Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αυτοί μας παίρνουν τις δουλειές, αυτές μας παίρνουν τους άντρες!

Posted by sarant στο 25 Νοεμβρίου, 2011


 

Σκαλίζοντας (ηλεκτρονικά πάντοτε) παλιές εφημερίδες, βρίσκω το εξής απόσπασμα, από μια φιλοβασιλική εφημερίδα της δεκαετίας του 1920:

Το Σκοπευτήριο της Καλλιθέας (φωτογρ. παρμένη από την ιστοσελίδα του Δήμου Καλλιθέας)

Καλλιθέα

Η Καλλιθέα έχει κατακτηθεί από τους πρόσφυγας. Δεν υπάρχει μία γωνία του ωραίου προαστίου το οποίον [sic] να μη έχει θίξει ο προσφυγισμός. Εις την μικροσκοπικήν πόλιν η οποία εκτίσθη εις τον περίβολον του Σκοπευτηρίου έχουν συσσωρευθεί εκατοντάδες οικογενειών αι οποίαι αυξάνονται και πληθύνονται ως η άμμος της θαλάσσης. Και γράφουν αι προσφυγικαί αυταί οικογένειαι εις άλλας άλλαχού της Ελλάδος εγκατεστημένας.

«Δεν ημπορείτε να φαντασθείτε πόσο περνάμε καλά εδώ εις την Καλλιθέα. Ελάτε και σεις, σας περιμένομε. Κάποια γωνίτσα θα ευρεθεί και για σας».

Και νέοι πρόσφυγες καταφθάνουν καθημερινώς εις Καλλιθέαν. Οι άνδρες κατέκτησαν το εμπόριον του προαστίου και αι γυναίκες περιορίζονται να κατακτήσουν τας καρδίας των ανδρών.

Το υπουργείον της Περιθάλψεως δεν έχει γνώσιν των γινομένων. Ενώ εις την μικράν πόλιν του Σκοπευτηρίου καλλιεργείται με τόσην επιμέλειαν το άνθος του έρωτος, πέριξ της πόλεως καλλιεργείται η πανώλης.

Και οι Καλλιθεάται περιμένουν την εξ ύψους σωτηρίαν.

Υπογράφει ο Ρεπόρτερ. Εκ πρώτης όψεως, δεν είναι τίποτα το πολύ αξιοπερίεργο, οι δεξιές εφημερίδες ήταν σφόδρα αντιπροσφυγικές, έχουν γράψει πολύ χειρότερα (και μερικά τα έχουμε παρουσιάσει εδώ, τότε με την Αφγανιστανούπολη).

Το ενδιαφέρον όμως είναι πότε γράφονται αυτές οι γραμμές. Όχι το 1923 ή το 1924 ή αργότερα, αλλά… τον Αύγουστο του 1922, συγκεκριμένα στις 18.8.1922 στην εφημερίδα Πρωτεύουσα -δηλαδή λίγες μέρες πριν σπάσει το μέτωπο στη Μικρασία και αρχίσει η άτακτη φυγή του στρατού, η καταστροφή, το κάψιμο της Σμύρνης, η προσφυγιά.

Ποιοι πρόσφυγες λοιπόν; Οι λιγοστοί, οι ελάχιστοι που είχαν μπορέσει να φύγουν (γιατί από μια στιγμή και μετά οι ελληνικές αρχές απαγόρεψαν στους μικρασιάτες Έλληνες να έρχονται στην Ελλάδα). Βλέπουμε δηλαδή πόσο χαμηλό ήταν το όριο της ανοχής του Έλληνα εθνικόφρονα απέναντι στους πρόσφυγες ακόμα και τον καλό καιρό, όταν (φαινομενικά) όλα πήγαιναν μια χαρά στο μέτωπο. Βέβαια, οι εθνικόφρονες επίστρατοι στα Νοεμβριανά του 1916 δεν είχαν αρκεστεί σε φραστικές επιθέσεις κατά των τότε προσφύγων, είχαν κάνει κανονικό πογκρόμ· από αυτή την άποψη, έχουμε πρόοδο. Και βέβαια, σήμερα βρίσκονται στην κυβέρνηση οι απόγονοι των τραμπούκων του 1916, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Με την ευκαιρία, όμως, να πούμε και λίγα πράγματα για την Καλλιθέα (τα οποία τα οφείλω στον τοπικό ανταποκριτή του ιστολογίου), που οφείλει τη φυσιογνωμία της στους πρόσφυγες του 1922, που τη μεταμόρφωσαν από ασήμαντο συνοικισμό σε ρωμαλέα πόλη. Το Σκοπευτήριο, στα πέριξ του οποίου είχαν εγκατασταθεί οι πρόσφυγες, δεν υπάρχει πια. Είχε χτιστεί στα τέλη του 19ου αιώνα από την Ελληνική Σκοπευτική Εταιρεία, χρησιμοποιήθηκε στους Ολυμπιακούς του 1896, ενώ με τη μικρασιατική καταστροφή χρησιμοποιήθηκε (πιθανώς και το ίδιο το κτίριο και όχι μόνο ο περίβολός του) σαν χώρος εγκατάστασης πρόχειρων προσφυγικών καταυλισμών. Μετά, το Σκοπευτήριο μεταφέρθηκε στην Καισαριανή και στην Κατοχή έγινε θυσιαστήριο της λευτεριάς.

Στο χώρο του Σκοπευτηρίου της Καλλιθέας χτίστηκε γυμνάσιο, ενώ στη γύρω περιοχή δημιουργήθηκε ο κεντρικός προσφυγικός συνοικισμός της Καλλιθέας, από τον οποίο ελάχιστα ίχνη μένουν σήμερα. Στην Κατοχή το κτίριο του γυμνασίου μετατράπηκε σε φυλακή από τους Γερμανούς. Μετά την Κατοχή, χρησίμεψε για μικρό διάστημα ως τόπος κράτησης των κατηγορουμένων για δοσιλογισμό, κι όταν σταμάτησαν τα χωρατά μετατράπηκε, από το 1949, σε γυναικείες φυλακές. Αργότερα, στη θέση των γυναικείων φυλακών χτίστηκε γυμνάσιο θηλέων. Όταν ήμουν μαθητής, στο κτίριο αυτό συστεγάζονταν τα δύο, τότε, εξατάξια γυμνάσια θηλέων της πόλης. Σήμερα στον ίδιο χώρο υπάρχει σχολικό συγκρότημα, που το λένε «τα Σχολεία στον Άγιο Νικόλαο», με 3 γυμνάσια και 2 λύκεια. Βρίσκεται πάνω στη Θησέως, λίγο μετά τη Δαβάκη, αμέσως μετά την εκκλησία του Αγ. Νικολάου, στο αριστερό χέρι όπως πηγαίνει κανείς προς τη θάλασσα. Ως ανάμνηση του Σκοπευτηρίου, η κάθετος στη Θησέως εκεί που τελειώνουν τα σχολεία λέγεται οδός Σκοπευτηρίου.

Οι δυο άλλοι προσφυγικοί συνοικισμοί της Καλλιθέας είναι πολύ περισσότερο εμφανείς, αφού έχουν διατηρηθεί πολλά αρχικά χτίσματα.

Στα Παλιά Σφαγεία η προσφυγική γειτονιά υπάρχει ακόμα, μένουν εκεί κυρίως οι απόγονοι και οι οικογένειες των παλιών προσφύγων. Το Δεκέμβρη του ’44 η περιοχή θεωρούνταν τόσο κόκκινη ώστε βομβαρδίστηκε αδιακρίτως από τους Άγγλους, που είχαν ανεβάσει βαριά όπλα στου Φιλοπάππου. Τις δεκαετίες του ’70 και του ΄80 παρέμενε προπύργιο του ΚΚΕ, που έχει ακόμα μεγάλη δύναμη. Το ’90 ήρθαν και πολλοί Αλβανοί (είχαν αδειάσει κάμποσα σπίτια, απ’ όσους μεγαλοπιάστηκαν ή έφυγαν για διάφορους λόγους). Αλλά δεν έκαναν χωριστό γκέτο, μπήκαν ανάμεσα, κι έχουν άριστες σχέσεις με τους ντόπιους.

Απεναντίας, στις Τζιτζιφιές (ανάμεσα στη Θησέως και στον πρώην Ιππόδρομο), οι παλιές προσφυγικές οικογένειες έχουν φτιάξει (στις περισσότερες περιπτώσεις) νέα καλύτερα σπίτια γύρω απ’ τα καθαυτό «προσφυγικά». (Λόγω της διαφορετικής κατασκευής τους, δεν έχουν μεγάλες δυνατότητες για επέκταση ή βελτίωση.) Οπότε, στα παλιά προσφυγικά, πέρασαν πρώτα οι Ρωσοπόντιοι, συν διάφοροι άλλοι Ανατολικοί, ενώ σήμερα μένουν εκεί κυρίως Αιγύπτιοι. Έχουν φτιάξει δικό τους χωριό πια, με δικά τους μαγαζιά. Η συγκέντρωσή τους έχει να κάνει με το ότι οι περσότεροι δούλευαν στον Ιππόδρομο – επίσης σε ψαροκάικα.

50 Σχόλια to “Αυτοί μας παίρνουν τις δουλειές, αυτές μας παίρνουν τους άντρες!”

  1. Nicolas said

    Ουδέν νεώτερον, ο λόξιγκας του 20ου αιώνα συνεχίζεται (και να μην πούμε μη χειρότερα).

  2. Πρόσφιγκες, παιδί μου, πρόσφιγκες! Κι όσο για τις Ζμυρνιές, είναι αυτές κάτι παστρικιές…

  3. Γλωσσολάγνος said

    Πολύ ενδιαφέροντα τα ιστορικά στοιχεία περί της Καλλιθέας, και ειδικότερα σχετικά με το Σκοπευτήριο. Φέτος έχω πάρει απόσπαση στην Αττική και διδάσκω σ’ ένα από τα Γυμνάσια «του Αγίου Νικολάου». Αίφνης λοιπόν το όλο σκηνικό απέκτησε και ιστορική προοπτική, την οποία δεν είχε τύχει να γνωρίσω μέχρι τώρα. 🙂

  4. lali said

    Οι απόγονοι των τραμπούκων του 1916 που λές μας κυβερνάνε χρόνια, και η Ευρώπη γνωρίζει ότι οι γονείς τους ήταν τραμπούκοι και για αυτό τους παίζει, και γι αυτό δεν μπορούν οι γιοί ή ανιψιοί τραμπούκων να απαιτήσουν. Βέβαια τι ψάχνεις , άς γραφτεί πρώτα η αληθινή ελληνική ιστορία και τα ξαναλέμε…….

  5. Νέο Kid Στο Block said

    Παραφράζοντας τη διάσημη ρήση του Κένεντυ στο Βερολίνο, λέω:
    Ich bin ein Fluechtling! (Είμαι πρόσφυγας!)
    Αν το μαθαίναμε αυτό από παιδιά, σαν προσευχή ,ο κόσμος θα ήταν ίσως λίγο καλύτερος και σίγουρα λιγότερο ρατσιστικός και φοβικός.
    Τους χαιρετισμούς και τη συμπάθειά μου σε όλους τους συνοδοιπόρους πρόσφυγες, ανά την υφήλιο.

  6. Άραγε ποιο ήταν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της μικροσκοπική[ς] πόλ[εως] η οποία εκτίσθη εις τον περίβολον του Σκοπευτηρίου; Πριν την καθαυτό προσφυγιά, εννοώ.

  7. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Δεν το ξέρω αυτό…

  8. tamistas said

    Οι Αλβανοί μετανάστες στην Ελλάδα δεν δημιούργησαν γενικά γκέτο ή, τέλος πάντων, δεν είχαν την τάση να συγκεντρώνονται σε γειτονιές, όπως συνέβη με άλλους μετανάστες.
    Πάντως (σχετικά με το «αυτές μας παίρνουν τους άντρες…»), εντυπωσιάστηκα όταν έμαθα ότι Ελληνίδες σε αγροτική περιοχή τής Εύβοιας ανταγωνίζονται στις γνωριμίες με νεαρούς Αλβανούς μέσω φέισμπουκ.

  9. LandS said

    #8

    Άντε μετά να μείνει καθαρότητα στη φυλή μας. (Προσοχή: Όχι «να μείνει καθαρή η…» να «μείνει καθαρότητα στη…» )

  10. Προσκυνώ, διότι εκεί πήγα γυμνάσιο και λύκειο και κανένας ποτέ δεν μας μίλησε για την ιστορία του χώρου που ήταν το σχολείο μας για 6 χρόνια…

  11. Μπετατζής said

    5. Νέο κίντ, αυτό με την προσευχή, μου θύμισε τη Στέλλα Πρωτονοτάριου, διευθύντρια σε δημοτικό σχολείο της Γκράβας Αττικής, που είχε αντικαταστήσει το Πάτερ Ημών με κατανοητούς στίχους του Ρίτσου, για να μπορούν να συμμετέχουν στην πρωινή προσευχή όλα τα παιδιά. Διώχθηκε από τη θέση της, σύρθηκε κατηγορούμενη στα ποινικά δικαστήρια για το έγκλημα της διδασκαλίας σε έξτρα ώρες ελληνικών στα παιδιά και αθωώθηκε. Το πείραμά της όμως στη Γκράβα, απ΄ ό,τι ξέρω, το σταμάτησαν.

    http://archive.enet.gr/online/online_fpage_text/id=73285280,87458848,95022496,8065632,13794272
    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=124108

  12. sarant said

    10: Δημήτρη Στεργίου, το πιστεύω ότι δεν σας είπαν -αλλά κρίμα, γιατί έχουν και τα κτίρια την ιστορία τους και πρέπει να την ξέρουμε…

  13. Μπετατζής said

    Συνέχεια από το 11, οι στίχοι που λέγονταν σα πρωϊνή προσευχή : Καλέ θεούλη/εμείς είμαστε καλά./Κάνε εσύ καλέ θεούλη/να ‘χουν όλα τα παιδάκια/ένα ποταμάκι γάλα/μπόλικα αστεράκια/μπόλικα τραγούδια./ Κάνε εσύ καλέ θεούλη/να ‘ναι όλα καλά/έτσι που κι εμείς/να μη νιώθουμε ντροπή/για την τόση μας χαρά.

  14. Κοσμάς Θέμελης said

    #11: Ειναι απο τα απολυτως εξωφρενικα που γινονται στην Ελλαδα και περνούν σχεδόν απαρατηρητα… Φαντασου…να διωκεται εκπαιδευτικος, επειδη προσφερει εξτρα διδασκαλια… Νομιζω οτι δικασθηκε επειδη χρησιμοποιουσε αιθουσες χωρις άδεια, ή κατι παρομοιο. Γενικα τα θεματα που εχουν σχεση με το «θείο», ή μάλλον με την Εκκλησία αντιμετωπίζονται με μεγαλη υποκρισια απο την πολιτεια.
    Θυμαμαι οταν ερωτηθηκα απο την Δ/ντρια Λυκειου της δευτερης κορης μου για το θρήσκευμά της και απαντησα «Βαλτε παύλα»…το τι ακουσα περι «εγκυκλιων» της Υπουργου Παιδειας κ.λπ. δεν λεγεται… Το μονο που κατορθωσα να της πω ενδιαμεσως ηταν «κατι λεει το Συνταγμα που δεν ταιριαζει φαινεται με την εγκυκλιο. Η εγκυκλιος δεν ειναι κάν νομος». Η Δ/ντρια ηταν συζυγος δικηγορου, εξυπνη και ακουσα και «αριστερη». Οχι οτι φταιει η γυναικα βεβαια…

  15. #14: Έπρεπε να της πεις ότι η κόρη σου είναι Jedi – http://en.wikipedia.org/wiki/Jediism . Νομίζω ότι η φάτσα της μετά από αυτό θα ήταν ανεκτίμητη!

  16. physicist said

    Ακόμα κι αν διαφωνώ με θέσεις του Νίκου όταν στο ιστολόγιό του ανεβαίνουν πολιτκά θέματα, και μάλιστα όχι σπάνια, άρθρα σαν κι αυτό είναι χρυσάφι: ιστορικά ντοκουμέντα με μεγάλη σημασία για το σήμερα, που ενώ δεν είναι κρυμμένα ούτε κατά βάση απρόσιτα παραμένουν άγνωστα. Αυτή την προοπτική για το μέλλον που μας δίνει μια ματιά στο παρελθόν, και που θα ‘πρεπε να είναι γνωστή σε όλους μας αλλά δεν είναι, αυτήν κερδίζω τακτικά από τις αναγνώσεις μου εδώ. Μπράβο Νίκο!

  17. Δημήτρης Φύσσας said

    Μπράβο Νίκο. Πρωτότυπος, ακριβής και άξιος αθηναιογράφος.

  18. sarant said

    Φυσικέ, με κολακεύεις 😉

    Δημήτρη Φύσσα, εσύ σ’ αυτόν τον τομέα έχεις γράψει πάρα πολλά και πολύ καλά.

  19. ΣοφίαΟικ said

    Παρεμπιπτόντως, Νίκο, το χωριό των παπούδων μου ήταν και είναι κόκκινο μέχρι κόκαλλο και εντούτοις υπήρχε γενικό αντιπροσφυγικό κλίμα (τεκμηριωμενα). Πώς ερμηνέυεται το οξύμωρο; Οι χωριανοί επηρεάζονταν απο τον εθνικόφρονο τύπο;

    ΥΓ Δεν περιμένω απάντηση, απλά αυτές οι γενικεύσεις σου ντε και καλά όλοι οι δεξιοί κακοί, οι αριστεροί άγιοι χαλάνε το γράψιμό σου. Και δεν αντιλαμβάνομαι τι εξυπηρετούν τον 21ο αιώνα πέρα από το να δείξουν ότι για ορισμένους δεν έχει έρθει ακόμα το 1989.

  20. sarant said

    19: Ποιο χωριό;
    Δεν υπάρχει οξύμωρο -εσύ μιλάς για τον απλό κόσμο, εγώ μιλάω για τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης (δεξιές εφημερίδες) ή τους παρακρατικούς επίστρατους.

    Στον απλό κόσμο, υπήρξανε και αριστεροχώρια που δείξανε αντιπροσφυγική στάση (αν και, επίτρεψέ μου να σου πω, αριστεροχώρια το 1920 θα ήταν σπανιότατο είδος), υπήρξανε και δεξιοχώρια που έδειξαν αλληλεγγύη. Και για να μην πάμε μακριά, θα θυμάσαι ίσως τα επεισόδια κατά των τσιγγάνων στη Νέα Κίο, προσφυγοχώρι και αριστεροχώρι.

  21. Servitoros said

    Παρεμπιπτόντως, Νίκο, το χωριό των παπούδων μου ήταν και είναι κόκκινο μέχρι κόκαλλο και εντούτοις υπήρχε γενικό αντιπροσφυγικό κλίμα (τεκμηριωμενα). Πώς ερμηνέυεται το οξύμωρο; Οι χωριανοί επηρεάζονταν απο τον εθνικόφρονο τύπο;

    Γιατί ο εποικισμός του αγροτικού χώρου από τους πρόσφυγες δεν είχε καμία σχέση με την εγκατάσταση των προσφύγων στις πόλεις. Ητάν αποτέλεσμα κεντρικού σχεδιασμού με επιλογή τψν προσφύγων που θα εγκατασταθούν με βάση τα εθνικά τους φρονίματα με σκοπό την αλλοίωση των εκλογικών αποτελεσμάτων (βλ. π.χ. πως παραδοσιακά αριστερά χωριά μετά την εγκατάσταση των προσφύγων γίνονται 50-50 ή ακομά και κυριαρχούμενα από την δεξιά) καθώς και την επιτήρηση του ντόπιου πληθυσμού (βλ. την εγκατάσταση προσφύγων στα σλαβόφωνα χωριά της Μακεδονίας). Και βέβαια εγκατάσταση με δέλεαρ γη που δημιούργησε ακόμα μεγαλύτερες αντιθέσεις μεταξύ γηγενών και προσφύγων.

  22. Κύριε Σαραντάκο, καιρό τώρα διαβάζω τα τόσο ενδιαφέροντα κείμενά σας, αλλά πρώτη φορά σήμερα σας αφήνω ένα σχόλιο. Με συγκινήσατε με την αναφορά σας στην Καλλιθέα, τη συνοικία που κι αν δε με «γέννησε» (Κυψελιώτισσα γεννήθηκα), με μεγάλωσε όμως και σ’ αυτήν άρχισα να αποκτώ συνείδηση του κόσμου.

    Τέλειωσα, ξέρετε, το 1981 το Γ΄ Λύκειο Καλλιθέας – το ένα από τα δυο σχολειά που λειτούργησαν κι εξακολουθούν να λειτουργούν στον χώρο του παλιού Σκοπευτηρίου, μετέπειτα γυναικείων φυλακών, το ένα απ’ τα σχολεία στον Άγιο Νικόλαο. Λίγα πράγματα γνώριζα απ’ όσα αναφέρετε. Ήξερα για τις γυναικείες φυλακές αλλά όχι κι όλες τις άλλες λεπτομέρειες (ας μην επαναλάβω εδώ τα όσα γράψατε). Έτσι το άρθρο σας μου δίνει σημαντικές πληροφορίες και με προτρέπει ν’ αναζητήσω κι άλλα ιστορικά στοιχεία για την πολύπαθη Καλλιθέα.

    Σας ευχαριστώ πολύ.

  23. Κοσμάς Θέμελης said

    Καλα ολα αυτα κύριε Σαραντάκο, αλλά νομίζω οτι εφόσον «μιλησα στην καρδια σας», θα πρέπει να οργανωσετε ταχεως τραπέζι προβληματισμου των παικτών του μπλογκ…Αντε, άγιες μέρες έρχονται, πάλι άποκοι θα την βγάλουμε;;

    Απο αυτά που εχω ακούσει και διαβασει, υπήρχε γενικο αντιπροσφυγικό κλιμα, δεν οριζοταν μέ όρους δεξιας/αριστερας. Και φυσικα, υπηρχαν και τοπικα θεματα. Στην Β. Ελλαδα υπήρχε ισως και το θεμα που θετει ο φιλος πιο πανω, δηλαδη αλλαγης των πολιτικών συσχετισμών, νομιζω και υποσχεσεις αναδασμων υπερ των «παλαιων» που δεν τηρηθηκαν λόγω προσφύγων κ.λπ. Αλλά σκεφτομαι, σε μια φτωχή χωρα όταν έρχεται τέτοιο μεγάλο κυμα προσφύγων, αναμενομενα ειναι αυτα.

    Θυμηθηκα επί τη ευκαιρία και τα «πρσφυγικά» του Φιλοπαππου, που ειναι υπεροχα πετρινα σπιτια σε εξαιρετικο σημειο και εχουν νομιζω καποιο περιεργο νομικο καθεστως. Δεν ξερω τι συμβαινει με αυτα.

  24. ΣοφίαΟικ said

    20-21: χωριό – προάστειο των Πατρών, στο οποίο δεν υπήρξε προσφυγική εγκατάσταση (υπήρχαν πρόσφυγες στο δίπλανό χωριό που ήταν και το μεγαλύτερο της περιοχής και διέθετε σχολεία κλπ για τη φιλοξενεία προσφύγων).
    Οπότε μην ονειρέυεστε Σερβιτόρε μακεδονίτικα σλαβοχώρια.

    Νίκο, αν όχι αριστεροί τότε τουλάχιστον μη- εθνικόφρονες. Και δε με πείθει ο διαχωρισμός σου σε απλό λαό και πνευματική ηγεσία. Στο συγκεκριμένο ζήτημα χρεια΄ζονται ακι οι μεν και οι δε.

  25. π2 said

    Εεεεεπ, τι εννοείς, Νίκο; Έχει κι άλλον τοπικό ανταποκριτή το ιστολόγιο; Κι εγώ Καλλιθεώτης είμαι, κι εγώ έχω φοιτήσει στο γυμνάσιο και Λύκειο του παλιού Σκοπευτηρίου (στην εποχή μου ήταν δύο αρχικά γυμνάσιο και λύκεια, που χωρίστηκαν στα δύο για να μπορέσει κάποιος υπουργός να πει ότι διπλασίασε τον αριθμό των γυμνασίων της Αθήνας).

    Πολλά για την Καλλιθέα εδώ.

    Για τους πρόσφυγες: η ιστορία επαναλήφθηκε πιο πρόσφατα. Στην Καλλιθέα υπήρχε μια μικρή σταθερή ροή ελληνοφώνων και μη οικονομικών προσφύγων από την τότε ΕΣΣΔ, με αποτέλεσμα όταν άνοιξε η κάνουλα της οικονομικής μετανάστευσης τη δεκαετία του ’90, πολλοί να εγκατασταθούν εδώ, επειδή είχαν συγγενείς.

    Στις Τζιτζιφιές, από τα αρχικά προσφυγικά χαμόσπιτα είχαν διατηρηθεί αρκετά μέχρι που αποφασίστηκε η απομάκρυνση του ιπποδρόμου. Τότε η αξία της γης ανέβηκε απότομα (και παραμένει υψηλή), χτίστηκαν πολλές νέες πολυκατοικίες, ορισμένες πολυτελείς, και απέμειναν τα χαμόσπιτα στα οικόπεδα που δεν είναι άρτια. Το περίεργο αποτέλεσμα είναι πως, σε διάφορες γωνιές των Τζιτζιφιών συνυπάρχουν πολυτελείς νεόδμητες πολυκατοικίες με φροντισμένες παλιές μονοκατοικίες και μισογκρεμισμένα μονώροφα ή διώροφα με Αιγυπτίους (και Σύριους) κυρίως ενοίκους. .

  26. LandS said

    #19 Τουλάχιστον στην Αθήνα-Πειραιά, όπου υπήρχε πολυάριθμο προσφυγικό στοιχείο, (και ιδιαίτερα Ποντιακό, χωρίς να υποτιμούμε τους άλλους Μικρασιάτες) αναπτύχθηκε έντονο ΕΑΜικό κίνημα, αλλά και μετά στα Δεκεμβριανά ο εφεδρικός ΕΛΑΣ των περιοχών αυτών έπαιξε σημαντικό ρόλο.
    Μεταπολεμικά είχαν παράδοση στην ανάδειξη αριστερών δημάρχων.
    Δραπετσώνα, Κερατσίνι, Κοκκινιά, Καλλιθέα, Ν. Σμύρνη, Καισαριανή κλπ.

    Δεν ξέρω αν σε κάποια αριστεροχώρια οι πρόσφυγες είχαν κακή υποδοχή, αλλά αποδείχτηκαν άριστοι στο να δημιουργούν οι ίδιοι αριστερές συνοικίες.

  27. ππ said

    Πολύ ωραίο και συγκινητικό.

  28. sarant said

    22: Σας ευχαριστώ πολύ, με κολακεύετε!

    24: Κι έπειτα, το ιδιάζον στοιχείο της σημερινής ανάρτησης είναι ότι το συγκεκριμένο αντιπροσφυγικό άρθρο γράφτηκε πριν έρθει το μεγάλο κύμα των προσφύγων.

    25: Πιδύε, δεν το ήξερα -αλήθεια, πως λέμε: Καλλιθεάτης, Καλλιθιώτης, Καλλιθεώτης;

  29. π2 said

    Και τα τρία λέγονται και γράφονται, οι περισσότεροι νομίζω πως λένε Καλλιθιώτης (ακόμη κι όταν γράφουν Καλλιθεώτης, όπως έγραψα εγώ).

  30. π2 said

    Κι όσοι δεν έχουν δει το βιντεάκι για μια (μελλοντική) γωνιά της Καλλιθέας:

  31. msm said

    #26
    οι Ποντιοι δεν ειναι Μικρασιατες

  32. Ευχαριστώ τον ακαταπόνητο Νικοκύρη για το ωραίο κείμενο. Έχω υπηρετήσει στα σχολεία που χτίστηκαν στο χώρο του Σκοπευτηρίου Καλλιθέας, είχα ακούσει ότι παλιά ήσαν φυλακές, έχω παρκάρει και στην Σκοπευτηρίου, αλλά μέχρι εκεί. Με την ανάρτηση αυτή έδεσε το γλυκό – η ιστορία του τόπου ζωντάνεψε και η συνέχεια έγινε φανερή.

    #25 Πάμπολλα ενδιαφέροντα στον σύνδεσμο που δίνετε για την Καλλιθέα.

    Έχω γράψει στην Βικιπαίδεια βιογραφία για τον Γιάννη Χατζίνη και κάποιες πληροφορίες για το διπλανό Μοσχάτο συγκεντρώθηκαν από παιδιά του πρώτου Λυκείου Μοσχάτου και ανέβηκαν εδώ.

  33. sarant said

    30: Καλλιθέα θεωρείται αυτό; Όχι Φαληρικό Δέλτα, γείτονα;

    25: Δεν το ήξερα το αφιέρωμα, είναι πολύ καλό.

    32: Ωραίο το άρθρο για τον Χατζίνη.

    Όπως λέει και στο 25, ο πρώτος λόγιος που εγκαταστάθηκε στην Καλλιθέα ήταν ο Φιλάρετος, εξού και η σημερινή οδός Φιλαρέτου.

  34. π2 said

    33β: Ο χώρος του Ιπποδρόμου (όπου η μελλοντική Λυρική και η Εθνική Βιβλιοθήκη) ανήκει στον Δήμο Καλλιθέας, ο οποίος και παραχώρησε την έκταση στο ΙΣΝ.

  35. π2 said

    33α εννοούσα, όχι β. Το αφιέρωμα των Επτά Ημερών είναι όντως καλό, με αρκετό οπτικό υλικό. Όταν έχεις μεγαλώσει στην οδό Φιλαρέτου, η φωτογραφία της σελ. 13 είναι συγκλονιστική.

  36. π2 said

    Ακόμη περισσότερα για την Καλλιθέα στον 344 σελίδων τόμο που εξέδωσε ο Δήμος (τα περιεχόμενα στο τέλος).

  37. Τι εξαιρετικό κέρασμα αυτό σήμερα!
    Ο πατέρας μου, εσωτερικός μετανάστης στην Αθήνα από επαρχία μετά τον εμφύλιο, γνώρισε την μητέρα μου στην Καλλιθέα, όπου είχε καταφύγει η οικογένειά της μετά την ολοσχερή καταστροφή του σπιτιού τους στα Σφαγεία κατά τον πόλεμο. Παντρεύτηκαν στον Άγιο Νικόλαο (του Σκοπευτηρίου). Τῶν δ᾽ ἔφυν ἐγώ Μιχαήλ παῖς, όπου έπαιζα στην πλατεία Κύπρου και στις Τζιτζιφιές μικρός με το κουβαδάκι μου…

    25, Θαυμάσιο το αφιέρωμα για την Καλλιθέα!

    28, 29, ναι, Καλλιθιώτης το ξέρω κι εγώ.

  38. Καλλιθιώτες και Καλλιθιώτισες, με εξαίρεση τις γριούλες που παρακολουθούν τις λειτουργίες των τοπικών ναών και αποκαλούνται Καλλιθεούσες.
    Στην Πάτρα υπάρχει συνοικισμός ονόματι Προσφυγικά. Εκεί, μάλιστα, για τα παιδάκια (ή τα σκυλιά/γατιά) που γυρνούσαν στους δρόμους μακριά από τη γονική επιστασία υπήρχε η έκφραση «γυρνάει σαν της Μπαφραλούς τη γουρούνα» εις ανάμνηση κάποιου ατίθασου χοιρινού που ανήκε σε πρόσφυγα από τη Μπάφρα Μικράς Ασίας.

  39. Μαρία said

    Μπράβο στο ρεπόρτερ και γείτονα του Πιδύου 🙂

    Αυτό που μπορώ να προσθέσω είναι οτι δεν είναι καθόλου αξιοπερίεργο οτι αυτά γράφονται στην «Πρωτεύουσα» του Άριστου Καμπάνη, στον οποίο αναφέρθηκες αλλού.
    Δεν πρόκειται για μια απλώς γουναρική εφημερίδα αλλά είναι αυτή που προτείνει απ’ το Γενάρη του ’22 τις πολιτικές δολοφονίες και την τρομοκράτηση κάθε πολιτικού αντιπάλου, έφτασε δε στο σημείο, όταν απήργησαν οι τσαγκάρηδες, να τους καταγγείλει οτι εκμεταλλεύονται τους αστούς κλπ κλπ λαμπρά ταιριάζουν όλα.

  40. sarant said

    37: Κι εσύ γείτονας Μιχάλη;

    39: Ναι, ο γείτονας του Πιδύου είναι αστέρι 🙂
    Δίκιο έχεις για την Πρωτεύουσα, αλλά και οι άλλες…

    Μου έστειλε μια φίλη με ηλεμήνυμα το εξής:

    Η Σοφία Λασκαρίδου ήταν η πρώτη γυναίκα που κατάφερε να μπει στην Σχολή Καλών Τεχνών -μάλλον δεν ήταν ανώτατη τότε. Στο σπίτι της, το οποίο βρίσκεται στη συμβολή των οδών Φιλαρέτου και Λασκαρίδου, σήμερα στεγάζεται η Πινακοθήκη της Καλλιθέας. Υπάρχει και αυλή (δε θα τον έλεγα κήπο γιατί δεν έχει πολλά δέντρα) με πηγάδι. Έχω πάει σε εκδήλωση εκεί. Μάλιστα, ο δήμος Καλλιθέας έχει εκδώσει και λεύκωμα για τη ζωή και το έργο της.

  41. Μαρία said

    Υπάρχει και η εξαιρετική μελέτη της Λίλας Λεοντίδου, Πόλεις της σιωπής. Εργατικός εποικισμός της Αθήνας και του Πειραιά, 1909-1940, με αναφορές και στην Καλλιθέα.

  42. Μαρία said

    διατριβή για Λασκαρίδου
    http://invenio.lib.auth.gr/record/72682

  43. π2 said

    Από αυτοβιογραφικό κείμενο της Λασκαρίδου (που, μεταξύ άλλων, είχε δεσμό και με τον Περικλή Γιαννόπουλο):

    Ποτέ μου δε φοβήθηκα. Τον καιρό που η Καλλιθέα ήταν ακόμα ακατοίκητη, όλο ελαιώνες και περιβόλια, εγώ έτρεχα καβάλα στο άλογό μου, μ’ ένα περίστροφο στην τσέπη. Σκαρφάλωσα μέχρι τα φτερά του
    ανεμόμυλου και κατέβηκα ως το βάθος του πηγαδιού. Έκανα πάντα ό,τι μου άρεσε

    Ναι, αναστηλώθηκε μετά από δεκαετίες γραφειοκρατικών (και κληρονομικών) εμπλοκών η οικία Λασκαρίδου. Άντε να δούμε μπας και τη γλιτώσει και το Κόκκινο Σχολείο (Θησέως, απέναντι από τον Οίκο Τυφλών) που ρημάζει.

  44. Μπουκανιέρος said

    Νίκο, πέτυχες πάλι την επικαιρότητα.
    Βίντεο από τα σημερινά γεγονότα στην Καλλιθέα υπάρχει π.χ. εδώ:
    http://epitropesdiodiastop.blogspot.com/2011/11/blog-post_4843.html

  45. Πολύ καλό κείμενο. Τα ίδια βέβαια λέμε και τους Ρωσοπόντιους, ενώ σε μερικά χωριά στη Μακεδονία ακούω ακόμα ανάλογα από γέροντες.

  46. Πριν διαβάσω τα σχόλια: εγώ έχω διαβάσει ότι η Καλλιθέα όταν ήρθαν οι πρόσφυγες ήταν στην ουσία ένα βαλτοτόπι, γι αυτό εξάλλου και δεν είχαν χτίσει σπίτια εκεί οι παλιοί Αθηναίοι. (αυτό το έχω διαβάσει στην τριλογία του Γιώργου Μιχαηλίδη με τίτλο: της επανάστασης, της μοναξιάς και της λαγνείας). Δεν είδα αν το ανέφερε κανείς παραπάνω, πάω να δω.

  47. Μπουκανιέρος said

    44 (συν) Οχτώ συλλήψεις.
    Θα κοιμηθούν στο φρέσκο και δικάζονται αύριο στις 12.

  48. @15, 14
    Και γιατί όχι Pastafarian;
    http://en.wikipedia.org/wiki/Pastafarian

  49. 48: U.S. Army ID tag (dog tag) listing «Atheist/FSM» as the religious/belief system preference 🙂

  50. Χάρη στη σύνθεση και την πρωτοτυπία του Νίκου με την «αθηναιογραφία» του, αποκτά περιεχόμενο και η γενικότερη έννοια «πολεογραφία», που υπάρχει σε πολλές γλώσσες όχι όμως στα ελληνικά. Οι πτυχές της, φαίνονται και από μερικές συμβολές φίλων του ιστολογίου 16 «ενώ δεν είναι κρυμμένα ούτε κατά βάση απρόσιτα παραμένουν άγνωστα», (άρα προβολή στο παρόν) 17 «αθηναιογράφος», (άρα και «πολεογράφος») 22 «»σ’αυτήν άρχισα να αποκτώ συνείδηση του κόσμου», (άρα μια παιδαγωγική-διδακτική σημασία) η ιστορία του τόπου ζωντάνεψε και η συνέχεια έγινε φανερή.

    Γιάννης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: