Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο υμνούμενος, ένας κατάλογος της παλιάς Ελλάδας (επαυξημένη επανάληψη)

Posted by sarant στο 31 Ιουλίου, 2014


Όπως έχω ξαναπεί, τώρα το καλοκαίρι το ιστολόγιο θα βάζει και επαναλήψεις, δηλαδή άρθρα που έχουν δημοσιευτεί παλιότερα (με τον όρο να έχουν περάσει τουλάχιστον τρία χρόνια από την πρώτη δημοσίευση, ώστε, σύμφωνα με το κλισέ, «να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι). Επανάληψη είναι λοιπόν το σημερινό μας άρθρο, αφού είχε ξαναδημοσιευτεί πριν από τεσσεράμισι περίπου χρόνια.

Σε ένα ιστολόγιο που ειδικευόταν στο ρεμπέτικο τραγούδι, βρήκα μια ηχογράφηση του “Υμνούμενου”, που είναι ένα επιθεωρησιακό νούμερο με τον Πέτρο Κυριακό, ηχογραφημένο, όπως λένε, το 1929. Σε μια παρωδία τροπαρίου, ο Κυριακός σε ύφος ψάλτη απαριθμεί πειραχτικούς (ή και ουδέτερους) στερεότυπους χαρακτηρισμούς για τους κατοίκους 45 περιοχών της Ελλάδας και του ελληνικού εξωελλαδικού χώρου, ενώ κάθε τόσο όλοι μαζί, σαν ρεφρέν, ψέλνουν “Τον υμνούμενον, τον δοξολογούμενον”, απ’ όπου και ο τίτλος του νούμερου. Δεν νομίζω ότι παρωδείται κάποιο συγκεκριμένο τροπάριο, αλλά το «ρεφρέν» μάλλον είναι παραφθορά των στίχων Υμνούμεν σε, ευλογούμεν σε, δοξολογούμεν σε από τη Δοξολογία της λειτουργίας.

Επειδή βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέροντα τον κατάλογο, έχω βάλει κάποια δικά μου σχόλια αλλά σας προτρέπω και σας παρακαλώ να καταθέσετε όλοι τον σχολιαστικό οβολό σας.

Μεταφέρω το γιουτουμπάκι εδώ:

Στον ιστότοπο stixoi.info βρήκα και τους στίχους, αλλά είχαν πολλά λαθάκια οπότε τα διόρθωσα, και ιδού:

-Ρε κυρ-Γιώργη, πίνεις-πίνεις και δεν μας λες τίποτα.
-Μα τι διάολο θες να σου πω, αφού θέλω πρώτα να κανονίσω τα ορεκτικά μου με το κρασάκι μου, να πιω το κατοσταράκι μου πρώτα και ύστερα να δούμε τι διάολο θα γίνει.
-Να μας πεις τον εξάψαλμο κυρ-Γιώργη.
-Άντ’ εβίβα λοιπόν, εβίβα ρε παιδιά, εβίβα.

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Αθηναίος γκάγκαρος.
Περαιώτης μαουνιέρης.
Αιγενίτης κανατάς.
Ναυπλιώτης ντιστεγκές
Τριπολιτσιώτης μπεκρής.
Μανιάτης κουμπουράς.
Λειβαδίτης μπαμπακάς.
Δημητσανίτης μπαρουτάς
και Τσιριγώτης «έβαλε τη σαρδέλα και κελάηδησε»

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Μεσολογγίτης ψαράς.
Αγρινιώτης καπνουλάς.
Χιώτης μαστιχάς.
Κρητικός επαναστάτης.
Λιδωρικιώτης γαλατάς.
Μυτιληναίος λαθρέμπορας.
Πυργιώτης ζόρικος
και Πατρινός «τι χαμπάρια μάστορα»

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Υδραίος ψαρόμυαλος.
Βατικιώτης κρεμμυδάς.
Σαντοριναίος ελαφρόπετρα.
Τζιώτης στενόκαρδος.
Μεγαλουπολίτης λουστρατζής.
Σμυρναίος κορτάκιας.
Θεσσαλονικιώτης κατεργάρος.
Βολιώτης «γεια σου κυρ-Αντρέα»
Κεφαλλονίτης βλάστημος.
Κερκυραίος κλαπαδόρας.
Καρπενησιώτης σκαλτσοβιομήχανος.

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο
Όπου Χιώτης Παντελής
και Καρυστιανός Αλής.
Ηπειρώτης φούρναρης.
Συμιακός σφουγγαράς.
Ελληνοαμερικάνος μπίσνεζμεν.
Αγιοπετρίτης καρβουνιάρης.
Συριανός λουκουμιτζής
και Κορίνθιος «ο Θεός να σε φυλάει».

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Αϊβαλιώτης ζωέμπορας.
Σιφναίος τσουκαλάς.
Αξιώτης πηγαδάς.
Ανδριώτης λεμονάς.
Καρπαθιώτης χτίστης.
Επτανήσιος κανταδόρος
Κυπραίος κουτοπόνηρος.
Σπαρτιάτης παλικαράς
και Νεορκέζος «κούμπωσ’ το σακάκι σου».

Τον υμνούμενο, τον δοξολογούμενο.

Εβίβα ρε παιδιά, εβίβα ρε λεβέντες μου.

Γενικό σχόλιο: Αν προσέξουμε λίγο τους στίχους, θα δούμε ότι υπεραντιπροσωπεύονται οι περιοχές της Παλιάς Ελλάδας, ενώ από τις νέες χώρες βρίσκει κανείς νησιά Αιγαίου και Κρήτη, Ήπειρο και Θεσσαλονίκη, αλλά πλήρη απουσία της Θράκης και της Μακεδονίας. Αντίθετα, υπάρχει αντιπροσώπευση του εξωελλαδικού ελληνισμού, Κύπρου, Μικρασίας, αλλά και Αμερικής. Όλα αυτά με κάνουν να τοποθετώ τη γέννηση του κειμένου σίγουρα πριν από το 1922 (διότι μετά δεν υπήρχαν Αϊβαλιώτες και Σμυρνιοί, οι δε Μυτιληνιοί δεν μπορούσαν πια να επιδίδονται στο λαθρεμπόριο), κατά πάσα πιθανότητα πριν από το 1912, ίσως μάλιστα στα τέλη του 19ου αιώνα (έτσι εξηγείται η αναφορά σε Κρητικό επαναστάτη, αν και αυτό μπορεί να πηγαίνει και στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα).

Σχόλια:

  • Ντιστεγκές είναι ο κομψευόμενος· από το γαλλ. distingué. Λέξη αρκετά συχνή πριν από εκατό χρόνια, σχεδόν ξεχασμένη σήμερα, αν εξαιρέσουμε το τραγούδι για το ευζωνάκι, όπου «ποιος ντιστενγκές, ποιος κουραμπιές μπορεί να βγει μπροστά σε μένα». Ενδεικτικό είναι ότι τη λέξη δεν την έχει κανένα λεξικό της πιάτσας από τα τρία που κοίταξα, την έχει όμως το slang.gr αλλά και (εντελώς απροσδόκητα) ο Μπαμπινιώτης!
  • Το έβαλε τη σαρδέλα και κελάηδησε σχεδόν σίγουρα είναι απόηχος μύθου· δεν είμαι βέβαιος ότι είναι σωστή μια εξήγηση που βρήκα, ότι σημαίνει πως «μπορεί να καταφέρνει και τα αδύνατα». Εγώ για μειωτικό το καταλαβαίνω.
  • Το «τι χαμπάρια μάστορα» στον Πατρινό, το ερμηνεύω ότι του μιλάς κι αυτός πέρα βρέχει.
  • Βάτικα είναι η Νεάπολη της Λακωνίας
  • Το «γεια σου κυρ Αντρέα» στον Βολιώτη αγνοώ τι εννοεί. Πάλι απόηχος μύθου πρέπει να είναι.
  • Το κλαπαδόρας–δόρος; ) για τους Κερκυραίους δεν ξέρω τι σημαίνει. Καλό πάντως δεν μοιάζει (όλη αυτή η στροφή έχει μειωτικούς χαρακτηρισμούς). Κάποιος σχολιαστής της πρώτης δημοσίευσης θυμήθηκε ότι στον Τσιφόρο «κλαπαδούρα» είναι η μπάντα της φιλαρμονικής -ίσως είναι από εκεί.
  • Το σκαλτσοβιομήχανος το λέγαμε παλιά σε μια παρέα, με τη σημασία του απατεώνα (περίπου) αλλά νόμιζα ότι ήταν πατέντα κάποιου από μας. Τελικά, όχι: λέγεται στην Πελοπόννησο με την έννοια του πολυπράγμονα και του απατεώνα.
  • Καρυστιανός Αλής. Στην Κάρυστο είχε μουσουλμάνους που έφυγαν το 1833. Υπάρχει και δημοτικό τραγούδι, θρήνος των μουσουλμάνων που φεύγουν, σε καρυστινό (ελληνικό) ιδίωμα.
  • Αγιοπετρίτης: από τον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας (Αρκαδίας). Παραδοσιακά ήταν καρβουνιάρηδες.
  • Αξιώτης είναι ο Ναξιώτης, βέβαια.
  • Οι Σιφνιοί ήταν πασίγνωστοι για τα πήλινά τους. Ο πατέρας μου μού έμαθε μια αστεία παροιμία που δεν την έχω βρει καταγραμμένη αλλού (αν και την έχει το γκουγκούλ): Όλοι φοβούνται το Θεό / κι ο Σιφονιός τον τοίχο (επειδή το μουλάρι πάει τοίχο-τοίχο και σπάει τα πήλινα)
  • Το «Κούμπωσε το σακάκι σου» το λέμε εννοώντας ότι ο άλλος είναι πονηρότατος απατεώνας. Να προσεχτεί ότι οι νιουγιορκέζοι (έλληνες) δεν θεωρούνται αφελείς σαν τ’ αμερικανάκια.

Υπάρχει και ένα ρεμπέτικο τραγούδι αντίστοιχο του Υμνούμενου: ο “Φασολάς” του Μπάτη.

Να δούμε και τους στίχους, που και πάλι τους βρήκα με λαθάκια στο Διαδίκτυο:

Ελληνας φασολάς, Ιταλός μακαρουνάς
Τούρκος καλέ πιλαφάς,καί Εγγλέζος πατατάς

Οπου Χιώτης Παντελής καί Αξιώτης Καραλής
Αθηναίος καλαμαράς, Περαιώτης λιμανάς

Μα (Αι)Γενήτης κανατάς Μεθενίτης αχλαδάς
Ποριώτης λεμονάς και Υδραίος σφουγγαράς

(μπράβο Μπάτη)

Κρανιδιώτης λαδάς Σπετσώτης ψαράς
Τσάκωνας μανταρινάς και Ναυπλιώτης ντοματάς

Μα Αργείτης πρασάς Μωραϊτης παλικαράς
Καλαματιανός γυναικάς Κουλουριώτης χορευταράς

Εδώ η πρώτη στροφή αφορά εθνικά χαρακτηριστικά ενώ οι επόμενες τοπικά χαρακτηριστικά και παρατσούκλια με εστίαση στον Αργοσαρωνικό. Ο χαρακτηρισμός του Αιγενήτη συμπίπτει με τον Υμνούμενο: καλαμαράς, αλλά στον Ναυπλιώτη, τον Υδραίο, τον Αθηναίο και τον Πειραιώτη υπάρχει διαφωνία.

Αρκετοί από τους χαρακτηρισμούς των δυο τραγουδιών αφορούν τις καλλιέργειες ή τα επαγγέλματα που συνηθίζονται σε κάθε τόπο, ενώ κάποιοι έχουν γίνει στερεότυπα, όπως ο γκάγκαρος Αθηναίος. Αυτά τα στερεότυπα, τα σατιρικά παρατσούκλια για τους καταγόμενους από κάθε τόπο, λέγονται από μερικούς «ακληρήματα» αν θέλετε έναν εντυπωσιακόν όρο, ενώ οι κακίες που λέγονται από τον έναν λαό για τον άλλον έχουν ονομαστεί «εθνοφαυλισμοί» (τον όρο τον πρότεινε ο Αμερικανός μελετητής A.A.Roback,  στα ελληνικά πρέπει να τον έχω πρωτομεταφέρει εγώ, όχι ότι ήθελε και μεγάλη φιλοσοφία). Για τα νεοελληνικά ακληρήματα είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο τους πρώτους μήνες ζωής του ιστολογίου, που κάποιαν άλλη φορά θα το ξαναπαρουσιάσω εμπλουτισμένο με τα σχόλια που κάνατε.

111 Σχόλια to “Ο υμνούμενος, ένας κατάλογος της παλιάς Ελλάδας (επαυξημένη επανάληψη)”

  1. Γς said

    Καλημέρα
    Που σε βρίσκουμε;
    http://filonikies.blogspot.gr/2014/07/blog-post_31.html

    Εδώ τα ίδια:
    http://filonikies.blogspot.gr/2014/07/blog-post.html

  2. Διονύσης said

    Και ενώ αναφέρεται σε Κεφαλλονίτες και Κερκυραίους μετά αναφέρει και Επτανήσιους κανταδόρους. Μάλλον εννοεί τους Ζακυνθινούς.

  3. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Τί Λυκοῦργος καὶ πράσιν’ ἄλογα. Αὐτὴ εἶναι ἰδανικὴ χορωδία γιὰ ἐκκλησία. Μπρόαβο Νικοκύρη, μοῦ ἔφτιαξες τὴ μέρα σήμερα

  4. Πάνος με πεζά said

    Η μορφή αυτή του κειμένου, δε λέγεται «συναξάρισμα»; Αυτό δηλαδή το τεράστιο «ασύνδετο», που λέγαμε και στο συντακτικό, όπου πάμπολλα ίδια πράγματα διαχωρίζονται με κόμμα;

    Ένα τραγούδι σε αυτή τη μορφή είναι και το «Οδός Ίωνος 5»,του Κώστα Βίρβου και του Γιάννη Μαρκόπουλου.

  5. leonicos said

    Δεν πιάνεστε, ρε! Τα χτεσινό κοίταζα

  6. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Α, πολύ ωραία!

    4: Το είχα ξεχάσει αυτό το τραγούδι!
    Συναξάρισμα; Εύστοχο.

  7. Πάνος με πεζά said

    Και να συμπληρώσω, τότε, ότι το συγκεκριμένο καφενείο του Μάριου ήταν στην οδό Ίωνος 6 (έξι), μεταξύ 1946-1962, αλλά ποιός ξέρει γιατί, ο τίτλος πέρασε με το «5».

  8. leonicos said

    Ομολογώ ότι τον Πέτρο Κυριακό τον είχα σε μεγαλύτερη εκτίμηση. Θυμάμαι ότι τον παρουσίαζε ο Οικονομίδης στα Ταλέντα του, μια συμπαθητική εκπομπή που έβγαλε μερικούς καλούς τραγουδιστές, τότε που δεν ξέραμε ακόμα ότι θα τργουδήσει και το ‘Θα γεμίσεις μ’ ένα ΝΑΙ γαλανέ μας ουρανέ.’,

    Ο Πέτρος Κυριακού έλεγε μερικά πολύ συμπαθητικά τετράστιχα, τοσο που κατάφερα να τον γνωρίσω πηγαίνοντας στο σπίτι του. Πολύ φτωχικά βέβαια, ούτε θυμάμαι πού ήταν, αλλά απέπνεε κάποιον σεβασμό. Μ’ αυτά τα δυο τραγούδια… Άσ τα!

  9. atheofobos said

    Το σκαλτσοβιομήχανος, σε συνδυασμό με το μπιτζάρης, το έχω ακούσει με την έννοια του ικανού μάστορα σε όλα του και του ομορφοδούλη.

  10. leonicos said

    @1 Γς, μη βάζεις σε παρακαλώ τέτοια τρομακτικά λινκια, ιδίως το πρώτο. Τι θα πει ‘ιδίως;’ Το πρώτο. Το δεύτερο τρώγεται. Ή τουλάχιστο να μας προετοιμάζεις κάπως. Όχι παφ!

  11. leonicos said

    Συμπληρώνω στο @8
    τότε που δεν ξέραμε ακόμα ότι θα τργουδήσει και το ‘Θα γεμίσεις μ’ ένα ΝΑΙ γαλανέ μας ουρανέ.’ και τον σιχαθούμε.

  12. atheofobos said

    Η οδός Ίωνος σήμερα ονομάζεται Μαρίκας Κοτοπούλη, από το θέατρο της που βρισκόταν στην πλατεία Ομονοίας.

  13. sarant said

    7: Γιατί το 6 να έγινε 5, καλή ερώτηση.

  14. Πάνος με πεζά said

    Για την ακρίβεια, το «συναξάρισμα» είναι θεατρικός όρος (και μάλλον όρος «θεατρικής πιάτσας»), κι έχει την έννοια της γρήγορης, ρυθμικής απαγγελίας ενός «κατεβατού», έτσι ώστε ο συνομιλητής να μην πάρει ανάσα. Διεκρινίσεις – αναγκαστικά- εδώ :
    https://theatreworld.wordpress.com/category/%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CF%86%CE%AC%CF%81%CE%B1/

  15. Βαγγέλης από τη Χίο said

    Μπορεί να υποτεθεί πως αναφέρεται είτε όταν ήταν πρωτεύουσα το Ναύπλιο (εξ ου και ως πρωτευουσιάνοι κομψευάμενοι) είτε στα πρώτα χρόνια της Αθήνας ως πρωτεύουσα, όταν ακόμα το Ναύπλιο είχε την αίγλη της πρωτεύουσας.

    Το όνομα Παντελής είναι αρκετά διαδεδομένο στο νησί, ίσως γιατί υπάρχουν περίπου 40 ναοί του Αγίου.

    Κάποτε είχα ακούσει από Θιακό το εξής τετράστιχο για τα μεγαλύτερα νησιά της Επτανήσου.
    Κεφαλονίτης βλάσφημος
    Ζακυνθινός ρουφιάνος
    Αγιομαυρίτης (Λευκαδίτης) κερατάς
    Κορφιάτης τσαρλατάνος

    Οι Μυτιληνιοί όπως και οι Αϊβαλιώτες ήταν φημισμένοι λαθρέμποροι (Κοντραμπατζήδες)

    Υπάρχει στη Χίο τραγούδι όπου αναφέρονται τα προϊόντα των χωριών:

    Επίσης κάθε χωριό στο νησί έχει το παρατσουκλι (τσούκλι, νίδι, ή ψεγάδι είναι άλλες ονομασίες) του που σχετίζεται είτε με κάποια ιστορία, είτε αστείο συμβάν, είτε χαρακτηριστικό των κατοίκων του για παράδειγμα: Θυμιανούσοι: Κερατάδες, Βαβυλούσοι σπουργίτοι Θολοποταμούσοι καυγατζήδες Καλαμωτούσοι μάνα μου ένας φέγγαρος Νενητούσοι ψευτοευγενείς κλπ.

    Υπάρχει και το φανταρίστικο ουργία από τη λέξη ούργιος που χρησιμοποιείται στο νησί (εκτός Βροντάδου-αγαλιάς) για τον κουτό. Αντίστοιχα στη Μυτιλήνη γκασμαδία (η ιστορία με το αεροδρόμιο) η Κως (μποχαλία από το μποχάλι-μπουκάλι) κ.α

  16. sarant said

    14: Κάπως αλλιώς λέγονται οι ανάλογες άριες στις κωμικές όπερες, αλλά τώρα δε μούρχεται.

    15: Πολύ ωραίο σχόλιο!

    Αυτά τα τελευταία που λες, Ουργία κτλ. είναι τα καθαυτό ακληρήματα.
    Όσο για το νίδι, η εντύπωσή μου είναι ότι προέρχεται από το ονειδίζω.
    Και ο μικρός κατάλογος που δίνεις έχει δομή ολόιδια με του Υμνούμενου, μέχρι και παροιμιώδη φράση για τους Καλαμωτούσιους, που ασφαλώς ανάγεται σε ιστορία.

  17. Πάνος με πεζά said

    Ξέρω ότι ξεφεύγω, αλλά εδώ έχει διάφορα ιστορικά στοιχεία για το στέκι της οδού Ίωνος, για όποιον θέλει να διαβάσει.
    http://camerastyloonline.wordpress.com/2008/07/21/mparaki_mariou_2008/

  18. Kάπως παρόμοιος είναι ο κατάλογος των σπεσιαλιτέ των διάφορων τόπων της Ελλάδας που παραθέτει ο αλησμόνητος Πάτρικ Λη Φέρμορ στο βιβλίιο του «Ρούμελη», δύο σελίδες σχεδόν, ως εισαγωγή στο ότι τα Γκράβαρα παράγουν… ζητιάνους. Όμως δεν είναι σκωπτικός, είναι καλοπροαίρετος (όπως και όλο το αριστουργηματικό του βιβλίο), αφού τελειώνει λέγοντας (παραθέτω από μνήμης) «Η φήμη όμως των Πατρινών για paederasty είναι αδικαιολόγητη και οφείλεται στην παρήχηση: και η αρχαία λέξη και η νεότερη αρχίζουν από π.»

  19. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο Κυριακός είναι μέγας λεξικογράφος! 🙂 https://www.youtube.com/watch?v=sJqpyb1pBoI
    Το βρήκαν (και τον θαύμασαν) και οι αληθινοί ψάλτες http://analogion.com/forum/showthread.php?t=4302

  20. Ιάκωβος said

    Κλαπαδόρες.
    έχω ακούσει οτι στην κέρκυρα κλαπαδόρες λένε τα διάφορα τσιμπράγκαλα , εξαπτέρυγα και ψηλά κεριά και τέτοια ,που κουβαλάνε στις λιτανείες τα παπαδοπαίδια.

    Συναξαρισμα, συναξαριστά και ρήμα συναξάρω είναι η γρήγορη ομιλία που μοιάζει ο ομιλών να να λέει κάτι αλλά δε λέει τίποτα. Εξαιρετικό, άριστο δείγμα συναξαριστών είναι του Τζίμη Πανούση, εδώ στο 1:20:50

    Και βέβαια, το αντίστοιχο στα Ιταλικά, η Supercazzola του Τονιάτσι

  21. Βαγγέλης από τη Χίο said

    16 Υπάρχει και το αντίστοιχο του Υμνούμενου:
    Θυμιανούσης λαθρέμπορος
    Νεχωρούσης ελαφρος
    Καλλιμασιώτης Βάλ ένα κουπάκιν
    Καταρραχτούσης κρισομάνης
    Νενητούσης ψευτοευγενής
    Φλατσούσης παράξενος
    Βουνούσης περίεργος
    Κοινούσης κατήγορος
    Καλαμωτούσης γουρουνοαναθρεμμένος
    Αρμολούσης στην πάντα κουμπάρε (αγγειοπλάστες- Όλοι φοβούνται το Θεό και οι Αρμολούσοι το στενό)
    Θολοποταμούσης μαχαιροβγάλτης
    Μερμηγκούσης ξικορσούμ (μακριά από λόγου του)
    Μεσοδιδυμούσης Ζήτω του Πολεμίδη (βουλευτής στο Μεσοπόλεμο και μεταπολεμικά)
    Εξωδιδυμούσης Κομματάρχης
    Παϊδούσης μπεκρούλιακας

    Αργύρη Βολάκη από την Παγίδα
    (πηγή: Κυριάκου Πρωάκη Λαογραφικοί θησαυροί Θυμιανών-Χίος 1986)

    Το θέμα των «ψεγαδιών» των χωριών του νησιού είναι μεγάλη ιστορία. Ακόμα και το κερατάδες των Θυμιανούσων είναι από ιστορία Για τη Καλαμωτη: μεθυσμένοι 2 Καλαμωτούσοι είδαν μεσα σε ένα πηγάδι το αντιφέγγισμα της πανσελήνου. :
    -Μάνα μου ένας φέγγαρος
    -που ήπεσεν στον πήγαδο
    -φέρε την πολυποδιά (σκοινί με πολλούς γάτζους για το πιάσιμο του κουβά)
    Φέρνει την πολυποδιά τη ρίχνει στο πηγάδι και σκαλώνει σε μια πέτρα του τειχώματος. Τραβούν με δύναμη κάποια στιγμή ξεσκαλώνει, πέφτουν πίσω και βλέπουν τη πανσέληνο:
    -εσώσαμε τον φέγγαρο
    -και πόσο ψηλά τον στείλαμε!

  22. Ιάκωβος said

    Ο Κυριακός τραγουδάει πολύ καλά, θυμίζει περισσότερο τα σμυρνέικα παρά τα εκκλησιαστικά. Τον μεθυσμένο δεν τον κάνει όμως πολύ καλά, ο Μακρής φαίνεται να είναι κλάσεις ανώτερος.
    ________________________

    «έβαλε τη σαρδέλα και κελάηδησε»

    Υπάρχει σχετικό αίνιγμα:

    -Τι είναι πράσινο, το βάζουμε στο κλουβί και κελαηδάει.(τόχω ακούσει «και κάνει μπάου γάου» , αλλά αυτό μπορεί να είναι επιρροή από τα Αγγλικά)

    Η απάντηση είναι -Η σαρδέλα.
    -Γιατί, μπαίνει στο κλουβί;
    -Δικιά μας είναι, ότι θέλουμε την κάνουμε, τη βάζουμε και στο κλουβί.
    -Γιατί , είναι πράσινη;
    -Αν θέλουμε τη βάφουμε
    -Και κελαηδάει;
    -Εεεε, αυτό τόβαλα να σας μπερδέψω. Και πέφτει σφαλιάρα σύννεφο στο κεφάλι του κρύου ανεκδοτολόγου.

  23. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    21: Παναπεί κι ο Κοινούσης Χιώτης ήταν; Από ποιο χωριό το όνομα;
    Κρισομάνης ο δικομανής;

    20: Μπορεί να είναι από κει ο κλαπαδόρας.

    19: Ναι, έχουμε και τη λιτανεία του μάγκα -δεν το έχουμε παρουσιάσει εδώ, αν και αλλού έχει συζητηθεί!

    18: Αν το βρεις, φωτοτύπησέ το μήπως το βάλουμε εδώ το δισέλιδο αυτό.

    17: Κι άλλο ωραίο.

  24. Ηλεφούφουτος said

    http://www.paratiritis-news.com/?p=55447

    Όπως φαίνεται η σουρεαλιστική σύλληψη με το ψάρι στο κλουβί να κελαηδάει ήταν συνηθισμένη παλιότερα και ως τοπικιστικό πείραγμα.

    Εγώ το ήξερα και σαν ανέκδοτο όπως μου το είχε διηγηθεί κάποιος παλιός που άκουγε το ραδιοφωνικό «Ημερολόγιο ενός Θυρωρού»:

    Ο Μικές μπαίνει στην πολυκατοικία με ένα σκεπασμένο κλουβί και προκαλεί το θυρωρό να βρει τι έχει το κλουβί.

    «Εεε, τι έχεις; Καναρίνι;
    – Όχι.
    – Καρδερίνα;
    -Όχι.
    – Σπίνο;
    – όχι.
    – Ε, δεν μπορώ να το βρω. Τι έχεις;
    – Μία ρέγγα!
    – Και γιατί έβαλε τη ρέγγα στο κλουβί;!
    – Για να μην το βρείτε!»

    16 Σίγουρα τις λένε κάπως;
    Η άρια του Λεπορέλο ας πούμε λέγεται και «catalogue’s aria» αλλά δεν νομίζω να είναι γενικός όρος. Το ίδιο το λεπορέλο δε μπορεί να σημαίνει και το φιρμάνι που ξεδιπλώνεις σαν φυσαρμόνικα αλλά όχι άρια.

  25. Ηλεφούφουτος said

    24 … γιατί έβαλεΣ τη ρέγγα στο κλουβί;

  26. Ηλεφούφουτος said

    ΚΑι για να μείνουμε στα ελαφρά οπερατικά

    Κλαπαδόρας λεγόταν και ένας χαρακτήρας στην οπερέτα του Κερκυραίου Ριτσιάρδη «Όνειρο αποκριάτικης βραδιάς» και ήταν μουσικός της πλάκας που έπαιρνε όμως τον εαυτό του πολύ στα σοβαρα.

  27. sarant said

    24-5: Ή: Για να σας μπερδέψω, ή «δικιά μου είναι, ό,τι θέλω την κάνω»

    24: Patter λέγονται στα αγγλικά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα ακριβώς την άρια του Λεπορέλου.

  28. sarant said

    Μια διαφορετική άποψη για τον σκαλτσοβιομήχανο, ότι σημαίνει τον βλάχο που ασχολείται και με τις επιχειρήσεις, την οικοτεχνία ας πούμε -αυτοί είχαν το μαλλί, αυτοί φτιάχναν κάλτσες.

  29. Βαγγέλης από τη Χίο said

    Κρισομάνης ο δικομανής ναι
    Κοινή- Κοινούσης (και επωνυμο) , Καρυές-Καρούσης-Καρουσάκης (επων), Ολύμποι-Λυμπούσης-Λυμπουσάκης (επών), Αμάδες-Αμαδιανός-Μαδιανός(επων) Καλλιμασιά-Καλλιμασιώτης (ακτή Καλλιμασιώτη στο Πειραιά από επών) Παγίδα-Παγιδούσης (Παϊδούσης επων) Χαλκειός-Χαλκούσης (και επων) Μυρμήγκι (Μυρμηγκούσης και Μερμηγκούσης (επων) Φλάτσια-Φλατσούσης (και επων) Μεστά-Μεστούσης (και επων) Ελάτα-Λατούσης- Λατουσάκης (επων) περιοχή Αναβάτου-Αυγωνύμων (καλούνταν Μέρος)- Μερούσης (επων)Λαγκάδα-Λαγκαδούσης (και επων) Φυτά-Φυτούσης (και επων) Κουρούνια-Κουρουνιώτης (και επων πχ Χιώτης αρχαιολόγος του Μεσοπολέμου) Βαβύλοι-Βαβυλούσης -Βαβυλουσάκης (επών) Νομίζω δεν ξεχνώ κάποιο.

  30. Γιάννης said

    Αυτό με την σαρδέλα λέγεται (και) για την Πρέβεζα. Είναι πολύ κοινή προσφώνηση στην Ήπειρο τους Πρεβεζιάνους να τους λένε κοροϊδευτικά και «σαρδελάδες» γιατί, κατά τον μύθο, βάλανε μια σαρδέλα στον κλουβί και περιμένανε να κελαηδήσει. Φυσικά όλοι οι νομοί στην Ήπειρο έχουν τα παρατσούκλια τους κάθε μία συνδεόμενη με έναν παρόμοια κοροϊδευτικό μύθο.

    Καλημέρα σας από την Πρέβεζα!

  31. Spiridione said

    Η κλαπαδόρα βλέπω ότι ήταν κάποιο πνευστό μουσικό όργανο.
    http://books.google.gr/books?id=54JiAAAAMAAJ&q=%22%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B4%CF%8C%CF%81%CE%B1%22&dq=%22%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B4%CF%8C%CF%81%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=iALaU9KLFoyb1AXHs4CgDQ&ved=0CEQQ6AEwCA
    Και ο Σουρής έπαιζε κλαπαδόρα.
    http://books.google.gr/books?id=ml5iAAAAMAAJ&q=%22%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B4%CF%8C%CF%81%CE%B1%22&dq=%22%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B4%CF%8C%CF%81%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=iALaU9KLFoyb1AXHs4CgDQ&ved=0CEkQ6AEwCQ
    Κλαπουδούρα διαβάζω λέγανε στη Μακεδονία το φλύγκεχρον.
    http://www.travelstories.gr/community/threads/%CE%92%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%B6%CE%B1%CF%84%CE%AD%CF%81-fm.18281/page-2
    http://en.wikipedia.org/wiki/Flugelhorn
    Κλαπαδόρες πρέπει να έλεγαν και τις μπάντες μαζί με όλα τα εξαπτέρυγα σε λιτανείες, επιτάφιους κλπ., αν και εγώ δεν το έχω ακούσει αυτό στην Κέρκυρα.
    Ο Σεφέρης ας πούμε εδώ:
    http://cantfus.blogspot.gr/2014/04/blog-post_18.html
    ο οποίος έχει τη λέξη και σαν μουσικό όργανο
    http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1703
    Κλαπαδόρας ήταν και ήρωας της μουσικής κωμωδίας των Μωραϊτίνη/Ριτσιάρδη » To Αποκριάτικο όνειρο (1924)», που ανεβάστηκε πρόσφατα στη Λυρική Σκηνή. Ο ήρωας του έργου Κλαπαδόρας ήταν αρχιμουσικός στα χρόνια του Όθωνα. Υπάρχουν και άλλα κωμικά ονόματα στο έργο, όπως ο φίλος του ο Τζερεμές, ο Μπιμπής κλπ.

  32. sarant said

    31; Σπύρο, θησαυρός όπως πάντα. Νομίζω το λύσαμε, π.χ. αυτό που γράφει ο Σεφέρης:
    Ο ωραιότερος και ο πιο αληθινός [Επιτάφιος] που είδα ήταν εκείνος που περνούσε με κλαπαδόρες κάτω από τον Παρθενώνα

    30: Καλημέρα!

    29: Να και ο Φυτούσης -μόνο ο μπαρμπαΜυτούσης δεν είναι χιώτης από τους ούσηδες!

  33. Καισάρειος Δαπόντες, Κανών περιεκτικός πολλών εξαίρετων πραγμάτων

  34. Ηλεφούφουτος said

    27β Σίγουρα; Εδώ πάντως δεν την αναφέρει.
    http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_patter_songs

    Απ ό,τι καταλαβαίνω το patter έχει πιο πολύ να κάνει με την πολύ γρήγορη εκφορά λόγου, όπως στα ξόρκια ή σε «διεκπεραιωτική» λειτουργίαβιαστικού παπά.

    31τέλος Εγώ έγραψα «μουσικός της πλάκας», γιατί θυμάμαι ότι μένει στο ίδιο φτωχόσπιτο με τον Τζερεμέ και «αρχιμουσικό» τον φωνάζει μόνο η σπιτονοικοκυρά του.

  35. Theo said

    Ωραία τα ακληρήματα κι οι υπόλοιπες κακιούλες!

    Η Δοξολογία δεν είναι μέρος της θείας Λειτουργίας αλλά του Όρθρου.

  36. Βαγγέλης από τη Χίο said

    #33 Ο Καισάρειος Δαπόντες συνέταξε το εξής στην από χιώτικο μάρμαρο φιάλη της Μ. Ξηροποτάμου:

    Χιώτισσα είμαι, Χιώτισσα, τι με ρωτάς παπά μου;
    για τούτο είμαι, ως θωρείς, εύμορφη, δέσποτά μου.
    Θυγάτηρ Καισαρίου δε Δαπόντε, γέροντά μου,
    και μ΄ έφερε να κάθομαι εις του Χλωροποτάμου,
    για να θωρούν, να επαινούν, την ωραιότητά μου.
    Λέγεται δε, αν ερωτάς, φιάλη τ΄ όνομά μου.

  37. sarant said

    34: Κακώς.
    http://books.google.lu/books?id=lZWKm3IuuN8C&pg=PA60&lpg=PA60&dq=leporello+catalogo+patter&source=bl&ots=NX6WrgJp4F&sig=7cCqq03IOpPwleEYRVmXhgZZGvY&hl=fr&sa=X&ei=yg_aU8XDNqG30QXPloGwAg&ved=0CEcQ6AEwBA#v=onepage&q=leporello%20catalogo%20patter&f=false

    35: Δίκιο θα έχεις!

  38. Spiridione said

    34. Μαζί γράφαμε. Δεν τόχω δει το έργο, υπέθεσα ότι θα διακωμωδείται ο Κλαπαδόρας ως ξεπεσμένος μουσικός που τώρα δεν έχει να φάει κλπ.

    33. Ωραίο.

    Τον καλτσοβιομήχανο τον έχω ακούσει κι εγώ κάτω στην Πελοπόννησο και μούχε κάνει εντύπωση.

  39. Πάνος με πεζά said

    Τι ωραία αυτά τα ιταλόφερτα επώνυμα : Δαπόντες, Δελατόλλας, Δεκαβάλλας, Δαπέργολας (το τελευταίο δεν ξέρω αν υπάρχει, μπορεί να το κάναμε μόνοι μας πλάκα στην παρέα, μαζί με ένα άλλο αυτοσχέδιο σουρεάλ, «Δελλαγουέρνικας» !!!)

  40. Spyros said

    39. Και βέβαια υπάρχει το Δαπέργολας.Πχ. ο ΔΔημήτρης Δαπέργολας που ήταν συνθέτης και διευθυντής της συμφωνικής ορχήστρας στην Κέρκυρα και ένας φανταστικός sui generis, καθηγητής. (Το Δελαγουέρνικας είναι τόσο τέλειο που θα είναι κρίμα να μην υπάρχει! )

  41. Πάνος με πεζά said

    Είναι και ο Δελαγραμμάτικας, και ίσως κι άλλοι. 🙂

  42. Ιάκωβος said

    39,
    Υπάρχει και το όνομα Δελαπατρίδης
    Υπήρξε και ο φέρων το όνομα:

    https://www.google.gr/search?q=%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82&client=firefox&hs=Vzp&rls=com.yahoo:en-US:official&channel=sb&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ei=gCPaU4GjJe6M4gTEtYDIBA&ved=0CAgQ_AUoAQ&biw=924&bih=487#channel=sb&q=+%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CE%BF%CF%82+%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82&rls=com.yahoo:en-US:official&tbm=isch

  43. Πάνος με πεζά said

    Πάντως το τραγούδι της ανάρτησης, με τον Πέτρο Κυριακό, το έχω ακούσει από δεκαετίες.Ήταν ένας διαδημοτικός ραδιοφωνικός σταθμός, το «Ράδιο-Κύκλος»,τη δεκαετία του 90. Ανήκε σε 5 Δήμους, Νέα Σμύρνη, Άγιο Δημήτριο, Άλιμο, Ελληνικό κι άλλον ένα που δε θυμάμαι.

    Έπαιζε συνεχώς ελληνική μουσική, αλλά τα πρωϊνά έκανε κανα-δυο-τρεις ώρες ζωντανή εκπομπή ο Στέφανος Ληναίος, και το έβαζε συχνά, άγνωστο για ποιούς λόγους.

    Μιας που δεν έχει αναφερθεί, ο Πέτρος Κυριακός είχε (επισήμως) το ψευδώνυμο «Πετράν», που φιλικά χρησιμοποιείται ως προσφώνηση σε διάφορους Πέτρους.

  44. Πάνος με πεζά said

    @ 42 : Δελακοβίας, Δελαρόσσας, Δελαβίνιας, ίσως Δαφέρμος, καισίγουρα αρκετά άλλα…

  45. Theo said

    και Δελαδέτσιμας.

  46. GEORGIOPOULOS ARISTOMENHS said

    ΝΙΚΟ ΧΑΙΡΕ… ΕΙΣΑΙ ΚΑΛΑ? ΜΕΝΙΟΣ ΕΔΩ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑ … DEPRESSION ΚΑΙ RECESSION AN ΒΛΕΠΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΑ Η ΟΧΙ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ…

  47. sarant said

    39-40: Πάρα πολλά από τα επώνυμα από Δα- και τα Δε- (ε, όχι και όλα, όχι το Δέδες!) είναι πιθανά για φράγκικη προέλευση π.χ. Δασίρας (από τη Σύρα), Δακανάλης.

    46: Μένιο, γεια χαρά. Η depression είναι πιο βαθιά και ζόρικη από την recession. Η δεύτερη θεωρείται από πολλούς κάτι που έρχεται κυκλικά. Οπότε, μεγάλη ύφεση και ύφεση.

  48. Spiridione said

    Και η Τζέλα Δελαφράγκα.

  49. Γιωργής said

    Σκαλτσοβιομήχανο αποκαλούσε ο Καραγκιόζης το θείο του Μπαρμπαγιώργο, (Γεώργιος Μπλατσάρας, μι τ’ όνομα, ανιψούδ’). Κατά Σπαθάρην αν θυμάμαι καλά.

  50. Πάνος με πεζά said

    Δαφερρέρας !

  51. Κόκκινος Πλανήτης said

    Δελαπόρτας και Ταλιαδούρος στα Ιταλικά επίθετα και πολλές κλαπαδόρες στον Καραγκιόζη.

  52. Μυλοπέτρος said

    23. Ο Κοινούσης πράγματι είναι απο το Βροντάδο της Χίου. Δηλαδή Βρονταδούσης, ως προς την καταγωγή. Ο ίδιος είναι πολύ καλός μουσικός, έπαιζε ακορντεόν. Ο πατέρας του ήταν τυφλός και πάμπτωχος. Υπήρξε όμως αγαπητός και μέχρι τώρα από ό,τι ακούγω γιατί δεν τον ξέρω προσωπικά καλό παιδί.
    Η κατάληξη -ούσης δηλώνει την καταγωγή εκείνου που το επώνυμο την έχει. Χαλκούση η Ελένη η μεγάλου μας ηθοποιός δηλώνει προέλευση απο την Καλαμωτή. Η ίδια ήταν από την Κων/πολη. Η προέλευση της κατάληξης αυτής πάντως είναι αρχαία. Ο Θουκυδίδης ήταν Αλιμούσιος.
    Ο άλλος Χιώτης

  53. Μυλοπέτρος said

    Βαγγέλη είσαι χειμαρος. Μπράβο!
    Ο άλλος κλπ.

  54. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  55. Μυλοπέτρος said

    Κάποτε ο Πετράν εξηγούσε γιατί δεν έμαθε γράμματα.
    Έλεγε λοιπόν ότι την πρώτη μέρα στο σχολείο τον κοροϊδεψε ο δάσκαλος επειδή δε φορούσε παπούτσια. Φτωχαδάκι γαρ.
    Δεν ξαναπάτησε.
    Ο άλλος Χιώτης

  56. cronopiusa said

    Αρεκια – το θρησκευτικο

  57. Μυλοπέτρος said

    29. Για την Καλαμωτή και τον Κάλαμωτούση δεν είδα να γράφεις. Υπάρχει και το επώνυμο Καλαμωτουσάκης.
    Επίσης στη Χίο υπάρχει και το επώνυμο Νέαμονίτης, απο τη Νέα Μονή.

  58. Πάνος με πεζά said

    @ 52 : Εκτός από το «Κιούσης» ίσως, που είναι από το τούρκικο «οξύθυμος»;

  59. Μυλοπέτρος said

    Η Χαλκούση δεν θα μπορούσε να έλκει την καταγωγή της από την Καλαμωτή. Το σωστό είναι Χαλκιός. Χωριό της Χίου και αυτό.

  60. Άρτεμη said

    Τώρα γιατί θυμήθηκα αυτό;

  61. jaja said

    πιθανότατα στην αρχή υπήρχε μόνο ένας πυρήνας και σταδιακά προσθέτανε κ άλλες περιοχές ανάλογα με τις περιστάσεις.

  62. Sarpis said

    Καλησπέρα!

    16: Διάβασα τα σχόλια στα γρήγορα και μπορεί να έχει ήδη απαντηθεί εντωμεταξύ. Μήπως μιλάμε για την παρλάτα;
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%BB%CE%AC%CF%84%CE%B1&sin=all

    Όσο για τον (σ)καλτσοβιομήχανο, αν προερχόταν από τα Επτάνησα, θα έλεγα ότι ίσως και να συνδέεται με το ιταλικό mascalzone (απατεώνας).

  63. Βαγγέλης από τη Χίο said

    57 Ναι πάνω στη φούρια να τα γράψω ξέχασα τη Νέα Μονή, απ’ όπου προέρχεται το Νεαμονίτης αλλά και το Νεαμονιτάκης. Δεν ξέρω αν το Μούνδρος σχετίζεται με το δεύτερο μοναστήρι της Χίου τη Μονή Μουνδών.
    Επειδή στη Χίο οι κοινωνίες των χωριών ήταν κλειστές, στα νοτιοανατολικά χωρία από Θυμιανά μέχρι Νένητα έως το σεισμό του Μαρτίου του 1881 και στα υπόλοιπα μέχρι τον Α΄Π.Π όταν έγιναν οι περισσότεροι αμαξιτοί δρόμοι, υπήρχε έντονος τοπικισμός, αφού με τον όρο «ξένοι» νοούνταν τόσο οι αλλοδαποί, οι άλλοι Έλληνες μα και οι κάτοικοι των άλλων χωριών. Έτσι όταν κάποιος μετοίκούσε σε άλλο χωριό τον καλόυσαν όχι με το επώνυμό του αλλά με τον ΄τοπο καταγωγής. Ίσως κάποιος πρόγονος του Κοινούση πήγε στο Βροντάδο, το επώνυμο ξεχάστηκε και έμεινε του τόπου καταγωγής. Το ίδιο και με τη Χαλκούση. Στο Χαλκειός δεν υπάρχει κανείς με το επώνυμο Χαλκούσης, αφού είναι όλοι… Χαλκούσοι.
    Πολλά ονόματα χωριών προέρχονται είτε από ιδιοκτήτη γης ή από ιδρυτή του Μεσαίωνα. Έτσι Θυμιανά-Ευφημιανά-Ευφημιανός, Χαλκειός-του Χαλκέως-Χαλκεύς, Βαβύλοι-Βάβουλας ή Βάβυλας, Βερβεράτο-Βερβέρης και σε τοπωνύμια που μαρτυρούν την ύπαρξη χωριών.
    Το επώνυμο Καλαμωτουσάκης δεν το είχα υπ’ όψιν.

  64. spiral architect said

    Τόπος καταγωγής, επώνυμο, υμνούμενος, δρόμος:
    (πρέπει να το’ χουμε ξανασυζητήσει) 🙄

    ΚΑΝΤΑΝΟΛΕΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
    (Μια ιστορία αγάπης και θηριωδίας)

    Στις αρχές του 16ου αιώνα οι κάτοικοι του Σελίνου, των Σφακίων, της Ρίζας και μερικών χωριών της Κυδωνίας επαναστάτησαν κατά των Βενετών και δημιούργησαν δική τους κυβέρνηση με ρέκτορα τον Γεώργιο Καντανολέων. Έτσι σταμάτησαν να πληρώνουν φόρους πια στους Βενετούς και συνάμα δημιουργήθηκαν δυο αρχές που έλεγχαν το νησί.
    Ο νέος άρχοντας Καντανολέων είχε ένα γιο τον Πέτρο που ήταν ερωτευμένος με την κόρη του Βενετού ευγενή Franceso Molin απο τον Αλικιανό, έτσι μια μέρα εμφανίστηκε στην εξοχική κατοικία του Molin και ζήτησε την κόρη του για τον γιο του. Ο γάμος συμφωνήθηκε και ο Καντανολέων για να επισημοποιήσει τον αρραβώνα έδωσε επιτόπου στην νύφη μια βέρα από ατόφιο χρυσάφι. Συμφώνησαν δε ο γάμος να γίνει όσο το δυνατόν γρηγορότερα και αποφάσισαν να γίνει την επόμενη Κυριακή και μάλιστα στο εξοχικό του Molin.
    Στην πραγματικότητα όμως ο Βενετός ευγενής έλαβε την πρόσκληση για τον γάμο της κόρης του σαν προσβολή στην ευγενική του καταγωγή και έκανε μια μυστική συμφωνία με τον Βενετό διοικητή των Χανίων για να αιχμαλωτίσουν τον Καντανολέων ρέκτορα και αρχηγό της επανάστασης. Για να μην κινήσει τις υποψίες των κρητικών έστειλε ακριβά υφάσματα στον μέλλοντα γαμπρό του και την παραμονή διέταξε να σφάξουν 100 αρνιά για το τραπέζι του γάμου.
    Ο Καντανολέων έφτασε την Κυριακή το πρωί με 500 περίπου άνδρες στο εξοχικό του Molin που τον υποδέχτηκε φιλόφρονα. Μετά την γαμήλια τελετή στο πλούσιο τραπέζι το κρασί ήταν άφθονο και οι κρητικοί μέθυσαν ακολουθώντας τους Βενετούς που έκαναν τους μεθυσμένους. Λίγο μετά την δύση του ηλίου έφτασαν τα στρατεύματα των Βενετών από τα Χανιά και αιχμαλώτισαν όλους τους κρητικούς. Ο Βενετός διοικητής μαζί με τον Molin κρέμασαν οι ίδιοι τον Καντανολέοντα, τον άτυχο γαμπρό αλλά και όλα τα μικρότερα αδέλφια του. Τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας του kαντανολέοντα τα δολοφόνησαν επιτόπου. Ωστόσο η Βενετία δε ήταν απόλυτα ικανοποιημένη, έτσι διόρισε τον προβλεπτή Cavalli που του έδωσε πλήρη εξουσία ώστε να εξολοθρεύσει τους επαναστάτες. Ο Cavalli έφτασε πολύ γρήγορα στα Χανιά και μόλις πάτησε το πόδι του στην Κρήτη φάνηκε και η σκληράδα του, πυρπόλησε το χωριό Φωτακάδο και κρέμασε στην πλατεία του μικρού χωριού και τους δώδεκα Κρητικούς προεστούς. Όμως δεν σταμάτησε εκεί έβγαλε ανακοίνωση προς τις καστελλιάνες του Αποκόρωνα των Σφακίων του Σελίνου και της Κισσάμου και διέταξε τους επαναστάτες να έλθουν στα Χανιά για να δηλώσουν την αφοσίωση τους στην Γαληνότητα. Θα τους χάριζε δε την ζωή αρκεί κάθε ένας που θα ερχόταν, να κρατά το κεφάλι του πατέρα του, του αδελφού του, του ανιψιού του.
    Το σπίτι του προδότη Βενετού Molin, βρίσκεται ακόμα στον Αλικιανό μισογκρεμισμένο, λέγετε δε ότι πάνω από την κύρια είσοδο χαράχτηκε μια επιγραφή μετά την σφαγή που έλεγε:
    OMNIA MUNDI FAMUS ET UMBRA
    ΟΛΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΠΝΟΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ.

    (από εδώ/a>)

  65. Spiridione said

    Μια και το άρθρο αφορά παραυμνογραφίες, ταιριάζει να βάλουμε την Ακολουθία του Ανόσιου Τραγογένη Σπανού του Ούριου κου Εξούριου (σελ. 140).
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/9/7/5/metadata-314-0000000.tkl&do=146452_02.pdf&pageno=140&width=412&height=675&maxpage=512&lang=en
    33. Εκεί που έχει ο Δαπόντες το τροπάριο «ανοίξω το στόμα μου και διηγήσομαι πάμπολλα …», στον Σπανό είναι:
    «Ανοίξω το στόμα μου και βάλω τρία δαμάσκηνα και σκούμπρον και κέφαλον και παλαμίδαν οπτήν, και οφθήσδομαι βαλών τρανά σαυρίδια και από την έγγραυλιν και την αθεριναν ζουμίν».

  66. BLOG_OTI_NANAI said

    Από το:
    Γουδέλης Γιάννης, «Οι δάσκαλοι του Γένους, 1400-1900», ΔΙΦΡΟΣ, Αθήνα χ.χ., σ. 89

    Δεβαρής Ματθαίος
    Δεκάδιος Ιουστίνος
    Δέκαρχος Εμμανουήλ
    Δεκιγάλας Ιωσήφ
    Δελβινιώτης Ιωάννης, Νικόλαος και Σπυρίδωνας
    Δεληγιάννης Κανέλλος
    Δελλαδέτσιμας Αγγελος
    Δελλαπόρτας Νικόλαος και Χρύσανθος
    Δενδρινός Ιερόθεος και Προκόπιος
    Δενόρες Ιάσων
    Δεόρτζης Αλέξανδρος
    Δεστούνης Σπυρίδωνας
    Δεφανάρας Μάρκος και Σπυρίδωνας

    Υπάρχει και ο γιατρός Πέτρος Δεπάστας ο Πελοποννήσιος (18ος αι.)

  67. Βαγγέλης από τη Χίο said

    #65
    Ο άγγελος εβόα την Κέχαριτωμένη
    και ο παπάς εβλόγα τη γίδα τη ψημένη
    ψήσου γίδα ψήσου και ροδοκοκκινήσου
    ωσπού να ρθει ο κράσος να σε ξεκοκκαλίσω
    και ο έτερος έλεγε τα ποτήρια γεμίσατε
    και τη γίδα σερβίρατε

    Το έλεγε ο αδερφός του παππού μου.

  68. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    63.>>Βαβύλοι-Βάβουλας ή Βάβυλας
    Ο Βαβύλης πάντως ήταν από το Βόλο.Το Βάβουλα (όχι Βαβουλά) υπάρχει και στο Λασίθι,

  69. BLOG_OTI_NANAI said

    31: Κλαπαδόρα = Klappenhorn (Μάικλ Κένεντι, «Λεξικό Μουσικής της Οξφόρδης», Γιαλλελής, 1993, τ.1, σ. 135)

    και σε ΕΙΚΟΝΑ

  70. Ο Περέας βγάζει εργάτες, η Αθήνα αριστοκράτες
    το Κολωνάκι τους λιμοκοντόρους και οι Τζιτζιφιές τους σαλταδόρους

    Απ’ την Κρήτη οι φουφούλες κι απ’ τη Μάνη οι κουμπούρες
    απ’ τη Χιό οι μαστιχάδες κι απ’ την Κούλουρη ψαράδες

    Απ’ τη Σίφνο τα τσουκάλια, απ’ την Άρτα πορτοκάλια
    απ΄τη Σμύρνη χουβαρντάδες κι απ’ την Πόλη ντερβισάδες

    Υδριώτες κουλουράδες και Μυτιληνιοί λαδάδες
    Καλαματιανοί εμπόροι και Βολιώτες τρακαδόροι

  71. 69,
    Έχω την εντύπωση πως κλαπαδόρα συνδέεται με το κλαπέτο (το κλαπέτο έχει ίδια φόρμα με τα κλειδιά του Klappenhorn). Το αστείο είναι πως είχα πρωτοδεί τι είναι το κλαπέτο στο βιβλίο χρήσης του VW (μοντέλο 1969) που οδηγούσε ο πατέρας μου, όταν σκάλιζα το καρμπυρατέρ πιτσιρίκος, πολύ πριν ακούσω την γνωστή πλέον φράση «μού έφυγε το κλαπέτο». (Όταν την πρωτοάκουσα προσφέρθηκα να βοηθήσω με κάτι σύνεργα. 🙂 )

  72. Theo said

    @67:
    Είχα την εντύπωση πως το ανέφερε κι ο Παπαδιαμάντης, αλλά δεν το βρήκα στα Άπαντά του.
    Το αναφέρει όμως σε πρόσφατο άρθρο του ο Λάμπρος Λιάβας, καθηγητής Εθνομουσικολογίας, όπως το βρήκε στη Μυτιλήνη:

    Ενώ στη Μυτιλήνη, πάντα χωρατατζήδες, παραφράζουν το εκκλησιαστικό τροπάριο ψάλλοντας:

    Ο άγγελος εβόα κι ο παπάς ευλόγα
    τη γίδα την ψημένη και τη χαριτωμένη.
    Ψήσου, γίδα μ’, ψήσου και ροδοκοκκινίσου
    να σε ξεκοκαλίσου μ’ έναν κουβά κρασί.

  73. 39, Πίνδαρος Δε-Καρολόγος, έγραφε (πολύ) παλιά στο Ρομάντσο.

  74. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    72: Μήπως το μπερδεύεις με τα σατιρικά τροπάρια; Αν και κάτι μου θυμίζει κι εμένα (πέρα από τον παππού μου που το έλεγε: εννοώ στον Ππδ.)

    70: Κι άλλος κατάλογος!

    67: Και ο παππούς μου το έλεγε.

  75. BLOG_OTI_NANAI said

    71: Οπότε, όταν «φεύγει το κλαπέτο» ποια ακριβώς είναι η ζημιά;

  76. Theo said

    @74:
    Όχι. Τα ξέρω τα σατιρικά τροπάρια.
    Τελικά το βρήκα. Ένας μόνος του στίχος αναφέρεται στο διήγημά του Τραγούδια του Θεού: ὁ κὺρ Στέφανος δὲν ἤξευρεν ἄλλο νὰ ψάλῃ εἰμὴ τό, ψήσου γίδα ψήσου καὶ ροδοκοκκινίσου
    Κι όλο το τραγούδι, όπως το παράθεσε ο Βαγγέλης, το θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια, αλλά ΄χι την πηγή του.

  77. 75, αν θυμάμαι καλά, το κλαπέτο είχε να κάνει με την ρύθμιση παροχής αέρα στην τροφοδοσία της μηχανής (έμενε τελείως ανοιχτό ή παλαντζάριζε ανάλογα με την θερμοκρασία, νομίζω), οπότε φαντάζομαι όταν φεύγει το κλαπέτο η διόρθωση είναι να ξαναμπεί στην θέση του, αν δεν έχει σπάσει (λέω τώρα… 🙂 ). Στην μεταφορική χρήση υποθέτω πως είναι κατ’ αναλογία με το «μού έφυγ’ η μαγκιά, το καφάσι» και παρόμοια.

  78. sarant said

    76: Α γεια σου!

  79. Οπότε, όταν το ιστορικό αεροσκάφος Σπιτφάιαρ της RAF σώθηκε, κατά τα πρώτα στάδια του Β’ Π.Π., χάρη σε μια παρέμβαση στο σύστημα τροφοδοσίας του από την βρεττανίδα μηχανικό Beatrice «Tilly» Shilling, μπορούμε άνετα να λέμε πως η ταλαντούχα κα Σίλινγκ του άλλαξε το κλαπέτο. Κυριολεκτικά.
    Κι έτσι, το Σπιτφάιρ άλλαξε το κλαπέτο των ναζί πιλότων, μεταφορικά.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Supermarine_Spitfire#Carburettor_versus_fuel_injection

  80. BLOG_OTI_NANAI said

    77: Ευχαριστώ. Ναι, τη μεταφορική έννοια τη γνωρίζω, συνήθως με πολύ κούραση τη συνδυάζω (π.χ «κουβαλήσαμε τα έπιπλα και μου’ φυγε το κλαπέτο»)

  81. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Και το πασίγνωστο: Πάρε ναυτάκι Συριανό ,λοστρόμο Πειραιώτη, Μυτηλινιό μηχανικό και καπετάνιο Χιώτη,
    Ήθελα να το γράψω κυρίως για τους Χιώτες,τους φημισμένους καπεταναίους (και καραβοκύρηδες) γιατί μόνο μαστιχάδες μου φαίνεται αναφέρονται στα προηγούμενα 😉

  82. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αντιφασιστας Τετάρτη 14 Νοεμβρίου 2012, 02:42
    …Ο χλιαρος και ξενερωτος δήμαρχος Αθηναίων, ο κλαπαδορος του Σαμαρα!

  83. Μιας και πιάσαμε τη Χιό, αν και Καταυλακιώτης έχω γεννηθεί στο Βροντάδο.
    Οι γονείς μου διορίστηκαν δάσκαλοι στη Χιό, εκεί γνωρίστηκαν, εκεί παντρεύτηκαν πριν 60 χρόνια, στην Ελάτα γεννήθηκε ο μεγάλος μου αδελφός, όταν δεν είχε ρεύμα, κι έμεινε το σκασμένο πάντα λιμοξίφτερο. Αντίθετα, εγώ που γεννήθηκα στον πολιτιζμένο Βροντάδο, όπου είχαμε ψυγείο, κατέληξα 12 πόντους ψηλότερο. Και κάναν τόνο βαρύτερο, δυστυχώς.

    Τέλος πάντων, όταν γεννήθηκα ήμουν πολύ άσκημο μωρό, καραφλό, γουρλομάτικο και τέτοια. Κάνει, λοιπόν, η μάνα μου περίπατο στην παραλία με το καροτσάκι (μέσα εγώ) και συναπαντιέται με μια Βρονταδούσα καπετάνισα, μεγάλη μαλαγάνα. Το μεγάλο παιδί της καπετάνισας το είχε η μάνα μου μαθητή/τρια (δεν θυμάμαι, ήμουν μικρό) στο σχολείο. Η εν λόγω καπετάνισα βολτάριζε το δεύτερο παιδί της, ένα υπέροχο αγγελούδι, με γαλανά μάτια, ξανθά κατσαρά μαλλιά κοκ. Λέει, λοιπόν, η μαλαγάνα μάνα στην Μεσσήνια μάνα μου «Αχ, κυρία δασκάλα, τι όμορφο που είναι το μωράκι σας!»
    Και απαντάει η μαμά: «Έλα, καλή μου… Δεν το βλέπω που είναι σαν μπουλντογκ;»

    Κι επειδή η μαμά μου μού το λέει και το ξαναλέει, γελώντας, άιντε μετά να μην γίνεις σκύλος στο ίντερνετς…

    ΥΓ όταν μεγάλωσα κάπως έγινα πιό γλυκούλης http://valiacaldadog.blogspot.gr/2012/12/blog-post.html αλλά τα στραβά κανιά έμειναν δια παντός!

  84. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Α! Όχι : άσκημο στην κούνια, όμορφο στη ρούγα. Ήτοι, Λαμπραντόρ λατρεμένο 🙂

  85. Ε, καλούλης ήμανε, μην κοιτάς τώρα που όχι ρούγα, ούτε τούνελος της εθνικής δεν μας βλέπει…
    Τι να κάμομε, έτσι είναι η ζωή…

  86. Theo said

    @76:
    Η ηρωίδα των «Τραγουδιών του Θεού» είναι η Αγγελική/Κούλα Μπούκη, μητέρα του Κώστα Κουλουφάκου, νόθα κόρη του Δούκα Φερδινάνδου της Αυστροουγγαρίας, του οποίου, ως γνωστόν, η δολοφονία στο Σαράγεβο έγινε αφορμή να ξεσπάσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.
    Ο Πέτρος Κουλουφάκος, γιος του Κώστα, διηγείται την ιστορία της στο περιοδικό «Δέντρο», τεύχος 109 (2000), σς. 38-39. Δεν ξέρω αν σας ενδιαφέρει να την αντιγράψω.

  87. sarant said

    86: Τι απιστευτο είναι αυτό; Στείλε στο μέιλ αν θες, να το κάνουμε άρθρο.

    83: Καλός ήσουν!

  88. BLOG_OTI_NANAI said

    Ο Αραβαντινός έχει μερικές ηπειρώτικες παροιμίες από βιβλικά παραποιημένα:

    – «Τοσούτον χρόνον μεθ’ ημών και ουκ έγνωκας με Φίλιππε;» (σε κάποιον που εξαπατήθηκε από απατεώνα)

    – «Ο γαρ υπομείνας εις τέλος ξεκωλωθήσεται» (όταν κάτι έχει παρατραβήξει)

    – «Φλυαρίας το ανάγνωσμα» (για τον πολυλογά)

    – «Ο ων ευλογητός, νάτος κι αυτός» (όταν πλησιάζει κάποιος ενοχλητικός)

    – «Εν τη παλάμη και ούτω βοήσωμεν» (πρώτα τα λεφτά και μετά βλέπουμε)

  89. Gpoint said

    Μ’ αρέζουν οι επαναλήψεις Μαθαίνω !

  90. sarant said

    88: Η τρίτη από αυτές πανελλήνια αλλά γενικότερα, ως: «ΧΥΖ (κακό) το ανάγνωσμα». Και η τελευταία πανελλήνια.

    89: Αφού δεν πρόσεχες την πρώτη φορά! 🙂

  91. Theo said

    @87:
    Οσονούπω σου στέλνω το απόσπασμα του άρθρου του Κουλουφάκου, μαζί και με άλλο υλικό.

  92. 30 Ποιο είναι το προσωνύμιο των Θεσπρωτών; (Αυτούς δεν τους έμαθα).

  93. 88 Το τελευταίο το λέω πολύ συχνά. Πολλές φορές μάλιστα, αρκεί μόνο το «εν τη παλάμη», το υπόλοιπο εννοείται 🙂

  94. BLOG_OTI_NANAI said

    89: Για ποιο λες; Ξαναγράφτηκαν οι παροιμίες του Αραβαντινού;

  95. sarant said

    94: Νομίζω ότι εννοεί το άρθρο, που είναι επανάληψη δημοσίευσης.

  96. BLOG_OTI_NANAI said

    95: Λέω κι εγώ, αφού δεν τις βλέπω ξαναγραμμένες!

  97. BLOG_OTI_NANAI said

    48: Πολύ πλάκα το έργο!

  98. Γς said

    83:
    >εγώ που γεννήθηκα στον πολιτιζμένο Βροντάδο, όπου είχαμε ψυγείο

    Διαστροφή.
    Να έχεις λέει γεννηθεί στο Βροντάδο ανάμεσα σε δύο ενορίες του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας της Ερειθανής και να θυμάσαι το … ψυγείο.

  99. Βαγγέλης από τη Χίο said

    #98
    Ο Βροντάδος έχει εφτά ενορίες : Αγίου Γεωργίου (καθεδρικός), Παναγίας Ερειθιανής, Αγίου Μάρκου, Αγίου Νικολάου, Προφήτη Ηλία Αγίου Ισιδώρου και Αγίου Κηρύκου.

  100. Γς said

    99:
    Αναφέρομαι στις δύο ενορίες του ρουκετοπόλεμου

  101. Πάνος με πεζά said

    Επανερχόμενος στο συναξάρισμα : αν και δε σημαίνει ότι πάντα είναι κείμενο χωρίς δομή (αν είχατε δει το θεατρικό «ART» της Γιασμίνα Ρεζά, με Κωνσταντίνου-Φασουλή-Βούρο, θα θυμόσαστε το μονόλογο του τελευταίου στην αρχή του δεύτερου μέρους), να εδώ το καλύτερο ακατάληπτο συναξάρισμα ever, και με υπότιτλους για να μη χάσετε τίποτα:

  102. Πάνος με πεζά said

    @ 77 : Κι ίσως αξίζει -αν δεν έχει γίνει- κάποιο άρθρο για την «πτώση από τα σύννεφα», όπου μπορούν να καταγραφούν πάμπολλες εκφράσεις («μου έφυγε ο τάκος»,προερχόμενο μάλλον από φορτηγατζήδες, «μου έφυγε η ούγια», ίσως από γαζώτριες, κλπ.)

  103. sarant said

    102: Μπαίνει στα υπόψη.

  104. Γς στο 98

    Λάθος έγραψες! Διατροφή, όχι διαστροφή.
    Δεν θυμάμαι το ψυγείο, απλώς κουβαλάω ακόμα πάνω μου τα ίχνη του.
    Όσο για τις ρουκέτες, μέναμε στην ενορία του Αγίου Μάρκου και είχαμε φάει μπόλικες αλλά εμένα με κράταγαν μέσα.
    Έφυγα δύο χρονώ από τη Χίο και το μόνο που θυμάμαι είναι η
    προβλήτα με τους ανεμόμυλους
    μεταξύ Βροντάδου και Χίου. Αλλά μπορεί κι αυτό να το θυμάμαι από κάνα κάδρο που είχαμε στο σπίτι αργότερα.

  105. Spiridione said

    69. Ναι σωστά, klappenhorn, όχι flugelhorn.

    Ο Παπαδιαμάντης έχει και στον Λαμπριάτικο Ψάλτη ελαφρά παραλλαγμένους στίχους από τον Σπανό.
    Σπανός:
    » Εις τους αίνους στιχηρά. Ήχος δ’. Έδωκας σε και έπεσες.
    Έδωκας, κυρ ‘γούμενε, τους καλογέρους δικόνημαν, τον κελάρην τον δόλιον κλειδίν εις την κόξαν του, όλους ονιεδίζει και κατονειδίζει. Δίδει ψωμίν καμπανιστόν, το κρασοβόλιν αν’ ολιγώτερον. Διο παρακαλούμεν σε να τον εβγάλεις ογλήγορα μη τον δώσουν και θέσουν τον και γυρεύει πού το ‘πάθεν».
    Λαμπριάτικος Ψάλτης:
    «Ἔκυψεν εἰς τὴν ἑστίαν καὶ ἤρχισε νὰ φυσᾷ διὰ φυσητῆρος ἐκ καλάμου. Εἶτα ἐπανέλαβεν:
    ― «Ἔδωκας ἡγούμενε, τῶν καλογήρων διακόνημα…»
    Ἔψαλε τοῦτο εἰς ἦχον τέταρτον, μεθ᾽ ὃ εἰς πεζὸν λόγον προσέθηκε:
    ― Ποῦ τοὺς βρίσκει, ὁ γέροντάς μου, καὶ τοὺς μαζώνει! Τρέχα, Γαβριήλ. Καφέδες, Γαβριήλ. Καὶ νὰ ἔφερναν τίποτε πρόσφορα, τὸ ἐλάχιστο! Μ᾽ αὐτοὶ ἔρχονται ἄδεια τὰ χέρια. «Τοῦ κελλάρη ἔδωκας κλειδιὰ εἰς τὰ χέρια του» (τοῦτο τὸ εἶπε ψαλτά· εἶτα χῦμα). Βάστα, γερο-Γαβριήλ. Σὰν εἶσ᾽ ἀββάς, βάστα!
    Τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὁ μπαρμπα-Κωνσταντὸς ἔκαμε κίνησίν τινα, ἐμισοξύπνησε, κ᾽ ἐγύρισεν ἀπὸ τὸ ἄλλο πλευρόν.
    ― Χαλάλι νὰ τοῦ γίνῃ! ἐγόγγυσεν ὁ πάτερ Γαβριήλ. Νυστασμένος μᾶς ἦλθε, ὁ ἄνθρωπος. Θέλω νὰ ξέρω, αὐτοί, κάτω στὸ χωριό, δὲν κοιμοῦνται τάχα, δὲν ἔχουν σπίτια, δὲν ἔχουν κάμαρες; Κινοῦν δύο ὧρες δρόμο κ᾽ ἔρχονται στὸν Ἁι-Χαράλαμπο γιὰ νὰ κοιμηθοῦν; Ταμάμ*! Εὐλόγησον, πατέρες…
    Καὶ εἶτα ἔψαλε:
    ― «Δίδει τὸν οἶνον λιγοστόν…».
    http://www.papadiamantis.org/works/58-narration/224-02-29-lampriatikos-psalths-1893

  106. 79,
    Κοίτα τι ωραία μαθαίνει κανείς εδώ πέρα!

  107. Μα οι αναθεματισμένοι, οι πιλότοι της RAF, να παινεύουν την μις Τίλλυ για την «τρυπούλα» της!

  108. Βασίλης Ορφανός said

    Στην Κρήτη η παροιμία για τους αγγειοπλάστες λέγεται για τους Θραψανιώτες: «Όλοι φοβούνται το Θεό κι οι Θραψανιώτες τον τοίχο», βλ.
    http://www.e-thrapsano.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=163. Σε άλλη παραλλαγή, αντί για τοίχο γίνεται λόγος για «ρούκουνα», δηλ. την εξωτερική γωνία σπιτιού (μεγεθ. της λ. ρουκούνι ‘αγκωνάρι’, από το τουρκ. rükün ‘στήριγμα’).

  109. leonicos said

    ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ‘ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΘΕΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ’ ΤΟΥ κ. Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

    Στις 10/7/14 στο (@6) έγραψα σ’ ένα σχόλιό μου τα εξής: Κάποτε είχα υποσχεθεί να γράψω και για το ‘Πότε και Πόθεν οι Έλληνες’ του Θ. Γιαννόπουλου. Δεν θα επεκταθώ, διότι θα πρέπει να φέρω αποδείξεις. αλλά αν το κάνω θα τις φέρω, εννοώ από το ίδιο το βιβλίο· όχι δικές μου γνώσεις ασφαλώς! Αυτά. Γι’ αυτό μη συστήνετε βιβλία. Αφήστε τον κόσμο να αποφασίζει με δική του ευθύνη.

    Στο @23 ο BLOG_OTI_NANAI, μεταξύ άλλων, άσχετων με το εν λόγω βιβλίο, γράφει: Επειδή το έχω το βιβλίο του Θεόδωρου Γιαννόπουλου, “Πόθεν και πότε οι Έλληνες;”, θα με ενδιέφερε να δω τις σκέψεις σου επ’ αυτού.

    Ο Γρηγόρης Κοτορτσινός στο @41, γράφει, προς εμένα, κοσμιότατα αλλά κατα-φανώς με θυμό: «Σπάω τη σιωπή μου από τη μακρινή (;) Σερβία επειδή είχα προτείνει πρώτος το βιβλίο του Γιαννόπουλου εδώ.
    Τόσον καιρό τώρα ακούμε την «απειλή» ότι θα γράψετε κάτι για το βιβλίο του Γιαννόπουλου. Επειδή όμως δεν γράφετε τίποτε το μόνο που μένει είναι μια αδιόρατη απαξίωση του βιβλίου, δηλαδή κάτι δεν πάει καλά, αλλά δεν σας το λέω τώρα, αλλά μετά από κάτι μήνες ξαναλέω ότι κάτι δεν πάει καλά και πάει λέγοντας. Λοιπόν, ή γράψτε κάτι ή αφήστε το ήσυχο.
    Και μια συμβουλή, αν μου επιτρέπεται, επειδή τα δεδομένα και η βιβλιογραφία του βιβλίου είναι δυσθεώρητα, αν δεν έχετε σπουδάσει την προϊστορική αρχαιολογία καλό θα ήταν να μην γράψετε κάποια κριτική… Αυτά και συγγνώμη για την προσω-πική παρέμβαση.»

    Στο @75 απάντησα στον Γρηγόρη Κοτορτσινό: Αγαπητέ Κοτορτσινέ, δεν είχα πρόθεση ν’ απαξιώσω το βιβλίο στο σύνολό του, ούτε να μπω σε ζητήματα προϊστο-ρίας και να προβάλω θέσεις. Το βιβλίο έχει τις θέσεις του. Εντούτοις έχω ορισμένες επιφυλάξεις για ορισμένα επιμέρους θέματα, κι εφόσον μου το ζητάς, θα τις μαζέψω και θα τις φέρω εδώ. … Εντούτοις… καφές και του ενός ευρώ, καφές και των πέντε, διαφέρει το σερβίρισμα.

    Και τώρα ήρθε η ώρα ν’ αποδώσω τα του Καίσαρος τω Καίσαρι.
    Πρώτον, ζητάω συγγνώμη από τον Νοικοκύρη που προκάλεσα μέσα στο Ιστολό-γιό του μια διένεξη η οποία, όσο κι αν κρατήθηκε σε κόσμιο επίπεδο, θα μπορούσε να πάρει και διαστάσεις, αν ο κ. Κοτορτσινός δεν ήταν τόσο ευγενής και ψύχραιμος κι εγώ πρόθυμος ν’ αναγνωρίσω μια σειρά από επικοινωνιακά κατ’ αρχήν λάθη μου.
    Δεύτερον, ζητάω συγνώμη απ’ όποιον έμμεσα ή άμεσα έθιξα, και κατά κύριο λό-γο από τον κ. Θ. Γιαννόπουλο και από τον Κοτορτσινό. Όπως θ’ αποδειχθεί δεν το έκανα σκόπιμα, ή τουλάχιστο δεν είχα ‘γνησίως κακές’ προθέσεις.
    Παραδέχομαι ότι η κατάληξη της απάντησής μου στο @75 δείχνει απρεπής κι ε-πιθετική, ενώ δεν είναι στην πραγματικότητα, διότι αναφερόμουν στο βιβλίο περί τον Πρόκλο και όχι στο βιβλίο του κ. Γιαννόπουλου, αλλ’ αυτό, δυστυχώς, δεν είναι σα-φές. Διαβάζοντάς την ξανά, την κρίνω απαράδεκτα απρόσεκτη. Και το κυριότερο, αν κατά την ακατανόητα ατυχή μου έκφραση “ καφές και του ενός ευρώ, καφές και των πέντε, διαφέρει το σερβίρισμα…” αναφερόταν σε βιβλία, το έργο του κ. Γιαννόπου-λου είναι αναμφίβολα μεγάλης αξίας σερβίρισμα.

    Στην πραγματικότητα δεν είχα πρόθεση να γράψω κριτική, πολύ περισσότερο επίκρι-ση κατά του «Πόθεν και Πότε οι Έλληνες», και η αρχική συζήτηση εδώ, στην οποία είχε συμμετάσχει και ο κ. Θ. Γιαννόπουλος, ήταν φιλικότατη. Είχαμε όλοι πληροφο-ρηθεί για την ύπαρξη ενός σημαντικού βιβλίου που αναφέρεται στην ελληνική Προϊ-στορία και Πρωτοϊστορία, κι επειδή έσπευσα να το προμηθευτώ, υποσχέθηκα ν’ ανα-δείξω συνοπτικά μερικές από τις πληροφορίες που περιέχονται σ’ αυτό επ’ ωφελεία της παρέας του Ιστολογίου, προεξοφλώντας μάλιστα ότι θα είναι κάτι το εντυπωσια-κό, πρωτότυπο ίσως και συνταρακτικό. Εντούτοις τόσο άλλες μέριμνες όσο και το μέγεθος και η πυκνότητα του βιβλίου στάθηκαν αιτία ν’ αναβάλω την εκπλήρωση της υπόσχεσης εκείνης επ’ αόριστον, διότι αντελήφθην ότι δεν αρκούσε μια εποπτική πε-ριήγηση του βιβλίου, αλλ’ απαιτούσε βαθύτερη, και δη εμπεριστατωμένη, μελέτη. Επιπλέον το γεγονός ότι δεν πρόκειται απλώς για ‘ένα ακόμη βιβλίο Ιστορίας που ο-φείλουμε να το δούμε με συμπάθεια’ αλλ’ ότι επιδίδεται σε μια σειρά διαδοχικών θε-ωρητικών ανατροπών με στόχο την κατάρρευση των μέχρι τούδε (αλλά και σήμερα) κατεστημένων απόψεων με τις οποίες έχουμε γαλουχηθεί και που ενδομύχως θεω-ρούσα αδιάσειστες, μ’ αιφνιδίασε δυσάρεστα και με διέθεσε αρνητικά· μου έδωσε, σχεδόν αντανακλαστικά, την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα από τα χειμαρρωδώς εμφανιζόμενα και λυσσωδώς διαφημιζόμενα εμπρηστικά κείμενα που προάγουν την γνωστή και ιδεολογικά κατευθυνόμενη ομιχλώδη ελληνοφρένεια που έχει αναβιώσει εσχάτως, αν και δεν έπαψε σοβούσα, και μάλιστα υπό ακαδημαϊκό μανδύα.
    Μετά από όλα αυτά περιορίστηκα σ’ ένα ‘ξεφύλλισμα’ που δεν μου αποκάλυψε πολλά, αντιθέτως προσέκρουσα σε πολλά σημεία, ώστε τελικώς εγκατέλειψα το εν λόγω βιβλίο. Ήρθε όμως η αρχικά και φαινομενικά ατυχής αλλά τελικώς ευτυχής, ανταλλαγή σχολίων της 10/7/14, που με ανάγκασε να εντρυφήσω πραγματικά στο βιβλίο του κ. Θ. Γιαννόπουλου. Η νέα αυτή προσέγγιση με υποχρέωσε ν’ αναθεωρή-σω το λάθος, το οποίο εν μέρει ευθύνεται και για το σχόλιο @75 της 10/7/14.

    Και κατέληξα στα εξής, κατ’ αρχήν, συμπεράσματα.
    Το βιβλίο του κ. Θ. Γιαννόπουλου έχει ένα εντυπωσιακό χάρισμα. Σε προκαλεί να μεταδώσεις αυτά που μαθαίνεις σε άλλους. Σε προκαλεί μια επιθυμία να σκουντήσεις τον διπλανό σου και να του πεις: “Το άκουσες αυτό;” ακόμα και αν αυτό το ‘αυτό’ είναι κάτι που καταπίνεται δύσκολα, τουλάχιστο γι’ ανθρώπους που γαλουχήθηκαν με τα βιβλία της Τζιμπούτας αφ’ ενός και είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι σε θέματα υπο-φώσκοντος ρατσισμού αφ’ ετέρου. Διότι παρά τον ενθουσιασμό για την πράγματι νέα οπτική της Προϊστορίας, υπάρχουν σημεία, όπως η αναφορά στις αμφιλεγόμενες και πιθανώς υποβολιμαίες θέσεις του κ. Jan Assmann, που δεν είναι απλώς ενοχλητικά αλλά θέτουν κάθε έργο αναφερόμενο στην Προϊστορία αλλά και τις περί αυτήν επι-στήμες κάτω από δυσμενή για την ανάδειξή τους φωτισμό. Ως προς αυτό, ακόμα και ο Θ. Γ. με δικαιολογεί, κατά κάποιον τρόπο, γράφοντας “… οι πρόθυμοι πλην αφε-ρέγγυοι κομιστές απαντήσεων στα ερωτήματα που θα εξεταστούν στο παρόν βιβλίο είναι ήδη στη χώρα μας τόσοι και τέτοιοι, ώστε και τα ίδια τα σχετικά ερωτήματα να προκαλούν άσχημους συνειρμούς” (σελ. 2).
    Ένα άλλο εξίσου σημαντικό χάρισμα είναι ότι απευθύνεται όχι μόνο στην στενή επιστημονική του κοινότητα αλλά και στο ευρύ ‘ενδιαφερόμενο κοινό’ εξίσου, καθώς επίσης και σ’ επιστήμονες ‘διαφόρων ειδικοτήτων του αρχαιογνωστικού χώρου, ειδι-κότητες οι οποίες λόγω του έντονου κατακερματισμού του επιστημονικού επιστητού και της μεγάλης εξειδίκευσης βρίσκονται πλέον σε φάση προϊούσας αποξένωσης’ (σελ. 1). Αυτό μπορεί ν’ αυξάνει τον αριθμό των σελίδων, αλλά όσο καλά και να ξέ-ρεις ένα ζήτημα, είναι καλό να στο ξανατοποθετήσει αυτός που το ξέρει καλύτερα, ιδίως αν αποσκοπεί στο να θέσει εν αμφιβόλω τις πεποιθήσεις σου.
    Πρόκειται για βιβλίο ομολογουμένως πυκνό αλλά καλογραμμένο, που ρέει εύκο-λα αν έχει κανείς πραγματικό ενδιαφέρον, αν ‘καίγεται’ μάλλον, για το θέμα του. Θα μπορούσα επίσης να υποστηρίξω ότι, δεδομένης της εξαιρετικά πολύπλοκης και πο-λυσχιδούς επιχειρηματολογίας του, η σαφήνειά του αποτελεί επίτευγμα.
    Τελικώς, η πρωτοτυπία του είναι τόσο ελκυστική, που συχνά νιώθεις ότι δεν μπο-ρείς να το ‘αφήσεις από τα χέρια σου‘. Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο του κ. Θ. Γιαν-νόπουλου ανατρέπει απόψεις που αποτελούσαν ώς τώρα ‘εφαλτήριο’ αλλά στην πραγματικότητα ήσαν κοινότοπες γενικεύσεις, στρεβλώσεις και ‘παραχωρήσεις’ στην επιθυμία επιβολής απόψεων. Και αυτό βέβαια προϋποθέτει κύρος και απαιτεί και θάρρος εκ μέρους του Θ. Γιαννόπουλου.
    Ένα τέταρτο χάρισμα, μια ευχάριστη έκπληξη θα μπορούσα να πω, ακαδημαϊκής υφής, είναι ότι διατυπώνονται επιστημονικά, προβάλλονται και διακηρύσσονται από ένα τόσο ισχυρό βήμα διάφορες προσωπικές επιφυλάξεις γύρω από τις ‘καθιερωμέ-νες’ θεωρίες, που όμως δεν είχαμε τρόπο ή χώρο να εκφράσουμε, δεδομένου ότι τύ-ποις ανήκουμε σε άλλη επιστημονική κοινότητα. Ως παράδειγμα επισημαίνω την θέ-ση ότι ‘από την Ργκ Βέντα, ή ακόμα σαφέστερα από την Μπαγκαβάτ Γκιτά ή την Ρα-μαγιάνα, δεν συνάγεται ότι υπήρξε μαζική εισβολή αρίων στην Ινδία’, παρά τον θρη-σκευτικο-πολεμικό τους χαρακτήρα. Μερικές φορές σού έρχεται ν’ αναφωνήσεις ‘αυ-τό ενοχλούσε κι εμένα’ ή ‘μου φαινόταν αυθαίρετο ή υπερβολικά συμπέρασμα.’

    Νομίζω ότι με αυτό το σημείωμα, που έχει έκταση οριακή για σχόλιο, αποκαθιστώ κατά κάποιον τρόπο τη σχέση μου με το βιβλίο και όσους τυχόν εθίγησαν, από τους οποίους ζητώ και πάλι συγνώμη για τις ασάφειες και τις αστοχίες μου.
    Φοβάμαι ότι δικαιούται κάποιος να θεωρήσει ανεπίτρεπτο από έναν δάσκαλο να χειριστεί τόσο ελαφρά ένα τόσο σοβαρό ζήτημα όπως η θέση ενός επιστημονικού συγγράμματος, και θα ήταν άκομψο εκ μέρους μου να επικαλεστώ ‘προχειρότητα’ αλλά η αλήθεια είναι ότι έγραφα στο πνεύμα ενός σχολίου, όπως όλοι μας εδώ.
    Προσωπικά δεν λυπάμαι που ήρθαν έτσι τα πράγματα, διότι αποφάσισα, ὡς ὤφειλα, να επανέλθω και ν’ αναδείξω τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα σημεία του βιβλί-ου, και να θέσω στην κρίση σας τις τυχόν απορίες ή κάτι περισσότερο από απλές α-πορίες μου, ως ελεύθερα σκεπτόμενος αλλά καλοπροαίρετος άνθρωπος.
    Δεν προτίθεμαι να διδάξω Ιστορία τους ιστορικούς! Θεός φυλάξοι! Ανοιχτά μυα-λά είμαστε, κι αν είμαστε καμιά φορά ενθουσιώδεις ή προπετείς, ή ακόμα… κι αν καβαλάμε λίγο το καλάμι, συγχωρήστε μας. Σε φιλικό ιστολόγιο βρισκόμαστε!

  110. sarant said

    Μου φαίνεται ότι πρέπει να μαζέψω και να ενοποιήσω τα σχόλιά σου!

  111. Theo said

    @111:
    Ναι, κάτι τέτοιο πρότεινα πριν από λίγο στο νήμα «Η λάμια και η Μιμή».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: