Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γαργάλατα, 50 χρόνια μετά

Posted by sarant στο 12 Ιουλίου, 2015


Τις επόμενες μέρες συμπληρώνονται 50 χρόνια από τα Ιουλιανά, οπότε ξαναδημοσιεύω σήμερα, με αλλαγές και προσθήκες, ένα άρθρο που είχα παρουσιάσει τέτοιον καιρό πριν από 5 χρόνια, για ένα φιλολογικό θέμα με έντονες πολιτικές προεκτάσεις ή για ένα πολιτικό θέμα με έντονες φιλολογικές προεκτάσεις, και ταυτόχρονα για έναν από τους πιο ανθεκτικούς μικρομύθους της νεότερης ελληνικής πολιτικής ιστορίας. Το κείμενο είναι αρκετά εκτενές,  -αλλά Κυριακή είναι, υπάρχει περισσότερος καιρός για διάβασμα- ενώ βέβαια ζητάω συγνώμη και από τους τακτικούς αναγνώστες που θα έχουν ήδη διαβάσει το κείμενο στην πρώτη του μορφή.

Λέγοντας Αποστασία ή Ιουλιανά εννοούμε βέβαια την περίοδο πολιτικής ανωμαλίας που ακολούθησε την αποπομπή της εκλεγμένης κυβέρνησης Παπανδρέου στις 15 Ιουλίου 1965· η αποστασία συντελέστηκε σε τρία κύματα και ολοκληρώθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου 1965 όταν ο τρίτος κατά σειρά πρωθυπουργός, ο Στέφανος Στεφανόπουλος, μπόρεσε να συγκεντρώσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία 152 βουλευτών· οι δυο πρώτοι αποστάτες πρωθυπουργοί, ο Γ. Αθανασιάδης-Νόβας και ο Ηλίας Τσιριμώκος δεν είχαν καταφέρει να συγκεντρώσουν τον μαγικό αριθμό.

Στις εβδομήντα ταραγμένες μέρες του καλοκαιριού του 1965, οι αποστάτες της Ένωσης Κέντρου έγιναν στόχος αιχμηρής λαϊκής σάτιρας και λοιδορίας, απόλυτα δικαιολογημένης, τόσο κατά τις διαδηλώσεις όσο και από τις εφημερίδες του Κέντρου και της Αριστεράς. Ο πρώτος αποστάτης πρωθυπουργός, ο Γεώργιος  Αθανασιάδης-Νόβας (1893-1987), που ήταν Πρόεδρος της Βουλής πριν αποστατήσει, έμοιαζε ιδανικός για στόχος της σάτιρας: είχε αστείο όνομα που προσφερόταν για ένα σωρό λογοπαίγνια (Καζανόβας, μποσα-νόβα, νοβοκαΐνη κτλ.) και κάμποσες συνήθειες που προσφέρονταν για διακωμώδηση: ήταν ένας ηλικιωμένος αριστοκράτης της επαρχίας, υπερβολικά προσηλωμένος στους τύπους και στο τελετουργικό, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, φορούσε άσπρα κοστούμια και απαραιτήτως παπιγιόν, έγραφε ποιήματα. Όλα αυτά τα περιέλαβαν στο στόχαστρό τους ευθυμογράφοι, επιθεωρησιογράφοι και αυτοσχέδιοι λαϊκοί σατιριστές και τον έκαναν ρεζίλι τον φτωχό τον Νόβα. Και καλά του έκαναν, τότε.

Καλά του έκαναν, αλλά βέβαια η σάτιρα που έγινε στον Νόβα ούτε ήταν πάντα καλόπιστη ούτε στηριζόταν πάντοτε στην αλήθεια. Σαν παράδειγμα του πρώτου, θα αναφέρω ότι θεωρήθηκε ακατάλληλος ο Νόβας για πρωθυπουργός επειδή ήταν ηλικιωμένος· πράγματι, ο Νόβας ήταν 72 ετών, αλλά πέντε χρόνια νεότερος από τον ανατραπέντα Γεώργιο Παπανδρέου. Σαν παράδειγμα του δεύτερου, της σάτιρας που δεν στηριζόταν στην αλήθεια, θα αναφέρω το παρατσούκλι «γαργάλατας», που κόλλησε αξεχώριστα στον φουκαρά τον Νόβα, επειδή τάχα είχε γράψει το δίστιχο

κι ήτανε τα στήθια σου άσπρα σαν τα γάλατα
και μου ’λεγες «γαργάλα τα»

Σήμερα έχει γίνει γνωστό πως το δίστιχο αυτό δεν το έγραψε ο Νόβας, έχει δημοσιευτεί και στις εφημερίδες και το έχουν μάθει αρκετοί. Κι όμως, ο μύθος είναι τόσο εδραιωμένος, που όταν αναφέρει κανείς σε ανθρώπους που έζησαν από κοντά την περίοδο εκείνη, ότι το «γαργάλατα» δεν ήταν του Νόβα, δεν αποκλείεται να τους δείτε να πέσουν από τα σύννεφα και να αντιδράσουν ενοχλημένοι, όπως οι φίλοι του επιστολογράφου του Λευτ. Παπαδόπουλου που βλέπετε εδώ (τα Νέα έχουν κλείσει την πρόσβαση στο αρχείο τους κι έτσι το κείμενο, παρόλο που είναι σχετικά πρόσφατο, του 2004, δεν γκουγκλίζεται). Όπως βλέπετε, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος επιβεβαιώνει, αν και πολύ ξερά, ότι «το έγραψε ο Κώστας Σταματίου στη στήλη Αδιακρισίες των Νέων για να κάνει πλάκα, και η πλάκα πέτυχε. Απόδειξη ότι και σήμερα, περίπου 40 χρόνια από τότε, εξακολουθούμε να μιλάμε γι’ αυτή την ιστορία». Το 2012 ο Λευτέρης Παπαδόπουλος επανέλαβε, πολύ πιο αναλυτικά, το ιστορικό της κατασκευής του δίστιχου από τον Σταματίου (βλ. σχόλιο 63).

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά πώς έγινε η πλάκα με το γαργάλατα. Ο Νόβας αναλαμβάνει το βράδυ της 15ης Ιουλίου 1965, αμέσως μόλις ο Γ. Παπανδρέου εξαναγκάζεται σε παραίτηση, πριν καν ακόμα παραιτηθεί εγγράφως! Ο Νόβας ήταν ειδοποιημένος και πήγε αμέσως στα Ανάκτορα, και ορκίστηκε στις 8.55 το βράδυ, μιάμιση ώρα μετά την αποχώρηση Παπανδρέου. Αρχικά η κυβέρνηση είναι… τριμελής, αφού υπουργοί αναλαμβάνουν μόνο δύο, ο Στ. Κωστόπουλος υπουργός Άμυνας και ο Ιω. Τούμπας, Εσωτερικών και Δημοσίας Τάξης. Τη νέα κυβέρνηση ακολουθεί μικρή ομάδα αποστατών βουλευτών υπό τον Κ. Μητσοτάκη, που όλοι τους σχεδόν υπουργοποιούνται τις επόμενες μέρες.

Η εύλογη οργή για την αποστασία εκδηλώθηκε μεταξύ άλλων με τη σάτιρα. Όπως είπαμε, ο Νόβας προσφερόταν για στόχος σάτιρας και αμέσως σχεδόν άρχισε η διακωμώδηση των ποιημάτων του, στην οποία πρωτοπόρο ρόλο έπαιξε ο δημοσιογράφος Κώστας Σταματίου (1929-1991). Ο Σταματίου τότε είχε τη στήλη Αδιακρισίες, στη δεύτερη σελίδα των Νέων· αργότερα θα άφηνε όνομα στη στήλη Ωτοβλεψίες, αλλά και ως κριτικός θεάτρου, κινηματογράφου και βιβλίου, ενώ έκανε και πολύ καλές θεατρικές μεταφράσεις. Στην αρχή, ο Σταματίου δεν ειρωνευόταν καθαυτά τα ποιήματα, αλλά τον ποιητή τους, δηλαδή έβρισκε σε παλιά ποιήματα του Νόβα αναφορές που μπορούσαν να εκληφθούν ειρωνικά στην τρέχουσα κατάσταση. Για παράδειγμα, ένα ποίημα του 1952, με τίτλο «Βυζαντινή οπτασία»:

Ταξίδεψα με μια βασίλισσα
Με την ψυχή του Βυζαντίου μίλησα
Κι αντίλαλος των Κωνσταντίνων μου απεκρίθη
Το «εν τούτω Νίκα» μου χαράχτηκε στα στήθη.

Κακό ποίημα, αν θέλετε τη γνώμη μου, γραμμένο για να γραφτεί, θεμιτός στόχος της κριτικής. Βέβαια, ο Νόβας ή μάλλον ο Γ. Αθάνας, γιατί αυτό ήταν το ποιητικό του ψευδώνυμο, είχε γράψει και καλύτερα, πολύ καλύτερα. Κατά τη γνώμη μου ήταν καλός ελάσσων ποιητής, όχι μεγάλος· αλλά έχει οπωσδήποτε τη θέση του στην ιστορία της ποίησής μας. Το ότι ο Αθάνας έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών ως ποιητής δεν αντανακλά βέβαια την ποιητική του αξία αλλά τις διασυνδέσεις του πολιτικού Νόβα.

Πάντως, ο Αθάνας δεν ήταν ο χειρότερος ποιητής που έγινε μέλος της Ακαδημίας. Πολλά ποιήματά του μου αρέσουν, αλλά δεν τα παραθέτω ολόκληρα για να μη διασπάσω τον ειρμό. Οι Ασάλευτες κυρίες των επαρχιών είναι ένα από τα ποιήματά του που έχουν θέση σε κάθε ανθολογία, ενώ πολλοί θα έχουν τραγουδήσει, μελοποιημένο από τον Γιάννη Σπανό, το Στου τηλεφώνου το κοχύλι (πρώτη εκτέλεση η Πόπη Αστεριάδη) χωρίς να ξέρουν ότι είναι του Αθάνα. Ακόμα περισσότερο, οι στίχοι απο το τραγούδι του Λαυράγκα «Λαλούν τ’ αηδόνια«, που πολλοί νομίζουν ότι είναι παραδοσιακό, στην πραγματικότητα έχουν γραφτεί από τον Αθάνα, κι αυτό θεωρώ ότι είναι ύψιστος έπαινος για τον ποιητή. Άλλωστε, πάρα πολλά του ποιήματα έχουν σαν θέμα την εξιδανικευμένη αγροτική ζωή στα ορεινά χωριά της Ρούμελης, κι είναι γραμμένα σε γλώσσα με ιδιωματικές λέξεις, με θελκτική νεανικήν αφέλεια και όχι χωρίς έναν υπόγειο ερωτισμό. Να ένα χαρακτηριστικό, η «Αρχοντοπούλα στο χορό».

Ο Αθάνας αγαπούσε τις πλούσιες και τολμηρές ρίμες, και του άρεσε πολύ να σκαρώνει στιχάκια για κάθε περίσταση -και περιστάσεις έβρισκε άφθονες στις κουμπαριές και τις συνεστιάσεις της πολιτικής (και πολιτικάντικης) σταδιοδρομίας του, στα εγκαίνια και τις κάθε λογής τελετές. Μετά την αποστασία του, άρχισαν γρήγορα να κυκλοφορούν στις εφημερίδες διάφορα τέτοια δίστιχα που τα είχε σκαρώσει κατά καιρούς ο Αθάνας, ή μάλλον ο Νόβας, ή που υποτίθεται ότι τα είχε σκαρώσει. Για παράδειγμα, στις 19 Ιουλίου, ο Κ. Σταματίου δημοσιεύει στη στήλη του γράμμα αναγνώστη στο οποίο παρουσιάζονται κάμποσα τέτοια πρόχειρα δίστιχα του Νόβα, όπως ένα που το είχε, υποτίθεται, φτιάξει σε επίσημο ταξίδι στο Λονδίνο:

Περάσαμε τον Τάμεση
με όλη μας την άνεση

ή άλλο σε ένα επίσημο γεύμα όπου είχε ομοτράπεζο τον βιομήχανο Τομ Πάππας:

Πανηγυρίζει ο πληθυσμός άπας
διότι συντρώγει μεθ’ ημών ο Τομ Πάππας

Αρκετά γνωστό έγινε κι ένα άλλο που υποτίθεται ότι το είπε πρόποση σε ρωσίδα μπαλαρίνα του Μπολσόι:

Κι επειδή είναι κρύα τα νερά του Βόλγα
πίνω εις υγείαν σας κυρία Όλγα!

Τα είπε ποτέ αυτά ο Νόβας; Δεν τα είπε; Δεν ξέρουμε και δεν έχει σημασία, διότι και να τα είπε, θα ήταν ευφυολογήματα της στιγμής, έμμετρα καλαμπούρια χωρίς καμιάν αξίωση ποιητική. Το διασημότερο πάντως από αυτά τα στιχουργήματα, που μάλλον το είπε, είναι το περίφημο «εργοστάσιο εμφιαλώσεως». Όπως έγραψε πρώτος ο Δ. Ψαθάς στο χρονογράφημά του στα Νέα στις 21.7.1965, κάποτε ο Νόβας παραβρέθηκε με την επίσημη ιδιότητά του στα εγκαίνια του εργοστασίου αυτομάτου εμφιαλώσεως του Καραντάνη, στο Λουτράκι. Ήταν δύσκολο να βρει ομοιοκαταληξία για να τιμήσει το γεγονός, αλλά τελικά τα κατάφερε:

Από την εποχή της Αλώσεως
δεν είδαμε τέτοιο εργοστάσιον εμφιαλώσεως

Ο ίδιος ο Νόβας (απ’ όσο ξέρω) ποτέ δεν το διέψευσε, επομένως μάλλον πρέπει να το είπε πράγματι το στιχάκι αυτό, μεταξύ τυρού και αχλαδίου βεβαίως, στο επίσημο γεύμα μετά τα εγκαίνια. Σύμφωνα με μαρτυρία του Λευτέρη Παπαδόπουλου (βλ. σχόλιο 63) το δίστιχο το έφτιαξε ο Κ. Σταματίου, ωστόσο ο Λ.Π. δεν θυμάται σωστά τη χρονολογική σειρά. Όπως είπα, το στιχάκι έγινε διάσημο· πολλοί το παράλλαζαν σαρκαστικά τον δεύτερο στίχο, π.χ. «δεν είδαμε τέτοια κυβέρνηση υποδουλώσεως», ενώ ο Μποστ αφιέρωσε ένα σκίτσο του. Ακόμα και πρόσφατα, ο Σ. Καργάκος, που τότε ήταν νέος, τιτλοφόρησε «Εργοστάσιο εμφιαλώσεως» ένα από τα κεφάλαια του κατά τα άλλα ανόητου βιβλίου του για τον Καβάφη (ξέρετε, εκείνο που βγάζει περίπου φασίστα τον ποιητή) με ρητή αναφορά στο συγκεκριμένο δίστιχο.

Για να βάλουμε τα πράγματα στις διαστάσεις τους, στις 21 Ιουλίου επίσης, σε μια ακόμα τεράστια διαδήλωση (γίνονταν σχεδόν καθημερινά διαδηλώσεις το ταραγμένο εκείνο καλοκαίρι) που χτυπήθηκε άγρια από την αστυνομία, σκοτώνεται ο Σωτήρης Πέτρουλας, φοιτητής της ΑΣΟΕΕ.

Τις επόμενες μέρες, συνεχίζεται η πλάκα με τα ποιήματα του Νόβα. Για παράδειγμα, στις 24 Ιουλίου, ο Σταματίου ανθολογεί διάφορα ποιήματα του Νόβα βρίσκοντας στροφές που προσφέρονται για διακωμώδηση, όπως:

Στ’ αυτάκια εγώ θα σου κρεμώ
χνουδάτα κουμπουρέλια
το χνούδι θα σε γαργαλά
και κα-κα-κα τα γέλια

Κουμπουρέλια είναι θαρρώ ο καρπός του πλάτανου. Έχουμε το γαργαλητό, έχουμε το ερωτικό πείραγμα, έχουμε τα γέλια, πλησιάζουμε.

Τη σκυτάλη παίρνει ο Δ. Ψαθάς που αναδημοσιεύει το τετράστιχο με τα κουμπουρέλια, ενώ στις 27 Ιουλίου παρουσιάζει ένα άλλο ποίημα του Αθάνα:

Όχι, δεν σου το εγκρίνω!
Συμβουλή καλή σου δίνω
το ροδάκινο άμα φας
το κουκούτσι να πετάς

Όμως τον βαθύ σου πόθο
που σε κάνει να ζητάς
να γνωρίσεις, τσου και τσου
τα κρυφά του κουκουτσιού

Πρόκειται για δύο μόνο στροφές από ένα «αφελές» ποίημα τριών στροφών του Αθάνα, και μάλιστα με αλλαγμένη τη σειρά (ολόκληρο εδώ). Το «τσου και τσου» έπαιξε κι αυτό αρκετά στις γελοιογραφίες, τις επιθεωρησιακές παρλάτες και τα άλλα χιουμοριστικά της εποχής.

Στο μεταξύ, η κυβέρνηση Νόβα έχει πια συγκροτηθεί και, με βάση το Σύνταγμα οφείλει εντός 15θημέρου να παρουσιαστεί στη Βουλή όπου πρέπει να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης –ενδεχόμενο που φαίνεται εντελώς αδύνατο, αφού ο Παπανδρέου έχει πιστούς περίπου 145 βουλευτές της ΕΚ και υπάρχουν και οι 22 της ΕΔΑ. Στις 29 Ιουλίου λοιπόν, ενώ επίκειται η έναρξη της συζήτησης στη Βουλή, στη στήλη Αδιακρισίες των Νέων δημοσιεύεται, εντός πλαισίου, το εξής κείμενο:

gargalatan Ο συνδυασμός της τολμηρής ρίμας με το σκαμπρόζικο περιεχόμενο θα αποδειχτεί ακαταμάχητος. Το νέο εύρημα πιάνει αμέσως, πετυχαίνοντας ίσως πολύ περισσότερο απ’ όσο το είχε ελπίσει ο εμπνευστής του. Στο μεθεπόμενο φύλλο των Νέων, στις 31 Ιουλίου, και ενώ συνεχίζεται η συζήτηση στη Βουλή, το «γαργάλα τα» έχει την τιμητική του: του αφιερώνει γελοιογραφία ο Φωκίων Δημητριάδης (η τρίτη γελοιογραφία της σελίδας), ενώ ταυτόχρονα στο χρονογράφημά του ο Δ. Ψαθάς εξανίσταται: «Δεν μπορεί ένας χριστιανός που έχει γράψει τα γάλατα και τα γαργάλα τα να γίνει κυβερνήτης μιας χώρας κι ενός ολόκληρου λαού. (Ήξεραν ότι το δίστιχο είναι κατασκευασμένο; Το αγνοώ).

Τις επόμενες μέρες, όσο συνεχίζεται (με αρκετά περιπετειώδη τρόπο) η συζήτηση στη Βουλή, οι εφημερίδες δημοσιεύουν, όχι πια αυθεντικά ή κατασκευασμένα ποιήματα του Νόβα, αλλά δεκάδες παρωδίες αναγνωστών (συχνά επώνυμων) για τον Νόβα. Τελικά στις 4 Αυγούστου η κυβέρνηση Νόβα καταψηφίζεται, με 167 όχι και 131 ναι, αν και ο Νόβας παραμένει έως ότου να βρεθεί ο επόμενος που θα λάβει την εντολή.

Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 28 Ιουλίου, σε ομιλία του σε μεγάλη συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη, ο κεντροαριστερός Ηλίας Τσιριμώκος, επιφανές στέλεχος της Ένωσης Κέντρου, με συμμετοχή στο ΕΑΜ την εποχή της Αντίστασης, τονίζει ότι «δεν υπάρχουν στας αποθήκας των Ανακτόρων κατεψυγμένοι πρωθυπουργοί και υπουργοί Ευρυδίκης ή Ευαγγελιστρίας ανασυρόμενοι όταν υπάρχει χρεία». Μερικές μέρες αργότερα, ο Τσιριμώκος θα λεκιάσει ανεξίτηλα την ιστορία του και θα αδικήσει κατάφωρα το πνεύμα και την προσωπικότητά του, όταν θα ενδώσει και θα δεχτεί το ρόλο του κατεψυγμένου –αλλά για τον Τσιριμώκο έχουμε γράψει άλλο σημείωμα.

Όμως, ως πρώτος, ο Νόβας δέχτηκε τα περισσότερα πυρά της σάτιρας. Το «γαργάλα τα», που δεν το είχε γράψει, του κόλλησε αξεδιάλυτα και έμελλε να τον συνοδεύει όλους τους επόμενους μήνες, όταν ανέλαβε διάφορα, συνήθως όχι πρωτοκλασάτα, υπουργικά πόστα στις επόμενες κυβερνήσεις των αποστατών. Μάλιστα τον Σεπτέμβριο ανέβηκε και επιθεώρηση στο Θέατρο Βέμπο με τίτλο «Γαργάλατα… γαργάλατα», ενώ στα τελειώματα, όταν πια ξεθύμαινε το δίμηνο (και βάλε) κίνημα αντίστασης στην εκτροπή, βγήκε, δυστυχώς πολύ αργά, και εβδομαδιαία σατιρική εφημερίδα με τίτλο Γαργάλατα και υπότιτλο Οχλοκρατική εφημερίς του πεζοδρομίου, διευθυνόμενη δήθεν από Επιτροπή Ακαδημαϊκών, που έβγαλε τέσσερα φύλλα (ή τουλάχιστον τόσα έχω βρει). Εδώ μπορείτε να δείτε την πρώτη σελίδα του πρώτου φύλλου της (προσοχή, βαρύ αρχείο 5 ΜΒ).

Ο Νόβας διέψευσε ότι είχε γράψει το Γαργάλα τα (αν και δεν έχω δει το ακριβές κείμενο της διάψευσής του) ωστόσο η διαμαρτυρία του δεν ακούστηκε πολύ. (Γενικά, το πρόβλημα των αποστατών ήταν ότι δεν είχαν φιλικές εφημερίδες και επιπλέον είχαν χάσει την εκτίμηση των παλιών τους συντρόφων χωρίς να προλάβουν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των νέων τους συμμάχων της ΕΡΕ, οι οποίοι τους υπέβλεπαν και με το παραμικρό τούς έριχναν τρικλοποδιά.) Ψάχνοντας στην Αυγή, βρήκα επιστολή αναγνώστη, στην οποία γίνεται λόγος για τη διάψευση του Νόβα· ο αναγνώστης όμως παραθέτει άλλο τετράστιχο, παρμένο από τη συλλογή «Τραγούδια των βουνών» (σελ. 127), που το θεωρεί «χειρότερο» από το «γαργάλα τα» και που δεν αποκλείεται να χρησίμεψε σαν μοντέλο στον Σταματίου για να φτιάξει το «γαργάλα τα»:

Βώδιασε ο τόπος, βώδιασε του κοριτσιού δροτσίλα!
Με γέλια και με κάκαρα πειράζουν το ’να τ’ άλλο,
τσιμπιώνται, γαργαλίζονται στους κόρφους, στις μασκάλες…
Τα βλέπω, χαρχατεύομαι, γλυκαίνω σαν το σύκο.

Μόνο που αυτό, σε αντίθεση με το γαργάλατα, είναι ποίημα κατά την ταπεινή μου γνώμη, ενώ το Γαργάλατα είναι μια χιουμοριστική κατασκευή -από τον Κώστα Σταματίου, όπως είπαμε.

Πρέπει να σημειώσω ότι ο φίλος μας ο Τζι (κατά κόσμον Γιώργος) στα σχόλια των προηγούμενων «γαργαλικών» άρθρων είχε υποστηρίξει με επιμονή ότι ποστηρίζει ότι έχει διαβάσει το Γαργάλατα σε ποίημα του Αθάνα σε ένα ρουμελιώτικο περιοδικό (ο Αθάνας ήταν από τη Ναύπακτο), αλλά δεν με πείθει· πιστεύω πως θα διάβασε άλλο ποίημα σαν κι αυτό που παρέθεσα παραπάνω.

Τελειώσαμε; Ναι και όχι. Τελειώσαμε με την ιστορία της κατασκευής του «ποιήματος» του Αθάνα από τον Κ. Σταματίου, αλλά υπάρχουν κάποια στοιχεία για την προϊστορία του. Όπως αναλυτικά λέω σε ένα άρθρο του 2012, έχουν βρεθεί δυο παλιότερα στιχουργήματα με την ομοιοκαταληξία γάλατα-γαργάλατα, πριν από το 1965. Εδώ θα παρουσιάσω περιληπτικά τα ευρήματα του παλιότερου εκείνου άρθρου.

Ο πρώτος που αποδεδειγμένα έγραψε δίστιχο με «στήθια σαν τα γάλατα» και με «γαργάλατα» είναι ο Πωλ Νορ, κατά κόσμον Νίκος Νικολαΐδης (1899-1981), ένας από τους μεγαλύτερους ευθυμογράφους του μεσοπολέμου, που έγραφε και μη ευθυμογραφικούς στίχους (με το ψευδώνυμο Νίκος Λαΐδης) και ανήκε στην παρέα των αριστερών και μποέμηδων ποιητών του Μπάγκειου. Ο Πωλ Νορ επί δικτατορίας Μεταξά είχε την τόλμη να δημοσιεύει κάθε μέρα στη Βραδυνή ποιηματάκια που εκ πρώτης όψεως ήταν σαχλά, αλλά έκρυβαν ακροστιχίδα με αντιδικτατορικό σύνθημα, όπως Ζήτω η Δημοκρατία ή Χέσε μέσα στο φασισμό. Κάποια μέρα το 1937 το κατάλαβαν οι λογοκριτές και ο μοίραρχος Κολλάτος ήρθε να τον συλλάβει. Ειδοποιημένος από κάποιον συνάδελφο δημοσιογράφο, ο Πωλ Νορ μπήκε στο βαπόρι και πήγε στην Αμερική, απ’ όπου γύρισε οριστικά μετά το 1975.

Νωρίτερα όμως, το 1933, ο Πωλ Νορ είχε την ιδέα να εκδώσει ένα σατιρικό περιοδικό, την Παπαρούνα, που έβγαλε είκοσι συνολικά τεύχη και που την έχω παρουσιάσει στον παλιό μου ιστότοπο μια και συνεργάτης της ήταν ο Άχθος Αρούρης, ο παππούς μου δηλαδή, με σατιρικά ποιήματα και παρωδίες. Στο όγδοο τεύχος λοιπόν της Παπαρούνας, στη στήλη του (ανύπαρκτου) Πούλου Πουλόπουλου, εμφανίστηκε ένα «απελπισμένο πεζοτράγουδο» με τίτλο «Αγκιναροκούκια στο Ζέφυρο» (το βλέπετε εδώ). Γραμμένο με εξεζητημένο λεξιλόγιο, λίγο από βλάμικο και λίγο από παλαμικό, με τολμηρές σύνθετες λέξεις και χωρίς κανένα νόημα, περιέχει και τους εξής στίχους:

Άειντε λοιπόν και ξάπλωστα τα στήθεια σαν τα γάλατα
και λιγωμένη ανάερα γαργάλα τα, γαργάλα τα,
και τους καϋμούς μου κλάψε τους ανάλατα.

Όταν το 1965 γινόταν η φασαρία με τα Ιουλιανά στην Αθήνα, ο Πωλ Νορ, από τη Νέα Υόρκη όπου ζούσε, τηλεφώνησε στα γραφεία των Νέων στην Αθήνα και τους είπε ότι ο στίχος είναι δικός του, αλλά τους προέτρεψε να το κρατήσουν μυστικό «για να μη χαλάσει η πλάκα». Αργότερα, το 1976, το αποκάλυψε στον Ρένο Αποστολίδη, από τον οποίο το πληροφορήθηκε ο Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος και έγραψε σχετικά στο περιοδικό Πλανόδιον.

Ωστόσο ο Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος προσθέτει τη δεύτερη ανεύρεση της ομοιοκαταληξίας γάλατα-γαργάλατα. Η πατρότητά της ανήκει στον Πέτρο Πικρό, γερό πεζογράφο του μεσοπολέμου, στέλεχος του ΚΚΕ έναν καιρό, ύστερα τροτσκιστή, που τον τελευταίο καιρό τα έργα του επανεκδίδονται και το αξίζουν.

Στο κύκνειο άσμα του, τη Λαμπηδόνα του βυθού, εκδομένο το 1955, δηλαδή έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του, ο Πικρός περιγράφει μιαν ερωτική σκηνή, και γράφει:

Ύστερις από την πανδαισία τη μονόχνωτη, αναθυμιότανε τις γλύκες:

Κι ήτανε τα στήθια της
άσπρα σαν τα γάλατα.
Και δείχνοντάς τα μούλεγε…

Τι άλλο να μου πη, μπρος στο καλλίτερο που μπόραγε να γίνη;…
γαργάλα τα! γαργάλα τα…»

Έχουμε λοιπόν ένα δίστιχο που το κατασκεύασε ο Σταματίου το 1965 (και το απέδωσε στον Νόβα), αλλά το είχε χρησιμοποιήσει ο Πικρός το 1955 και παλιότερα ο Πωλ Νορ το 1933. Ο Πικρός ήταν ομότεχνος και συνοδοιπόρος με τον Πωλ Νορ-Νικολαΐδη στον μεσοπόλεμο, δεν είναι καθόλου απίθανο να είχε διαβάσει την Παπαρούνα, πολύ περισσότερο αν η ρίμα του Πωλ Νορ «στήθια γάλατα – γαργάλατα» ήταν, όπως υποψιάζομαι, δημοφιλής στις παρέες της εποχής που σκάρωναν στιχάκια και τραγουδάκια πολύ περισσότερο απ’ ό,τι οι επόμενες γενιές ή η σημερινή. (Μπορεί μάλιστα το δίστιχο να ήταν αδέσποτο και να το μάζεψε ο Πωλ Νορ και να το έβαλε στο στιχούργημά του).

Ο Σταματίου, επίσης, που διάβαζε πολύ, ήταν αρκετά πιθανό να έχει διαβάσει το μυθιστόρημα του Πικρού, αν και λιγότερο πιθανό να έχει δει την εφημερίδα του 1933. Μπορεί βέβαια να έφτασε το δίστιχο στ’ αυτιά του από άλλην οδό, αλλά εξίσου πιθανό είναι να το επινόησε κι ο ίδιος: δεν θέλει δα και ανυπέρβλητο στιχουργικό τάλαντο. Αλλά κι αν συμφωνήσουμε ότι ήταν δάνειο, δεν ξέρουμε αν το πήρε από τον Πικρό ή από την Παπαρούνα του Πωλ Νορ, και δεν θα μάθουμε, εκτός αν το ξέρει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και το πει κάποτε ή αν ο Σταματίου το είχε εκμυστηρευτεί στη σύζυγό του ή στον γιο του.

Σε κάθε περίπτωση όμως, το δίστιχο δεν είναι του Αθάνα, ας μας μείνει τουλάχιστον αυτό.

Για τον πολιτικό Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα δεν τρέφω καμιάν εκτίμηση· ο ποιητής Γιώργος Αθάνας έχει τη θέση του στην ποίησή μας και μερικά ποιήματά του αξίζουν να μείνουν. Τις ταραγμένες μέρες του 1965 τα σκάγια πήραν δίκαια και την ποίηση, αφού είχε προηγουμένως ποδοπατηθεί η δημοκρατική νομιμότητα. Σήμερα μπορούμε να ανασκευάσουμε τον μύθο για τα «γαργάλα τα» χωρίς να αθωώνουμε την πολιτεία του Γ. Αθανασιάδη-Νόβα.

75 Σχόλια to “Γαργάλατα, 50 χρόνια μετά”

  1. καλημέρα

  2. sarant said

    Ωχ λάθος, το κλείνω

  3. Spiro Apostolou said

    ΔΕΝ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ – NOT FOUND

    Sent from my iPad

    >

  4. Γς said

    Γάλατα και απογαλακτισμός

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    Όπως καταλαβαίνετε, από λάθος εμφανίστηκε χτες βράδυ κι όταν το πήρα είδηση το εξαφάνισα πάλι.

  6. Λ said

    Στα κυπριακά θα ήταν
    τζ ήταν τα στήθη σου άσπρα γιον τα γάλατα
    τζ ελάλες μου «καρκάλλα τα, καρκάλλα τα»

    Να βάλω και τ’ αηδόνια να τ έχουμε πρόχειρα

  7. merketta said

    Χαίρομαι, όταν ψύχραιμα εκφράζονται αντίθετες εκτιμήσεις για έργα και στάση του ιδίου προσώπου

  8. Γς said

    5:

    Το είδα κι εγώ να εμφανίζεται και ναεξαφανίζεται και νόμιζα ότι τα μάτια μου καναν πουλάκια.

    [και πήγα για ύπνο]

  9. Gpoint said

    Καλημέρα Νίκο

    οπως έχω ξαναπεί την στιγμή που οι στίχοι :

    Κι ήτανε τα στήθια της
    άσπρα σαν τα γάλατα.
    και μούλεγε
    γαργάλα τα! γαργάλα τα

    είχαν ξαναχρησιμοποιηθεί είτε αν αγνοία είτε εν γνώσει του Νόβα, ήταν λογικό να μην υποστηρίξει πως ήτανε δικοί του και να αποδειχθεί πως ο τότε πρωθυπουργός έκανε λογοκλοπή. Ισως αυτός και να ήταν ο σκοπός του Σταματίου, μόλις διαμαρτυρηθεί να τον καταγγείλουν για την κλοπή. Εξ ου και η πολλή χαλαρή αντίδρασή του Νόβα.

    Θυμάμαι πως διαβάζοντας ολόκληρο το (αρκετά μεγάλο) ποίημα οι στίχοι αυτοί δεν έδιναν την αίσθηση του αστείου που δείχνουν αποκομμένοι.
    Τέλος επειδή εγώ δεν το έχω σαν ερευνητής ξαναγράφω πως το ποίημα πρέπει να βρίσκεται στα τεύχη των ετών 2006-7 σ’ ένα αφιέρωμα σε δυο τεύχη με τίτλο » Ναυπάκτιοι ποιητές» Το περιοδικό λέγεται Στερεά Ελλάς και έβγαινε κάθε δίμηνο με λίγες (48 😉 σε μέγεθος Α4

  10. Gpoint said

    Μήπως ο Πωλ Νορ ή ο Πικρός ήταν κι αυτοί Ναυπάκτιοι, το διάβασα και νόμισα πως είναι του Νόβα ;

  11. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    9-10: Ο Πικρός ήταν από την Πολη, ο Πωλ Νορ δεν ξέρω.

  12. Λ said

    Αφου μιλούμε για γάλατα έχουν και οι γαλατάδες την τιμητική τους, ζωντανοί και μη


  13. Ἁρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ὅπως εἶχα γράψει καὶ στὴν προηγούμενη σύνδεση, μεγάλη ἐπιτυχία εἶχε κι ἡ δημοσίευση τοῡ δίστιχου στά γαλλικά:

    et ils était tes seins blancs comme les laits
    tu les montrais et tu disais chatouille-les chatouille-les.

    Ἀλλὰ θυμήθηκα καὶ μιὰ φορὰ στὴν εἰδικότητα ποὺ ἐφημέρευα σὲ γενικὴ ἐφημερία στὸ αἱματολογικὸ καὶ μᾶς ἦλθε ἕνα δεῖγμα ποὺ ἔγραφε Γκόβας στὸ μπουκαλάκι καὶ Ἀναστασιάδης στὸ παραπεμπτικό. Ἔρχεται ἡ παρασκευάστρια καὶ μᾶς τὸ δείχνει. Ἐγὼ πολὺ ψύχραιμα τῆς ἀπαντησα «εἶναι τοῦ Ἀναστασιάδη-Γκόβα». Ρίξαμε τὸ γέλιο

  14. 10-11 Αθηναίος λέει, τρέχα-γύρευε για καταγωγή. Πάντως η κατάληξη -ίδης δεν δείχνει Ναυπάκτιο, ή κάνω λάθος;
    Να ένα βιβλίο που θα έψαχνα: http://www.public.gr/product/books/greek-books/anthropology-social-sciences/biographies/pol-nor-nikos-nikolaidis/prod1095972pp/

  15. Ἁρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    13 δὲν ξέρω πῶς ἔγινε σύνδεση ἡ δημοσίευση. Σόρυ

  16. Ἁρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    15. κι ἡ μετάφραση ἔγινε δημοσίευση. Δὲν ξύπνησα καλὰ σήμερα

  17. sarant said

    14 Είναι καλό αυτό το βιβλίο (αλλά δεν το έχω, μόνο το έχω δει)

  18. Πλάκα πλάκα δεν είχαμε ποτέ σκεφτεί πως κάθε «εμφιάλωση» περιέχει και πάντα υπονοεί κάποια «άλωση» (του εμφιαλωθέντος προϊόντος εννοείται). Και οπωσδήποτε κάθε άλωση προϋποθέτει μια συμμετρική «*αμφιάλωση», ώστε να μη διαφύγει ο εχθρός. Καλημέρες.

  19. Λ said

    Το Αθάνας λέει πολλά. Μεγαλοπιανόταν ο Νόβας.

  20. ΖΕΙ ; 🙂

  21. Λ said

    Πάντως ρινγκ λίγο καιρό ένας γαλίφης γάλλος εμφιάλωσε αέρα κουπανιστό και τον πουλούσε ο αφιλότιμος (έβρισκε και αγοραστές). Και μία ερώτηση, ο γάργαλος είναι αυτός που γαργαλίζει ή αυτό που νιώθει ο γαργαλιζόμενος;

  22. Gpoint said

    Για τα γάλατα και την οικονμική κατάσταση ΕΝΑ τραγούδι υπάρχει

    No milk today

    the end of my hopes, the end of all my dreams

  23. Λ said

    Δεν μου περνά η ποίηση αλλά περιγράφει την πικρή επικαιρότητα:

    Πενήντα χρόνια μετά
    γίναν κνίσματα τα γαργαλιτά
    και επιπλέον μας ξιουρίζουν, μας κουρεύουν
    και στο ταψί μας χορεύουν.

  24. Λ said

    22. Είναι κι εκείνος ο θηλασμός στο τέλος των σταφυλιών της οργής του Τζων Στάινμπεκ. Περιγράφει μια εποχή που δεν απέχει πολύ από τη σημερινή.

  25. Το είδα κι εγώ τυχαία χθες το βράδυ στις 12:30 και πάνω που έγραφα ταχύτατα, για να προλάβω, το βαθυστόχαστο σχόλιο «Τούκα Πρό! Χοχοχο!»… με πρόλαβε στο τσακ ο Σταζιμπώ. Φτού!

  26. atheofobos said

    Έχω γράψει και εγώ πριν 8 χρόνια για τον Νόβα δύο ποστ στα οποία υπάρχουν πολλά από τα στιχάκια που αποδίδονται σε αυτόν, αληθινά ή όχι .
    ΠΟΙΗΤΙΚΟ QUIZ.-ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ;
    http://www.atheofobos2.blogspot.gr/2007/02/quiz.html
    Ο ΓΑΡΓΑΛΑΤΑΣ
    http://www.atheofobos2.blogspot.gr/2007/02/blog-post_16.html#comment-form
    Από τα σχόλια που έχουν γίνει μεταφέρω μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες.
    Σχετικά με το εργοστάσιο εμφιαλώσεως έγραψε :
    Ο σκύλος της Βάλια ΚάλνταΔευτέρα, Μαρτίου 12, 2007 6:43:00 μ.μ.
    Σύμφωνα με αυτό http://www.forums.gr/showthread.php?t=5009
    το είπε στα εγκαίνια του εργοστασίου της Coca Cola (Τομ Πάπας)

    Σύμφωνα με το Βέλτσο http://ta-nea.dolnet.gr/print.php?e=A&f=17689&m=N11&aa=1
    στα εγκαίνια του Καραντάνη

    Weaver Παρασκευή, Φεβρουαρίου 16, 2007 9:43:00 μ.μ.
    Ορθα όσα γράφεις για τον Αθάνα. Να προστεθεί οτι ο λαός δεν τον εξέλεγε τυχαία βουλευτή , αλλά γιατί κατά την Κατοχή είχε σώσει πολλούς απο τα εκτελεστικά αποσπάσματα με καίριες παρεμβάσεις στους Ιταλούς και μάλιστα χωρίς να συνεργάζεται μαζί τους! Στον Εμφύλιο ο Άρης Βελουχιώτης έκαψε το σπίτι του Αθάνα στη Ναύπακτο και μαζί του κάηκαν και όλα τα χειρόγραφα πολλών ποιημάτων του.
    Ο Αθάνας όλη του την περιουσία τη δώρισε στο Δήμο Ναυπάκτου και το Δημόσιο. Και για να γίνει φανερό πόσο η μισαλλοδοξία τραυματίζει αυτό τον τόπο. Όταν το 1987 γίνονταν τα εγκαίνια κάποιας δημόσιας υπηρεσίας στη Ναύπακτο, σε ακίνητο που είχε δωρηθεί από τον Αθάνα, ο πανίσχυρος τότε υπουργός Μένιος Κουτσόγιωργας αρνήθηκε να χαιρετήσει , το γέροντα τότε δωρητή Αθάνα… Βέβαια το ποιός ήταν ο Μένιος Κουτσόγιωργας και το τέλος του, το είδαμε όλοι λίγο αργότερα…

  27. Ριβαλντίνιο said

    «του (ανύπαρκτου) Πούλου Πουλόπουλου»

    Στην Βαβυλωνία ο Πελ/σιος λεγόταν Πούλο(υ)ς Πουλόπουλο(υ)ς.

    «ΑΣΤ. (Προς τους στρατιώτας) Φέρτε, μουρέ, εκειόνε το Μουραΐτη… (τον φέρνουν· προς τον Πελοποννήσιον) Πινομή σου;
    ΠΕΛ. Πούλος Πουλόπουλος.
    ΑΣΤ. Και πούθε είσαι γιαμά;
    ΠΕΛ. Απ’ την Πελοπόννησος.
    ΑΣΤ. Και πες δα κακόρικε π’ ούσαι απέ το Μουρία… Και τι τέχνη κάμεις;
    ΠΕΛ. Έμπορος.
    ΑΣΤ. Και τι θα πη, μουρέ, έμπορος;
    ΠΕΛ. Πραματευτής.»

    http://www.mikrosapoplous.gr/extracts/bab/2-6.html

    (49.10)

  28. Βάταλος said

    Αγαπητοί κύριοι,

    1) Ολίγον προτού κατακλιθώ διά την απογευματινήν μου σιέσταν, επιθυμώ να συγχαρώ ειλικρινώς τον ρέκτην κ. Σαραντάκον, διά την σημερινήν αριστουργηματικήν ανάρτησιν περί του «Μύθου του Γαργάλατα». Άρθρα ωσάν κι αυτό, επιβεβαιώνουν την κλάσιν του και αυτούς που τον θεωρούν (και ο γερο-Βάταλος μεταξύ αυτών) ως (μακράν…) τον κορυφαίον Ρωμιόν Ιστολόγον. Ειλικρινώς έμεινα ενεός από το βάθος της ερεύνης του και πόσον εξόχως συνέθεσεν έν τόσον δύσκολον θέμα εις μόλις 3.000 λέξεις.

    2) Με την ευκαιρίαν, επιτρέψατέ μοι να ενημερώσω τους ανελληνίστους ρωμιούς αναγνώστας του παρόντος Ιστολογίου ότι το ρήμα «γαργαλίζω» είναι αρχαίον ελληνικόν (λέξις ονοματοποιημένη με εκφραστικόν αναδιπλασιασμόν (γαλ – γαλ) και ανομοίωσιν του λάμβδα, ως γράφει εις το Ετυμολογικόν του ο Γ. Μπαμπινιώτης) και ο πρώτος που το χρησιμοποιεί είναι ο θείος Πλάτων

    http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/search3torth?dbname=GreekFeb2011&word=%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BB*&OUTPUT=conc&ORTHMODE=ORG&CONJUNCT=PHRASE&DISTANCE=3&author=&title=&POLESPAN=5&THMPRTLIMIT=1&KWSS=1&KWSSPRLIM=500&trsortorder=author%2C+title&editor=&pubdate=&language=&shrtcite=&filename=&genre=&sortorder=author%2C+title&dgdivhead=&dgdivtype=&dgsubdivwho=&dgsubdivn=&dgsubdivtag=&dgsubdivtype=

    3) Ωστόσον, εγώ θα ήθελα να δώκω έμφασιν εις την χρήσιν της λέξεως που κάμνει ο Μέγας Αριστοτέλης εις τα «Ηθικά Νικομάχεια»

    https://books.google.gr/books?id=b1dGAQAAMAAJ&pg=PA142&dq=%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%82&hl=el&sa=X&ei=bDyiVfSkDcfiUcGlgNgL&ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&q=%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%82&f=false

    Δεν είναι εκπληκτικόν; Ο Αριστοτέλης είναι ο πρώτος που παρετήρησεν ότι «προγαργαλίσαντες ού γαργαλίζονται», τουτέστιν ότι μία μέθοδος διά να μή αισθανθής το γαργαλητόν είναι να προγαργαλισθής!. Προσέξατε επίσης εις την ανωτέρω φωτοτυπίαν απο τα «Ηθικά Νικομάχεια» την διαφοράν (κατά τον Αριστοτέλην) του «Ακολάστου» από τον «Ακρατήν»: Ο Ακόλαστος διαπράττει την «αμαρτίαν» χωρίς να μεταμελήται, ενώ ο Ακρατής την διαπράττει και μεταμελείται

    Μετά πάσης τιμής
    Β.

  29. smerdaleos said

    @28, Βάταλο: τουτέστιν ότι μία μέθοδος διά να μή αισθανθής το γαργαλητόν είναι να προγαργαλισθής

    Λέγεται εξοικείωση του υποδοχέα.

    Κάτι ανάλογο είναι το down regulation των υποδοχέων ντοπαμίνης που συμβαίνει στους κοκαϊνομανείς, όταν από ένα σημείο και μετά θέλουν μεγαλύτερη δόση «για να τους την πει» και γίνονται ανηδονικοί χωρίς την κοκαΐνη.

  30. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Δεν πεθαίνει του κόσμου η ελπίδα
    δε χρεώνει το φως το πρωί
    πρωτοσέλιδο σ΄εφημερίδα
    δε θα πάει η Ελλάδα κλαφτή
    http://www.e-tetradio.gr/article/12520/O-Ntario-pou-den-itan-FO-kai-o-Gianis-pou-itan-koul
    «Eφόσον υπάρχουν τραυλοί ρήτορες, καραφλοί κουρείς και μελαγχολικοί περφόρμερ, μάλλον θα υπάρχουν και έντιμοι πολιτικοί»

    Καλημέρα

  31. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Στη δική μου μνήμη,από παλιά κι ούτε ξέρω από πού, στο ‘»γαργάλατα γαργάλατα» συνημμένα πάει ο στίχος

    κι ενώ εγώ εκράταγα
    Βουλής κουδούνα αθάνατη
    εκείνη μου εφώναζε
    κοπάνα τη κοπάνα τη.

    Χωρίς Κόκκα και Λαμπράκη, δε γίνονται Ιουλιανά, είπε τώρα στο ράδιο ο Νικολόπουλος των ΑΝΕΛ και είπε επίσης πως την ερχόμενη Τρίτη κλήθηκαν οι βουλευτές να λάβουν γνώση του σχεδίου νόμου για το ραδιοτηλεοπτικό.

  32. manoskan said

    Ο μικρός Χριστός σε ποίηση Αθάνα και μουσική Ορφέα Περίδη από το δίσκο «στο πρώτο πρώτο πέταγμα» (Sony records)

  33. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια και τις τερπνές ή/και ωφέλιμες προσθήκες!

  34. Λ said

    Ο μεγάλος ο Αθάνας
    φτιάνει στιχάκια αyάλατα,
    ο Σταματίου γρηγορεί,
    τσου και τσου τ’ ανθολογεί
    και προσθέτει άλλα τόσα,
    με κουκούτσια και χωρίς
    σαν βωδιαστά ροδάκινα,
    να τα φάνε στη βουλή,
    να πουν στο Νόβα νε βα πα
    μήπως και σωθεί η Ελλάς.
    .
    ———-

  35. Γς said

    Γαργάλατα και πάν τα γάλατα!

  36. sarant said

    34: 🙂

  37. Γς said

    Κι η Γαλλία μας!

    Στο (δημόσιο) νηπιαγωγείο της κυρα Ρίτας το 1949 παρακαλώ!

    Και τραγουδάγαμε

    Αλονζ ανφαν ντε λα πατρίιιιε!
    Λε ζουρ ντε γκλουάρ ετ αριβέ
    Κοντρε νου ντε λα τιρανίε

    Είχε πολύ Γαλλία τότε στον εμφύλιο, στην Ελλάδα, στο Βύρωνα, στις καρδιές μας.

    2015
    Η Γαλλία της καρδιάς μας

  38. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    1933,1955,1965
    Γαργάλατα γαργάλατα,
    λόγια παλιά κι ανάλατα.
    Απ τον ένα ως τον άλλο
    μπέρδεμα έγινε μεγάλο
    και γαργάλα και γαργάλα
    εχύθη κι άπλωσε το γάλα:
    Απ το Νορ, ο Σταματίου
    ολντ τουίτερ -τσίου τσίου.
    Τόπε ενδιάμεσα ο Πικρός
    μα ο στίχος ο μικρός
    γίνηκε,ω ζωή ρουφιάνα,
    τρίτο επώνυμο του Αθάνα.
    Δεν τον σώζει η Ακαδημία
    πάει η υστεροφημία…
    🙂

    Με την άδειά σας ένα ανάλογο ανάλατο τετράστιχο από τις σκωπτικές κουβέντες-μνήμες του χωριού :
    Εγώ χω μια αγαπητικιά
    που χει βυζά μεγάλα
    κι όντε δεν έχομε ψωμί
    θα πίνομε το γάλα.

  39. Εν τω μεταξύ στο Eurogroup no 1546

    [video src="https://pbs.twimg.com/tweet_video/CBo4sa0W4AA2ZmP.mp4" /]

  40. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Σκύλε,γεια σου, που έβαλες το τζιφάκι με τη κότα που επιβάλλεται στη γάτας; Ζήσαμε τη σκηνή μ΄ένα περιστέρι που τσίμπησε κι απομάκρινε ένα γατούλι, στην ποτίστρα στο πεζούλι του κήπου, όταν το τετράποδο πήγε να γλείψει δροσιά και του την έπεσε ο περίστερος!

  41. Γιώργος Πρίμπας said

    ένα ενδιαφέρον ντοκουμέντο για τα γεγονότα του 1965:
    http://www.24grammata.com/?p=49307
    ή κατευθείαν εδώ:
    http://www.24grammata.com/wp-content/uploads/2014/12/epistolew-Papandreu-Vasilia-1965-24grammata.com_1.pdf

  42. Γιάννης Ιατρού said

    @39: ΣτΒΚ, είδες αυτό που σου έγραψα χθες (σχετικά με το βιντεάκι …). Επαληθεύτηκε. Φεύ!

  43. cronopiusa said

    Austerity Has Failed: An Open Letter From Thomas Piketty to Angela Merkel

  44. 40

    🙂

    42

    😦

  45. Pedis said

    Ωραίο και πλήρες το κείμενό σου.

    Τότε, στην προ ιντερνετ εποχή, οι χόακες διαδίδονταν αργά, οι φορείς της έβαζαν την καλή φήμη τους στην καρμανιόλα, αλλά έτσι κι έπιαναν έβγαζαν ρίζες. Σήμερα, διαδίδονται σαν αστραπή, οι φορείς της ενδιαφέρονται να αποκτήσουν φήμη ακριβώς γι αυτό το κατόρθωμά τους, αλλά γρήγορα καλύπτονται από άλλους. Βέβαια, το ανά κεφαλή συνολικό μέγεθος της απάτης έχει υπερμεγεθυνθεί.

    Πάντως, όλη αυτή η επιμονή στα στήθια τα γαργάλατα είναι καταφάνερα ένα θλιβερό σύμπτωμα της σεξουαλικής στέρησης και καταπίεσης.

  46. Λ said

    http://www.theguardian.com/commentisfree/picture/2015/jul/12/sisyphus-meets-the-germans

  47. Γιάννης Ιατρού said

    https://ludwitt.wordpress.com/2015/07/12/why-greece-should-negotiate-a-favorable-grexit-moral-from-a-modern-day-tale-urzo-and-ella/

    Ένα ωραίο παραμύθι με βασιλόπουλο κλπ! (αλλά δεν μας λέει τι έκανε τελικά η Ella).

  48. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    45 Εύστοχη παρατήρηση για τους χόακες.

  49. Corto Maltese said

    Κάνοντας σύνδεση με το προ δύο εβδομάδων άρθρο σας, ο Πέτρος Πικρός ήταν και αυτός συνεργάτης του «Ηλίου» (του περιοδικού που προηγήθηκε της εγκυκλοπαίδειας).

  50. Μαρία said

    49
    Και της εγκυκλοπαίδειας.

  51. Ένα ενδιαφέρον κείμενο για τα φετεινά Ιουλιανά

    Γιατί δώσαμε θετική ψήφο στην πρόταση της κυβέρνησης – μια εξήγηση

    http://left.gr/news/giati-dosame-thetiki-psifo-stin-protasi-tis-kyvernisis-mia-exigisi

  52. Corto Maltese said

    50: Πράγματι, έχετε δίκιο!

  53. Y. G. said

    51 – » β) Ο δεύτερος λόγος είναι ότι, σε αυτή ακριβώς τη χρονική στιγμή, ένα Grexit με τους όρους που θα γινόταν θα ήταν αποτέλεσμα του εκβιασμού εκ μέρους των δανειστών. Θα γινόταν με τον πιο άτακτο, οδυνηρό και καταστροφικό τρόπο – για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, και ειδικά τους αδύναμους. – See more at: http://left.gr/news/giati-dosame-thetiki-psifo-stin-protasi-tis-kyvernisis-mia-exigisi#sthash.mWwMjQ7F.dpuf»

    Δεν καταλαβαινω! Δηλαδη αν το Γκρεξιτ δεν ηταν αποτελεσμα εκβιασμου εκ μέρους των δανειστών αλλα ελευθερη επιλογη της κυβερνησης, τοτε θα ηταν οργανωμενο (γιατι η κυβερνηση θα το ειχε σχεδιασει) και οχι ατακτο, οδυνηρό και καταστροφικό.

    Σκυλε, σωστα το καταλαβα;

  54. 53

    Πολύ φοβάμαι πως ναι, φίλτατε!

    Κάπως έτσι δηλαδής –> http://lolsnaps.com/upload_pic/012bf940-let-s-make-sure-he-s-really-injured-before-we-take-him-to-th.gif

  55. Y. G. said

    54 – Μαλιστα!

    Τοτε γιατι δεν ειχε σχεδιασει το γκρεξιτ η κυβερνηση για να το κανει οργανωμενα σε περιπτωση αναγκης;

  56. Γς said

    45:
    >Πάντως, όλη αυτή η επιμονή στα στήθια τα γαργάλατα είναι καταφάνερα ένα θλιβερό σύμπτωμα της σεξουαλικής στέρησης και καταπίεσης.

    Οχι πάντα.

    Κι είχα και κάτι χρωστούμενα από τα βρεφικάτα μου.

    Και τα συμπλήρωσα.
    Μετά μισό αιώνα.

    Και στάνιαρα!

  57. Γιάννης Μπούρας said

    «Ο ΣΑΛΠΙΓΚΤΗΣ

    Μην αποκάμεις, σαλπιγκτή, και μη λιγοπιστήσεις,
    χιλιάδες νύχτες θα διαβούν, νύχτες σιγής και φρίκης,
    μα θάρθη – θάρθη ένα πρωί που εσύ θα τους χτυπήσεις
    με την παλιά σου σάλπιγγα τους νέους σκοπούς της νίκης.
    Γ. Ἀθάνας»

    Εγώ το θεωρώ καλό ποίημα,ίσως να έπρεπε να το αναφέρει κάποιος ,αλλά είναι βέβαια και η δυσανεξία στην λακτόζη.

  58. Γιάννης Μπούρας said

    Μου φαίνεται τελικά οτι οι πρόεδροι της βουλης κάποτε έχουν ψυχή.

  59. 55

    Για λόγους δημόσιας σεμνότητας κωλύομαι να απαντήσω το προφανές.

  60. Γς said

    Συναντάται αυτήν την στιγμή ο Σόιμπλε με τον Ελληνα υπουργό [με το ωραίο όνομα, όπως λέει ο ίδιος] Ευκλείδη Τσακαλώτο

  61. sarant said

    55-59: Θεωρητικά δεν διαφωνώ μαζί σας, αλλά αυτά δεν είναι καθόλου απλά και εύκολα πράγματα -και καμιά φορά εξελίσσονται σε αυτοεπαληθευόμενες προφητείες.

    49-50: Ναι, το έλεγε και το άρθρο εκείνο -και είχε κι ένα μαργαριτάρι του Πικρού.

  62. Pedis said

    2+1 οι μέγιστες ζημιές της κάλπικης μεταρρυθμιστικής «αριστερής» πολιτικής, της αριστερής φάρσας και των συνεπειών της

    (1) Όλοι είναι ίδιοι (όλοι φέρνουν μνημόνια, λιτότητα, φτώχεια και είναι αναξιόπιστοι)
    (2) Η κατάσταση είναι αντικειμενικά δύσκολη, δισεπίλυτη και η χώρα δεν έχει επιλογές (-> «δικαίωση» της πολιτικής του εσμού των λακέδων της τρόικας εσωτερικού)

    +1 Ισχυρισμοί για δικαίωση των θέσεων υποτέλειας και κράτους μπανανίας όπως εκφράστηκαν χαρακτηριστικα στην έκθεση Βαρβαρέσου (1952 – «Η ελλας είναι χωρα πτωχή») με την οποία θεωρητικοποιήθηκε η καταδίκη στη μοίρα της ψωροκώσταινας.

  63. Βάταλος said

    Αγαπητοί κύριοι, επιτρέψατε και εις τον πάππον σας τον γερο-Βάταλον να προσθέση κάτι σημαντικόν, που θα αναγκάση τον ρέκτην κ. Σαραντάκον να προβή εις άμεσον επιδιόρθωσιν της παρούσης εξαιρέτου αναρτήσεως.

    1)Την 6ην Ιανουαρίου 2012, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος εδημοσίευσεν εις τα «ΝΕΑ» την πλήρη μαρτυρίαν του διά την ΑΠΑΤΗΝ του «Γαργάλατα», http://www.tanea.gr/opinions/all-opinions/article/4685635/?iid=2
    την οποίαν προφανώς αγνοεί ο κ. Σαραντάκος, διότι οι ρωμιοί αναγνώσται του απαξιούν να τον ενημερώσουν, περιοριζόμενοι εις εξυπναδίστικα σχολιάκια επιπέδου Δημοτικού Σχολείου. Τα «ΝΕΑ» έχουσι κλειδωμένην την ως άνω μαρτυρίαν του Λευτέρη Παπαδόπουλου, διά να μη δυνηθή ο Ιστορικός του Μέλλοντος να αποδείξη την πελωρίαν απάτην που διέπραξαν το θέρος του σωτηρίου έτους 1965 με τον δυστυχή Νόβαν. Ωστόσον, υπάρχει κάπου εις τον ουρανόν του Διαδικτύου το πλήρες κείμενον της μαρτυρίας του Λευτέρη και αυτό σας παρουσιάζει απόψε ο γέρων Βάταλος

    http://stavrochoros.pblogs.gr/2012/01/nobas-gargalata-h-alhtheia-.html
    http://anemourion.blogspot.gr/2015/01/1893-1987.html?view=mosaic

    Η καταλυτική αύτη μαρτυρία του Λευτέρη Παπαδόπουλου υποχρεώνει τον κ. Σαραντάκον να αλλάξη την παρούσαν ανάρτησίν του, διότι ο Λευτέρης αποκαλύπτει πως προϊόν απάτης (και πάλιν από τον Κ. Σταματίου) ήτο και ο στίχος του Νόβα «Από την εποχή της Αλώσεως / δεν έχει ξαναγίνει τόσο σπουδαίο εργοστάσιο εμφιαλώσεως». Ο κ. Σαραντάκος, ωστόσον, δέχεται εις την παρούσαν ανάρτησιν αυτόν τον στίχον ως γνήσιον στίχον του Νόβα, ενώ τον διαψεύδει ο ίδιος ο Λευτέρης Παπαδόπουλος.

    Εντιμώτατε κ. Σαραντάκο, παρακαλώ αλλάξατε το σχετικόν σημείον της παρούσης αναρτήσεως, διότι δεν δύνασθε να δέχεσθε ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΩΣ την μαρτυρίαν του Λ. Παπαδόπουλου. Μη κάμνετε κι εσείς ό,τι κάμνουν οι Γαλιλαίοι, που από το κήρυγμα του Ραββίνου Χριστού κρατούν ό,τι τους βολεύει

    Μετά πάσης τιμής
    Β.

    ΥΓ: 1) Επιτρέψατέ μοι να συνεισφέρω έν ακόμη θεσπέσιον τετράστιχον του Νόβα διά την Γουμένισσαν (ιδιαιτέρα πατρίς της γραίας Βατάλαινας) που – πιθανώτατα – αγνοεί ο ρέκτης κ. Σαραντάκος:

    «Λένε πως έφαγες κορμιά λένε πως έπιες αίμα
    Μα όποιος περάσει και σε ιδη θα ειπή πως είναι ψέμα.
    Σπιτάκια, λεύκες, κυκλαμιές – κι ο ήλιος ανατέλλει..
    Σαν ταπεινός αμπελουργός μεσ’ από κάποιο αμπέλ»ι
    .
    Ο Νόβας είχεν υπηρετήσει εις την Γουμένισσαν ως γραφεύς του Β΄Σώματος Στρατού και είχεν ιδιαίτερον δέσιμον με τον Τόπον.
    http://www.goumenissa.eu/5sugrafeis.htm

    2) Επίσης, εδώ θα εύρητε εν χειρόγραφον ποίημα του Νόβα διά την Παλαιάν Αθήνα http://plakadiadromes.webnode.gr/images/200000096-a959baa55e-public/%CE%91%CE%98%CE%97%CE%9D%CE%91%CE%91%CE%98%CE%91%CE%9D%CE%91%CE%A3.jpg

    3) Εδώ http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/gewrgios_a8anas_poems.htm
    θα εύρητε τον πλήρη «Σαλπιγκτήν» (όρα σχόλιον ) και άλλα 3 ελάσσονα ποιήματα του Νόβα. Ο «Σαλπιγκτής» έχει – δυστυχώς – γίνει «Εθνικός Ύμνος» από τους Εθνικοπαράφρονας Ρωσοφίλους της Χρυσής Αυγής

    4) Έσχατον αλλά σημαντικόν: Ο Γ. Αθανασιάδης Νόβας ήτο «Διαπλασόπουλον» και τους πρώτους επαίνους διά το ποιητικόν του τάλαντον τους επήρε από τον ίδιον τον Γρηγόριον Ξενόπουλον. Ας ίδωμε τι γράφει εις τας σελίδας 60 και 61 του βιβλίου της «Η Διάπλασις των Παίδων 1879 – 1922» (έκδοσις 1987) η Βίκυ Πάτσιου

  64. sarant said

    63 Βάταλε σε ευχαριστώ πολύ για το εύρημα. Στοιχηματίζω όμως τη μισή μου περιουσία ότι δεν πρόσεξες μια ανακολουθία στη μαρτυρία του Λ.Παπ. Μας λέει ότι ο Σταματίου έπλασε το εργοστάσιο εμφιαλώσεως ενθουσιασμένος από την επιτυχία του Γαργάλατα, ωστόσο το Γαργάλατα δημοσιεύτηκε 8 μέρες ΜΕΤΑ το εργοστάσιο εμφιαλώσεως.

  65. Βάταλος said

    Κύριον Σαραντάκον (σχόλιον 64): Ομολογουμένως δεν επρόσεξα την ανακολουθίαν του Λευτέρη. Το θέμα απαιτεί περαιτέρω διερεύνησιν και οφείλει ο Λ. Παπαδόπουλος να προβή εις τας απαραιτήτους διευκρινήσεις. Δεν δικαιούται να πάρη μαζί του εις τον τάφον το μυστικόν της πελωρίας ταύτης Απάτης των «ΝΕΩΝ», που παρέσυρε τον Λαουτζίκον του Ρωμέικου και μάς ωδήγησεν εις την Δικτατορίαν της 21ης Απριλίου

    Β.

  66. Γς said

    Νικοκύρης-Βάταλος: 1-0

  67. Y. G. said

    61 – «Θεωρητικά δεν διαφωνώ μαζί σας, αλλά αυτά δεν είναι καθόλου απλά και εύκολα πράγματα -και καμιά φορά εξελίσσονται σε αυτοεπαληθευόμενες προφητείες.»

    Διαφωνω, Νικοκυρη. Οι βορειοι «εταιροι» εχουν στρατους από φουκωλντιανους ανθρωπολογους και πολιτικους επιστημονες, εσκομπαριανους αναπτυξιολογους κλπ δηλαδη θινκ τανκς [σημ. τανκς !!!] που επεξεργαζονται αθορυβα και αποτελεσματικα πλανα Β, Γ, Δ ….Χ, Υ, Ω. Δηλαδη, «if… τhen….» σεναρια. Δεν τα διαλαλουν με τη ντουντουκα. Μερικες φορες τα διαρρεουν σκοπιμα. Η δικη μας κυβερνηση τι ειχε; Ειχε επεξεργασμενα εναλλακτικα σεναρια στο συρταρι; Φαινεται ότι δεν ειχε. Αλλα θα δουμε.

  68. sarant said

    65 Ε, δεν ήταν ο αποκλειστικός, ούτε βασικός παράγοντας της έλευσης της δικτατορίας 🙂

    67 Σχέδια μπορεί να είχαν, αλλά γράφτηκε ότι ο ελληνικός λαός δεν είναι έτοιμος κτλ. Και λέω ότι η συζήτηση των σχεδίων με τον λαό μπορεί να αποδειχτεί αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

  69. 62 Ακριβώς έτσι. Και +1 για την αναφορά στο σχέδιο Βαρβαρέσσου!

  70. Νικος Κ. said

    Νικοκύρης: «… και ανήκε στην παρέα των αριστερών και μποέμηδων ποιητών του Μπάγκειου».

    Νομίζω πως θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον μια σχετική εξιστόρηση (αν δεν έχει γίνει ήδη).

  71. sarant said

    70: Εδώ δεν έχει γίνει. Στα υπόψη λοιπόν

  72. Ανδρέας Αργός said

    Όμορφο, πολύ όμορφο. Απολαυστικό!

  73. sarant said

    Νάσαι καλά!

  74. Ριβαλντίνιο said

    Το κι ήτανε τα στήθια σου άσπρα σαν τα γάλατα
    και μου ’λεγες «γαργάλα τα».

    μου θύμισε αυτό του Περδικάρη (και το αντίστροφο) :

    (…)
    Ο ταρτουφισμός του Περδικάρη γίνεται ακόμα πιο ανυπόφορος, διότι δεν επρόκειτο για κάποιον αυθεντικά συντηρητικό καλόγερο σαν τον Κύριλλο Λαυριώτη· αντίθετα, στον Ερμήλο του υπάρχουν περιγραφές μπροστά στις οποίες ωχριούν οι Ντελικάτοι Εραστές του Ρήγα. Ιδού πώς ο ταρτούφος μας περιγράφει μία ηρωίδα του, μοναχή, που είχε καλέσει το γιατρό δήθεν για να την εξετάσει:
    μὲ ἓν σινδόνι ἦτον λευκὸν ἡμισκεπὴς
    εἰς τὴν κοιλίαν ἕως! τὰ στήθη ἀσκεπὴς
    τὶ γαλακτώδη στήθη! Ὢ πόσον παχουλά!
    Κι’εἰς ταῦτα δύω βυζάκια ἐξεῖχαν δροσερὰ,
    Τὶ νόστιμα βυζάκια! Ὡς μῆλα τρυφερά!
    Καὶ εἶχε τὸ καθένα κατὰ τὴν κορυφὴν
    Ἕν ῥόδον ἀνοιγμένον κατ’εἶδος καὶ μορφήν
    .

    (…)

    🙂 🙂 🙂 🙂 🙂

    http://ardin-rixi.gr/archives/9550

  75. sarant said

    Μερακλής ο Περδικάρης 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: