Λιάκο και τον Κωστόπουλο, δυο ιστορικούς που έχουν αν μη τι άλλο κοιτάξει και ένα αρχείο πέρα από οσιαρισμένα πιντιέφ. Δεν είμαι της σχολής Λιάκου αλλά ο άνθρωπος είναι από τους σπουδαιότερους ζώντες Έλληνες ιστορικούς και οι μαθητές του η μία από τις δύο μεγάλες σχολές της σύγχρονης ελληνικής ιστοριογραφίας (η άλλη είναι του Χατζηιωσήφ).

  154. dryhammer said

    152. Προσφορά 2 + 1 δώρο (υπέρδιπλα λέμε…)

  155. BLOG_OTI_NANAI said

    136: Τις εξυπνάδίστικες ερμηνείες του Κακριδή άστες καλύτερα… Εδώ έχουμε τους αγράμματους να εκφράζουν ξεκάθαρη γνώση για την ειδωλολατρία των αρχαίων Ελλήνων και έναν αμέριστο θαυμασμό για τα αρχαία μνημεία! Επίσης, από την βιασύνη σου δεν κατανόησες την σύγκριση που κάνει ο αγράμματος ανάμεσα στον εαυτό του και τους «Γέλληνες»!

    Ενώ λοιπόν τέτοιες μαρτυρίες οι εθνοφάγοι κάγκουρες τις θεωρούν ιδανικές για την ανόητη θεωρία τους, δεν μπόρεσαν να διακρίνουν μια πλήρη προφορική μετάδοση γνώσης ότι οι αρχαίοι ήταν ειδωλολάτρες, ότι οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν τα μνημεία, ότι ήταν θαυμαστοί στη δύναμη και τα έργα τους (η αντίληψη ότι με κάποια «θαυμαστή δύναμη» χτίστηκαν όλα τα μεγάλα μνημεία υπήρχε και στους σχετικά γραμματιζούμενους της εποχής διότι τους προκαλούσε εντύπωση το πώς κατάφεραν να τα χτίσουν).

    Το σημαντικό είναι ότι ο αγράμματος όχι μόνο δεν απορρίπτει τους αρχαίους έλληνες, αλλά επιπλέον βλαστημάει την τύχη του (το οποίο επιβεβαιώνεται και σε άλλες μαρτυρίες) που για κάποια κακή τύχη δεν είναι σαν κι αυτούς! Για τον αγράμματο αποτελούν πρότυπα θαυμασμού.

    Αν λοιπόν βγάλεις τις παρωπίδες, θα καταλάβεις ότι η μαρτυρία αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την καγκουροθεωρία περί «άγνοιας»των αρχαίων. Η προφορική παράδοση διέσωσε όλη την ουσία της σχέσης και του θαυμασμού για τους αρχαίους όπως και την καταδίκη της αρχαίας θρησκείας ακόμα και στους πιο αγράμματους.

    Άλλωστε, αν ρώταγες τη γιαγιά μου στη δεκαετία του 1980 να σου πει για τους αρχαίους Έλληνες, ήξερε λιγότερα να σου πει από αυτή τη μαρτυρία του 19ου αιώνα. Μήπως από αυτό θα έβγαζαν συμπέρασμα οι εθνοφάγοι κάγκουρες περί εξάλειψης της ελληνικής ταυτότητας;…

  156. ΚΩΣΤΑΣ said

    146 Αλέξη, έτυχε σχετικά πρόσφατα να συζητάω με φίλο από τα Τζουμέρκα και ανέφερε τη λέξη μαμάκα και τη θυμήθηκα κι εγώ.

    Επειδή η λέξη αυτή δεν γκουγκλίζεται, ανέφερα περιοχές όπου ξέρω ότι σίγουρα λέγεται. Δεν ξέρω τί συμβαίνει αλλού, ευχαριστώ που το επιβεβαιώνεις κι εσύ.

    147. Και τη λέξη σ(ζ)γάρα έχω ακούσει ως ονομασία του πρόλοβου,

  157. BLOG_OTI_NANAI said

    153: Δεν έμεινα μόνο σε αυτό, εξήγησα ότι γράφει @αλακίες. Ο Λιάκος που λέει ότι οι υπόδουλοι έγιναν Έλληνες επί Παπαρρηγόπουλου είναι σοβαρός ιστορικός; Γιατί ο Κωστόπουλος δεν είναι έτσι κι αλλιώς ιστορικός. Κάποιον που αγνοεί είτε επίτηδες είτε για άλλους λόγους ότι η εθνική ταυτότητα της μετά 1821 εποχής, βασίζεται εξολοκλήρου στην προνεωτερική ταυτότητα της Τουρκοκρατίας, θα πρέπει να τον πάρω στα σοβαρά;

    Αυτοί οι ιστορικοί, τα βιβλία τους δεν τα εκδίδουν; Για ποιον τα εκδίδουν; Εφόσον εκδίδουν έχουν αποφασίσει ότι δεν μπορεί να είναι υπεράνω κριτικής. Αν ζούσαμε με την νοοτροπία που εκφράζεις, τότε δεν θα διαψεύδονταν εδώ τόσοι γλωσσικοί ή άλλοι μύθοι.

    Δεν τους διαψεύδουμε λοιπόν; Με ποιον τρόπο; Με τα τεκμήρια.

    Λέει ο Λιάκος @αλακίες αντίθετες από τα τεκμήρια; Ασφαλώς και λέει. Όταν διαδίδει ότι η ενοποιημένη ταυτότητα που θεωρεί κομμάτια του ελληνισμού και την Αρχαία Ελλάδα, και το Βυζάντιο και το τουρκοκρατούμενο παρόν είναι εφεύρεση του Παπαρρηγόπουλου, θα κάτσω και θα τον κοιτάω; Επειδή για να κρύψει τα καραγκιοζιλίκια του χρησιμοποιεί τη λέξη «έθνος» σαν φερετζέ, ώστε αν τον κατηγορήσουν για παραχαράκτη να λέει ότι «το έθνος είναι νεωτερικό άρα έχω δίκιο»;

    Δεν μας ενδιαφέρει εδώ αν το Βυζάντιο ήταν «εξολοκλήρου και αποκλειστικά ελληνικό και οι βυζαντινοί ήταν Έλληνες σαν τους σημερινούς» όπως λένε κάποιοι εθνοβαρεμένοι. Το ζήτημα είναι ότι σε όλη την Τουρκοκρατία, το Βυζάντιο θεωρήθηκε κομμάτι της ελληνικής ιστορίας. Δεν μας απασχολεί το ακαδημαϊκά ιστορικό σφάλμα, μας ενδιαφέρει η αντίληψη ταυτότητας που εκφραζόταν. Το κρυφτούλι λοιπόν του Λιάκου είναι καθαρά ιδεολογικό.

  158. Μπλογκ, τη γνώμη μου ως επαγγελματίας εξέφρασα και δεν περιμένω ούτε απαιτώ να τη δεχτείς. Αυτό που παρατήρησα είναι η αντίφαση με το περίφημο κριτήριό σου «βιβλιογραφείται ή όχι», που άλλωστε το χρησιμοποίησες πολύ πρόσφατα εδώ (#135).

  159. Pedis said

    Η καλή νεράιδα του είπε: κι αν συναντήσεις φανατικό, φανατικό και ηλίθιο κακό δεν θα σου κάνει, τον νού σου, όμως, στον παθιασμένο, φανατικό κι ηλίθιο.

  160. B. said

    Αν και βλέπω ότι η κουβέντα έχει ξεστρατίσει, ας αναφέρω και την καταγραφή μιας συνάντησης με φυσικό ομιλητή των ρωμέικων προ επταετίας.

    https://rovithe.blogspot.com/2012/05/blog-post_27

  161. Pedis said

    # 153 – Δύτη, μην του τη λές έτσι άγαρμπα περί της επιστημοσύνης του, και από εκδίκηση θα μας ταράξει στο κοπτοραπτικό ποστάρισμα και στη δίχως τέλος καi έρμα φλυαρία.

  162. BLOG_OTI_NANAI said

    158: Εσύ που είσαι επαγγελματίας και εγώ ένας @αλάκας με πιντιέφια, αν θυμάσαι είχα το θάρρος να παραδεχτώ ότι είχες δίκιο στη διαμάχη μας, αλλά εσύ ξεχνάς ότι ένα σοβαρό ποσοστό της μελέτης σου αναπτύχθηκε επάνω στην αντιρρητική επιχειρηματολογία, την έρευνα και τα τεκμήρια του @αλάκα με τα πιντιέφια τα οποία αναφέρονται διάσπαρτα στο κείμενο σου. Και παρόλο ότι σε τιμά που θέλησες να αναφέρεις όνομα, εντούτοις όμως εξακολουθείς να θες δημοσίως να με υποτιμάς…

    Αλλά συμμετείχες και στο συνέδριο για την ταυτότητα. Διάβασες την σχετική έκδοση; Διότι αν το έκανες θα είδες και την ανυπαρξία των αναφορών στον Λιάκο, αλλά θα είδες επιτέλους και τα σχετικά άρθρα που επιτέλους πήραν θέση ενάντια σε αυτή την σχεδόν τριακονταετή παραχάραξη. Δέκα τουλάχιστον άρθρα είναι σε αυτό το μήκος κύματος.

    Την κατακλείδα του αγαπημένου σου Κοτζαγεώργη την διάβασες;

    «ο Rum των οθωμανικών διοικητικών πηγών αναφέρεται στον Έλληνα με πο­λιτισμικά κριτήρια«.

    Έχεις υπόψη σου πόσα χρόνια πέρασαν μέχρι να ξεπεραστεί αυτή η άρρωστη λιακοκατάσταση και να διατυπωθούν τέτοιες θέσεις; Το όνομα «Έλληνας» έστω με το πολιτισμικό περιεχόμενο, για την τουρκοκρατία είχε καταντήσει ταμπού, παρά το γεγονός ότι οι πηγές ήταν γεμάτες με το όνομα αυτό.

    Και όμως, όλοι οι εθνοφάγοι, κρύβονταν πίσω από το «έθνος» και την απροσδιοριστία του, ενώ στην πραγματικότητα ήθελαν να αποκρύψουν τη βάση επάνω στην οποία θεμελιώθηκαν τα μελλοντικά έθνη.

  163. Μην το γυρνάς επί προσωπικού γιατί δεν σε παίρνει. Εγώ δεν υποτίμησα τη συμβολή ενός μη επαγγελματία, ούτε ενός μη βιβλιογραφούμενου. Επισήμανα την αντίφαση στο να χρησιμοποιείς εσύ αυτό το κριτήριο όποτε σε βολεύει και να το αγνοείς αλλιώς.

    (Έγραψα και παραπάνω ότι δεν είμαι της σχολής Λιάκου. Αυτό δεν μηδενίζει τη συμβολή του ούτε τον κάνει ένα «κωμικό όνομα» – «σπασοκλαμπάνια» – ξερωγώ τι άλλο θα σκεφτείς.)

  164. Δημητρηςςς said

    Μπράβο Νίκο νά’σαι καλά με αυτό το θεμα. Ανεκτίμητο λεξικό και πολυ σημαντικη η εισαγωγη του Αγγλου καθηγητή. Ευχαριστούμε!

  165. sarant said

    160 A μπράβο.

  166. BLOG_OTI_NANAI said

    159: Pedis γιατί να γελοιοποιείσαι με αυτόν τον τρόπο; Φανατικός δεν είναι αυτός που ξέρει για τι πράγμα συζητάει. Φανατικός είναι αυτός που δεν γνωρίζει ούτε καν τι συζητείται και απλώς χτυπάει παλαμάκια σε ό,τι του μοιάζει να ικανοποιεί την ιδεοληψία του. Το γεγονός ότι σε γελοιοποιώ τόσες φορές για την άγνοια που έχεις η οποία είναι αντιστρόφως ανάλογη από το θράσος σου να εμπλέκεσαι και να πετάγεσαι σε κάθε συζήτηση, δεν κινητοποιεί κάποιου είδους φιλότιμο να φύγεις από μια συζήτηση που απλά την εμποδίζεις χωρίς λόγο;

  167. Pedis said

    Κι επειδή θα έχει ήδη παρασυρθεί από την χειμαρρώδη φλυαρία του Μπλογκ, ας ξαναβάλω το λινκ, να φαίνεται, του εμπεριστατωμένου άρθρου της Τσακανίκα

    https://www.efsyn.gr/themata/fantasma-tis-istorias/213487_eyropi-arhaiotita-anatoli

  168. Pedis said

    # 166 – Μλπογκ, γενικά, με κουράζουν οι ηλίθιοι, πόσο μάλλον αν είναι υστερικά φανατικοί. Στην περίπτωσή σου, παραδόξως, όχι.

  169. BLOG_OTI_NANAI said

    163: Για το τι «με παίρνει», θα το κρίνω εγώ.

    Ένα κλασικό δείγμα Λιάκου (από σκαναρισμένο πιντιέφι), για να καταλάβουμε την «ποιότητα» του «μεγίστου εν ζωή ιστορικού»… Βλέπουμε επίσης και τον γνωστό φερετζέ του «έθνους» για να μην τολμήσει να ξεστομίσει ούτε καν μια διατύπωση σαν του Κοτζαγεώργη:

  170. π2 said

    169: Μακριά από μένα η συμμετοχή σε άλλη μια συζήτηση περί εθνογένεσης (γκώσαμε), αλλά μια παρατήρηση επί του διαδικαστικού:

    Όχι, δεν θα το κρίνεις εσύ, οι άλλοι θα το κρίνουν. Σ’ αρέσει δεν σ’ αρέσει, έτσι δουλεύει το πράγμα. Οι άλλοι θα κρίνουν για παράδειγμα ότι, για άλλη μια φορά δεν καταλαβαίνεις τι διαβάζεις (βλέπεις «κατασκευή», σου ανάβουν τα λαμπάκια, και παραβλέπεις ότι μιλάει για «κατασκευή μιας εθνικής παράδοσης ιστοριογραφίας»), κι ας διαβάζεις πολύ, κι ας ψάχνεις τόσο οργανωμένα τα κείμενα.

  171. ΣΠ said

    166 την άγνοια που έχεις η οποία είναι αντιστρόφως ανάλογη από το θράσος σου

    Μάλλον αλλιώς ήθελες να διατυπώσεις αυτό.

  172. Κουτρούφι said

    #0. «Μέχρι την Ελληνική Επανάσταση (1821), ο όρος «ελληνικά» χρησιμοποιούνταν για να αναφερθεί στην αρχαία ελληνική σε αντίθεση με τη νεοελληνική γλώσσα. Μόλις ξεκίνησε η Επανάσταση όμως, η λέξη «Ελληνικά» έγινε πολύ σύντομα ο όρος που χρησιμοποιούσαν κανονικά οι Έλληνες για να αναφερθούν και στη νεοελληνική και στην αρχαία ελληνική γλώσσα.»

    #101. «Ελληνικά δεν ονομάζονταν τα Αρχαία Ελληνικά μόνο. Έχουμε ξαναπεί ότι «Ελληνικά» ονομάζονταν όλες οι μορφές της λόγιας γλώσσας της εποχής: Αρχαία Ελληνικά, Βυζαντινά, η σύγχρονη λόγια νομική γλώσσα κ.λπ. »

    Όπως και να ‘χει, η πεποίθηση ότι τα «ελληνικά» είναι όρος που περιγράφει μια κάπως διαφορετική γλώσσα από αυτή της καθημερινότητας πρέπει να παρέμεινε για αρκετές δεκαετίες (ίσως και πάνω από αιώνα).

    Ένα Σιφνέικο παράδειγμα από το 1908. Σε αποκριάτικο χορό, στο πλαίσιο ανταλλαγής αυτοσχέδιων διστίχων διαλέγονται ο Αιμίλιος Βέλλης και ο Αντώνης Κορακής. Ο πρώτος είχε δουλέψει για αρκετά χρόνια στο τυπογραφείο των αδελφών του στην Πόλη (έβγαζαν, μεταξύ άλλων, την εφημερίδα Ταχυδρόμος) και φαίνεται ότι η ενασχόλησή του με λόγια κείμενα τον έκαναν να χρησιμοποιεί λόγια γλώσσα και στα αυτοσχέδιά του. Αυτό το είχαν παρατηρήσει οι άλλοι και καμιά φορά τον δουλεύανε. Ο Αντώνης Κορακής ήταν αγράμματος αγγειοπλάστης.

    Αιμίλιος:
    Πάντα ν’ ακμάζεις Κορακή, ν’ ανθείς, να λουλουδίζεις
    όπου βρεθείς κι όπου σταθείς, τον τόπο να στολίζεις

    Κορακής:
    Κι εγώ την ευγενεία σου, τηνε καλησπερίζω
    Αιμίλιε, ελληνικά μη λες γιατί σαστίζω

    Γιατί δεν πήγα στο σκολειό, το άλφα δεν ηξέρω,
    κι όταν μιλάς ελληνικά σεκλέτι θα τα φέρω

    Αιμίλιος:
    Είσαι αξιοθαύμαστος, με τη δική σου γλώσσα,
    να μη φοβείσαι, Κορακή, και λέγε άλλα τόσα

    (Από το βιβλίο του Ν. Γ. Σταφυλοπάτη, Τα λαϊκά τραγούδια και τα κάλαντα της Σίφνου (1829-1980), Ελληνικά Γράμματα, 1997)

    Δεν είναι δα και ακραία λόγια η γλώσσα του Αιμίλιου εδώ, αλλά είναι η γενικότερη εικόνα του που οδηγεί τον άλλο να του την πέσει. Ένας άλλος (αγράμματος μουλαράς) του είχε πει:

    Να μου τα λες χωριάτικα και γω να φχαριστιούμαι
    και όσα ξέρεις ξυπνητός τα ξέρω σαν κοιμούμαι

    ——————————

    «Γρικάς ρωμέικα;» Είχα ακούσει τον παππού μου όταν καμιά φορά τσακωνόταν με τη γιαγιά μου.

  173. Pedis said

    # 171 – χαχά, καλό. Δεν το πρόσεξα.

    Προσωπικά, σχόλια με παραπάνω από πέντε γραμμές, εκτός εξαιρέσεων και σχεδόν πάντα μόνο από λίγους ενδιαφέροντες σχολιαστές, τα σκρολλάρω κανονικά.

    Και προφανως δεν διαβάζω τις φλυαρίες του Μπλογκ. Ξέρω πόσο, μέχρι πού και τι μπορεί να γράψει, άλλωστε.

  174. Alexis said

    #172: Σχετικό πρέπει να είναι και το γεγονός ότι κάποιους αρχαϊζοντες τύπους τους χαρακτηρίζουμε ακόμα και σήμερα ως «ελληνικούρες».

    Επίσης η έκφραση «μίλα ρωμέικα!», όταν κάποιος μας λέει κάτι που δεν καταλαβαίνουμε, πρέπει να έχει κάποια σχέση…

  175. ΣΠ said

    Σχόλιο 135 στις 1:11, σχόλιο 142 στις 6:48. Πότε κοιμάσαι, βρε Μπλογκ;

  176. BLOG_OTI_NANAI said

    170: Φυσικά και θα το κρίνω.

    Όσο για την αναφορά σου, που θέλεις να μικρύνεις την ανοησία του Λιάκου, λες να θεωρούσε ότι η το πρόβλημα είναι η… ιστοριογραφική μέθοδος;! Η «εθνική ιστοριογραφία» ενοχοποιείται ακριβώς ως το προϊόν που έχει αναλάβει να ιστορήσει μια «φαντασιακή πραγματικότητα» που έχει δημιουργήσει η «εθνική ιδεολογία»:

    Και φυσικά τα έχει πει και ακόμα χειρότερα. Οι «Έλληνες» αποτελούν κατασκευή της Ελλάδας. Δεν υπάρχουν δικαιολογίες για τις γελοιότητες που έχει γράψει:

  177. π2 said

    – Και γιατί να το κρίνεις εσύ;
    – Και ποιος να το κρίνει;
    – Να το κρίνει το 4.
    – Και γιατί να το κρίνει το 4;

    Έχει κάτι το ιονεσκικό η κολοκυθιά, δε λέω, μόνο που δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη συζήτηση.

  178. BLOG_OTI_NANAI said

    171: Ναι, η αλήθεια είναι το, «η γνώση σου είναι αντιστρόφως ανάλογη από το θράσος σου«.

    168, 173: Εσύ μπορείς να με λες «ηλίθιο» ή ό,τι άλλο θέλεις. Όμως η αλήθεια είναι ότι σε ειρωνεύομαι κατά πρόσωπο και ενώπιον όλων για την ανικανότητα σου να ανταπεξέλθεις στα θέματα που σαν σαλτιμπάγκος θες να εμπλέκεσαι. Κι εσύ απλώς κάνεις… «χαχα». Οπότε, αν θα αναρωτηθώ άλλη φορά «ποιος θα μπορούσε να αντέξει να τον υποτιμούν έτσι», ξέρω την απάντηση.

  179. voulagx said

    #155:
    «Τις εξυπνάδίστικες ερμηνείες του Κακριδή άστες καλύτερα»
    «Αν λοιπόν βγάλεις τις παρωπίδες, θα καταλάβεις ότι η μαρτυρία αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την καγκουροθεωρία περί «άγνοιας»των αρχαίων.»

    Σε τοσο λογικα επιχειρηματα δεν εχω τι να απαντησω.
    Ο Άμαντος, αν θυμαμαι καλα, ειχε πει: « Η γλωσσα ειναι το μονον που απεμεινε εκ του εθνικου ημων ναυαγιου»

  180. Pedis said

    # 178 – Εσύ μπορείς να με λες «ηλίθιο» ή ό,τι άλλο θέλεις.

    Ελπίζω να μην έχεις αντίρρηση ότι όσα υπόκεινται στη δική μου κρίση έχω λόγο εγώ, και επομένως ευγενώς σου επισημαίνω ότι δεν θα έβαζα εισαγωγικά στο ηλίθιος.

  181. BLOG_OTI_NANAI said

    179: Υπάρχει ένα ναυάγιο, που εκδηλώνεται με τα συμπτώματα μιας «εθνικής» ασθένειας όπου ενώ το εθνικό οφείλει να είναι το αληθές, υπάρχουν άνθρωποι που δεν αντέχουν το αληθές αν δεν ικανοποιεί τον απίστευτο εθισμό τους στην αυτομεμψία. Το υποκείμενο έχοντας περάσει μια μεταπολίτευση γεμάτη με παραμύθια συλλογικής μιζέριας, αντί να επιδιώκει να τα αποκαλύψει, αντιθέτως επιθυμεί να σκεπάσει την πραγματικότητα και να την αντικαταστήσει με μεγαλύτερο αυτομαστίγωμα.

    180: Εμένα δεν με απασχολούν καθόλου τα υβρεολόγια σου. Εδώ προσκόμισες ένα λινκ προς ιστορικό άρθρο. Σε γελοιοποιώ διαρκώς από εχθές ως ανίκανο να κατανοήσεις τα προβλήματα που περιέχει και να το υπερασπιστείς και εσύ απλώς κάθεσαι ανήμπορος επιβεβαιώνοντας όσα λέω. Αν κατανοήσει την κατάσταση αυτή, τότε θα καταλάβεις για ποιον λόγο οι βρισιές σου μου φαίνονται κωμικές.

  182. sarant said

    174 Μίλα ρωμέικα = μίλα απλά ελληνικά, κατανοητά, καθομιλουμένη.

  183. Pedis said

    # 181 – Βρε Μπλογκ, είσαι σοβαρός; Ποιος σε βρίζει; Σε είπε κανείς μπείξα, δείξα, έτσι από περιφρόνηση, οργή και διάθεση υποτίμησης; Σε έστειλε κανείς στον αγύριστο που τα έχεις σπάσει σε ουκ ολίγο κόσμο;

    Χαρακτηρισμό πρότεινα στη βάση των δεδομένων που προσφέρεις για τον τρόπο σκέψης σου και μάλιστα τον επιβεβαιώνεις σε κάθε ριμπάουντ που πηδάς να κερδίσεις. Τι άλλο να πω. Λυπάμαι.

  184. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αυτομεμψία! Να μια ωραία λέξη που δεν ήξερα. Ευχαριστώ, Μπλογκ.

    «Η αυτομεμψία είναι μία από τις χριστιανικές αρετές, που απαντά για πρώτη φορά, ως όρος, στον Ιωάννη της Κλίμακος. Αυτομεμψία είναι το να μέμφεται, να κατηγορεί δηλαδή κανείς τον εαυτό του για τις δυσμενείς, αντίξοες καταστάσεις της ζωής και να μην σπεύδει να ρίξει την ευθύνη στους άλλους. Εκτιμάται πολύ μέσα στο πλαίσιο της χριστιανικής ηθικής και προτείνεται ως μία από τις σκάλες τις ταπείνωσης.»

  185. Pedis said

    μια λέξη, αν και αυτο-ετυμολόγητη, για το σφάξε με αγά μου ν’ αγιάσω.

  186. Pedis said

    Ρε τι μαθαίνει κανείς από τον γίγαντα της επιστήμης της ιστοριογραφίας που τους κάνει ολους με τα κρεμμυδάκια στην κουζίνα στα πλακάκια!

  187. Τελικά είναι καλό ή κακό αυτό το αφτομεμψί; Τουλάχιστον βρήκαμε απόδοση για το self-hating Jew, και μια νέα ορολογία δι’ ημάς τους εθνομηδενιστές 🙂

  188. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η αυτομεμψία είναι ωραία ως λέξη και εδώ λεξιλογούμε. ☺ Τώρα, ως προς την έννοια που εκφράζει, με λελογισμένη χρήση τη βρίσκω ωφέλιμη. Ιδίως για εμάς τους Έλληνες, που συνήθως το παίζουμε εκκρεμές μεταξύ ανευθυνότητας και αυτομαστιγώματος.

  189. loukretia50 said

    188. Το εκκρεμές του Γκραικό

  190. Γιάννης Κουβάτσος said

    Νομίζω ότι στην αυτομεμψία υπάγεται η γνωστή ρήση ενός συγγραφέα που δεν τρελαινόταν για την ανάληψη ευθυνών στη ζωή του, του Καζαντζάκη:
    «Ν’ αγαπάς την ευθύνη
    να λες εγώ, εγώ μονάχος μου
    θα σώσω τον κόσμο.
    Αν χαθεί, εγώ θα φταίω».»

  191. mitsos said

    Μερικές «καθόλου σύντομες» απαντήσεις στον σχολιαστή BLOG_OTI_NANAI
    Και δεν είναι προσωπικό το θέμα
    @142
    Α
    Επειδή ρωτάς Όχι όταν μιλάω για κεφάλι ψηλά, ΔΕΝ εννοώ όταν προσκύναγαν τους Τούρκους που τους έκοβαν τα κεφάλια ούτε όταν τους παλούκωναν. Μήτε όταν τους εκτελούσαν οι δυτικοί κατακτητές. Ούτε βεβαίως όταν προσκυνούσαν φαλικά σύμβολα του Ερμή ή πουλούσαν όπως λες τα κορίτσια τους για πόρνες όπως εσύ διατυπώνεις.

    Και ασφαλώς όταν μιλάω για κεφάλι ψηλά, ΔΕΝ εννοώ όταν οι Βυζαντινοί απεσταλμένοι κατέστρεφαν τα αρχαία μνημεία , ούτε όταν οι Ιεράρχες κυνηγούσαν τον Ιωάννη τον Φιλόπονο Γραμματικό ως αιρετικό ή όταν οι Χριστιανοί έκαιγαν την Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας . Και όλα αυτά χάριν βεβαίως της Νέας Ορθόδοξης Ελληνικότητας.

    Και για να μην αφήσω τα προσβλητικά «ερωτήματά σου μετέωρα» . Είμαι πολύ ευτυχής που γεννήθηκα σήμερα σε μια χώρα σαν την Ελλάδα και είμαι περήφανος γι αυτήν όσο και ο Ολλανδός για την δική του οργανωμένη πατρίδα. Επειδή μάλιστα αγαπάω τους ανθρώπους γύρω μου θα ήθελα κάποτε να καταφέρουν να φτιάξουν πιο όμορφες , πιο αληθινές και πιο αγαθές σχέσεις ( άρα και πιο ηθικές ) και όχι να ζουν γλείφοντας σχέσεις εξουσίας όπως αυτές που επιβάλουν όντα όπως ο Αμβρόσιος που τρέχειςι να υπερασπιστείς.

    Παρεπιπτόντως… Μου αρέσει η επιμονή σου στην τεκμηρίωση της Ελληνικότητας μέσω της (επιλεκτικής ) ανάσυρσης κειμένων λογίων. Αλλά κάπου ξέχασες την επιμονή σου αυτή.
    Αντί να αναζητήσεις Ελληνικότητα σε Πλατωνικά ή Αριστοτελικά κείμενα η κάποιων Ιστορικών ή έστω αργότερα των Νεστοριανών που τόσο συνέβαλαν στην διάσωση των Ελληνικών θαυμάτων … Ξαφνικά επικαλείσαι φαλικά σύμβολα , και πόρνες Ιέρειες.Φαντάζομαι εδώ ο Ελληνισμός γίνεται «Παυλικιανός Ελληνισμός»

    Β. Γράφεις : Εκείνοι επαναστάτησαν και πέθαναν για όλα όσα εσύ βρίζεις. Δικαίωμα τους, και ευτυχώς δεν σε ρώτησαν

    Δείξε μου μια υβριστική φράση μου στο δικό μου σχόλιο παρ΄ότι ήμουν μετά από κρασοκατάνυξη νυσταγμένος και εκνευρισμένος.
    Τώρα για το ποιοι επαναστάτησαν και δεν με ρώτησαν δεν καταλαβαίνω . Αν αναφέρεσαι στην Εξέγερση του 21…. Μα δεν ζούσα !
    Δεν πειράζει όμως ρώτησαν τον διοικητή του Ρούμ Μιλλέτ και τους αφόρισε δις ( και τελικά ούτε την κρεμάλα γλίτωσε). Νομίζω φανατικός οπαδός του σήμερα είναι και ο Αμβρόσιος ;

    @143
    Είμαι σίγορος πως γνωρίζεις καλύτερα από εμένα την δράση του Γρηγορίου του Ε ως διοικητή του Ρωμέϊκου Μιλαετιού και ενάντια στον Διαφωτισμό και τον Ρήγα και ενάντια στην επανάσταση του 21.
    Ρε λές να ήταν πολύ μπροστά ο άνθρωπος (ο πατριάρχης ) και έβλεπε πως αυτή η ιδέα για κράτη Έθνη μετά τη Γαλλική επανάσταση θα έφερνε τα πάνω κάτω και στο Μιλαέτι του με αναγκαστικές εθνοκαθάρσεις; Απορία !

    Αλήθεια το ρωμέϊκο μιλλέτ που διοοικούσε είχε και Βούλγαρους και Αρβανίτες και Βλάχους. Βλέπεις ο διαχωρισμός των Εξαρχειών έγινε πολύ αργότερα αλλά τα σύννεφα είχαν ήδη μαυρίσει από τότε
    ( ούτε ήταν τυχαία η αναφορά μου στα ονόματα Σούτσος και Βόδας και το ξέρεις ).

    Αρβανίτες λοιπόν σαν τον Μπότσαρη. και τον Γκούρα υπήρχαν παντού στην Ελλάδα . Και όσο για τα ήθη και έθιμά τους. Δεν ξέρω την ηλικία σου, αλλά η δική μου η γενιά πρόλαβε και αρβανίτικους γάμους . Και όσα δεν τα πρόλαβε (όπως την μακεδονική γλώσσα) τα έμαθε γιατί ξεφύλλισε βιβλία που διέλαθαν της εθνοκαθάρσεως που ακολούθησε. Αλλά τις διαφορές μόνο οι εξουσίες πολιτικές και εκκλησιαστικές πυρπολούσαν και εκεί ακόμα όπου ζούσαν κάποτε αρμονικά πάνω από τρεις θρησκευτικές κοινότητες όπως στην Θεσσαλονίκη ή παλιότερα στα Σάλωνα (δεν είναι όμως το θέμα μας οι σφαγές και οι βίαιες εθνοκαθάρσεις στον Ελλαδικό χώρο)…

    Όσο για τον Παπαρηγόπουλο είμαι σίγουρος πως θα τον ξεθάψουν οι Αμβρόσιοι το 2021…
    Είναι βλέπεις αυτός ο καημός για την δήθεν ηγεμονία της Αριστεράς μέσα στα Πανεπιστήμια… Αλλά με καημούς θρησκοληπτικούς και ανιστόρητους ρομαντισμούς δεν γίνεται επιστήμη . Δυστυχώς επιστήμη που προσκυνά Αμβρόσιους … ΔΕΝ.

    Με εκτίμηση
    και με την ελπίδα να μην τα διαβάσεις σαν «ότι νάνα騻

  192. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    BLOG_OTI_NANAI, παρακολουθώ με ενδιαφέρον τις αξιόλογες αναρτήσεις σου, αν έπρεπε οπωσδήποτε να χωριστούμε επί του εν λόγω ζητήματος σε δυό αλληλομισούμενες ομάδες θα επέλεγα να είμαστε στην ίδια μεριά, αλλά νομίζω (κι εδώ είναι η διαφορά μας) ότι πολλοί σ-ο-β-α-ρ-ο-ί διανοούμενοι της άλλης πλευράς έχουνε να συνεισφέρουν πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία. Για να το πω αλλιώς, πιστεύω ότι υπάρχουν περιθώρια γόνιμης ανταλλαγής απόψεων με κάποιους από αυτούς που τους τσουβαλιάζουμε ως «εθνομηδενιστές» (..η Ιστορία και οι Αλήθειες της δεν ήταν ποτέ ευθύγραμμες και στεγανές..) αλλά -και ζητώ συγγνώμη για την παρέμβασή μου- δεν νομίζω ότι η συζήτηση που άνοιξε εδώ, έχει αυτά τα εχέγγυα.
    (Σε επίπεδο προσώπων, αν με κάνανε ποτέ υπουργό (δεξιό είτε αριστερό 🙂 ) μάλλον δεν θα επέλεγα ως σύμβουλο τον Λιάκο!)
    https://www.iefimerida.gr/news/299878/o-zoyraris-efage-ton-antoni-liako-apo-tin-epitropi-paideias-vromodis-voskimatodis

  193. Γιάννης Κουβάτσος said

    «πιστεύω ότι υπάρχουν περιθώρια γόνιμης ανταλλαγής απόψεων με κάποιους από αυτούς που τους τσουβαλιάζουμε ως «εθνομηδενιστές»
    Έτσι είναι. Όταν υπεισέρχονται σε μια συζήτηση ακραίοι χαρακτηρισμοί όπως «εθνομηδενιστές» ή «αντιδραστικοί θρησκόληπτοι», τότε οδηγούμαστε σε λεκτική πυγμαχία, όπου σκοπός είναι το νοκάουτ, ακόμη και με χτυπήματα κάτω από τη μέση.
    Αν με έκαναν υπουργό, Γιώργο, θα έπαιρνα για σύμβουλο τον Λιάκο, αλλά θα έπαιρνα και σοβαρούς αντιΛιάκους. Η ανταλλαγή απόψεων θα με προφύλασσε από ιδεοληψίες και λοιπές εμμονές.

  194. sarant said

    Αντιλιακούς 🙂

  195. Theo said

    Τελικά από άλλη αφορμή περίμενε το ματς ο Μέγας Ιεροξεταστής (βλ. σχ. 56β) κι από αλλού ξεκίνησε. Τη διαβάζω τρώγοντας ποπ κορν 🙂

    Αγαπητέ Μπλογκ, τεκμήρια υπέρ της άποψής μου σου έχω παραθέσει πολλά και πρόσφατα και στο παρελθόν (πχ, εδώ: https://sarantakos.wordpress.com/2014/07/11/vardarska/).
    Δεν είμαι αφελής να νομίζω πως όσα περισσότερα γράψω, τόσο και θα κατατροπώσω τους συνομιλητές μου. Και δεν περιγράφω άλλο 🙂

  196. Γιάννης Κουβάτσος said

    194: Ναι, και με δείκτη προστασίας 60, για να μη γίνει λαμπόγυαλο η υπουργική γραφειάρα μου. 😎

  197. 195 Και ήταν και πιο ενδιαφέρουσα η άλλη αφορμή, να μη λέμε τα ίδια και τα ίδια…

  198. loukretia50 said

    Τώρα γιατί μου φαίνεται ταιριαστό να κοπυπαστώσω αυτό το σεντόνι…
    «… Ω, τι ωραίο πράγμα να είσαι Έλληνας! Αυθόρμητα βγαίνει από μέσα μας το γνωστό εκείνο τροπαριάκι:
    Είμαι Έλλην το καυχώμαι ξέρω την καταγωγή μου!.. Έλλην! Η λέξη αυτή ασκούσε ανέκαθεν μαγεία επάνω μας σε τούτη την μακρυσμένη περιοχή του σκλαβωμένου Ελληνισμού, αλλά τώρα μας ηλεκτρίζει και μας κάνει χίλιες φορές περισσότερο να «καυχώμεθα για την καταγωγή μας».
    Δεν είναι απλά λόγια αυτά «ξέρω την καταγωγή μου» είναι πεποίθηση ριζωμένη στα κατάβαθα της ύπαρξής μας, παλμοί της καρδιάς μας, λόγια ζυμωμένα με το αίμα μας δεν δούλεψε άδικα το σχολειό μας τόσα χρόνια, δεν μας δίδαξαν τζάμπα την ιστορία μας οι δάσκαλοι, δεν μας έμαθαν του κάκου να τραγουδάμε στο μάθημα της Ωδικής την δόξα της Ελλάδας.
    Η Ελλάδα δεν είναι μόνο η μεγάλη μας πατρίδα, είναι ένα πάθος, ένα όνειρο, κι αν δεν την γνωρίσαμε ποτέ από κοντά, αυτό δεν έχει καμιάν απολύτως σημασία ζήσαμε όλες τις μεγάλες στιγμές της, μαζί της στον Μαραθώνα, μαζί της στο Βυζάντιο, μαζί της, προ πάντων, στο 21, με τον Κολοκοτρώνη, τον Καραϊσκάκη, τον Αθανάσιο Διάκο, τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, ω με πόση λαχτάρα τραγουδούσαμε σ’ όλες τις τάξεις του δημοτικού τα ηρωϊκά τραγούδια.
    Από την τετάρτη κι όλας τάξη του σχολειού μας δέκα χρονών πιτσιρικάδες τραντάζαμε τα τζάμια της αίθουσας με κείνο το: Σαν τη σπίθα κρυμμένη στη στάχτη εκρυβόταν για μας η Λευτεριά, ήλθ’ η μέρα, πετιέται, ανάφτει και φλογίζει την κάθε καρδιά!.. Κόντευε να φύγη από τη θέση της η έδρα, όταν βροντοφωνούσαμε το τραγούδι της μεγάλης μέρας:
    Όλη δόξα, όλη χάρη άγια μέρα ξημερώνει και την μνήμη σου το έθνος χαιρετά γονατιστό! Στην Αγία Λαύρα πρώτα τις χρυσές αχτίνες χύνει, που λεβέντες πρωτανάψαν του πολέμου τη φωτιά!.. Κι όσο ανεβαίναμε τις τάξεις του δημοτικού, τόσο ανέβαινε το πάθος και ο ενθουσιασμός μας για κάθε τι ελληνικό, χωρίς καθόλου να ξεχνάμε και τους αρχαίους μας προγόνους: Δόξα στο πνεύμα των αρχαίων παγκόσμιου φωτός πηγήν, δόξα στο πνεύμα ανδρών νέων, που δόξασαν αυτή την γη!..

    https://docplayer.gr/29607638-Dimitri-psatha-gi-toy-pontoy-hroniko.html#show_full_text

    Γη του Πόντου – Δημ.Ψαθάς σελ. 57

  199. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @198. Άντε να διαβάζεις τον Ψαθά, στην Γη του Πόντου, χωρίς να συγκινείσαι.. Τραντέλλενας!

  200. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ίσως κάπου να μου διέφυγες, Γιάννη Ιατρού.. Ελπίζω να είναι όλα καλά και να συζητήσουμε αύριο για μαρουλάκια, σκόρδα, κρεμμύδια, λάχανα κλπ

  201. 200 Είχε προειδοποιήσει ότι θα λείψει για μερικές μέρες.

  202. ΚΩΣΤΑΣ said

    Καλά, η ελληνική γλώσσα και το ελληνικό γένος είχαν ασυνέχεια, οι μετέπειτα είναι ιμιτασιόν, φτιαχτοί. Ενώ οι φίλοι μας οι Σλάβοι που ήρθαν 700 χρόνια μ.Χ. είναι «Μακεδόνες» και η γλώσσα τους «μακεδονική.»

    Κάτι τέτοια υποστηρίζουν Λιάκοι, Κωστόπουλοι και λοιποί ιοί και μετά μας παρεξηγείτε που γελάμε μ’ αυτούς.

    Όσοι δεν ξεπέρασαν την ήττα, παραμένουν τυφλοί στην αλήθεια και με άσβεστο μίσος εναντίον της Ελλάδας.

  203. Κάτι τέτοια *νομίζετε* ότι υποστηρίζουν και γελάτε. Έτσι πάει πάντα το πράγμα, καταλαβαίνουμε αυτό που θέλουμε να καταλάβουμε…

  204. ΚΩΣΤΑΣ said

    Μπορείς, αν έχεις την καλοσύνη, Δύτη, να μου εξηγήσεις αν ο λαός και η γλώσσα συνέχισαν να υπάρχουν, έστω χωρίς κρατική οντότητα; Τι λένε επ’ αυτού οι εν λόγω κύριοι;

  205. voulagx said

    #202: «Ενώ οι φίλοι μας οι Σλάβοι που ήρθαν 700 χρόνια μ.Χ. είναι «Μακεδόνες» και η γλώσσα τους «μακεδονική.» »
    Ε, βρηκαν το ονομα απροστάτευτο και το πήραν αν πασσάν

  206. Γιάννης Κουβάτσος said

    «και με άσβεστο μίσος εναντίον της Ελλάδας.»
    Βαριές κουβέντες, καλό είναι να αποφεύγονται. Άλλωστε, σε μια συζήτηση με τον Λιάκο και τον Κωστόπουλο, θα χρειάζονταν καλύτερα επιχειρήματα.

  207. ΚΩΣΤΑΣ said

    205 Σωστά, οι Σλάβοι είναι καλύτεροι σκακιστές!

    206 Άντε να το απαλύνω, Γιάννη. Ας ακούσω να λένε και καμιά καλή κουβέντα για τα ελληνικά δίκαια.

  208. Pedis said

    Κωστόπουλος-χέιτ σίντρομ.

  209. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    202τέλος
    ! !

  210. Yiannis KYRiakides said

    Αναφερεται οτι «Η ποντιακή ελληνική έχει διατηρήσει την αρχαία ελληνική σειρά των λέξεων (ρήμα + αντωνυμία αντικειμένου), ενώ στη νεοελληνική η σειρά αντιστρέφεται (αντωνυμία αντικειμένου+ ρήμα)»:

    ΚΑΙ στην Κυπριακην Ελληνικην Διαλεκτον διατηρηθηκε η συνταξη «αγαπήσαμεν τον»

    —μπορει καποιος να το αναφερει στα τοσα σχολια – δεν τα διαβασα

  211. 202 τέλος

    Ε όχι και άσβεστο μίσος. Διαμαρτύρονται κόσμια οι άθρωποι για την ποιότητα του σέρβις. Είπανε να την ξεπεράσουνε, να την ξεχάσουνε την ήττα. Κανονίσανε μάλιστα και διακοπές γκαγκάν, κρουαζιέρα για να ξεδώσουνε. Και ήτανε μούφα η ιστορία γιατί όλο σε κάτι ξερόβραχους έκανε σκάλα το βαπόρι.

  212. ΚΩΣΤΑΣ said

    209, 211, και προηγούμενοι

    Επειδή μου το επισημαίνετε σοβαροί φίλοι σχολιαστές, και βλέποντάς το με δεύτερη ματιά, ομολογώ ότι είναι κάπως ατυχής και παρατραβηγμένη η έκφραση «άσβεστος μίσος», την αποσύρω.

    Εκείνο που ήθελα απλά να πω είναι ότι με τα λεγόμενά τους μου δημιουργούν την εντύπωση ότι σε όλα φταίμε εμείς οι Έλληνες, όλοι οι άλλοι είναι καλοί.

  213. sarant said

    Καλημερα από εδώ!

  214. Κώστα, συγγνώμη που δεν απάντησα αλλά πήγα για ύπνο ο φτωχός. Η εικόνα που παρουσίασες στο #202 είναι νομίζω μια απλοϊκή γελοιογράφηση που δεν έχει σχέση με την επιχειρηματολογία των ιστορικών που αναφέρεις (και, στην πραγματικότητα, θεωρητικά/μεθοδολογικά δεν ταυτίζονται ακριβώς Λιάκος και Κωστόπουλος).
    Λες: Καλά, η ελληνική γλώσσα και το ελληνικό γένος είχαν ασυνέχεια,
    Σχολιάζω: κανείς δεν το λέει αυτό. Η θεωρία που σχολιάζεις διατείνεται ότι η εθνική συνείδηση με τη σύγχρονη έννοια, η συνείδηση ότι αποτελούμε ένα έθνος που πρέπει να έχει το δικό του εθνικό κράτος, και το οποίο αποτελεί αδιάσπαστη συνέχεια από αρχαιοτάτων, αρχίζει να αναδύεται το 18ο αιώνα.
    Λες: οι μετέπειτα είναι ιμιτασιόν, φτιαχτοί.
    Σχολιάζω: παρομοίως. Σου λένε ότι όταν επιτέλους φτιάχτηκε ελληνικό κράτος, βάλθηκε να κατασκευάσει μια ιστορία που θα τονίζει αυτή την αδιάσπαστη συνέχεια, να την εμφυτεύει μέσω της εκπαίδευσης, να αφομοιώνει με καλούς ή κακούς τρόπους ό,τι παρεξέκλινε από αυτή στο χώρο (μειονότητες, μειονοτικές γλώσσες) και στο χρόνο (υποτίμηση των σλαβικών και αρβανίτικων εποικισμών για παράδειγμα).
    Λες: Ενώ οι φίλοι μας οι Σλάβοι που ήρθαν 700 χρόνια μ.Χ. είναι «Μακεδόνες»
    Σχολιάζω: Με τον ίδιο τρόπο, αναπτύχθηκε μια «μακεδονική» ταυτότητα στους Σλάβους της Μακεδονίας από τα μέσα ή τέλη του 19ου αιώνα, όχι νωρίτερα, η οποία με παρόμοιους τρόπους καθιερώθηκε στο κράτος που σήμερα λέμε Βόρεια Μακεδονία και τον (σλαβόφωνο τουλάχιστον) πληθυσμό του.
    Λες: και η γλώσσα τους «μακεδονική.»
    Σχολιάζω: αυτό απλώς και μόνο γιατί κάπως πρέπει να τη λέμε.

    Όσο για το «ανθελληνικό μένος»: πέρα από την υπερβολή που την κόλλησες από τον Μπλογκ στο σημείο αυτό, να πώς το βλέπω εγώ. Σε μια Ελλάδα όπου από παντού μαθαίνουμε και ακούμε για τα «ελληνικά δίκαια», το «μεγαλείο του έθνους» και τους «βάρβαρους εχθρούς μας» (μην ξεχνάς ότι ο «Ιός», για παράδειγμα, απ’ όπου πρωτογνωρίσαμε τον Κωστόπουλο, ξεκίνησε τέλη δεκαετίας του ’80), βρίσκω απείρως πιο χρήσιμο και τολμηρό να βρεθεί κάποια αλογόμυγα να μας τσιγκλάει δείχνοντάς μας τους σκελετούς στην ντουλάπα, τις καταπιεσμένες μειονότητες, τις αγριότητες που έκανε ο ελληνικός στρατός όπως όλοι, από το να αρχίζουμε ένα ναι μεν αλλά που να καταλήγει ότι τελικά πάλι δίκιο έχουμε. Να δείξει τέλος πάντων κάποιος ότι, όπως έλεγε ο Σολωμός, το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθινό.
    Θα θυμάσαι ότι ήθελε κότσια να γράφεις το ’92 ότι κι εμείς καταπιέσαμε τη σλαβομακεδονική μειονότητα, αντί να κατεβαίνεις στα συλλαλητήρια, και ότι υπήρξαν και κάποιοι που πήγαν φυλακή για αυτό («διασπορά ψευδών ειδήσεων» και «πρόκληση κινδύνου για τη χώρα» για μια προκήρυξη!).

  215. Γς said

    214:

    > όπως έλεγε ο Σολωμός, το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθινό.

    το πιοό;

  216. Γς said

    >το πιοό;¨

    το ποιο;

    Ποιο απ όλα, αν εννοείς κάποιο;

  217. Άμα θες, πες «όσοι έχουν ελληνική εθνική συνείδηση», δεν θα μαλώσουμε 😉

  218. Γιάννης Κουβάτσος said

    212: Στη νέα σου και σαφώς προσφυέστερη διατύπωση, Κώστα, έρχεται να κουμπώσει το σχόλιό μου για την αυτομεμψία. Δεν μισούν, λοιπόν, την Ελλάδα αυτοί οι Έλληνες ιστορικοί και ερευνητές, απλώς μεγάλωσαν, όπως όλοι μας, σε ένα κοινωνικό και εκπαιδευτικό περιβάλλον εθνικής αυτολατρίας, του οποίου το κυρίαρχο αφήγημα παραληρούσε για έναν μοναδικό λαό, που όλοι αενάως τον φθονούν, τον κατατρέχουν, τον υπονομεύουν, τον αδικούν. Από αντίδραση, λοιπόν, σ’ αυτή την εθνικη μυθολογία και από διάθεση να αποκαταστήσουν την ιστορική αλήθεια, γράφουν όσα γράφουν. Αλλά, είναι γεγονός, αρκετές φορές φτάνουν στο άλλο άκρο και, καταδικάζοντας τον ελληνικό σοβινισμό, παραλείπουν να καταδικάσουν και τον σοβινισμό των «άλλων», ιδίως αν αυτοί οι «άλλοι» είναι πιο μικροί και πιο αδύναμοι από εμάς. Κι εδώ έρχονται οι αιτιάσεις σου να δώσουν την ευκαιρία για μια ωραία συζήτηση.

  219. ΚΩΣΤΑΣ said

    214 Δύτη μου είσαι υπέροχος!!! Λες όλη την αλήθεια, αυτό έχει σημασία. Ναι, ναι, ναι… και συνέχεια γένους, γλώσσας, όχι με την καθαρά σημερινή σημασία, και μειονότητες καταπιέσαμε, και αφομοιώσαμε ή εντάξαμε με το ζόρι… όχι από αλαζονεία, αλλά η ομοιογένεια φέρνει ησυχία, έτσι έκαναν όλοι, κάπως έπρεπε να την λένε τη γλώσσα τους, (εδώ μένει η απορία γιατί «μακεδονική,» μήπως υπάρχει σκοπιμότητα;) κλπ, κλπ, κλπ…..

    Αν τα έλεγαν κι αυτοί έτσι, κυρίως ο Κ, (έχ’ ξιφύγ’ ντιπ αυτός), μια χαρά θα ήταν όλα. Τα προσυπογράφω όλα τα υπόλοιπα, όπως εσύ τα διατυπώνεις.

    Σε ευχαριστώ για την εμπεριστατωμένη και ευγενική σου απάντηση. 🙂

    218 Γιάννη, νομίζω ότι πλέον συμφωνούμε μια χαρά και οι δυο μας.

  220. nestanaios said

    106.
    Είναι σίγουρο ότι δεν την συμφέρει την εκκλησία να καταλαβαίνουν οι πιστοί αυτά τα οποία η εκκλησία «ομολογά». Και για τον λόγο αυτό η εκκλησία επιμένει στην δική της γλώσσα.

  221. π2 said

    214: Διαβάζοντας την απάντηση του Δύτη, και προσέχοντας να μην μπω στην ουσία του θέματος σα να πατάω με γυμνά πόδια σε πάτωμα όπου έσπασαν γυαλιά, αναρωτιέμαι για άλλη μια φορά μήπως η σιχασιά για τις ιστοριογραφικές θεωρίες περί εθνογένεσης οφείλεται απλώς στις διαφορετικές συμπαραδηλώσεις στα ελληνικά της έννοιας construct / κατασκευή.

    Έχω την αίσθηση, και διορθώστε με αν κάνω λάθος, ότι η έννοια της κατασκευής κυρίως αποτελεί το κόκκινο πανί για τους Μπλογκ του κόσμου τούτου, για όσους δηλαδή θεωρούν αυτονόητο και πασιφανές στις πηγές (νοούμενες πάντοτε ως «αντικειμενικά» τεκμήρια, άλλη συζήτηση αυτή όμως) ότι υπάρχει η έννοια του ελληνικού έθνους με μια αδιατάρακτη συνέχεια που πηγαίνει πίσω στο χρόνο τουλάχιστον ως τα μεσοβυζαντινά χρόνια, αν όχι νωρίτερα. Ακούν για κατασκευή, θαρρώ, και φαντάζονται ότι οι Λιάκοι υποστηρίζουν πως κάποιοι ηγετικοί κύκλοι κατασκευάζουν κάποια στιγμή εκ του μηδενός το ελληνικό έθνος. Κι επειδή βλέπουν τα δομικά στοιχεία πριν από το υποτιθέμενη πράξη του κατασκευάζειν τρελαίνονται και θεωρούν ότι οι κακοί Λιάκοι τους κοροϊδεύουν, πιθανότατα εκ του πονηρού.

    Φυσικά, η έννοια της κοινωνικής κατασκευής (social construct) και το όλο εννοιολογικό πλαίσιο του κοινωνικού κατασκευαστισμού (η λέξη πρέπει να αποτελεί μια από τις πιο άσχημες επιλογές μετάφρασης κοινωνιολογικού όρου, social constructionism), πόρρω απέχει από την ψευδεπίγραφη αυτή εικόνα -ή κατασκευή. 🙂 Μια κοινωνική κατασκευή εξ ορισμού είναι το αποτέλεσμα κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, όχι κάτι που έρχεται έτοιμο άνωθεν. Δεν είναι κάτι «ψεύτικο» και χωρίς επαφή με την πραγματικότητα, είναι η δομή με την οποία αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα μέσα από τις συγκεκριμένες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μας σε μια δεδομένη στιγμή της ανάπτυξης της συγκεκριμένης κοινωνίας μας. Στις κοινωνικές αυτές αλληλεπιδράσεις ασφαλώς οι ελίτ της εξουσίας, με τις επιδιώξεις τους, έχουν το πάνω χέρι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κοινωνική κατασκευή είναι να κάνεις το («αντικειμενικό») άσπρο («ψεύτικο») μαύρο. Κοινωνική κατασκευή είναι τι αποτελεί άσπρο και τι αποτελεί μαύρο.

    Το ουσιαστικό construct δηλώνει στα αγγλικά κυρίως τη δομή, το αποτέλεσμα του ρήματος construct, όχι το ποιος και πώς κατασκευάζει. Στα ελληνικά, αντίθετα, η λέξη κατασκευή δηλώνει και την πράξη του κατασκευάζειν και το αποτέλεσμά της. Μήπως όλα ανάγονται στη μετάφραση λοιπόν;

  222. 219 Κώστα, ευχαριστώ. Ο Κωστόπουλος, να ξέρεις, είναι ένας άνθρωπος μειλίχιος και συμπαθέστατος. Και ο Λιάκος από τους πιο γοητευτικούς ομιλητές που έχω ακούσει.

    π2, ωραία παρέμβαση! Προσπαθώ να σκεφτώ κάποια καλύτερη απόδοση και δεν βρίσκω.
    Δεν είναι εντελώς άσχετο να λινκάρω εδώ ένα πολύ ωραίο άρθρο του Κώστα Βλασόπουλου (γνωρίζεστε κιόλας νομίζω) από τη χτεσινή ΕφΣυν: https://www.efsyn.gr/themata/fantasma-tis-istorias/214434_ellines-kai-barbaroi
    Τρέμω ή μάλλον πλήττω ήδη στην ιδέα ότι θα θεωρηθεί κι αυτό εθνομηδενιστικό, αποδομητικό ή -πώς το ‘παμε- αυτομεμψία.

  223. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    212 – To πρόβλημα Κώστα, είναι πως και οι δύο πλευρές «σκέφτεστε – λειτουργείτε» δογματικά, βασικός σας στόχος δεν είναι η αλήθεια αλλά η δογματική σας επικράτηση, αλλιώς χρησιμοποιώντας απλή λογική, θα αντιληφθείτε πως και οι δύο πλευρές έχετε ταυτόχρονα και δίκιο και άδικο. Εθνική συνέχεια από την αρχαιότητα εκ των πραγμάτων δεν μπορούσε να υπάρξει, μπορούσε όμως η ελληνική συνείδηση κι αυτό έγινε, οι άνθρωποι που μιλούσαν οποιαδήποτε μορφή ελληνικών, ήξεραν πως διαφέρουν από άλλους μέσα στις αυτοκρατορίες που μιλούσαν άλλες γλώσσες κι ας ήταν θεωρητικά ένας λαός.
    Από την άλλη, το να ισχυρίζεται κάποιος πως μια χούφτα λογίων μπορεί να μαζέψει διάφορες εθνότητες και μέσα σε 50 -100 χρόνια να τους δημιουργήσει ισχυρή εθνική συνείδηση λέγοντάς τους διάφορες αρχαίες ιστορίες, απλά είναι ανόητο, τα παραδείγματα στον κόσμο αλλά και στην Ελλάδα με τις μειονότητες, είναι τόσα πολλά που δείχνουν το γελοίο του πράγματος αλλά για να το δεί κανείς, χρειάζεται να χρησιμοποιήσει αποκλίνουσα σκέψη που δολοφονείται στην εκπαίδευση κι όχι την γραμμική που επιβάλλεται.

    Καλημέρα

  224. Νέο Kid said

    Construct = κατασκεύασμα , Π2ε. Όχι; (ακριβέστερο και «βαρύτερο» νομίζω από το κατασκευή -που ταιριάζει στο ουσιαστικό construction)

    noun
    /ˈkɒnstrʌkt/
    an idea or theory containing various conceptual elements, typically one considered to be subjective and not based on empirical evidence.
    «history is largely an ideological construct»
    χμμ…

  225. π2: «νοηματοδότηση» για το construct, πώς σου φαίνεται; (Επειδή λεξιλογούμε…)

  226. Κατασκεύασμα; Ακόμα χειρότερο! Φαντάσου να πεις στον Μπλογκ ότι το έθνος μας είναι κατασκεύασμα. Δεν το λες φαρμακευτικό παρασκεύασμα καλύτερα; 🙂

  227. π2 said

    222: Όχι, δεν είναι άσχετο. Και να προσθέσω και κάτι ακόμη που έχει γράψει (ακόμη πιο σχετικό με το θέμα μας), και που άφησε εκτός του άρθρου του:

    Οι αρχαίοι δεν έγραψαν ποτέ ιστορία του ελληνικού έθνους. Η ιστοριογραφία τους ήταν είτε συγχρονική ιστορία, η ιστορία μιας εποχής, συνήθως γύρω από ένα μείζον πολεμικό γεγονός (π.χ. τα Περσικά, ο Πελοποννησιακός πόλεμος, η κατάκτηση του μεσογειακού κόσμου από τους Ρωμαίους), είτε, αργότερα συνήθως, παγκόσμια ιστορία (ιστορία από κτίσεως κόσμου), είτε τοπική ιστορία (π.χ. Ατθιδογραφία). Παρότι η έννοια του ελληνικού πολιτισμού είναι κυρίαρχη, η έννοια του ελληνικού έθνους ως συγκροτημένου υποκειμένου της ιστορίας είναι ξένη γι’ αυτούς.

  228. Νέο Kid said

    227. Εντάξει , αυτό είναι γνωστό . Κι ο όρος Μεγάλη Ελλάς ας πούμε για τους Ιταλιώτες ,ρωμαϊκός είναι, όχι ελληνικός.
    Αλλά πάντα έχω μια εύλογη ας πούμε απορία. Ο Αρχιμήδης ξέρω γω όταν πήγε να μαθητεύσει στην Αλεξάνδρεια , ως τι πήγε; Ως απλώς «ομόγλωσσος»; Μπορεί και ναι, βέβαια, καθότι δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε με ασφάλεια το αρχαίο «ήθος» με βάση το σημερινό.

  229. Pedis said

    Ο θεός ενεργεί με καθολικό τρόπο.

    Αποφάσισε να κατασκευάσει όλα τα έθνη του κόσμου τους τελευταίους δυο-τρεις αιώνες με παρόμοιο μηχανισμό και μεθόδους χρησιμοποιώντας τα υπάρχοντα κατά τόπους υλικά.

    Ο θεός δεν θα επέτρεπε στο μεγαλείο του να υποστεί έκπτωση ή στη φήμη του μομφή και να φανεί ή να εννοηθεί ότι δρα επιλεκτικά

    μόνο και μόνο επειδή είναι ο θεός των Ελλήνων!

    Προσευχή και νηστεία σ’ όποιον το σκέφτηκε, πιπέρι στο στόμα σ’ όποιον το είπε και ξυδάκι σε όποιους από την οργή του ναίβ πιστού που νιώθει να του βρίζουν το θεό του τον μοναδικό, σχολιάζουν με άσβεστες κακομαλακιούλες.

  230. Νέο Kid said

    229. Eντάξει, την είπες τώρα τη μαλακία σου κι εσύ…κι έκανες τα μούτρα κρέας στους ένθεους…

  231. Pedis said

    και ποιος άλλος θα πεταγόταν σα βιλγαρική πίτσα …;!

  232. Νέο Kid said

    231. Εντάξει, δεν είπες μαλακία. Ήταν μεγάλη σοφία το 229 ! Παίρνω πίσω το 230. και αναγνωρίζω τη βαθύτητα της σκέψης σου.

  233. Pedis said

    Κωστόπουλος-Χέιτ Σίντρομ Ντέι & Κιουρ:

    Κάθε προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η Ιστορία για την «καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης» ανοίγει τον δρόμο στην αποσιώπηση των σύνθετων διαπολιτισμικών σχέσεων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και συνακόλουθα στη δραστική παραχάραξη της Ιστορίας. Αν θέλουμε να ασχοληθούμε πραγματικά με την Ιστορία αυτού του τόπου και των διαφόρων ανθρώπων που τον έχουν κατοικήσει από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, θα πρέπει να μελετήσουμε το παρελθόν με όλο τον πλούτο, τις αντιφάσεις και τα παράδοξα που παράγουν οι διαπολιτισμικές σχέσεις.

    Ελληνες και Βάρβαροι
    Κώστας Βλασόπουλος

    Επιμέλεια: Τάσος Κωστόπουλος
    https://www.efsyn.gr/themata/fantasma-tis-istorias/214434_ellines-kai-barbaroi

  234. Theo said

    @214, 221:
    Πολύ καλές και νηφάλιες οι παρεμβάσεις σας.

    @223:
    Αυτοί οι λόγιοι, Λάμπρο μου, είχαν τη δύναμη των όπλων και τα χρήματα των δανείων από τη Δύση στα χρόνια της Επανάστασης και ένα αυταρχικό κράτος με τις δυνάμεις καταστολής και προπαγάνδας του αργότερα. Ε, μ’ αυτά δεν είναι δύσκολο να διαπλάσει κανείς εθνική συνείδηση μέσα σε 50 -100 χρόνια., δηλαδή σε δύο έως τέσσερις γενιές.

  235. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    234 – Όχι μόνο είναι δύσκολο αλλά είναι αδύνατον, με τα όπλα και τα χρήματα Theo, στην καλύτερη περίπτωση θα πετύχει έναν συμβιβασμό αλλά ποτέ πραγματική συνειδησιακή αφομοίωση.ΗΠΑ, ΕΣΣΔ, Κίνα, Γαλλία, Αγγλία, Αυστραλία, Τουρκία κλπ, αλλά και η Ελλάδα, ακόμη και η πρώην ΠΓΔΜ και νυν Β.Μακεδονία, είναι μερικά από τα πολλά σύγχρονα και ιστορικά παραδείγματα.
    Υπό αυτή την έννοια, οι Έλληνες δεν έγιναν ποτέ Ρωμαίοι, Βυζαντινοί και Οθωμανοί, ήταν και αισθανόντουσαν πάντα Έλληνες, όχι με την τεχνητή φορτισμένη εθνική σημασία του σήμερα αλλά με αυτή την αδιάφορη αλλά αυτονόητη όπως π.χ, είμαι άνθρωπος.

  236. Theo said

    @235:
    Άλλα φαίνονται από τις πηγές, Λάμπρο μου.

  237. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αυτό το κείμενο του Βλασόπουλο είναι σπουδαίο και ευσύνοπτο. Ό,τι πρέπει για εκτύπωση.

  238. Pedis said

    https://www.efsyn.gr/nisides/214487_naymahia-tis-salaminas-mia-epeteios-poy-prepei-na-timithei

    Πώς μπορούμε πρακτικά να το εκμεταλλευτούμε ως brand name προώθησης της Ελλάδας; […]

    «Είναι μια μοναδική ευκαιρία προβολής της Ελλάδας, γιατί η νίκη των Ελλήνων έσωσε το δημοκρατικό πολίτευμα και τον δυτικό πολιτισμό, όπως τον γνωρίζουμε. Αν είχαν νικήσει οι Πέρσες, η Ελλάδα θα είχε γίνει ακόμα μία περσική σατραπεία, θα είχε καταλυθεί η δημοκρατία και δεν θα είχε υπάρξει ο κλασικός πολιτισμός, ούτε Παρθενώνας ούτε Ολυμπιακοί Αγώνες, ούτε θέατρο ούτε φιλοσοφία, ρητορική και όλες οι άλλες καλές τέχνες. Στην περίοδο που διανύουμε, με την άνοδο λαϊκιστών και ακροδεξιών ηγετών σε πολλές -μέχρι τώρα πολύ δημοκρατικές- χώρες είναι μια μοναδική ευκαιρία να ξαναμιλήσουμε για δημοκρατία, αναζητώντας, με την ευκαιρία της επετείου, τις ελληνικές ρίζες της», προσθέτει ο κ. Κυριαζής.

    θα καταλυόταν η δημοκρατία που θεσμοθετήθηκε είκοσι χρόνια μετά, δεν θα είχαν υπάρξει οι Ολυμπιακοί αγώνες από το επτακόσα-τόσο, δεν θα είχε υπάρξει η προσωκρατική φιλοσοφία …
    δεν θα πρόσφερε τις υπηρεσίες του στους Πέρσες ο Θεμιστοκλής,
    δεν θα είχαν νικήσει στον Πελοποννησιακό πόλεμο οι Σπαρτιάτες με τη βοήθεια των Περσών.

    Μπόλικη σούμα.

    Ούτε πανηγυρικός δεκάρικος από γυμνασιάρχη θεολόγο.

  239. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    236 – Οι πηγές (ειδικά όσον αφορά την ιστορία) δεν δείχνουν πάντα την αλήθεια Theo και μόνο οι τυφλοί δογματικοί και οι πονηροί τις χρησιμοποιούν ως βεβαιότητες και πάντα μόνο αυτές που ταιριάζουν με την «αλήθεια τους». Όποιος ενδιαφέρεται μόνο για την γυμνή αλήθεια, προσεγγίζει τα ιστορικά γεγονότα και παρατηρεί την πραγματικότητα, χρησιμοποιώντας αποκλίνουσα σκέψη κάτι πιο σπάνιο κι από αργυροπελεκάνο.☺

    Ξανακοίτα με πιο ανοιχτή ματια, τα παραδείγματα που παρέθεσα και σύγκρινέ τα με οποιαδήποτε πηγή.
    Οι Κούρδοι π.χ τι συνείδηση έχουν, τουρκική, ιρανική, ιρακινή, η συριακή; Μήπως περσική, μακεδονική; ρωμαϊκή, αραβική, οθωμανική; Θεωρείς πως μαζεύτηκαν κάποιοι λόγιοι πρίν 50 χρόνια και τους έβαλαν στο κεφάλι την κουρδική; και πώς έγινε αυτό αφού δεν έχουν δικό τους κράτος ή έστω πατρίδα εδώ και 2500 χρόνια; Τι λένε οι πηγές γι’ αυτό;

    Υ.Γ – Εννοείται πως δεν είμαι κατά των πηγών αλλά υπέρ της σωστής και αμερόληπτης χρήσης τους (όταν είναι κι αυτές τέτοιες ☺).

  240. Theo said

    @239:
    Όταν γράφω για πηγές, Λάμπρο, εννοώ όσες απηχούν τα αισθήματα του λαού: Τραγούδια, διηγήσεις, σημειώματα ημιεγγράμματων ανθρώπων σε χειρόγραφα, αρχαιολογικά τεκμήρια κλπ.
    Και δεν βάζω πρώτα τις ιδέες μου και μετά τη μαρτυρία των πηγών, αλλά το αντίθετο.

    Φυσικά για τους Κούρδους δεν ξέρω πολλά και δεν μπορώ να απαντήσω.

  241. BLOG_OTI_NANAI said

    191:

    – Μην διαβάζεις πολύ διαδίκτυο γιατί θα νομίζεις όωπς οι φασίστες νεοπαγανιστές ότι οι χριστιανοί έκαψαν την… Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας!

    – Κούνα λίγο το κεφάλι σου μπας και συνέλθεις και αρχίζεις πρώτα να διαβάζεις πριν γράψεις ανοησίες όπως ότι «τρέχω να υπερασπιστώ τον.. Αμβόσιο».

    – Ο Χριστιανισμός είναι μια θρησκεία, σε αυτή επιτέθηκες και η απάντηση γίνεται μέσω της παγανιστικής θρησκείας. Ο Χριστιανισμός έχει σπουδαίους τεχνίτες του λόγου, φιλοσόφους, ζωγράφους, μουσικούς. Αλλά αυτοί είναι λίγο «μπανάλ» για ανθρώπους με παρωπίδες. Όμως, όσο παρωπίδες κι αν έχει κάποιος, ο δυτικόπληκτος ελληνάρας, όταν του πουν για το Χριστιανικής υφής έργο του Μιχαήλ Άγγελου, του Θεοτοκόπουλου ή του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, σφυρίζει υποχώρηση… Είπαμε, η ευρωλιγούρα υπάρχει. Αρκεί να φτύσουμε εκεί που ζούμε.

    – Από τη φράση «Εκείνοι επαναστάτησαν» και κάτω, δεν καταλαβαίνω τι γράφεις(και ούτε με απασχολεί), μάλλον ακόμα είσαι επηρεασμένος από την «κρασοκατάνυξη» και «νυσταγμένος»…

    – Πάλι θα κοιμόσουν όταν κάποιοι σαν κι εσένα αναφέρθηκαν ενάντια στη δράση του Γρηγορίου Ε΄ αντιγράφοντας κάτι νεοπαγανιστικά φασιστικά έντυπα και απάντησα. Με συντομία: 1) Προσέγγιση του Γρηγορίου, άρα πλήρης εμπιστοσύνη στο πρ΄σοωπο του, για να μπει στη Φιλική εταιρεία, 2) Ο Γρηγόριος δίνει 90.00 γρόσια στον Παπαφλέσσα μετά από συννενόηση με τον Υψηλάντη 3) Ο Γρηγόριος δίνει συστατική επιστολή στον Θέμελη ώστε να τον βοηθήσει να ξεφύγει από την επιτήρηση των Τούρκων.
    Ξύπνα…

    – «Αλήθεια το ρωμέϊκο μιλλέτ που διοοικούσε είχε και Βούλγαρους και Αρβανίτες και Βλάχους.» Καλέ μου άνθρωπε, αφού δεν κατέχεις καν τι γράφεις, γιατί τα γράφεις; Τουλάχιστον κοίτα πιο πάνω τι γράφει ο Κοτζαγεώργης, κοίοτα και το σχόλιο 101 και μπορεί να καταλάβεις. Αυτή τη στιγμή όσα γράφεις μοιάζουν με την ειρωνική ατάκα, «οι ταξιτζήδες τα ξέρουν όλα». Κάτσε πρώτα να διαβάσεις και μετά.

    – Άυτά για τους Αρβανίτες πάλι είναι ακατανόητα. Φαντάζομαι ότι έχεις μπλέξει το έθνος με την φυλετική καταγωγή. Αλλά αυτά είναι δύσκολα αθήματα και δεν συνάδουν με «κρασοκατάνυξη» και «νύστα»…

    – Και ο επίλογος ανάλογος με τα υπόλοιπα…

    Οι απαντήσεις που έδωσα σου είναι υπεραρκετές.

  242. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Read not to contradict and confute; nor to believe and take for granted; nor to find talk and discourse; but to weigh and consider.

  243. Τον Αύγουστο του 2014 είχαμε φτάσει με αυτοκίνητο στα βάθη τού Πόντου, νοτιοανατολικά τής Τραπεζούντας, στην Ουζουνγκιόλ της φωτογραφίας του σχολίου #4, που σημαίνει «Μακρόστενη Λίμνη», στο χωριό δηλαδή της έρευνας του Παρχαρίδη όπως σημειώνει πιο πάνω ο Mackridge. Η αλπική αυτή περιοχή είχε γίνει πια τουριστική με πολλά ξενοδοχεία. Ψάχνοντας να βρούμε το δικό μας, λέει η γυναίκα μου:

    – Σταμάτα, να πάω να ρωτήσω το αυτοκίνητο πίσω μας.

    Κατεβαίνει, πλησιάζει και τη βλέπω από τον καθρέφτη να μιλάει με τον οδηγό. Ξαφνικά μού φωνάζει:

    – Έλα, έλα! Μιλάει ποντιακά! Δεν καταλαβαίνω τίποτα!

    Κατεβαίνω και πλησιάζω. Μού δίνει το χέρι. Τον λένε Τζαφέρ. Δίπλα στον δρόμο ‘που βρισκόμαστε τρέχει το μικρό ποτάμι, που τροφοδοτεί τη λίμνη με τα νερά των βουνών. Τα καινούργια ξενοδοχεία βρίσκονται στη σειρά στην άλλη πλευρά τού ποταμιού. Καθένα προσεγγίζεται με δική του ξύλινη γέφυρα. Η γυναίκα μου έχει ήδη πει στον Τζαφέρ το όνομα τού ξενοδοχείου. Εκείνος μού δίνει οδηγίες:

    – Θα κρούεις ‘ς σο δεύτερον γιοφύρ’.
    – Σιγά τη δυσκολία! τής λέω. Χρειαζόταν να ξέρεις ποντιακά για να καταλάβεις;

    Ευχαριστώ τον Τζαφέρ. Πριν ξεκινήσω για να πάρω δεξιά το δεύτερο γεφύρι, μού δείχνει απέναντι τη διώροφη ξύλινη κατασκευή. Είναι η δική του ξενοδοχειακή μονάδα. «Ελάτε το βράδι να πιούμε τσάι», λέει στα ποντιακά. «Θα έρθουμε», απαντώ. Δεν πήγαμε. Φοβήθηκα μην τού πει κανείς «Αχ Τζαφέρ, κι εσύ Έλληνας είσαι!» και τον φέρει σε δύσκολη θέση. Ο Τζαφέρ ξέρει τι είναι. Γι’ αυτό μιλάει ποντιακά. Ξέρει επίσης ότι είναι, και θέλει να είναι, μουσουλμάνος Τούρκος υπήκοος. Όπως οι προπάπποι του. Που αποχαιρέτισαν τούς χριστιανούς αδελφούς τους με την ανταλλαγή πληθυσμών τής Συνθήκης τής Λωζάνης και συνέχισαν να ζουν στη γη των κοινών μας προγόνων.

    Αργότερα, όταν τρώγαμε σ’ ένα εστιατόριο στην όχθη τής λίμνης, κοντά στο ομώνυμο χωριό, με πλησιάζει ένας ντόπιος πιτσιρικάς και με ρωτάει στα ελληνικά:

    – Από πού είστε;
    – Από την Αθήνα.
    – Μιλάτε ρωμαίικα;
    – Χμμμ… όχι καλά, τού λέω και τού χαϊδεύω το κεφάλι.

    Ο πιτσιρικάς ήξερε αυτές τις λίγες λέξεις στα νεοελληνικά, που στα τουρκικά ονομάζονται «γιουνάντζα», δηλαδή «ιωνικά». Ήθελε όμως να μιλήσουμε στα ποντιακά, που στα τουρκικά ονομάζονται «ρούμτζα», δηλαδή «ρωμαίικα».

    Φαίνεται πως είχε ψιλοπέσει σύρμα στην Ουζουνγκιόλ ότι είχαν έρθει Έλληνες. Δεν ήμασταν μεγάλο και θορυβώδες γκρουπ. Πέντε άτομα ήμασταν όλα κι όλα, δύο γυναίκες και τρεις άντρες, με αυτοκίνητο νοικιασμένο στην Τραπεζούντα.

  244. sarant said

    243 Πολύ ενδιαφέρουσα μαρτυρία!

    Να με συγχωρείτε που κρατήθηκε δυο ολόκληρες μέρες πριν δημοσιευτεί, απο αμέλεια δική μου.

  245. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    240 – Ε αυτά δεν επιβάλλονται με όπλα και χρήματα βρε Τheo, έτσι δεν είναι;

    Άσε τους Κούρδους, οι πολυπολιτισμικοί Αμερικανοί τρίτης τέταρτης και πέμπτης γενιάς, έχουν μόνο αμερικανική συνείδηση;; Εβδομήντα χρόνια ΕΣΣΔ τι αποτέλεσμα είχαν; παρ’ όλη την κρατική προπαγάνδα (στην εκπαίδευση και όχι μόνο) και καταπίεση ούτε καν το θρησκευτικό αίσθημα δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν.
    Ας δούμε όμως και την Ελλάδα, οι Βλάχοι, οι Αρβανίτες, οι Πομάκοι, οι Τσιγγάνοι,
    κλπ, γιατί εξακολουθούν να μιλούν τα γλωσσικά τους ιδιώματα και πώς γίνεται αυτό αφού δεν τα διδάσκονται στο σχολείο και γιατί;

    Όλα αυτά και πολλά άλλα στον κόσμο, αποδεικνύουν πως τα όπλα και τα χρήματα δεν μπορούν να επιβάλουν νέες ούτε να εξαλείψουν αρχαίες εθνικές (όχι με την σημερινή έννοια) συνειδήσεις, πρόσφατο παράδειγμα η Β.Μακεδονία, πλήν μιάς ελάχιστης (άκρως ελεγχόμενης) μειοψηφίας, κανείς δεν πιστεύει πως είναι απόγονος των αρχαίων Μακεδόνων, αν υπάρχει κάποια πηγή που αποδεικνύει το αντίθετο, πολύ θα ήθελα να την δώ.

  246. BLOG_OTI_NANAI said

    227: Αν η έννοια του έθνους ή μιας πολύ κοντινής μορφής του ήταν ξένη, δεν θα έγραφε ο Ηρόδοτος για το πόσο σπουδαίο είναι να μην προδοθεί «το Ελληνικόν«, «όμαιιμον τε και ομόγλωσσον και θεών ιδρύματά τε κοινά και θυσίαι ήθεά τε ομότροπα» (8,144).

    Ούτε φυσικά θα αφιέρωνε ένα εκτενέστατο κομμάτι ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του όπου περιγράφεται μια σαφής αντίληψη περί ελληνικής συγγενούς συλλογικότητας λέγοντας ότι είναι απαράδεκτο «Έλληνας Ελληνίδας πόλεις ανδραποδίζεσθαι» (469c) ή Έλληνας «Έλληνα άρα δούλον εκτήσθαι«. Μια σαφής αντίληψη ότι το «μεν Ελληνικόν γένος αυτό αυτώ οικείον είναι και συγγενές» (470bc) και αποτελεί «νόσο» η έχθρα Ελλήνων για άλλους Έλληνες (470c) και γι’ αυτό δεν πρέπει «την Ελλάδα Έλληνες όντες κερούσιν» (471a).

    Φυσικά και είναι ξεκάθαρη η αντίληψη περί μιας ομοειδούς συλλογικότητας που αναδρομικά σαφώς θα την συγκρίναμε με το έθνος (μην μπερδεύουμε το έθνος με το εθνικό κράτος και την κεντρική διοίκηση).

  247. BLOG_OTI_NANAI said

    Για τα παραπάνω σχόλια θα αναφερθώ μόνο σε δύο, για τον λόγο ότι σε άλλες περιπτώσεις έχουν δείξει γνώση περί συγγενών θεμάτων, αλλά ως προς το συγκεκριμένο, βλέπω ότι δεν έχουν ξεκάθαρη εικόνα:

    Ο Δύτης γράφει: «αλογόμυγα να μας τσιγκλάει» και ««ελληνικά δίκαια», το «μεγαλείο του έθνους» και τους «βάρβαρους εχθρούς μας»».

    Ο Π2 γράφει το ατυχές: «η έννοια του ελληνικού έθνους με μια αδιατάρακτη συνέχεια που πηγαίνει πίσω στο χρόνο τουλάχιστον ως τα μεσοβυζαντινά χρόνια, αν όχι νωρίτερα»

    Ξεκαθαρίζω ότι δεν έχω διάθεση να υποτιμήσω. Διότι το να μην γνωρίζει κάποιος κάτι, δεν τον υποτιμά. Προσωπικά ξεκαθαρίζω πάντα όσα δεν γνωρίζωκαι αυτό δεν με υποτιμά.

    Εδώ λοιπόν έχουμε από τον Π2 την αναφορά για μένα, περί «αδιατάρακτης συνέχειας του ελληνικού έθνους».

    Αυτό που γράφει ο Π2, με ένα απλό παράδειγμα, είναι σαν να με βάζει να λέω ότι «τα αεροπλάνα, έχουν τη σημερινή σύγχρονη μορφή από το 1903».

    Ενώ εγώ πάντα γράφω ότι, «τα σύγχρονα αεροπλάνα αποτελούν σύγχρονες κατασκευές, αλλά πριν δημιουργηθούν αυτά υπήρξαν άλλες μορφές αεροπλάνων».

    Όμως ο Π2 μη γνωρίζοντας σε βάθος τη συζήτηση αυτή δεν καταλαβαίνει τι γράφω, και ουσιαστικά με την ερμηνεία που δίνει στη δήλωση μου με παρουσιάζει σαν… ηλίθιο.

    Διότι μόνο ένας ηλίθιος θα έλεγε ότι υπήρξε ελληνικό έθνος στο… Βυζάντιο.

    Φυσικά δεν λέω ότι συνειδητά με παρουσιάζει σαν ηλίθιο, αλλά μην γνωρίζοντας τις αποχρώσεις που δηλώνονται με όσα γράφω, ουσιαστικά αυτό κάνει.
    Αν δει πουθενά να γράφω για το ελληνικό έθνος στο βυζάντιο, ας μου το πει…

    Άλλωστε, αν μιλούσα για ελληνικό έθνος στο βυζάντιο και την τουρκοκρατία, δεν θα έβρισκα ότι η πρόταση του κοτζαγεώργη που περέθεσα, απαντά στους Λιάκους… Απλό είναι.

    Αλλά και ο Δύτης, αν και κατέχει καλύτερα το θέμα από τον Π2 μου δέρνει ως παράδειγμα τον «Ιο» λέγοντας ότι τσιγκλάει, ενώ ο Ιός όπως και ο Λιάκος αποτελούν την αντιστρόφως ακραία μορφή της εθνικής ιστοριογραφίας.

    Τα περί «κατασκευής του Έλληνα παράλληλα με την κατασκευή της Ελλάδας» δεν είναι «αλογόμυγα». Είναι μια θεωρία των άκρων ενάντια σε μια άλλη θεωρία των άκρων, που βεβαίως τότε εξυπηρετούσε κάποια ζητήματα.

    «Τσκίγκλισμα» είναι να αρνείσαι την ύπαρξη του αδιάσπαστου και πανομοιότυπου νεωτερικού τύπου ελληνικού έθνους από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα όπως κάνω εγώ. Αντιθέτως, ακραία θεωρία είναι να θεωρεί κάποιος ή να αποκρύπτει συνειδητά ότι από την ιστορία της ύστερης αρχαιότητας και μετά 1) απουσιάζει η έννοια του ελληνισμού με καταγεγραμμένο το διακριτό ιστορικό και πολιτισμικό περιεχόμενο και 2) ότι απουσιάζουν από τις πηγές συλλογικότητες που καταγράφονται με ονόματα ελλην- και γίνονται επίσης διακριτές ως προς το ιστορικό και πολιτισμικό περιεχόμενο που φέρουν.

    Όπως προείπα, ο Δύτης και ο Π2 θα ήταν κανονικά υποχρεωμένοι να διαβάζουν πριν αναφερθούν σε μένα και να δουν την έμφαση που έδωσα στη φράση του Κοτζαγεώργη που δεν αναφέρεται σε εθνικά Έλληνες, αλλά σε πολιτισμικά Έλληνες οι οποίοι κατέχουν το όνομα Ρουμ, και δίνει την ιδέα που έδωσα κι εγώ στο σχόλιο 101 ώστε να μην νομίζουν κάποιοι ότι το Ρουμ Μιλέτ σήμαινε… «τουρλουμπούκι χριστιανών»…

  248. π2 said

    247: Χαίρομαι που δεν συμμερίζεσαι τις απόψεις περί συνέχειας του ελληνικού έθνους ως συλλογικής πολιτικής ταυτότητας (τις οποίες, α προπό, δεν γράφουν μόνο ηλίθιοι, αλλά και σοβαροί ιστορικοί όπως ο Σβορώνος) και λυπάμαι που σου έβαλα στο στόμα πράγματα με τα οποία λες ότι δεν συμφωνείς.

    Αν όμως δεν καταλαβαίνεις ότι η η πανεπιστημιακή ορθοδοξία (με την οποία διαφωνώ σε ένα κρίσιμο σημείο, όπως πολλές φορές έχω πει) ασχολείται μόνο με τη νεωτερική εθνική συλλογική ταυτότητα «Έλληνας» και όχι με την πολιτισμική συλλογική ταυτότητα «Έλληνας», που έχει μια σαφή ειδολογική διαφορά από την πρώτη, δεν μπορώ να κάνω κάτι γι’ αυτό. Όπως δεν μπορώ να κάνω κάτι και για το ότι δεν καταλαβαίνεις πως το να βάζεις από το παράθυρο της πολιτισμικής ταυτότητας τη συνέχεια που σωστά δέχεσαι ότι δεν υφίσταται στην εθνική συλλογική ταυτότητα είναι εσωτερική αντίφαση. Και γι’ αυτό δεν μπαίνω καν στον κόπο να απαντήσω στο σχόλιο 246.

    Όταν ο Αντισθένης έλεγε ἀρχὴ παιδεύσεως ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις δεν εννοούσε τον φετιχισμό των ονομάτων.

  249. Theo said

    @245:
    Τι να σου πω, βρε Λάμπρο, για το melting pot δεν έχεις ακούσει;

    Είχα διαβάσει παλιά ένα αμερικάνικο βιβλίο κοινωνιολογίας που μετρούσε την αφομοίωση των διάφορων εθνοτήτων στον «αμερικανισμὀ» με συγκεκριμένα κριτήρια. Οι περισσότεροι αφομοιώνονται από τη δεύτερη γενιά. Αν θυμάμαι καλά, οι δεύτεροι πιο αφομοιώσιμοι είναι οι Έλληνες, και τελευταίοι οι Ρώσοι.

    Έχω και τα παραδείγματα τριών φίλων, δύο Ελληνοαμερικάνων κι ενός Ιταλοαμερικάνου.

    Ο ένας πήγε στις ΗΠΑ το 1981. Ξαναήρθε οικογενειακά στην Ελλάδα για δυο χρόνια, όταν τα τρία πρώτα παιδιά του ήταν νήπια. Σήμερα από τα πέντε παιδιά του μόνο ο πρώτος νιώθει Έλληνας (πήρε και διδακτορικό Βυζαντινολογίας στο Princeton). Οι άλλοι νιώθουν Αμερικάνοι και μιλούν ελάχιστα ελληνικά. Ο δεύτερος είναι λοχαγός των πεζοναυτών, η τρίτη γιατρός στο ναυτικό κι ο τέταρτος δούλεψε στην προεκλογική εκστρατεία του Μπάιντεν.

    Του άλλου, που είναι καθηγητής σε Ορθόδοξο Θεολογικό Σεμινάριο, οι παππούδες μετανάστευσαν στις ΗΠΑ. Όλοι οι απόγονοί τους, εκτός από αυτόν, ούτε Έλληνες νιώθουν ούτε Ορθόδοξοι είναι. Μάλιστα, πέρυσι συνάντησε σε συνέδριο στη Θεσσαλονίκη έναν ανιψιό του που είναι προτεστάντης θεολόγος.

    Και του τρίτου οι Ιταλοί παππούδες μετανάστευσαν στις ΗΠΑ. Ενώ μιλάει πολύ καλά ελληνικά (που τα έμαθε σε ένα δίμηνο σεμινάριο στο ΑΠΘ) και δεν καταλαβαίνεις πως είναι ξένος, ιταλικά δεν ξέρει καθόλου, όπως κι οι τρεις αδελφές του. Πριν δεκαπέντε χρόνια ο ίδιος, οι γονείς του κι οι δυο αδελφές του έγιναν Ορθόδοξοι, και φυσικά αισθάνονται Αμερικάνοι κι όχι Ιταλοί.

    Και μου λες για τρίτη, τέταρτη και πέμπτη γενιά!

  250. mitsos said

    241
    BLOG_OTI_NANAI
    Ευχαριστώ για τις «υπεραρκετές απαντήσεις» σου στο σχόλιο μου (191).

    Προς τους υπόλοιπους σχολιαστές .
    1.Όχι δεν είμαι ένας από αυτούς τους νεοπαγανιστές στους οποίους πολλάκις η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει απαντήσει αναλυτικά πως μπερδεύουν τις καταστροφές του 391 μ.κ.χ διάφορων ναών αλλά όχι βιβλίων της βιβλιοθήκης. Όχι της Μεγάλης βιβλιοθήκης τουλάχιστον , όπως ισχυρίζεται ι ο προκατειλημένος Εντουαρντ Γκίμπον που συγχέει το Σεράπειον με την Δημοτική (;) Βιβλιοθήκη κοντά στον Ναό του Σέραπι. ) Πεντακάθαρες απαντήσεις ακόμα και για αγράμματους όπως εγώ.

    2.Όχι δεν ΄ξέρω καμιά θρησκεία καλύτερη της Χριστιανικής. Ούτε μου λείπει. Γι’ αυτό δεν ψάχνομαι σε ιστότοπους φασιστικούς και νεοπαγανιστικούς. Άλλωστε ποτέ δεν διαλέγω αυτά που αγαπώ με βάσει την επιλογή της θρησκείας. Σε αντίθετη περίπτωση θα επρεπε να απορρίψω ένα μεγάλο μέρος του είναι μου : την μάνα μου , τον Παπαδιαμάντη μου, τον Ντοστογιέφσκι μου … Δεν μπορώ να κάνω όμως τίποτα και για όσους τραβάνε ζόρι με τον αγαπημένο μου Μονόλογο του Μώμου.

    Συγνώμη για την ταλαιπωρία σας . Δεν θα επαναληφθεί.

  251. BLOG_OTI_NANAI said

    248: Αυτό που γράφω για την Αρχαία Ελλάδα θα ήταν αντίφαση, αν δεχτούμε ότι η αρχική σου πρόταση ήταν αντιφατική, εκεί που γράφεις, «Οι αρχαίοι δεν έγραψαν ποτέ ιστορία του ελληνικού έθνους».
    Αν το έθνος είναι νεωτερικό, πώς να έγραψαν; Αυτονόητο είναι.

    Γι’ αυτό μιλάω για «κοντινή μορφή» και αντίληψη «ομοειδούς συλλογικότητας».

    Έως τώρα (δεν έχω ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στο μέλλον των σχετικών θεωριών) θεωρείται σημαντική η εκδήλωση αλληλεγγύης στα πλαίσια μιας συλλογικότητας για να ονομαστεί έθνος (μαζί με άλλα στοιχεία ομοιογένειας). Άρα, μπορεί να μην έχουμε ελληνικό έθνος στην αρχαία Ελλάδα, συναντάμε όμως στοιχεία που μας βεβαιώνουν ότι είχαμε κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή πολιτισμική κοινότητα.

    Εξίσου λοιπόν, όταν μελετήσει κανείς τις πηγές ολόκληρης της Τουρκοκρατίας δεν θα δει απλά ένα πολιτισμικό υποκείμενο (π.χ. γλωσσικό) να πλανιέται μέσα στα οθωμανικά σύνορα. Από τον 15ο αιώνα, χωρίς διακοπή, οι πηγές περιγράφουν σαφώς μια βούληση πολιτισμικής αυτονομίας (απαλλαγή από τη δυναστεία της θρησκείας του εχθρού) και μια βούληση πολιτικής αυτονομίας (απαλλαγή από τον κατακτητή).

    Σε όλη την Τουρκοκρατία υπάρχει λοιπόν εκφρασμένη τέτοια βούληση, η οποία μπορεί να είναι προνεωτερική, αλλά στις νεώτερες θεωρίες έχει καταγραφεί ως ένα βασικό συστατικό του νεωτερικού έθνους. Μάλιστα η τελική επανάσταση του 1821 δεν εμπεριείχε τίποτα περισσότερο στα μηνύματα που διατύπωνε: οι Τούρκοι ήταν οι βάρβαροι και αλλόθρησκοι δυνάστες από τους οποίους έπρεπε να ελευθερωθούν. Το μήνυμα του 1821 δηλ. θα το βρει ακόμα και στους Θρήνους της Πόλης του 15ου αιώνα, αλλά και στον 16ο, τον 17ο κ.λπ. χωρίς διακοπή.

    Σε κάθε περίπτωση λοιπόν, όταν κάποιος επιμένει να μιλάει για κατασκευασμένους «Έλληνες» και θέλει να κρύβεται πίσω από το νεωτερικό έθνος μόνο και μόνο για να αποσιωπήσει ένα υπόβαθρο αιώνων γεμάτο με τα υλικά του μεταγενέστερου έθνους, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι υπηρετεί απλώς μια σχολή ιστοριογραφίας. Αυτό μοιάζει περισσότερο με στράτευση.

  252. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    249 – Τheo μάλλον δεν συνεννοούμαστε, κι όχι τίποτε άλλο, αλλά το θέμα έθνος εθνικότητα κλπ, ανέκαθεν το έβρισκα εντελώς χαζό κι ένα έγκυρο μέτρο ηλιθιότητας, είναι η εθνική υπερηφάνεια, δείξε μου έναν εθνικά υπερήφανο να σου δείξω έναν ηλίθιο (μου έχει στοιχίσει αρκετά κοινωνικά αυτή η άποψη 🙂 ).

    Για να το κλείσουμε, αυτό που θέλω να σου δείξω, είναι πως οι εθνικές συνειδήσεις δεν φτιάχνονται από κάποιους λόγιους, με όπλα και χρήματα ούτε σε μία ούτε σε πέντε γενιές όπως πιστεύεις (αν έχω καταλάβει σωστά) εσύ, πρέπει να υπάρχει αρχέγονο υπόβαθρο, πολύ περισσότερο να βάλεις στον ίδιο εθνικό αχταρμά διαφορετικές εθνότητες όπως λέτε πως συνέβει με το 1821 και το νεόκοπο ελληνικό κράτος. Όσοι πολέμησαν για την λευτεριά, ήταν και αισθάνονταν Έλληνες, οι Αρβανίτες, Αρβανίτες, οι Βούλγαροι, Βούλγαροι κλπ, όσοι από τους αλλοεθνείς επέλεξαν να μείνουν στην ανεξάρτητη πλέον Ελλάδα, όμως στον τόπο που έμεναν από πάππου προς πάππου στην Οθωμανική αυτοκρατορία, απλώς συμβιβάστηκαν γιατί είχαν οικονομικό όφελος όπως έγινε και με τους Έλληνες και Ιταλούς που αναφέρεις στις ΗΠΑ, εξακολουθούν ακόμη όμως να διαδίδουν τα γλωσσικά τους ιδιώματα και κάποια πολιτιστικά τους έθιμα όπως σου είπα, κάτι που συμβαίνει και με τους περισσότερους Έλληνες και Ιταλούς (πολύ περισσότερο με τις άλλες κατά πολύ μεγαλύτερες εθνότητες) στις ΗΠΑ . Άλλο κοινωνική αφομοίωση Theo κι άλλο εθνική πολιτισμική συνείδηση, απλά κοίτα εκεί που σου έδειξα ή έστω γύρω σου.

    Έτσι για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, κατά κύριο λόγο, ο λαός που κατακτήθηκε στις ΗΠΑ, είναι οι Ινδιάνοι, για κάποιο λόγο (π.χ κατάργηση του δολαρίου ως παγκόσμιου συναλλακτικού νομίσματος) η αμερικανική αυτοκρατορία παραπαίει όπως η Οθωμανική και οι Ινδιάνοι βρίσκουν ευκαιρία να επαναστατήσουν και τελικά μαζί με την βοήθεια και άλλων λαών που ζούν στην περιοχή, πετυχαίνουν να ελευθερώσουν ένα τμήμα και να δημιουργήσουν ανεξάρτητο κράτος, πιστεύεις πραγματικά πως όλοι αυτοί οι λαοί που ζούν εκεί μπορούν να αποκτήσουν ινδιάνικη συνείδηση από κάποιους λογίους, με την ισχύ των όπλων του κράτους και τα δανεικά χρήματα;

    Από την άλλη βέβαια, αυτό το αρχέγονο πολιτισμικό υπόβαθρο δεν έχει καμία σχέση με τον ηλίθιο εθνικισμό που μας φυτεύουν στο μυαλό το κράτος η εκκλησία και η εκπαίδευση, είναι απλά μια κοινωνική συνέχεια ενός κρίσιμου αριθμού ανθρώπων που μιλούν σε γενικές γραμμές την ίδια γλώσσα, είναι η επικοινωνία και το κοινό συμφέρον που κρατάει τους ανθρώπους «εθνικά» ενωμένους κι όχι η αρχαία τους ιστορία και τα όποια ήθη και έθιμα πόσο μάλλον οι όποιες θρησκείες που μεταβάλλονται ή αλλάζουν εντελώς στον χρόνο.

    Όταν σε μερικές δεκαετίες οι άνθρωποι μέσω της τεχνολογίας θα μπορούν να επικοινωνούν και να κατανοούνται άμεσα, θα λήξει και η κρατική και εθνική τους απομόνωση, σε γενικές γραμμές αυτό έχει συμβεί στις ΗΠΑ, αυτό συμβαίνει και με το διαδίκτυο. Το θέμα είναι πως οδεύουμε σε έναν παγκόσμιο ολοκληρωτισμό και κανείς δεν ασχολείται ούτε καν στα αστεία.

    Είναι πολύ κρίμα να είναι τόσο μικρή η Γή στο σύμπαν και τόσο μεγάλη η βλακεία των ανθρώπων.

  253. Πισμάνης said

    Εκπληκτικός ο Πίτερ Μάκριτζ. Ούτε γιά μιά στιγμή δέν γλιστρά στό κλασικό κλισέ «ομιλητής τής ελληνικής» άρα «Έλλην».

  254. Tomás de Torquemada said

    #195α

    «…ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ! τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου;» (προς Ρωμαίους* 11,33-34)

    Πάντως, έχω ξεκοκαλίσει ποπ κορν, ξηροκάρπια και φρούτα. Είμαι για σουπερμάρκετ αύριο…

    *Ρωμαίοι κανονικοί, όχι Ρωμιοί, μη μπερδευτεί κανείς.

  255. «Η εν Πόντω ελληνική γλώσσα«

    https://kars1918.wordpress.com/2009/03/11/21-2-2009/

  256. […] https://sarantakos.wordpress.com/2019/10/11/vahit-tursun/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: