Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τσιφτέδες για τσίφτηδες

Posted by sarant στο 30 Δεκεμβρίου, 2011


 

Χτες το μεσημέρι είχα πάει σ’ έναν φίλο και του χάρισα το τελευταίο μου βιβλίο, τις Λέξεις που χάνονται (τουλάχιστον φέτος έχω εύκολο το δώρο). Ο φίλος μου, που είναι Κρητικός, άρχισε να φυλλομετράει το βιβλίο, και σε μια στιγμή μου λέει «ναι, αλλά εδώ για τον τσιφτέ έχεις λάθος».

Δαγκώθηκα, διότι ο τσιφτές (το κυνηγετικό όπλο) είναι λέξη (και) της κρητικής διαλέκτου και οι ντόπιοι μπορεί να ξέρουν κάτι που μου ξέφυγε, και τον ρώτησα πού είναι το λάθος -μου λέει «δεν γράφεις ότι προέρχεται από το αγγλικό Chieftain, το όνομα της εταιρείας που έφτιαχνε αυτά τα όπλα!» Ανάσανα ανακουφισμένος, αλλά ο φίλος μου συνέχισε, «όπως η μέγκλα που είναι από το made in England».

Πράγματι, ίδια περίπτωση είναι, αλλά όχι όπως το εννοούσε: ούτε η μέγκλα προέρχεται από το made in England, αν και θα έχετε ακούσει ότι έτσι είναι, ούτε ο τσιφτές από την Chieftain, παρόλο που υπάρχει πράγματι εταιρεία με το όνομα αυτό που φτιάχνει τανκς και άλλα σύνεργα σκοτωμού. Πάντως, όπως μου είπε, η θεωρία δεν ήταν δική του, αλλά ακούγεται κάπως ευρύτερα.

Εκ πρώτης όψεως δεν είναι παράλογη η θεωρία· άλλωστε, υπάρχουν ανάλογα προηγούμενα. Ο γκράς, το παλιό όπλο των προπαππούδων μας, ονομάστηκε έτσι από το όνομα του εφευρέτη του, του Γάλλου Gras, ενώ το θρυλικό καριοφίλι δεν παραπέμπει στα φύλλα και στα καρύδια (γι’ αυτό και δεν γράφεται καρυοφύλλι) αλλά στους Carlo e figli, Κάρολος και υιοί, τη μανιφατούρα που τα έφτιαχνε.

Όμως για τον τσιφτέ δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Αφενός, η λέξη είναι παλιά, τη βρίσκουμε σε τραγούδια του 19ου αιώνα, ίσως και παλιότερα, οπότε κατά πάσα πιθανότητα δεν υπήρχε η εταιρεία Chieftain τότε, ούτε ήταν τόσο εύκολος ο δανεισμός από τα αγγλικά.

Αφετέρου, και αυτό είναι το πιο βασικό, η ετυμολογία του τσιφτέ είναι γνωστή: προέρχεται από το τουρκικό çift, που σημαίνει «ζευγάρι» ή «διπλός», επειδή αρχικά ο τσιφτές ήταν όπλο δίκαννο. Το θέμα το είχαμε συζητήσει σχετικά πρόσφατα, με αφορμή την ψηφοφορία για τη Λέξη της Χρονιάς (δείτε π.χ. τα σχόλια 30, 32, 37, 62, 68, 78, 82). Εκεί θα δείτε ότι όχι μόνο ο τσιφτές είναι δάνειο από τα τούρκικα, αλλά και το τσιφτετέλι (διπλό τέλι), και μια ακόμα πιο βασική λέξη, το τσιφλίκι, από το τουρκικό çiftlik (αγρόκτημα). Και για όποιον αμφιβάλλει για τη σχέση του ζευγαριού με τις γεωργικές εκτάσεις, δείτε και τις δικές μας λέξεις ζευγάς, ζευγολάτης κτλ. Με ένα ζευγάρι βόδια όργωναν.

Τσιφτές λοιπόν, στην Κρήτη, είναι το κυνηγετικό όπλο. Ο Κονδυλάκης στην Πρώτη αγάπη γράφει ότι η μητέρα του τού είχε υποσχεθεί έναν «ελαφρό τσιφτέ» για να ξεκινήσει το κυνήγι. Η λέξη συχνή σε μαντινάδες, π.χ. Μα γω ’χω ένα καλό τσιφτέ κι ένα καλό κουλούκι / κι οντέ θα βγω στσι πέρδικες μου πέφτουνε μπουλούκι. (Κουλούκι το σκυλάκι και γενικά το σκυλί). Κοινός τόπος στις αφηγήσεις για τη μάχη της Κρήτης είναι ότι οι Κρητικοί πολέμησαν με τσιφτέδες, δηλαδή παλιά κυνηγετικά, και τσουγκράνες.

Στην Κύπρο όμως, τσιφτές ήταν, όταν υπήρχε η λίρα, το διπλοσέλινο, το κέρμα των δυο σελινιών δηλαδή, και μετά την κατάργηση της υποδιαίρεσης των σελινιών, το αντίστοιχο νόμισμα των 10 μιλς, το ένα δέκατο της λίρας. Αυτό ήταν το βασικό κέρμα που έβαζαν οι έφηβοι στα μηχανάκια με τα ηλεκτρονικά (σαν τα δεκάρικα της δεκαετίας του 1980 στην Ελλάδα). Σήμερα χρειάζονται 50 σέντσια, αλλά η ονομασία παραμένει.

Τέτοιες παρετυμολογίες από τα αγγλικά, όπως στον τσιφτέ και στη μέγκλα, υπάρχουν πολλές στα κυπρέικα, όπου γίνονται πιστευτές λόγω της πρόσφατης αγγλικής κατοχής του νησιού. Λένε, ας πούμε, ότι το αγκρισμένος (θυμωμένος, αλλά και ερεθισμένος γενικότερα) είναι από το αγγλικό angry -ενώ είναι από το αρχαίο «αγρίζω», άλλωστε η λέξη δεν είναι αποκλειστικά κυπριακή, την έχουμε και στη Μυτιλήνη και αλλού. Λένε ακόμα ότι η τσαέρα (καρέκλα) είναι από το αγγλικό chair -ενώ είναι απομεινάρι από την εποχή των Λουζινιάν, από την παλιά γαλλική λέξη chaere απ’ όπου προήλθε και το chair.

Όσο για τους τσίφτηδες, υπάρχει πιθανότητα να βγαίνουν κι αυτοί από το çift, το ζευγάρι, αλλά το πιθανότερο είναι να προέρχονται από το αλβανικό qift «γεράκι», με τσιτακισμό. Είναι άλλωστε συχνό να παρομοιάζουμε τους ξύπνιους με αρπαχτικά πουλιά, όπως στο ξεφτέρι και στο σαΐνι.

 

 

70 Σχόλια to “Τσιφτέδες για τσίφτηδες”

  1. ΣοφίαΟικ said

    Μα, αν μη τι άλλο, το ie στο chieftain ο απλός λαός δεν θα το διάβαζε απαραιτήτως ι, πιο πιθανό να το διάβαζε ιε ή κάτι άλλο.

    Επί τη ευκαιρία, στην Κύπρο το ευρώ έχει υποδιαίρεση σεντ κι όχι λεπτά;
    (ας μην τρώμε μπαμπέσικα τις ελληνικές λέξεις, ειδικά αυτές που αναγράονται στο νόμισμα)

  2. Νέο Kid Στο Block said

    Καλημέρα! Στα φονικά σύνεργα να πούμε και την μπερέττα ,από το όνομα του κατασκευαστή κι’αυτή Pietro Beretta, νομίζω ότι στη λαϊκή χρήση έχει περάσει εδώ και πολλά χρόνια(από τα ονλάιν λεξικά, την έχει ο Κριαράς, αλλά όχι την καραμπίνα , τον σκούφο) και μάλιστα κλίνεται κανονικά ,έχει πληθυντικό μπερέττες και στην επαρχία(τουλάχιστον) χρησιμοποιείται ευρέως αντί του «καραμπίνα», ακόμη και για άλλης φίρμας όπλο.
    Άλλο όπλο που το γράφουμε νομίζω πάντα στα ελληνικά (άκλιτα βέβαια) είναι το Κολτ. Κι’αυτό από τον κατασκευαστή Samuel Colt.
    Και η άσχετη πληροφορία της ημέρας: Η «μαμά» καραμπίνα ,δηλαδή το γαλλικό carabine έχει τον ενδιαφέροντα αναγραμματισμό bancaire. Αν σκεφτούμε τη μεταφορική χρήση της «καραμπίνας» (όσοι είναι χαρτοπαίχτες, σκακιστές κλπ)… 🙂

    Τον τσιφτέ δεν τον έχω ακούσει στην Κύπρο (δεν έχω πολλά χρόνια βέβαια). Ίσως να μην πολυλέγεται πλέον.

  3. Μπετατζής said

    Δεν έχω άποψη στα ετυμολογικά, πάντως Chieftain εκτός από το όνομα της εταιρείας, σημαίνει και οπλαρχηγός. Το ξέρω γιατί υπάρχει ένα καταπληκτικό συγκρότημα με το όνομα Chieftains που παίζουν παραδοσιακή ιρλανδέζικη και κέλτικη μουσική και πήραν το όνομά τους από ένα ποίημα με τον τίτλο The death of a chieftain, σύμφωνα με τη βικούλα.

  4. Ά, Νικοκύρη, η Chieftain δεν είναι εταιρεία αλλά άρμα μάχης, που το έφτιαχνε η γνωστή και μη εξαιρετά British Leyland, κατασκευάστρια φορτηγών. Στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ έφαγε πολύ κοσμάκη (ιρακινό).
    Χρόνια πολλά με υγεία και ευτυχία.

  5. η ετυμολογία του τσιφτέ είναι γνωστή: προέρχεται από το τουρκικό çift
    Μα υπάρχει τουρκική λέξη çifte, που σημαίνει και δίκαννο. Çift = ζεύγος, çifte = διπλός.

    Και οι δύο λέξεις είναι περσικής προέλευσης και, όπως πρέπει ήδη να σχολιάστηκε σε προηγούμενη ανάρτηση, κοινής ινδοευρωπαϊκής προέλευσης με το ζεύγος, τον ζυγό, τη γιόγκα και τη χούντα.

  6. φασούλι said

    βετέξ, τζιπ, τάπερ…. και συνεχίζει…

  7. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια.

    Να προσθέσω ότι μένουν λίγες μόνο ώρες για την ψηφοφορία για τη Λέξη της Χρονιάς!
    https://sarantakos.wordpress.com/2011/12/15/2011woty-2/

  8. Immortalité said

    Μα κι αυτός ο φίλος σου βρε παιδί μου με την καλή κουβέντα στο στόμα! 😉

  9. Απλά ένα τελείως άσχετο σχολιάκι από μένα για να μην νομίζετε ότι σας ξέχασα! Παρακολουθώ το ιστολόγιο ανελλιπώς Νίκο και φίλοι συσχολιαστές, απλά ο συνδυασμός μεγάλου φόρτου εργασίας τις εργάσιμες, και τεμπελιάς τις αργίες, δεν μου άφηνε χρόνο να σχολιάσω! 🙂
    Δεν θα ευχηθώ Καλή Χρονιά από τώρα, ελπίζω να τα καταφέρω να μπω για λίγο ίντερνετ και αύριο. Θα πως όμως Χρόνια Πολλά σε όλους, και ελπίζω όλοι σας να τα περνάτε πάρα πολύ καλά! Φιλιά από Ρώμη! 🙂

  10. Χρήστος said

    @2
    Μπερέτα εγώ θυμάμαι από μικρός να λέμε το αυτόματο πιστόλι, σε αντιδιαστολή με το περίστροφο. Όχι την καραμπίνα.

    Μια σχετική περίπτωση είναι τα Μαρτίνια των Κυπρίων. Έχω διαβάσει πολλές φορές αναφορικά με τον πόλεμο του 74 να αναφέρονται οι Κύπριοι στα τουφέκια Λη Ένφιλντ τους υποτιμητικά ως «Μαρτίνια». Εκτός κι αν υπάρχει άμεση εργοστασιακή συσχέτιση, υποπτεύομαι ότι πρόκειται για το ίδιο φαινόμενο με τον Γκρα, αφού τα ορίτζιναλ τουφέκια Μαρτίνι κατασκευάζονταν στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα και χρησιμοποιήθηκαν τόσο από τον Οθωμανικό όσο και τον Βρετανικό στρατό.

  11. spiral architect said

    Κρητικό τσιτάτο:

    O Διάβολος έκαμε τρία κοπέλια:
    Το ένα το άφησε στη Κεφαλονιά,
    το δεύτερο στη Μάνη
    και το τρίτο στη Κρήτη.

    Και έπειτα είπε: «Ωραία είν’ επαέ, ας καθίσω κι εγώ»

    Καλή μας χρονιά!

  12. Μιχαλιός said

    Επειδή είμαι μάλλον από τις τελευταίες σειρές που τα έζησαν, να θυμίσω στον ελληνικό στρατό το προκατακλυσμιαίο οπλοπολυβόλο Μπαρ (=Browning Automatic Rifle), που μας έδινε για το στρατιώτη που το έφερε το παράγωγο «μπαρίστας».

    Μία άλλη ελληνική πατέντα που την έβρισκα πολύ παράξενη είναι η διάκριση που κάναμε (με βάση, αν θυμάμαι, κάποιες λεπτομέρειες στο κοντάκι) ανάμεσα στο «Τόμσον» και στο «Τόμιγκαν», που για έναν Αμερικάνο είναι, νομίζω, συνώνυμα.

  13. Μπουκανιέρος said

    10 Κι εγώ μπερέτα το πιστόλι ήξερα, και παραξενεύτηκα όταν πρωτάκουσα για το κυνηγητικό ντουφέκι.

  14. Ξενοφώντας Τζαβάρας said

    Χρόνια Πολλά και Καλή Χρονιά. Όποτε γράφεις για λέξη που ξέρω ότι απαντά και στην Ίμβρο να ξέρεις ότι θα παρεμβαίνω. Έτσι και εδώ η λέξη (όπως είναι αναμενόμενο άλλωστε βάσει της ετυμολογίας) απαντά και στην Ίμβρο (τσιφτές) και ως προς την ετυμολογία είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα όπως υποστηρίζεις (καθώς και στο 5).

  15. Μαρία said

    13 Απ’ όλα έχει ο μπαξές αλλά εμένα με παραξένεψε το πιστόλι. Ήξερα μόνο την κυνηγητική.
    http://www.berettahellas.com/

  16. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια και τις συμπληρώσεις -και για τα ιμβριακά!

  17. Μπουκανιέρε, απ’ όλα βγάζςι η Μπερέτα. Φορητά όπλα από το 1526. Στην Ελλάδα οι Μπερέτες έγιναν γνωστές κατά την Αντίσταση, καθώς ήταν τα πρώτα όπλα που έκλεψαν οι αντάρτες από τους Ιταλοί.

  18. Χ. Αρβανιτίδης said

    Για το σχόλιο #4.
    Εύγε, εύγε, σωστή και πρόσβαρη (που θα έλεγε και ο Τσιφόρος) παρατήρηση για το «σιδερικό», αλλά μια παρατήρηση στην παρατήρηση, ότι, δηλαδη, δεν πολέμησε το «Chieftain» στο Ιράκ, αλλά ο διάδοχός του, το «Challenger» ( mk 1 στον πρώτο και mk 2 στον δεύτερο ). Πάντως, δεν θα απέκλεια την εκδοχή ο «τσιφτές» να έχει σχέση με το «chieftain» ( τον οπλαρχηγό, να εξηγούμεθα ). Το βρεταννικό «Martini-Henry» ήταν πολύ διαδεδομένο τουφέκι στην Κρήτη, μεταξύ των επαναστατικών σωμάτων, απο το τέλος του 19ου αιώνα.Πολλά διασωζώμενα φέρεται να ανήκουν σε οπλαρχηγούς . Αλλά και με την αναφορά στον Κονδυλάκη ταιριάζει. Εκτός απο την συμβατή χρονική περίοδο, υπάρχει και το γεγονός οτι εκτος απο το 450/577 Martini, υπήρχε και η ελαφρότερη εκδοχή, εκπαιδευτική, σε διαμέτρημα 318. (και, παρακαλώ, ας μην σπεύσει κάποιος να μου υπενθυμίσει ότι πρόκειται για ραβδωτό όπλο, ως γνωστόν, η γόμωση ραβδωτών όπλων με σκάγια για λόγους ανάγκης στο κυνήγι, είναι κοινός τόπος σε όλο τον φτωχό κόσμο, απο την υπόδουλη Κρήτη μέχρι τις Ινδίες του Κίπλινγκ και του Γιανγκχάσμπαντ.

  19. Νέο Kid Στο Block said

    10. 13. 15. Τι να πω ρε παιδιά (και κόρη). Στα δικά μου χωριά πάντως κυκλοφορούν καραμπίνες μπερέτες κι όχι περίστροφα! 🙂 🙂

  20. κε Αρβανιτίδη,
    Το Τσίφταιν πολέμησε στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (στα χέρια των Ιρανών), το Τσάλεντζερ όντως στους πολέμους του Κόλπου πρώτο και δεύτερο.
    Πάντως, πολύ μπαρούτι μύρισε γιορτιάτικα το μπλογκ. Από πιστόλια μέχρι άρματα μάχης!
    Και όχι τίποτ’ άλλο αλλά πέφτουν και κάτι κανόνια στην αγορά…

  21. Δημήτρης Μ. said

    Να μην ξεχάσουμε και τα Ντάτσουν. Και το ανέκδοτο, όπυ συζητούν δυο τσιγγανάκια:
    – Πήραμε Ντάτσουν!
    – Κι εμείς πήραμε Ντάτσουν!
    – Το δικό μας το Ντάτσουν είναι Τογιότα, το δικό σας τι μάρκα είναι;
    Από Αγία Βαρβάρα: Καλή χρονιά!

  22. Andros said

    Νικοκύρη, ο τσιφτές ναι μεν ήταν το ένα δέκατο της λίρας στην Κύπρο αλλά η λίρα είχε 1000 μιλς – 1 τσιφτές = 100 μιλς, 1 σελίνι 50 μιλς ή 10 γρόσια ένα γρόσι 5 μιλς. Φυσικά κάποτε το 1 μιλς είχε και αξία που άμα το αντιστοιχίσουμε σήμερα είναι περίπου 0,0006 Ευρώ!!!

  23. Andros said

    10: Η αναφορά στην Κύπρο στα Μαρτίνια πιθανότατα να προέρχεται από τα τυφέκια Μαρτίνι-Χένρυ που εμφανιστήκαν στην νήσο επί αγγλοκρατίας. Βλ. http://en.wikipedia.org/wiki/Martini-Henry

  24. tzeremes said

    Επειδή πριν από λίγο ψήφισα για τη λέξη της χρονιάς, θα ήθελα να προτείνω το βίντεο της χρονιάς, με την ευχή να μη ξεχασουμε αυτές τις εικόνες και τη φράση «Μη με βαρέσεις»

  25. Για τις διάφορες έννοιες που έχουν τα μαρτίνια (συμπεριλαμβανομένου και του όπλου), προηγούμενη συζήτηση εδώ, στο σχόλιο και τα επόμενα.

  26. 8,
    Μα είναι πάντα θετική η συνεισφορά των εποικοδομητικών κρητικών! 😉

  27. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!
    26: 🙂

  28. Μιχαλιός said

    Ανοίγοντας τώρα το Αλβανικό λεξικό, βλέπω ότι cifte (με σεντίγια) σημαίνει εκεί (1) δίκαννο (2) τσιμπιδάκι και (3) «pair of joined containers for ground coffee and sugar».

    «Τσιφτέ Κουλέ» (αντί «Ικίζ Κουλέ») αποκαλούνται σπανιότατα στην Τουρκία και οι Δίδυμοι Πύργοι της Νέας Υόρκης. Γνωστότεροι είναι οι Τσιφτέ Μιναρέδες στη Σεβάστεια: http://www.pbase.com/dosseman/image/137044291

  29. Immortalité said

    @ 26 🙂

  30. Μπουκανιέρος said

    17 Ναι Σκύλε, από ιστορίες απ’ την κατοχή άκουγα τις μπερέτες.
    Αλλά και τα επόμενα χρόνια (Κιντ, 19) κυκλοφορούσαν τέτοια πιστόλια στα χωριά μας. Δηλ. κρύβονταν εύκολα και διάφοροι είχαν κρατήσει για ενθύμιο και για πάσα χρήση.
    Μαρία (15), εσείς δεν είχατε πιστολέρος στα μέρη σας;

  31. Μαρία said

    30 Είχαμε αλλά δεν τους πρόλαβα. Έχω κάποιον φωτογραφία με τα φυσεκλίκια και το γρα του. Αυτός που τον κράτησε για ενθύμιο βρήκε το μπελά του το ’44.
    http://www.makthes.gr/news/arts/20961/

  32. Κι οι Κυπραίοι δεν απάντησαν αν έχουν λεπτά ή σέντ. Έτσι, το έψαξα λίγο και βρήκα πως στην εθνική όψη δεν γράφουν κάτι διαφορετικό, ενώ αναφέρουν και τις δύο ονομασίες στο σχετικό σάιτ!

  33. gbaloglou said

    Να μην ξεχνάμε και το(ν) καλάσνικοφ!

  34. @21
    Τουότα το λένε το Ντάτσουν τους, όχι Τογιότα !

  35. Μπουκάν στο 30
    Οι Μπερέτες ήταν τα πρώτα πιστόλια που γνώρισε ο ελλαδικός χώρος. Μέχρι τότε είχαν τα περίστροφα, που λόγω του μύλου ήταν ογκώδη και σκάλωναν στα ρούχα άμα ήθελες να τα κρύψεις στα ρούχα σου. Κι επειδή δεν είχαν ασφάλεια, ήταν επικίνδυνα να πυροβολήσεις τον εαυτό σου (και δη σε ευαίσθητα μόρια) καθώς πήγαινες να το βγάλεις. Όταν πρωτοήρθαν τα πιστόλια (άνευ μύλου και με γεμιστήρα στη λαβή) και προτού επικρατήσει ο λεκτικός διαχωρισμός «πιστόλι-περίστροφο» τάλεγαν «πλακέ».

  36. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #34
    Μέχρι κάποια εποχή ήταν πολλοί αυτοί που διάβαζαν τη λατινική γραφή «TOYOTA / toyota», με ελληνική προφορά «ΤΟΥΟΤΑ / τουότα» και δεν ήταν γύφτοι, τουλάχιστον στην καταγωγή!

  37. 35: Χρόνης Μίσσιος, …καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς, σ. 136:

    εγώ έχω ένα Σμιθάκι, που παίρνει σφαίρες από γερμανικό Μαρσίπ, γι’ αυτό το κράτησα, γιατί βρίσκω σχετικά εύκολα. Ο Διονύσης μια Μπερέτα ιταλικιά, που όλο παθαίνει εμπλοκή, και μονάχα ο Λευτέρης έχει κάτι της προκοπής, ένα Μαραμπέλ γερμανικό, σκέτο κανόνι.

  38. Χ. Αρβανιτίδης said

    Για το σχόλιο # 20.
    Πολύ-πολύ σωστά και μάλιστα, την αρχική εκδοχή του «Challenger mk 1», το «Shir Iran» (λέων της Περσίας), το είχε εξελίξει η Leyland για τον στρατό του Σάχη αλλά δεν πρόλαβε να το παραλάβει, τον πρόλαβε ο Χομεινί.
    Πάντως και η εμπλοκή του στον πόλεμο Ιράν-Ιρακ πρέπει να ήταν περιωρισμένη, προσωπικά, έχω βέί μόνο μία αναφορά στην χρήση του, για ένα μεμονωμένο που κατελήφθη απο τους Ιρακινούς, σχεδόν άθικτο.

  39. όπου Μαραμπέλ το γερμανικό Παραμπέλουμ, των 9 χλστ.
    Τα Σμιθάκια ήταν τα περίστροφα Σμιθ και Γουέσον. Τώρα το πώς το περίστροφο έπαιρνε σφαίρες από γερμανικό αυτόματο, μόνο ένας Έλληνας (και τώρα Αφγανός) οπλουργός μπορεί να το εξηγήσει.

  40. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #39
    Η ονομασία parabellum χρησιμοποιήθηκε και για τα πολυβόλα Parabellum MG14 των 7,99 χιλιοστών, καθώς και για τα πιστόλια Luger P08 (Parabellum 1908) των 7,65×21 και στη συνέχεια των 9×19. Οι έλληνες αντάρτες στην κατοχή χρησιμοποιούσαν τα Luger μάλλον ως λάφυρα από νεκρούς γερμανούς αξιωματικούς. Τα MG14 ήταν δύσκολο να τα χρησιμοποιούν μιας και αυτά είχαν αντικατασταθεί από τον γερμανικό στρατό με καλύτερα και πιο σύγχρονα πολυβόλα όπως το αξεπέραστο υβριδιακό MG42 (πρότυπο για το MG3 που χρησιμοποιείται τώρα στο ΝΑΤΟ, η γνωστή μας μιτζίθρα) καθώς και άλλους τύπους.

    Η ονομασία parabellum προέρχεται από την λατινική φράση: «si vis pacem, para bellum» (όποιος θέλει ειρήνη, να προετοιμάζεται για πόλεμο).

  41. Ρεμάλι, σε βρίσκω θηρίο ενήμερο!

  42. Immortalité said

    Κι εγώ δεν ξέρω να ξεχωρίσω το πιστόλι από το περίστροφο…

  43. Iwannhs said

    «Ναι, αλλά εδώ για τον τσιφτέ έχεις λάθος» — επειδή έχω αντιμετωπίσει ανάλογα σχόλια από συγκεκριμένους φίλους με δικά μου βιβλία, νομίζω ότι κάνουμε λάθος φίλους κύριε Σαραντάκο..

    Δεν θα μιλήσω για φθόνο διότι δεν τον ξέρω τον άνθρωπο αλλά αυτού του είδους η συμπεριφορά μου προκαλεί πλέον αναγούλα. Πρόκειται περί γαϊδουριών ολκής.

  44. Χ. Αρβανιτίδης said

    Για τα σχόλια #37 και #39.
    Το μόνο Smith&Wesson το οποίο μπορεί να ταιριάζει εδώ είναι το Μ 1913.
    Το φυσίγγιό του ήταν το .35S&W που διαστασιολογικά ταίριαζε (σχεδόν) με το .32ACP,συμπτωματικά σύνηθες φυσίγγιο για τα Γερμανικά πιστόλια τσέπης (εδω,υποθέτω, κολλάει το «μαρσίπ» )του μεσοπολέμου, Sauer και Walther ( PP και PPK ) που συνήθως έφεραν οι Γερμανοί αξιωματικοί.Βεβαίως, υπήρχαν ψιλοδιαφορές στις διαστάσεις΄μάλλον οχι τόσο σημαντικές ώστε να καθιστούν την χρήση του .32 σε θαλάμη του.35 ανθυγιεινή ( για τον βάλλοντα ).
    Παντως τα συνολικά παραχθέντα Μ1913 ήταν περίπου 8500, άρα, μάλλον στα χέρια του Μίσιου είχε βρεθεί το (πολύ) παρόμοιο Savage ή, ακόμα πιο πιθανό, το Colt Browning pocket η το ίδιο, FN (Browning) pocket.
    Το «ρεμάλι» έχει απόλυτο δίκιο, «μάραμπελ» μου το έλεγε και ο (οπλοφορών τότε αλλά οπλολογικώς αγράματος ) πατέρας μου, και, βεβαίως, αυτό που εννοεί ο Μίσιος είναι το Luger P08 σε διαμέτρημα 9mm Luger ( parabellum ηταν ο τηλεγραφικός κώδικας του εργοστασίου Waffenfabrik στο Βερολίνο, που έφτιαχνε το πιστόλι) η ,αν προτιμάτε, 9mm parabellum.
    Και μιά και, παραμονιάτικα πιάσαμε ιστορίες για όπλα, μήπως ξέρει κάποιος ,με σχετική ακρίβεια, ποιό ακριβώς μοντέλλο και σε τί διαμέτρημα ήταν το περίφημο Colt του Αρη Βελουχιώτη ;
    Υποψιάζομαι κάποιο New Service ίσως τροποποιημένο για το βρεταννικό φυσίγγιο .455 ,αλλά πουθενά δεν έχω βρεί μια σαφή αναφορά. Επίσης, εαν αυτό ηταν το όπλο που χρησιμοποίησε για να αυτοκτονήσει, τί απέγινε ;
    Καλή χρονιά σε όλους.

  45. Χεχε… ποιός να τόλεγε ότι θα γινόταν τέτοια συζήτηση σ’ αυτό το μπλογκ;
    Κε Αρβανιτίδη, για το ερώτημά σας «ποιό ακριβώς μοντέλλο και σε τί διαμέτρημα ήταν το περίφημο Colt του Αρη Βελουχιώτη ;» πιστεύω ότι κατ’ αρχάς για λόγους ιστορικούς θα πρέπει να αποκλείσομε το Μ1911, το γνωστό 45άρι, το οποίο ήλθε σε μεγάλες ποσότητες στην Ελλάδα μόνο κατά τον Εμφύλιο. Αν είχε έλθει νωρίτερα θα ήταν σε περιορισμένα κομμάτια, στα χέρια είτε ιδιωτών, που το ‘φεραν από τις ΗΠΑ, είτε των ολιγομελών αμερικανικών αποστολών κατά την αντίσταση. Οπότε θα έδινα μεγάλη υποψηφιότητα σε κάνα περίστροφο της εταιρείας, ίσως αυτό ή κάνα τέτοιο. Χωρίς και να βάζω το χέρι μου στη φωτιά. Αλλά με χειροβομβίδα δεν αυτοκτόνησε; Ή την χειροβομβίδα την ανατίναξε αμέσως μετά ο Τζαβέλλας, ο σωματοφύλακάς του, για να σκοτωθεί κι αυτός; Πάντως, ό,τι όπλο κι αν ήταν θα το πήραν λάφυρο οι στρατιώτες που το κυνήγαγαν, όπως το Rolex του Τσέ Γκεβάρα, που το πήρε ο πράκτορας της CIA, ο οποίος ηγείτο των ομάδων Ρέιντζερς της καταδίωξης. Ναι, σίγουρα θα ΄ταν ένα ιστορικό κειμήλιο, εφ’ όσον μπορούσε να τεκμηριωθεί η ταυτότητά του.
    Όπως το γνωστό δερμάτινο γιλέκο του, το οποίο το είχε αφήσει για επισκευή και έμεινε για δεκαετίες στο ράφτη. Πρόπερσι, διάβασα στα «Νέα» βρέθηκε στο μπαούλο μιας οικογένειας στη Θεσσαλία.

  46. Ιμμόρ: (@ 42)
    Δεν έχει καμία απολύτως σημασία η διαφορά, ιδιαίτερα εάν είσαι από την λάθος άκρη, δηλαδή εάν βλέπεις την κάνη του!
    Περίστροφο λένε αυτό με το μύλο, που παίρνει τις σφαίρες σε έναν κύλινδρο πάνω από τη σκανδάλη. Το πιστόλι (του οποίου το όνομα ΔΕΝ προέρχεται από το «Πϊσω όλοι!», που υποτίθεται ότι λέει όποιος το κραδαίνει) παίρνει τις σφαίρες σε μια επιμήκη γεμιστήρα μέσα στη λαβή. Γενικά, το περίστροφο είναι πιο παλαιός σχεδιασμός και πιο απλό, άρα δεν μπλοκάρει. Αλλά είναι αρκετά επιρρεπές στις λάθος εκπυρσοκροτήσεις. Το πιστόλι, σήμερα, είναι πολύ πιο ασφαλές. Για όποιον το έχει, εννοώ. Όχι για τους απέναντί του.
    Η μόνη μου επαφή με μπιστόλια ήταν στο στρατό όταν με έβαλαν να καθαρίσω καμιά εικοσαριά από δαύτα. Επειδή είχα και δύο πιτσιρικάδες φαντάρους, που καθάριζαν, και ήταν πολύ εύκολο να μπουν στον πειρασμό να τσεπώσουν κανένα, πρέπει να τα μέτρησα και ξαναμέτρησα πάνω από 30 φορές εκείνη την ώρα που τα καθαρίζαμε.

  47. Νικοκύρη και ομοτράπεζοι, συγνώμη για τις μπαλωθιές αλλά, ε, για τη γιορτή, ρε γμτ!

  48. Mπετατζής said

    ένα τραγουδάκι για το νέο χρόνο από τους Chieftains που σας έλεγα. Τα λέμε του χρόνου (νικοκύρη, αγνόησε το προηγούμενο, λάθος)

  49. Immortalité said

    @46 Άρα η ρώσικη ρουλέτα παίζεται με περίστροφο 😉

    Σκύλε φχαριστώ για τις εξηγήσεις αν και ελπίζω να μη βρεθώ καμιά φορά απέναντι από μια κάνη.

    Καλή χρονιά σε όλους, με υγεία κυρίως (και το εννοώ απολύτως) και πολλές πολλές μικρές ευτυχίες.

  50. Ιμμόρ, σωστά. Μόνο ο Τσακ Νόρις παίζει ρώσικη ρουλέτα με πιστόλι και κερδίζει!

  51. sarant said

    Μάθαμε και για τα περίστροφα -καλή χρονιά!

  52. Αχρείαστα να ‘ναι, Νικοκύρη μας, αλλά μ’ ευτούς που μπλέξαμε ποτέ δεν ξέρεις. Να χαίρεσαι τα παιδιά σου, σάρκινα και χάρτινα.

  53. Χ. Αρβανιτίδης. said

    Για το # 45.
    Εύγε και πάλι, και εγω τις ίδιες υποψίες είχα ( το Μ 1917 δεν το πολυβλέπω, ηταν .45 ACP, εκτος αν επανέλθουμε στην θεωρία του τροποποιημένου σε Αγγλικό διαμέτρημα).
    Νικοκύρη, συγγνώμη και πάλι που έκανα την στήλη να μυρίζει μπαρούτι πρωτοχρονιάτικα, σε καλό να μας βγεί ο νέος χρόνος και αχρείαστα νάναι, αλλά κανείς δεν ξέρει, μέχρι το τέλος του χρόνου μπορεί να χρειάζεται να λέμε «χρόνια πολλά» στον μισθοφόρο που θα φυλάει σκοπιά Καλλιδρομίου και Τοσίτσα γωνία, ας μην ξεχάσουμε την τέχνη που αναγκάστηκαν να μάθουν οι γονείς μας, τον καιρό εκείνο, καλού κακού.( και του χρόνου τέτοια μέρα, δεν θα μου κακοφαινόταν να εύρισκα ενα Μ 1911, κατα προτίμηση φτιαγμένο πριν το 1917, μέσα στην κάλτσα….)

  54. Nicolas said

    @50 Και μάλιστα με το μύλο γεμάτο!

    Καλή χρονιά!

  55. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #54
    Δεν μιλάει για περίστροφο, αλλά για πιστόλι ΜΕ ΓΕΜΙΣΤΗΡΑ…

  56. galexstef said

    @28

    γράφεται Çift(ë) το οποίο σημαίνει ζευγάρι, ζυγός αριθμός

  57. φασούλι said

    Laver Bariu – Do marr çiften

  58. petefris said

    Γιά τα αυτοκίνητα: βεβαίως, σύνηθες το «Τουότα».Μεταξύ 1955-1965, το φορτηγό Bussing το έλεγαν «Μπούσνικ», το Τράιομφ «Τριούμπη». Τα φορτηγάκια «φορντ» με την πλακουτσωτή μούρη που ξέμειναν στη χώρα από την απελευθέρωση του 44/5 τα έλεγαν «καμήλες».Φυσικά, πολλοί θα θυμούνται τον «Τσέλιγκα» που ήταν το (Toυότα) Τσέλικα.(αρχές του 80).Πληθος εξάλλου συνελληνων χρησιμοποιρεί αντί του πορτ μπαγκαζ, το φόρτ μπαγκαζ.

  59. sarant said

    Τριούμπη, δεν το ήξερα -ωραίο, ριμάρει και με το(ν) Γιουτούμπη!

  60. Μισιρλού... said

    Ωραίες οι επαναληπτικές βολές με τους τσιφτέδες, αλλά ξεχάσαμε να εντρυφήσουμε και στον τσίφτη, που διίστανται οι απόψεις (γενικώς).

    Νίκο και λοιποί φίλοι,
    [κι εδώ θέλουμε τα φώτα και τους προβολείς του Δύτη!]
    νομίζω -και πιθανολογώ, με διάφορα που έχω διαβάσει κατά καιρούς και άλλα ενδιαφέροντα επιχειρήματα που έπεσαν σε τραπεζοαναλύσεις με ρακοποσίες- πως η προέλευση του τσίφτη είναι εννοιολογικά πιο ταιριαστή και κοντινή από το τουρκικό çift, παρά από το αλβανικό qift.
    Η χρήση της σε κείμενα και τραγούδια δεν υποδηλώνει απλά έναν ξύπνιο και ξεφτέρι. (Και -στην τελική- αν προέρχεται σίγουρα από την αλβανική, η χρήση της θα έχει κυρίως την έννοια του «άρπαγα»).
    Καθώς, και η χρήση του επιρρήματος τσίφτικος (τέλεια, άψογα, φίνα, εντάξει), θεωρώ πως επιβεβαιώνει-επισφραγίζει αυτό.

    Τσίφτης = Ο πρώτος. Ο μεγάλος. Ο εντάξει. Ο άψογος. Ο άρτιος.
    [Σ’ όλα του ωραίος, και κατά συνέπεια κατόπιν: μάγκας, πανέξυπνος, καπάτσος].

    πχ.
    1. Κάηκε κι ένα σχολείο που ‘ταν παρθεναγωγείο…Κάηκε κι ο ‘σαγγελέας που ‘ταν τσίφτης της παρέας [Κάηκε και ένα σχολείο – Ηχογράφηση με τον Κώστα Μπέζο (Α. Κωστή) του 1930].
    2. Τον άντρα που θα παντρευτώ τον θέλω ντερμπεντέρη, να’ χει γλεντήσει τη ζωή και όλα να τα ξέρει. Τέτοιον άντρα θε να πάρω, τη ζωή μου να γουστάρω. Να είναι τσίφτης στη μαγκιά να πίνει να χορεύει κι όταν μας βλέπουνε μαζί ο κόσμος να ζηλεύει [Ζεϊμπέκικο με τους Σωτηρία Μπέλλου και Νίκο Καλλέργη, των Γιάννη Παπαϊωάννου & Κώστα Μάνεση (1950)].
    3. Ένα βράδυ στην Καστέλλα, σε μιαν όμορφη κοπέλλα, ρίχτηκε ένας τσίφτης απ’ την Κοκκινιά [Αχ ρε παλιομισοφόρια – Μάνος Χατζιδάκις- Αλέκος Σακελλάριος, «Λατέρνα φτώχεια και γαρύφαλλο» (1957)].
    4. Είδατε όλη άσπρη μέρα από μπάρμπα μερακλή, αφού βάλατε όλοι βέρα γεια σου τσίφτη Περικλή [Κινηματογραφικό του Γιώργου Ζαμπέτα – Σκηνοθεσία Κώστα Ανδρίτσου (1969)]
    κλπ.

    çift
    ζευγάρι, ζεύγος, διπλός, διπλότυπος, δυάδα, δυαδικός, δίδυμος, σωσίας, δεσμός, ζυγός, άρτιος
    Λαϊκότροπα : επαναληπτικός
    – Μάλλον, ο τσίφτης μας τις ρίχνει και διπλές τις βολές του… Αυτός κάνει για δυο! Συνεπώς: πρώτος κι άψογος.

    çiftleşmek
    ζεύω, ζευγαρώνω, συνευρίσκομαι, συνουσιάζομαι, ολοκληρώνομαι, ταιριάζω, οργώ, βαρβατεύω (για ζώα, περίοδος σεξουαλικής διέγερσης). Και οργώνω.
    – Ο τσίφτης, φαίνεται να είναι και ο μέγας εραστής, ο πολύ άντρας που μυρίζει από χιλιόμετρα βαρβατίλα. Ο πρώτος, ο μεγάλος κι άψογος γ@@ήκουλας!
    (που τα ορέγεται και τα οργώνει όλα…)

    çifte
    κλωτσιά από γαϊδούρια-άλογα-μουλάρια με τα δυο πίσω πόδια. Λάκτισμα. Τσίνισμα (αγριεμένο τίναγμα με κλωτσιά)
    – Ο τσίφτης χλιμιντρίζει και τσινάει. Κουνάει-σκάβει περήφανα τα πόδια του (θυμήσου Λάμπρο Κωνσταντάρα…) για την ερωτική του επίθεση! 🙂

    Και μια άλλη σκέψη:
    Και γιατί η λέξη να προέρχεται από την τουρκική (ή την αλβανική) και όχι από την αγγλική;
    Είναι απίθανο να είναι greeklish; Από το chief;
    Που και πάλι δηλώνει τον «μεγάλο», τον «πρώτο», τον «αρχηγό», τον «κυρίαρχο», τον «επικεφαλής», τον «γαμάω και δέρνω»;

    ***

    ΥΓ:
    Μήπως τελικά οι τσιφτέδες, δεν είναι μόνο τα δίκανα, αλλά και κάθε επαναληπτικό όπλο; (πχ επαναληπτική καραμπίνα).

  61. sarant said

    Παλιές λέξεις (του 19αιώνα και παλιότερες) είναι πολύ δύσκολο να είναι αγγλικά δάνεια.

  62. Ηλεφούφουτος said

    Τώρα διάβασα αυτό το νήμα κι απορώ που κανείς δεν ανέφερε τα Μάνλιχερ (αυστρο-ουγγρικά Mannlicher-Schönauer) που κι αυτά λεξικοποιήθηκαν σε μαλιχέρια, όπως τα βρίσκουμε π.χ. στο βιβλίο του Σπύρου Μελά για τους Βαλκανικούς Πολέμους.

  63. sarant said

    Και στο ποίημα «Της εξορίας» του Βάρναλη: Μας σιδεροδέσανε τα χέρια / και μας κλείσαν ολούθε μαλιχέρια»

  64. Εκτός από τα μαλιχέρια υπάρχουν και τα μαγκούνια. Στη σημερινή (άιντε χτεσινή) κρητική γλώσσα και σημαίνουν τα πιστόλια διαμετρήματος Magnum.
    Όσο για το #53, ε, Καλλιδρομίου και Τοσίτσα, πολύ λυπάμαι τον έρ’μο τον μισθοφόρο που θα αρχίσει να ψάχνει αυτό το σταυροδρόμι για να κάνει την επικίνδυνη σκοπιά του.
    Ψάξτε, πάντως, τα Chiappa. Είναι συμπαθέστατα «ρινοκεράκια» και έχουν (όπως όλα τα καλά κατοικίδια) και τσιπάκι αναγνώρισης και ελέγχου. Πολύ σημαντικό στοιχείο για τα τυχόν επικίνδυνα αδέσποτα.

  65. ΠΑΝΟΣ said

    επίσης,την παλιά μάρκα τσιγάρων Τσέστερφιλντ,σε τζέτζεφλερ

  66. sarant said

    65: Αυτό δεν το ήξερα!

  67. Μόλις γνώρισα, με μια συνεργασία, το επώνυμο Τσιφτσή (στο θηλυκό) – Çiftçi

  68. Μαρία said

    67
    Γνωστή απ’ το κανάλι της βουλής η Άντζελα Τσ. https://www.enlogois.gr/?view=article&id=142:antzela-tsiftsi Έχω καιρό να την πετύχω και δεν ξέρω αν συνεχίζει την εκπομπή της.

  69. 68,
    Μαρία, άλλη αυτή, δεν την ήξερα!

  70. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Και ο σκηνοθέτης Σπύρος Τσιφτσής

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: