Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μια άστοχη κίνηση κι ένα ανεξόφλητο χρέος

Posted by sarant στο 27 Μαρτίου, 2011


Στις αρχές του χρόνου, το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής η οποία θα μεριμνούσε για την επανέκδοση των έργων του Νίκου Καζαντζάκη «σε νέες, επιμελημένες και σχολιασμένες εκδόσεις». Η δωδεκαμελής επιτροπή απαρτιζόταν από πανεπιστημιακούς και ανθρώπους των γραμμάτων, πολλοί από τους οποίους πραγματικά τιμούν τα γράμματά μας, ενώ φαίνεται ότι καθοριστικό ρόλο για την απόφαση του υπουργείου έπαιξε μια Διεθνής Εταιρεία Φίλων του Καζαντζάκη, που είχε συγκεντρώσει μερικές χιλιάδες υπογραφές ζητώντας τη συγκρότηση της επιτροπής που θα προχωρούσε στην επανέκδοση.

Αν και στην ανακοίνωση του υπουργείου αναφερόταν ότι θα γίνονταν σεβαστά τα πνευματικά δικαιώματα των κληρονόμων του συγγραφέα, ήταν φανερό ότι ο δικαιούχος, ο Πάτροκλος Σταύρου, θετός γιος της Ελένης Καζαντζάκη, της δεύτερης γυναίκας του συγγραφέα, δεν είχε ερωτηθεί. Είναι βέβαια αλήθεια ότι τα δικαιώματα του Καζαντζάκη τα διεκδικούσαν δικαστικά και οι εγγονές της αδελφής του συγγραφέα, και κάποιοι θεώρησαν ότι με τη συγκρότηση της επιτροπής θα λυνόταν και αυτή η δικαστική διαμάχη.


Όταν διάβασα τον Γενάρη την ανακοίνωση του υπουργείου και τη σχετική ειδησεογραφία, μου έκανε εντύπωση όχι μόνο η πρωτοφανής επιπολαιότητα να συγκροτηθεί επιτροπή χωρίς να ρωτηθεί ο δικαιούχος, αλλά και η άκαιρη πολυτέλεια να δαπανηθούν σπάνιοι πόροι (διότι όλες αυτές οι επιτροπές κάτι θα στοιχίζουν) για να στηριχτεί η ανάδειξη του έργου ενός συγγραφέα ο οποίος, εδώ που τα λέμε, δεν έχει και πολλήν ανάγκη τη στήριξη από το δημόσιο ταμείο.

Εννοώ ότι το έργο του Καζαντζάκη εκδίδεται και επανεκδίδεται συνεχώς, τόσο στα ελληνικά όσο και μεταφρασμένο, χωρίς οφθαλμοφανή ανάγκη στήριξης, αφού οι πωλήσεις του είναι παραπάνω από ικανοποιητικές, τη στιγμή που υπάρχουν κάμποσοι πολύ μεγάλοι συγγραφείς μας, συγκρίσιμοι με τον Καζαντζάκη, που το έργο τους δεν έχει ακόμα συγκεντρωθεί και που έχουν πολύ μεγαλύτερη ανάγκη την όποια κρατική στήριξη. Θα αναφέρω, ας πούμε, ότι δεν έχουν εκδοθεί τα ποιητικά άπαντα του Βάρναλη ή ότι ο Βάσιας Τσοκόπουλος παλεύει χωρίς καμιά κρατική βοήθεια εδώ και σχεδόν δυο δεκαετίες για να εκδώσει τα διηγήματα του Δημοσθένη Βουτυρά. Φυσικά, και ο Καζαντζάκης έχει κείμενα που δεν έχουν συγκεντρωθεί (αν και κυρίως πρόκειται για επιστολές ή συνεργασίες σε εφημερίδες), αλλά από τους μεγάλους συγγραφείς μας νομίζω ότι είναι αυτός που λιγότερο έχει ανάγκη κρατικής στήριξης, ιδίως σε εποχές όπου τα χρήματα δεν περισσεύουν (ας μην επεκταθούμε τώρα στις αιτίες της έλλειψης πόρων). Τέλος, ενώ πάντοτε είναι χρήσιμες οι σχολιασμένες εκδόσεις, εντύπωσή μου είναι ότι λιγότερο έχει ανάγκη τον σχολιασμό ο Καζαντζάκης απ’ ό,τι άλλοι μεγάλοι συγγραφείς.

Τελικά, ο Άρειος Πάγος δικαίωσε τον κ. Πάτροκλο Σταύρου, ο οποίος εκδήλωσε την αντίθεσή του στην επιτροπή και στην επανέκδοση, κάτι που δεν ήταν έκπληξη αν σκεφτεί κανείς τον προσβλητικό τρόπο με τον οποίο είχαν αναφερθεί οι επικεφαλής της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων στον ίδιο και τις σημερινές εκδόσεις του Καζαντζάκη. Μπορείτε να διαβάσετε εδώ την άποψη του Γιώργου Γιατρομανωλάκη, μέλους της επιτροπής (η οποία, παρεμπιπτόντως, δεν έχει ακόμα συνεδριάσει), και του δικηγόρου τού Πάτροκλου Σταύρου.

Όσο κι αν μερικά από τα δευτερεύοντα επιχειρήματα των μελών της επιτροπής τα βρίσκω βάσιμα, το δίκιο είναι, κατά τη γνώμη μου, με τη μεριά του κ. Σταύρου, τουλάχιστον εφόσον αναγνωρίζουμε ότι είναι θεμιτό να υπάρχουν πνευματικά δικαιώματα. Θυμίζω ότι τα πνευματικά δικαιώματα ισχύουν επί 70 χρόνια μετά τον θάνατο του δημιουργού, δηλ. για τον Καζαντζάκη έως το 2027. Η ρήτρα αυτή πράγματι οδηγεί σε κάποια αποτελέσματα που φαίνονται παράλογα, αφού τα νεανικά έργα μακρόβιων συγγραφέων έχουν μακρότατα δικαιώματα, όπως π.χ. οι Πυθμένες του Βάρναλη που βγήκαν περί το 1905 και θα προστατεύονται από δικαιώματα έως το 2045, αλλά εφόσον το έργο διατίθεται στο κοινό (δηλ. ο δικαιούχος δεν εμποδίζει την έκδοσή του) δεν βλέπω πού βλάπτεται ο αναγνώστης και η μνήμη του συγγραφέα.

Για την πρωτοφανή γκάφα του υπουργείου δεν υπάρχουν δικαιολογίες –οι υπεύθυνοι φέρθηκαν εντελώς ερασιτεχνικά. Και το ειρωνικό είναι ότι η επίσημη Ελλάδα έχει ένα ανεξόφλητο χρέος προς τον Καζαντζάκη, μια και επανειλημμένα το επίσημο ελληνικό κράτος όχι απλώς αμέλησε να υποστηρίξει την υποψηφιότητά του για το βραβείο Νόμπελ αλλά έκανε ό,τι μπορούσε για να την πολεμήσει, είτε αρνούμενη να του ανανεώσει το διαβατήριο είτε στέλνοντας τον Σπύρο Μελά στη Στοκχόλμη να νουθετήσει τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας ώστε να μη δοθεί το Νόμπελ στον εχθρό του καθεστώτος. Εννοείται ότι και η Ακαδημία Αθηνών αρνήθηκε να κάνει μέλος της τον Καζαντζάκη (ή τον Σικελιανό ή τον Βουτυρά) ενώ δέχτηκε στους κόλπους της πολύ υποδεέστερους λογοτέχνες όπως τον Σωτήρη Σκίπη (που δεν ήταν ο χειρότερος απ’ όσους κάθισαν κάτω από το θόλο, αλλά είχε την ατυχία να γίνει ακαδημαϊκός το 1946, την εποχή δηλαδή που συζητιόταν η υποψηφιότητα Καζαντζάκη τόσο για την Ακαδημία όσο και για το Νόμπελ μαζί με τον Σικελιανό).

Λοιπόν, η εθνικόφρων Ελλάδα σαμποτάρισε με κάθε μέσο την υποψηφιότητα Καζαντζάκη για το Νόμπελ. Ένα χαρακτηριστικό δείγμα είναι το παρακάτω δημοσίευμα της Εστίας, που δημοσιεύτηκε στις 31 Αυγούστου 1946. Να σημειωθεί ότι το 1946 η Εστία δεν βρισκόταν στο άκρο δεξιό του φάσματος, όπως σήμερα, ή γενικά όπως τη γνωρίσαμε μετά τη μεταπολίτευση. Ήταν βέβαια μια από τις ναυαρχίδες της εθνικοφροσύνης, αλλά είχε πολύ πιο ακραίες εφημερίδες στα δεξιότερά της. Ιδού το κατάπτυστο σχόλιο (το οποίο, απ’ όσο έψαξα, δεν υπάρχει στο Διαδίκτυο).  Έχω διατηρήσει ορθογραφία και στίξη, εξόν από τα σκουληκάκια:

Μια διεθνής απάτη

Οι δυο ποιηταί του Εάμ –αφού εισέπρατταν επί έτη τα γερμανικά επιδόματα των προδοτικών κυβερνήσεων Τσολάκογλου και Ράλλη– εσκέφθησαν ότι καλόν θα ήτο να εκμεταλλευθούν και την εν τω εξωτερικώ δόξαν της εθνικόφρονος Ελλάδος από τα δύο ιστορικά της «Όχι». Υπέβαλαν, λοιπόν, υποψηφιότητα εις την Στοκχόλμην διά… το βραβείον Νομπέλ!

Και ο μεν κ. Σικελιανός –τον οποίον ο Ελληνικός λαός –εξαιρέσει μικρού κύκλου ιδιωτικών φίλων– αγνοεί ως ποιητήν ή συγγραφέα και γνωρίζει μόνον ως ακατανόητον… μυστηριογράφον, εφρόντισε να περισυλλέξη τας υπογραφάς των Γάλλων λογοτεχνών, τους οποίους είχε φιλοξενήσει, δαπάναις της δόλιας Ελλάδος, όταν παρίστανε τον Απόλλωνα εις τους Δελφούς. Ο δε κ. Νικολάι Καζάν επήρε τας υπογραφάς μερικών εαμικών καθηγητών του Πανεπιστημίου και εξεκίνησε και αυτός διά το βραβείον.

Αλλ’ είναι επιτετραμμένον να αφίνεται ακατατόπιστος η Σουηδική Ακαδημία έναντι τοιαύτης προσπαθείας, η οποία ολίγον διαφέρει της απάτης; Και δεν θα έπρεπεν οι άνθρωποι να ειδοποιηθούν επισήμως ότι και οι δύο αυτοί υποψήφιοι των σφαγέων του Δεκεμβρίου είναι τελείως ξένοι προς την Ελλάδα την οποίαν θα ήθελεν ίσως να τιμήση η Επιτροπή του Νομπέλ;

Θα προσέξατε ότι ο ελληνομέτρης ρουφιάνος θυμάται το εκρωσισμένο ψευδώνυμο του Καζαντζάκη με το οποίο είχε κυκλοφορήσει η γαλλική έκδοση του Τόντα Ράμπα. Θα μπορούσα να σχολιάσω κι άλλο το ελεεινό αυτό κείμενο αλλά προτιμώ να συγκρατηθώ -ίσως γράψω περισσότερα σε σχόλια.

Κλείνοντας, μπορεί να είναι αναμφίβολο το χρέος απέναντι στον Καζαντζάκη, αλλά δεν διορθώνεται με επιπόλαιες και άστοχες κινήσεις.

62 Σχόλια to “Μια άστοχη κίνηση κι ένα ανεξόφλητο χρέος”

  1. Πόσο συμφωνώ μαζί σου… προσυπογράφω. Το δημοσίευμα της Εστίας δεν το ήξερα. Πραγματικά κατάπτυστο. Ο Σικελιανός ακατονόητος μυστηριογράφος! Ε φυσικά. Σιγά να μην καταλάβαιναν την ποίησή του οι συντάκτες του σχολίου… Καλημέρα!

  2. Μαρία said

    Βρε τον κουμπάρο. Κι εγώ ήμουν με τις εγγονές.

  3. Νέος Τιπούκειτος said

    Υπάρχει και ανέκδοτο για την αντίδραση του Βάρναλη στην είδηση ότι ο Σκίπης έγινε ακαδημαϊκός. Ο Βάρναλης και ο Σκίπης, λέει, έπιναν κρασί μαζί, παρόλο που ο πρώτος δεν είχε βέβαια σε καμία υπόληψη τα ποιητικά σκαριφήματα του δεύτερου. «Κυρ Κώστα», λένε του Βάρναλη, «τον Σωτήρη τον κάναν ακαδημαϊκό». Ο Βάρναλης, που είχε ήδη αρχίσει να κουφαίνεται, ρωτάει «Τι τον κάναν;» –«Ακαδημαϊκό.» –«Τιιι;» –«ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΟΟ!» –«Ακαδημαϊκό, ε; Καλά να του κάνουν!»

  4. Νέος Τιπούκειτος said

    Το κείμενο της Χεστίας είναι αριστούργημα. Πρέπει να ομολογήσω, εγώ που σιχαίνομαι τους έλληνες δημοσιογράφους, ότι ο ελληνικός τύπος, όσο να’ναι, έχει κάνει βήματα προόδου από τότε.

  5. ppan said

    Λίγο μεγαλόστομος ο Γιατρομανωλάκης. Δηλαδή αυτή η επιτροπή δουλεύει (ή ΘΑ δουλέψει) για λογαριασμό του Αρείου Πάγου της Λογοτεχνίας;

  6. george said

    Το κείμενο της Εστίας είναι όντως μνημείο αηδίας. Το χειρότερο κείμενο που έχω διαβάσει για τον Καζαντζάκη παραμένει ο (μεταθανάτιος) εξάψαλμος του Καντιώτη, αλλά σίγουρα άλλη βαρύτητα έχει ένας μισότρελος, φονταμενταλιστής ιεράρχης και άλλη η Εστία. Ωστόσο, περί Νικολάι Καζάν, αν δεν κάνω λάθος, πρόκειται για ψευδώνυμο που είχε διαλέξει ο ίδιος ο Καζαντζάκης, στη γαλλική έκδοση του «Τόντα-Ράμπα». Η επίκλησή του από τον δημοσιογράφο της Εστίας μάλλον αποτελεί μομφή για την «ελληνικότητα» και τη «φιλοπατρία» του Καζαντζάκη κι άλλα τέτοια αγαπημένα σπορ των εθνικορφόνων, αλλά δεν είναι εφεύρεσή του.

  7. Espectador said

    Θυμάμαι στον παλιο Ταχυδρόμο της δεκαετίας του 60 που διαβάζαμε μαθητές, είχε γίνει μια αναφορά τότε στις ελληνικές εκδόσεις που «παρευρέθησαν» στην γνωστή έκθεση βιβλίου της Φρανκφούρτης.
    Εγραφε ο Ταχυδρόμος. Και την Ελλάδα εκπροσώπησαν οι συγγραφείς..
    Καζαντζάκης, Καζαντζάκης και…..Καζαντζάκης!
    Ο Καζαντζάκης «κατάφερε» -κυρίως με τα μυθιστορήματα του-Ζορμπάς, καπετάν Μιχάλης, ακόμη και οι αδελφοφάδες ήταν «αποδεκτοί» γιατί κινούνται μέσα σε ένα κλίμα αδελφοσύνης και εξω από τις 2 γραμμές αφήγησης του εμφυλίου-καταφερε λοιπόν να βρίσκεται σε αρκετα χέρια εφήβων της εποχής και σε πολλές δανειστικές βιβλιοθήκες Δήμων. Συμφωνώ ότι δεν έχει ανάγκη περαιτέρω ανάδειξης, σε αντίθεση με τον Βουτυρά π.χ.
    Το κείμενο της Εστίας μοιάζει με τα ποντίκια που έτρωγαν τα παλιά βιβλία ή με εκείνουν που χρησιμοποιούσαν τις σελίδες του για να στρίψουν τσιγάρα. Ακου Νικολάι Καζάν! (ίσως είχαν στο μυαλό τους τον άλλο τον …Ηλία).

  8. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    George, δίκιο έχεις για το Νικολάι Καζάν!

  9. Κι όπως έλεγα τις προάλλες Νίκο, πολύ χρησιμότερο θα ήταν για το ΥΠΠΟ να εκδώσει επιτέλους το ολόκληρο λαογραφικό έργο του Πολίτη που σαφώς έχει μεγαλύτερη επιστημονική αξία από το corpus ενός συγγραφέα, όσο μεγάλο διαμέτρημα κι αν έχει.

  10. Πάντως ο φιλιππικός της Χεστίας είναι αριστούργημα ήδη από την πρώτη του φράση:
    «Οι δυο ποιηταί του Εάμ –αφού εισέπρατταν επί έτη τα γερμανικά επιδόματα των προδοτικών κυβερνήσεων Τσολάκογλου και Ράλλη».
    Τι οίστρος! Τι έκλαμψη ευφυίας!

  11. Μια ακρούλα από τις προσπάθειες να προβληθεί το έργο του Δημοσθένη Βουτυρά δείτε εδώ.

  12. ΣοφίαΟικ said

    Η εντύπωση που μου είχε δώσει η Διεθνής Εταιρία Φίλων κάποτε που είχα γνωρίσει το προεδρείο της ήταν ότι είχαν καλές προθέσες αλλα όχι τις καταλληλότερες γνώσεις για το πως δουλέυει ένας σύλλογος. Υποθέτω ότι ο βασικός στόχος τους ηταν η προωθηση του έργου του Καζαντζάκη στον αγγλόφωνο κόσμο, όμως δε νομίζω ότι έιχαν αντιληφθεί πως λειτουργεί ο αγγλόφωνος εκδοτικός κόσμος, ούτε ο μέσος αναγνώστης. Εννοείται ότι μπορεί να μου έδωσαν απλά λάθος εντύπωση.

  13. Μαρία said

    Πρώτο μέλημα, λέει, η επανέκδοση των έργων.
    http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=376804
    Ποιος ξέρει τι παίχτηκε με το γιο. Ο τωρινός πρόεδρος της εταιρείας είναι απ’ τα ιδρυτικά μέλη της μαζί με την Καζαντζάκη και τον Ανεμογιάννη.

  14. Ανέκαθεν θεωρούσα την Εστία του 65-80 το καλύτερο χιουμοριστικό έντυπο κυρίως για τον τρόπο που παρουσίαζε τις ειδήσεις Ο πρίγκηψ Ρανιέρος του Μονακό μετέβη εις τα Μεδιόλανα», τα αθλητικά «ο Ολυμπιακός ενίκησε τας Καλάμας με 2-1″ ,η τα καλλιτεχνικά » η κατα τα άλλα καλή πλην αριστερά ηθοποιός Βανέσσα Ρεδγρέηβ».
    Πλην όμως είχα παρατηρήσει ότι πολλά «περίεργα» που έγραφε ήταν περιέργως αληθινά όπως π.χ. «ο επονομαζόμενος Βίλλυ Μπραντ» και πράγματι ήταν ψευδώνυμο.
    Δεν ξέρω και δεν είμαι σε θέση να ελέγξω την αξιοπιστία της Εστίας του 46.
    Το Νικολάϊ Καζάν δεν αφήνει καμία αμφιβολία μετά την παρέμβαση του George, αλλά το αν εισέπρατταν τα επιδόματα από τις κατοχικές κυβερνήσεις έχει διαφορά αν είναι ψέμα ή όχι.

  15. Alfred E. Newman said

    Ωραία όλα αυτά Νικοκύρη. Για πληρέστερη παρουσίαση όμως αναμένω μελλοντικό σχολιασμό της υιοθεσίας του Σταύρου από την Καζαντζάκη στα εξήντα του προκειμένου να μπορέσει να του μεταβιβάσει τα δικαιώματα.

  16. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια.

    Αλφρέδο, το είπες εσύ: Η υιοθεσία έγινε όταν ο Σταύρου ήταν σε μεγάλη ηλικία, προφανώς για να γίνει η μεταβίβαση των δικαιωμάτων. Έχουμε άφθονα τέτοια παραδείγματα με άλλα περιουσιακά στοιχεία.

  17. Μαρία said

    15 Σαν τα χιόνια. Αυτό που σκέφτομαι δεν λέγεται δημόσια. Κι ύστερα οι εγγονές είναι συγχρόνως και ανεψιές της Σαμίου, κόρες της αδερφής της.

    Ρε παιδιά, γιατί έχω την εντύπωση οτι ο νόμος απαγορεύει την υιοθεσία ενηλίκου;
    Απο τα ΝΕΑ
    Χθες πάντως, θέση στην υπόθεση της κληρονομιάς των πνευματικών δικαιωμάτων του Νίκου Καζαντζάκη πήρε ο πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων του Νίκου Καζαντζάκη, Γιώργος Στασινάκης, ο οποίος καταφέρθηκε εναντίον του θετού γιου της Ελένης Καζαντζάκη, κ. Πάτροκλου Σταύρου. Τον κατηγόρησε πως έχει επωφεληθεί οικονομικά από τη θετή του μητέρα, την οποία είχε «κλείσει σε χρυσό κλουβί» και δεν τον ενδιαφέρει το έργο του Νίκου Καζαντζάκη. Κάλεσε μάλιστα τους φυσικούς κληρονόμους τού συγγραφέα να διεκδικήσουν την κληρονομιά του. Μάλιστα, όπως είπε, τα χειρόγραφα του συγγραφέα πρέπει να καταλήξουν στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη.

    Μάλιστα, στην Κρήτη αμφισβητείται από πολλούς και η ίδια η υιοθεσία του Πάτροκλου Σταύρου που έγινε το 1983, όταν ο πρώην υφυπουργός της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ήδη σε προχωρημένη ηλικία.
    http://www.kairatos.com.gr/kazantzakiel.htm

  18. Για όσους θέλουν να δουν το δημοσίευμα της Εστίας, εδώ

  19. ΣοφίαΟικ said

    17: κι εγώ νόμιζα ότι απαγορευεται η υιοθεσία ενηλίκου, αλλά ξέρω τόσες περιπτώσεις θετών ενηλίκων που αναλαμβάνουν την πνευματική ιδιοκτησία που τελικά μάλλον επιτρέπεται. Και ξέρω και μία περίπτωση που δεν τους επιτράπηκε γιατί ο σκοπός την υιοθεσίας ήταν να πάρει η θετή ενήλικη τη σύνταξη του θετού γονιού. Ίσως μας διαφωτίσει κανένας με νομικές γνώσεις.

  20. Μαρία said

    18 Ανυπόγραφο.

  21. Μαρία said

    Σοφία, το κοίταξα μετά. Ο νόμος άλλαξε το 96, γιατί γινόταν καταχρήσεις.

    Μελετώντας λοιπόν βρήκα οτι το δικαίωμα υιοθεσίας ενηλίκου περιορίστηκε μόνο στο παιδί του άλλου συζύγου, επειδή είχαν προηγηθεί καταχρήσεις «για τη συγκάλυψη (συνήθως ιδιόρρυθμων) ερωτικών σχέσεων ή για την καταστρατήγηση νόμων φορολογικού λχ ή στρατολογικού χαρακτήρα», επειδή η υιοθεσία ενηλίκων είναι ξένη προς «τη σύγχρονη λειτουργία της υιοθεσίας, που αποσκοπεί στη βελτίωση της θέσης του παιδιού», ενώ εξ άλλου κρίθηκε ως ξένη και προς τις «σύγχρονες διεθνείς τάσεις», με την έννοια οτι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Υιοθεσία δέν προβλέπει καθόλου την υιοθεσία ενηλίκων (δίχως και να την απαγορεύει!), ενώ εξ άλλου αρκετές ευρωπαϊκές χώρες την έχουν καταργήσει ολοσχερώς ή την έχουν περιορίσει σ’ ελάχιστες εξαιρετικές περιπτώσεις[2].
    http://www.kostasbeys.gr/articles.php?s=5&mid=1479&mnu=3&id=18189

  22. #20 Ε, ναι. Βαστάει χρόνια η παράδοση.

  23. sarant said

    21: Ένας φαντάρος στη σειρά μου κανόνισε να τον υιοθετήσει γέρος θείος του ώστε να υπηρετήσει ένα χρόνο αντί για δύο ως προστάτης οικογενείας. Μετά τον φωνάζαμε «το ορφανό». Μετά απολύθηκε.

  24. τυφλός said

    Όντως, υπάρχουν πολλά παραδείγματα υιοθεσίας ενηλίκων προκειμένου να τους κληροδοτηθούν πνευματικά δικαιώματα. Όμως, ο νόμος που αναφέρει η Μαρία (21) με άφησε άναυδη. Ποιος θέτει τα όρια μετά τα οποία οποιαδήποτε ερωτική σχέση μπορεί να θεωρηθεί «ιδιόρρυθμη» και πως αυτή η «ιδιορρυθμία» αποδεικνύεται στο δικαστήριο;

  25. Μαρία said

    24 Δεν λέει τέτοια πράγματα ο νόμος. Αυτοί ήταν κάποιοι απ’ τους λόγους που καταργήθηκε η υιοθεσία ενηλίκων.

  26. Μαρία said

    23 Με τους προστάτες μέχρι και εικονικά διαζύγια ξέρω.

  27. ΣοφίαΟικ said

    Τώρα προβληματίζομαι, γιατί όταν θα φτάσω στα βαθιά γεράματα δεν θα μπορώ να υιοθετήσω κανέναν ενήλικο για να αναλάβει τη συντήρηση του επιστημονικού μου έργου και δεν θα μπορώ να υιοθετήσω ανήλικο γιατί θα είμαι ραμολιμέντο. Οπότε θα χάσει η ανθρωπότητα βελόνι…

  28. rogerios said

    Το ζήτημα της υιοθεσίας ενηλίκου έχει αποτελέσει τα τελευταία χρόνια αντικείμενο τόσων τροποποιήσεων που ακόμη κι οι νομικοί έχουν χάσει τη μπάλα. Εντούτοις, το παρατεθέν άρθρο του Κ. Μπέη δεν διαφωτίζει τόσο τα πράγματα, μια και μαζί με μία από τις τροποποιήσεις περιέχει και άρθρο γνώμης του καθηγητή, με αποτέλεσμα να μην καθίσταται σαφές το τι ισχύει σήμερα (το άρθρο είχε γραφτεί το 1999).

    Επιτρεπόμενη μέχρι το 1996, «η υιοθεσία ενηλίκων περιορίσθηκε με το ν. 2447/1996 (άρθρο 1579 του Αστικού Κώδικα) μόνο στην υιοθεσία από τον ένα σύζυγο ενήλικου τέκνου του άλλου συζύγου. Με το ν. 2915/2001 τροποποιήθηκε το άρθρο 1579 και πλέον η υιοθεσία ενηλίκου είναι επιτρεπτή αν ο υιοθετούμενος είναι συγγενής ως και τον τέταρτο βαθμό εξ αίματος ή εξ αγχιστείας αυτού που υιοθετεί, [διευρύνοντας τον] κύκλο των περιπτώσεων υιοθεσίας ενηλίκων» (βλ. Μ. Ι. Σπυριδάκης «Υιοθεσία ενηλίκων», Α. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα 2006/ βλ. επίσης ΑΠ 17/2008).

    Πάντως, εφόσον η υιοθεσία που συζητούμε έγινε το 1983, τότε δεν υφίστατο καμία σχετική απαγόρευση.
    Επίσης, δεν πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι, όπως εν προκειμένω, μια περίπτωση υιοθεσίας μπορεί να ενέχει στοιχείο αλλοδαπότητας, οπότε πρέπει να ανατρέξουμε στη διάταξη του άρθρου 23 ΑΚ: «Οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη σύσταση και τη λύση της υιοθεσίας ρυθμίζονται από το δίκαιο της ιθαγένειας του κάθε μέρους…». Επομένως, η ικανότητα κάποιου να υιοθετηθεί αν και ενήλικος θα κριθεί σύμφωνα με το δίκαιο της ιθαγένειάς του (βλ. ΑΠ 19/2006), το οποίο μπορεί να επιτρέπει την υιοθεσία ενηλίκου και σε άλλες περιπτώσεις πέραν αυτών που επιτρέπει το ελληνικό ουσιαστικό δίκαιο. Άρα, στην περίπτωσή μας θα έπρεπε να εξετασθεί το κυπριακό δίκαιο. Βεβαίως, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο η περίπτωση επιτρεπόμενης κατά αλλοδαπό δίκαιο υιοθεσία ενηλίκου να προσκρούει στην ελληνική δημόσια τάξη, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή στο πλαίσιο του ελληνικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου.

    Τέλος, να σημειωθεί ότι η υιοθεσία ενηλίκου δεν είναι και τόσο νεκρός θεσμός. Αν κρίνω από την υπόθεση αυτή σε Γερμανία και Αυστρία δεν είναι τόσο σπάνιες οι υιοθεσίες ενηλίκων (με στόχο, μεταξύ άλλων, και τη μετάδοση επωνύμου που παραπέμπει σε τίτλο ευγενείας).

    Αυτά. Ελπίζω η φλυαρία μου να έλυσε κάποιες απορίες. 🙂

  29. Μαρία said

    28 Σαν το Αβέρωφ-Τοσίτσας 🙂

  30. rogerios said

    Μαρία (σχ. 29), περίπου, αν και η προσφεύγουσα της αυστρογερμανικής υπόθεσης μάλλον είχε ξεκινήσει από πολύ χαμηλότερα και οι στόχοι της ήταν πιο ξεκάθαρα οικονομικοί. Εκτός κι αν εννοείς ότι το σχόλιό μου παρέπεμπε υφολογικά ( 🙂 ) στα γραπτά του εκλιπόντος…

  31. Μαρία said

    30 Με τους τίτλους θυμήθηκα απλώς το βαρόνο.

  32. sarant said

    Τι ωραία συζήτηση, ευχαριστώ!

    Όλη αυτή η μανούβρα έχει υποθέτω να κάνει με το γεγονός ότι τα πνευματικά δικαιώματα (νομίζω ότι) δεν μπορούν να μεταβιβαστούν από τον δικαιούχο (όχι τον δημιουργό) με αγοραπωλησία -ή λέω βλακείες;

  33. periousios said

    Δεν θα μπω στη διαδικασία να κρίνω την ορθότητα της υιοθεσίας του κ. Σταύρου. Περισσότερο με ενόχλησε η στάση του κ. Γιατρομανωλάκη στο θέμα της κατάστασης των πνευματικών δικαιωμάτων του Καζαντζάκη. Σκληρός νόμος αλλά νόμος (dura lex sed lex και συγχωρήστε με, αν μετέφρασα κάτι λάθος), έλεγαν οι Λατίνοι και ο κ. Γιατρομανωλάκης, ως πνευματικος άνθρωπος όφειλε να σεβαστεί το νόμο και όχι να λέει, όσα διάβασα στη σχετική παραπομπή. Μου θύμισε κάτι προπονητές, που χάνουν ένα παιχνίδι εξαιτίας της διαιτησίας και λένε μετά στα Μ.Μ.Ε., ότι μπορεί να έχασαν το παιχνίδι αλλά είναι οι ηθικοί νικητές.

  34. Immortalité said

    @32 Μπορεί Νίκο, το περιουσιακό δικαίωμα. Άρθρο 12 Ν2121/1993. Το ηθικό είναι αμεταβίβαστο. Μόνο οι κληρονόμοι.

  35. # 27: Θα μπορείς όμως να παντρευτείς έναν 18χρονο, ας πούμε, για να πάρει τα δικαιώματα, όχι;

    Προφανώς και το θέμα θα προκαλούσε θυμηδία αν δεν ήταν σοβαρό. Εχω παρακολουθήσει τα άλλα δημοσιεύματα, αγνοούσα φυσικά το παλιό άρθρο της Εστίας.

  36. mikoapories said

    @ 21
    Μου έλεγαν φίλοι συνάδελφοι οτι η σχετική νομοπαρασκευαστική επιτροπή, που προχώρησε στη γενικευμένη απαγόρευση της υιοθεσίας ενηλίκου, είχε παρακινηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση κυρίως απο το «κακό παράδειγμα» επώνυμου συμπολίτη μας, ο οποίος, προ ετών, φέρεται να είχε υιοθετήσει τον «αγαπητικό» του.
    Αναφέρεται στον μακαρίτη εθνικό μας μουσικοσυνθέτη;

  37. ΣοφίαΟικ said

    35: Μπορέι, αλλά άμα θέλω να με κληρονομίσει γυναίκα, θα πρέπει να την παντρευτώ και αυτό έχει άλλες επιπλοκές.

    33: Δεν το είπα πιο πάνω, αλλά η αντιδραση του Γιατρομανωλάκη μου θύμησε λίγο αντίδραση ανθρώπου που βλέπει ότι δεν θα πάρει τη δουλειά και την άμοιβή της. Παρεμπιπτόντως, ο Γιατρομανωλάκης έχει αναχθεί σε εθνικό μας επιμελητή λογοτεχνικών κειμένων; Δεν διαθέτουμε κανέναν άλλον;

  38. sarant said

    Ευχαριστώ για τα επόμενα σχόλια!

    Ιμόρ, ευχαριστώ για τη γνωμοδότηση.

  39. τυφλός said

    ΣοφίαΟικ, 37: Δεν είναι απαραίτητος ο γάμος. Πλέον αναγνωρίζονται κληρονομικά, φορολογικά, ασφαλιστικά, ιατρικά δικαιώματα με το σύμφωνο κοινωνικής συμβίωσης. Δεν είμαι σίγουρη ποια από αυτά τα δικαιώματα αναγνωρίζονται με το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα, αλλά έχω διαβάσει περιπτώσεις στο εξωτερικό όπου το υπογράφουν συγγενείς μεταξύ τους για κληρονομικούς λόγους.

  40. @ 32 sarant αναρωτήθηκε «τα πνευματικά δικαιώματα (νομίζω ότι) δεν μπορούν να μεταβιβαστούν από τον δικαιούχο (όχι τον δημιουργό) με αγοραπωλησία -ή λέω βλακείες;»

    Νομίζω, Νικοκύρη, μπορούν να εκχωρηθούν με υπογραφή. Στις ΗΠΑ η διάσημη φωτογράφος Άνι Λίμποβιτζ μεταβίβασε τα πνευματικά δικαιώματα των φωτογραφιών της σε μια εταιρία, προκειμένου να ξεχρεώσει. Ο Μπιλ Γκέιτς έχει αγοράσει τα ψηφιακά (πνευματικά;) δικαιώματα του Μουσείου του Λούβρου και θυμάμαι που κάναμε πλάκα ότι εάν ο Δήμο Σαμοθράκης θέλει να βάλει ως σήμα στον ιστότοπό του τη γνωστή φτερωτή Νίκη, θα πρέπει να πλερώσει δικαιώματα στον Μπίλυ.

  41. betatzis said

    34, 40, Σκύλε !, είσαι πάλι απρόσεχτος στην τάξη !, όλο κοιτάς από το παράθυρο ! Άυριο με τον κηδεμόνα σου 🙂

    (Δεν ξέρω αν είναι καλό σημείο να γράψουμε γενικά περί Καζαντζάκη. Θυμάμαι π.χ. ένα λινκ που μου είχε δώσει – ποιός άλλος, η Μαρία -, για τις επιστολές από την Ισπανία στην Καθημερινή και το Ταξιδεύοντας – Ισπανία. Αν υπάρχει και κάποιος άλλος εκτός από μένα που θεωρεί ενδιαφέρουσα την συζήτηση αυτή, θα το βρούμε και το λινκ).

  42. Αυτά λες;

  43. Τα δικαιώματα του Λούβρου επί της Νίκης της Σαμοθράκης δεν είναι βέβαια δικαιώματα δημιουργού ή κληρονόμου (που ισχύουν μόνο για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα) – είναι δικαιώματα ιδιοκτήτη ενσώματου αγαθού, του συγκεκριμένου αγάλματος, που ισχύουν για όσο το έχει στην κυριότητά του. Είναι ενδιαφέρουσα νομική απορία αν χρειάζεται κανείς την άδεια του Λούβρου ή του … Βατικανού για να χρησιμοποιήσει τη Τζοκόντα ή την επίσης χιλιοχρησιμοποιημένη εικόνα του Θεού που δίνει ζωή στον Αδάμ. Ξέρει κανείς θετικά;

  44. Μαρία said

    42 Ναι.

  45. Το φαρμάκι της «Εστίας» στις δόξες της πρέπει να ήταν κάτι απίστευτο. «Σβωλώφ» έλεγε τον Αλέξανδρο Σβώλο (που ήταν βεβαίως από το Κρούσοβο, αλλά Βλάχος, όχι Σλαβομακεδόνας), «ο αλλήθωρος Σαρτρ και η πόρνη σύζυγός του» (=η Σιμόν ντε Μποβουάρ) έχω ακούσει ότι έγραψε κάποτε, και έχω δει με τα μάτια μου να κατηγορεί το Βίλλι Μπραντ ότι απεμπόλησε τα δικαιώματα της Γερμανίας «εις τους Πολωνούς και τους Σλάβους», πιστός στα δόγματα «της μαρξιστικής προδοσίας». Ο Αλφρέδος θα θυμάται πιθανότατα και άλλα εξίσου γραφικά παραδείγματα.
    Αλλά να πούμε την αλήθεια, και η «Καθημερινή» δεν πήγαινε πίσω ώρες-ώρες. Και γενικά, το μένος του αντιβενιζελικού τύπου κατά του Βενιζέλου – εντυπωσιακά παραδείγματα του οποίου μας έχει επανειλημμένα δώσει ο Νικοδεσπότης – μας φαίνεται απίστευτο σήμερα.

  46. betatzis said

    43. Αυτά. Βλ. ενδεικτικά και εδώ http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=111163

  47. betatzis said

    42 εννοούσα βέβαια

  48. Τι απ’ όλα ψάχνεις;

  49. betatzis said

    48. Δεν ξέρω αν ρωτάς εμένα ή τον 43 που διατύπωσε και αυτός μια άλλη ερώτηση. Αν ρωτάς εμένα, δεν ψάχνω κάτι συγκεκριμένο. Το Ταξιδεύοντας Ισπανία, σε συνδυασμό με τις άλλες πληροφορίες, μου έχει ήδη λύσει κάποιες απορίες. Απλώς αν κάποιος θεωρεί ενδιαφέρουσα και αυτή την πλευρά, ας την σχολιάσει ή ας δώσει και άλλες πληροφορίες ή απόψεις.

  50. sarant said

    43: Θετικά δεν ξέρω, αλλά έχω ακούσει πως χρειάζεσαι άδεια για να βάλεις φωτογραφία του πίνακα.

    45β: Πράγματι!

  51. ip said

    υπάρχει κάποια πληροφόρηση για τον ισχυρισμό της εστίας περί τσολάκογλου και ράλλη;

  52. ἄ, ἀπὸ τὸ Σβωλὼφ καὶ κάτι τέτοια εἶναι ἐμπνευσμένα τὰ σημερινὰ Καρατζαφύρερ κλπ. ἔ, καλὰ παλιιότερα ὁ Τύπος ἦταν γενικὰ πιὸ σκληρὸς σὲ κάτι τέτοια.

  53. sarant said

    51: Για να πω την αλήθεια, δεν ξέρω. Ίσως εννοεί ότι είχαν πάρει κάποια βοήθεια από το κράτος επί Κατοχής. Προσοχή, δεν ξέρω θετικά ότι πήραν, αλλά ξέρω ότι και επί κατοχής το κράτος συνέχισε (υποτυπωδώς) να λειτουργεί και μάλιστα το 1943 υπήρχε αξιόλογη εκδοτική κίνηση.

  54. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Αγαπητέ Νίκο,
    ενώ συμφωνώ σχεδόν με όλα τα επί μέρους σημεία του άρθρου σου, με βρίσκει αντίθετο η (ουσιαστική) σύμπλευσή σου με τον κο Πάτροκλο Σταύρου και, ιδιαιτέρως, τα όσα αναφέρεις στην τρίτη σου παράγραφο.
    Εξηγούμαι: δεν νομίζω ότι «πρόκειται για άκαιρη πολυτέλεια να δαπανηθούν σπάνιοι πόροι…» δεδομένου του ότι στο ακροτελεύτιο σημείο ΣΤ. της υπ’ Αριθμ. ΥΠΠΟΤ/ΔΙΟΙΚ/ΤΔΠΕΦ/553/27.12.2010 Απόφασης του Υπουργείου Πολιτισμού, την οποία φαίνεται να γνωρίζεις, αναφέρεται ρητά ότι «η Επιτροπή δεν θα είναι αμειβόμενη και οι εργασίες της θα πραγματοποιούνται εντός του κανονικού ωραρίου εργασίας της οικείας Υπηρεσίας».
    Εξ άλλου, προηγουμένως (στο Θ.) «υπογραμμίζεται ότι με τις νέες αυτές εκδόσεις ή επανεκδόσεις δεν θίγονται στο ελάχιστο τα πνευματικά δικαιώματα που ανήκουν στους νομίμους δικαιούχους» (:στον κο Σταύρου, εννοεί, αλλά και αυτή η «νομιμότητα», όπως και στη συζήτηση φάνηκε, έχει τεθεί προ πολλού εν αμφιβόλω, ακόμη και από τους συμπατριώτες του κου Σταύρου).

    Την σύσταση της Επιτροπής υπαγόρευσε η ανικανότητα του «δικαιούχου» να προωθήσει και να διαδώσει το έργο ενός δημιουργού, του οποίου, νόμιμα ή παράνομα (υπάρχει, άραγε, Δικαιοσύνη για να κρίνει;) υπήρξε κληρονόμος.

    Η αρνητική στάση του κου Σταύρου και η εν γένει ανικανότητά του να κάνει εδώ και χρόνια ό,τι έπρεπε να κάνει, ήταν αυτό που οδήγησε την Ελληνική Πολιτεία στο να τον αγνοήσει κατά την σύσταση της Επιτροπής, αφού η στάση του ήταν και δεδομένη και δηλωμένη.

    Τώρα, μετά και την «αμετάκλητη απόφαση του Αρείου Πάγου», βρισκόμαστε εκεί που βρισκόμαστε επί δεκαετίες: στο μηδέν.

  55. sarant said

    Γιώργο καλημέρα,

    Μπορεί να πέφτω έξω στο άρθρο μου και σε διαβεβαιώνω ότι δεν έχω καμιά γνωριμία ή άλλη σχέση με τον κ. Σταύρου, αλλά επιμένω ότι είναι πολυτέλεια να φτιαχτεί επιτροπή για να προωθήσει το έργο του Καζαντζάκη, που ίσως είναι ο Έλληνας συγγραφέας με τις περισσότερες πωλήσεις, ίσως και ο πιο μεταφρασμένος στο εξωτερικό. Δεν θα αμείβονται βέβαια τα μέλη της, αλλά εγώ δεν είπα κάτι τέτοιο, είπα ότι οι επιτροπές κάτι στοιχίζουν ακόμα κι αν τα μέλη τους προσφέρουν άμισθα τις υπηρεσίες τους. Όσο για την απασχόληση των υπαλλήλων υποστήριξης, δεν θα ήταν καλύτερο αυτοί οι σπάνιοι πόροι να διατεθούν π.χ. για τη συγκέντρωση των έργων του Βάρναλη;

    Επίσης, η παράγραφος Θ. νομίζω ότι είναι οξύμωρη.

  56. Οι αμοιβές μιας επιτροπής είναι ένα πράγμα· τα έξοδα κίνησης των μελών της -και οι πιθανές υπερωρίες, όχι υποχρεωτικά των μελών, αλλά αυτών που τα επικουρούν- είναι ένα άλλο 😉

  57. Και στην Εσπερίαν.

  58. Μαρία said

    Το βάζω εδώ για Μπετατζή και κάθε ενδιαφερόμενο.
    Άρθρο του Κ.Δημάδη, Τέχνη και εξουσία. Παρατηρήσεις σε τέσσερα ταξιδιωτικά έργα του Νίκου Καζαντζάκη.

    Click to access Dimadis-TomosKazantzaki-2011.pdf


    απο τον τόμο:
    http://www.eens.org/?p=2336

  59. Μπετατζής said

    Mαρία τώρα το είδα, ευχαριστώ. Πιο πολύ ταυτίζομαι με τον Καρβούνη στην υποσημείωση. Ο Κ. κατά τη γνώμη μου έψαχνε συνεχώς κάποια ικανοποιητική ολιστική θεωρία (φυσικά δεν ξέρω αν είναι δόκιμος όρος, εννοώ μια θεωρία που να ισχυρίζεται ότι τα εξηγεί όλα και ότι έχει απάντηση για όλα), για αυτό μεταπηδούσε πολυ εύκολα από Βούδα σε Νίτσε και από κομμουνισμό σε φασισμό και τούμπαλιν, συν τις κρίσεις προσωπολατρείας που τον έπιαναν.

  60. sarant said

    Κι εγώ τώρα το είδα, κι εγώ ευχαριστώ!

  61. Μαρία said

    Ο Σταύρου μας άφησε χρόνους.
    http://www.efsyn.gr/?p=182593

  62. sarant said

    Ναι, εδώ και καιρό δεν ήταν καλά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: