Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Ουγκό, η ανάγκη και η Παναγία των Παρισίων

Posted by sarant στο 20 Σεπτεμβρίου, 2017


Τις προάλλες που είχα πάει στο Παρίσι, πέρασα κι από το νησί του Σηκουάνα και από την Παναγία των Παρισίων, όπου τώρα εκτός από τους τουρίστες και τους υπαίθριους ζωγράφους ήταν επιδεικτική και η παρουσία πάνοπλων στρατιωτών, στους δύσκολους καιρούς που ζούμε.

Επειδή είχα κανονίσει μια συνάντηση, ανάβαλα για μιαν ακόμα φορά το σχέδιο που έχω να ανέβω πάνω στους πύργους της εκκλησίας, να δω το Παρίσι από ψηλά -κάτι λέγαμε για τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες προχτές.

Κάποτε θα ανέβω. Πάντως, τούτη τη φορά είχα κι έναν λόγο παραπάνω, διοτι φέτος το καλοκαίρι διάβασα την Παναγία των Παρισίων, του Βίκτωρος Ουγκό, και το είχα σχετικά πρόσφατο στη μνήμη μου. Αν πάω του χρόνου, θα χρειαστεί να το ξαναφρεσκάρω.

Δεν είχα διαβάσει την Παναγία των Παρισίων ως τώρα, παρά μόνο (ίσως) σε Κλασικά Εικονογραφημένα, αν και πρέπει να την είχα δει στο σινεμά, και βέβαια, επειδή οι κόρες μου βρίσκονταν σε κατάλληλην ηλικία, όταν ήταν μικρές είδαν ίσαμε 867 φορές το βίντεο από την αντίστοιχη ταινία της Ντίσνεϊ, και κάμποσες δεκάδες φορές είχα την τύχη να τη δω κι εγώ -τα παιδιά έχουν ανάγκη την επανάληψη των εμπειριών και των διηγήσεων, τα βοηθάει να ταξινομούν τον κόσμο τους. Οι ενήλικες βαριούνται τις επαναλήψεις, τουλάχιστον μέχρι να ωριμάσουν· τότε αρχίζουν να επισκέπτονται ξανά τα τοπία και τα βιβλία της νιότης τους. «Ποτέ δεν διαβάζω βιβλίο που να μην το έχω ξαναδιαβάσει», λέει ένας φίλος μου.

Το βιβλίο του Ουγκό το είχα, αλλά αδιάβαστο. Με παρακίνησε να το διαβάσω ο φίλος μας ο Δύτης, που το διάβασε πρώτος, και δη στα γαλλικά, κι έγραψε ένα συναρπαστικό άρθρο για μια λεπτομέρεια, που θα την αναφέρω παρακάτω. Παρασυρμένος από τον Δύτη, που είχε περισσότερους λόγους να το διαβάσει, αφού εκείνο τον καιρό βρισκόταν στο Παρίσι, το διάβασα κι εγώ που έκανα μπάνια στην Αίγινα -και τώρα γράφω αυτό το άρθρο.

Ο Ουγκό έγραψε το βιβλίο του το 1830 περίπου, αλλά η δράση (με τον Κουασιμόδο, την Εσμεράλδα και τον Φρολό) εκτυλίσσεται το 1482, έτσι ο σημερινός αναγνώστης έχει να δρασκελίσει δυο χάσματα αιώνων. Έχει επιπλέον να αναμετρηθεί με τον τρόπο γραφής του 19ου αιώνα, τους πλατειασμούς και τις παρεκβάσεις, που βέβαια επειδή στα χέρια ενός μάστορα οικοδομούν κόσμους τελικά μάλλον σε καλό αποβαίνουν. Ωστόσο, το βιβλίο πιάνει 670 σελίδες -δεν είναι δηλαδή ευκαταφρόνητο εγχείρημα να το διαβάσεις.

Επιπλέον, ο Ουγκό εκθέτει στο βιβλίο αυτό τις απόψεις του περί αρχιτεκτονικής σε αντιδιαστολή με τη λογοτεχνία και περί Μεσαίωνα σε αντιδιαστολή με την Αναγέννηση, ενώ παρεμβάλλει εκτενείς περιγραφές της πόλης του Παρισιού με τα τρία μέρη στα οποία χωριζόταν και των επιφανέστερων κτιρίων της. Τα κομμάτια αυτά κουράζουν τον σημερινό αναγνώστη που δεν βρισκεται στο Παρίσι, ενώ θα πρέπει να ταλαιπωρησαν πολύ τη δυάδα των μεταφραστών (Ανδρέας Παππάς και Βάνα Χατζάκη). Το λένε κι οι ίδιοι σε ένα συνοπτικό σημείωμά τους στο επίμετρο, ενώ ακολουθεί ένα ενδιαφέρον και πολύ καλογραμμένο σύντομο σημείωμα του Αλέξη Πολίτη για την πρόσληψη του έργου στα ελληνικά.

Η Παναγία των Παρισίων έγινε βεβαίως μεγάλη επιτυχία, μια από τις μεγαλύτερες εκδοτικές επιτυχίες όλων των εποχών αλλά, όπως διάβασα κάπου, αυτό δεν έγινε αμέσως. Όταν βγήκε το βιβλίο, οι περισσότεροι συγκαιρινοί λογοτέχνες εκφράστηκαν επιφυλακτικά ή και εχθρικά. Ο Μπαλζάκ το έθαψε: το βρήκε βαρετό, κενό, γεμάτο αρχιτεκτονική εκζήτηση, δείγμα του πού μπορεί να σε οδηγήσει η υπέρμετρη εγωπάθεια. Ο Γκέτε το αποκάλεσε «το πιο απαίσιο βιβλίο που έχω διαβάσει». Άλλοι το βρήκαν ανήθικο ή έκριναν ότι περιγράφει την Εκκλησία με σκοτεινά χρώματα. Μόνο ο λαϊκότερος Ευγένιος Σύης (πώς να τον πούμε τον Sue;) έκφρασε ανεπιφύλακτα τον θαυμασμό του. Το κοινό όμως, όπως είπαμε, το λάτρεψε.

Αν εξαιρέσουμε τα αρχιτεκτονικά (που πάντως μπορεί να τέρπουν άλλους αναγνώστες) το βιβλίο έχει πολλά χαρίσματα και πολλά συναρπαστικά κομμάτια -ο αναγνώστης γνωρίζει τη φοιτητική και την καλλιτεχνική ζωή του 15ου αιώνα, τη ζωή των ζητιάνων και των περιθωριακών της Αυλής των Θαυμάτων, διασκεδάζει με τους διαλόγους που είναι όλοι γραμμένοι με άφταστο κέφι, συγκινείται με τον Κουασιμόδο, τρομάζει με το πάθος του Φρολό και νιώθει την εκκλησία, τη Νοτρ Νταμ, να ζωντανεύει και να πρωταγωνιστεί. Και δεν τον ενοχλούν οι απίθανες συμπτώσεις, τυπικές βέβαια για την εποχή, όπως ότι η γριά Τσουβαλού, που είχε άχτι την Εσμεράλδα επειδή οι τσιγγάνες της είχαν κλέψει πριν από δεκαπεντε χρόνια το μονάκριβο κορίτσι της, και που συνέβαλε στον χαμό της, συνειδητοποίησε την τελευταία στιγμή, βλέποντας το φυλαχτό της Εσμεράλδας, πως η μισητή τσιγγάνα ήταν, ακριβώς, η χαμένη κόρη της.

Παρόλο που έχω δει δεκάδες φορές την ταινία, δεν θυμάμαι αν στη ντισνεϊκή μεταφορά υπάρχει η γριά και ποιο είναι το τέλος -δεν θα είναι βέβαια ίδιο με του βιβλίου, όπου όλοι σχεδόν οι πρωταγωνιστές βρίσκουν τον θάνατο -και συνήθως άσκημο θάνατο. Ελπίζω το φανέρωμα αυτό να μη σας αποθαρρύνει από το να διαβάσετε το βιβλίο, αν το είχατε αποφασίσει από την προηγούμενη περιγραφή. Δεν είναι άδικα κλασικό, το αξίζει.

Κουσούρι επαγγελματικό, θα πω μερικά πράγματα για τη μετάφραση, παρόλο που είναι πολύ καλή. Λένε πως ο μεταφραστής πρέπει να είναι σαν τον τροχονόμο, να μην προσέχεις την παρουσία του -και αυτό η μεταφραστική δυάδα το καταφέρνει. Παρόλο που είχα το πρωτότυπο στην ταμπλέτα, σπάνια αισθάνθηκα την ανάγκη να ανατρέξω στο γαλλικό κείμενο, και τις πιο πολλές φορές που το έκανα συμφώνησα με την επιλογή των μεταφραστών.

Ωστόσο, νομίζω πως η έκδοση πάσχει σε επιμέλεια και στις υποσημειώσεις. Οπότε, θα γκρινιάξω λίγο.

Στη σελ. 19, «αγάλματα όλων των βασιλιάδων της Γαλλίας, ξεκινώντας απ’ τον Παραμόν». Παραμόν δεν υπάρχει, είναι Φαραμόν (Faramond), ένας ημιμυθικός βασιλιάς του 5ου αι. μ.Χ.

Στη σελ. 17, μιλάει για μια αίθουσα που είχε τη φήμη του μεγαλύτερου σκεπαστού χώρου στον κόσμο και λέει σε παρένθεση: «Είναι αλήθεια ότι ο Σωβάλ δεν είχε ακόμη καταμετρήσει τη μεγάλη αίθουσα του πύργου του Μονταγκρί».

Καταρχάς, δεν υπάρχει Μονταγκρί, είναι το Μονταρζί (Montargis), πόλη της Γαλλίας περίπου 100 χλμ νότια από το Παρίσι. Κατά δεύτερο, και χωρίς το λάθος, δεν θα χρειαζόταν μια υποσημείωση, ποιος είναι ο Σωβάλ και ποιος είναι ο πύργος του Μονταρζί;

Θα μου πείτε, και με το δίκιο σας, ότι αν ήταν έτσι το βιβλίο θα έπρεπε να έχει εκατοντάδες υποσημειώσεις, και οι μεταφραστές το γράφουν στο σημείωμά τους στο επίμετρο, ότι προσπάθησαν να περιορίσουν τις υποσημειώσεις στο ελάχιστο απαραίτητο για να μη διακόπτεται ο ειρμός του αναγνώστη. Είναι αυτό μια σχολή, με την οποία διαφωνώ, αλλά τη σέβομαι.

Ωστόσο, δεν υπάρχει συνέπεια στον υποσημειωματικό μινιμαλισμό -κάποια τοπωνύμια εξηγούνται, το ίδιο και κάποια πρόσωπα, άλλα όχι, ακόμα κι όταν αυτό χρειάζεται για να κατανοήσει ο αναγνώστης (π.χ. «όπως έκανε ο Τάδε», χωρίς να εξηγείται ποιος είναι αυτός ή, στη σελ. 283 «ήταν τόσο γελαστή και όμορφη που την έλεγαν παντού Σαντφλερί». Για τον Γάλλο, που καταλαβαίνει τι σημαίνει αυτό, δεν χρειάζεται εξήγηση. Για τον Έλληνα, χρειάζεται οπωσδήποτε!).

Τέλος, υπάρχουν και μερικά «στρατηγικά» λάθη στις υποσημειώσεις, όπως ας πούμε ότι στη σελ. 141 γίνεται πρώτη φορά λόγος για ένα περιδέραιο από κόκκους αντρεζαράχ, που δεν ξέρετε βεβαίως τι είναι, δεν δίνεται καμιά εξήγηση, και μόνο στη σελ. 651, την τελευταία του μυθιστορήματος, μαθαίνουμε σε υποσημείωση τι είναι αυτό το πράγμα (ένα φυτό που τα κουκούτσια του καρπού του χρησιμοποιούνται για κομπολόγια και περιδέραια).

Επίσης, ενώ οι μεταφραστές επεξηγούν σε υποσημειώσεις όλες τις λατινικές φράσεις του κειμένου, και καλά κάνουν διότι δεν είμαστε λατινομαθείς τόσο όσο ο μέσος Γάλλος, στη σελ. 30 αφήνουν αμετάφραστο το Aut unum bombum, ίσως από σεμνοτυφία διότι θα πει, θαρρώ, «με μια κλανιά».

Σε μια υποσημείωση στη σελ. 163, ο Ουγκό λέει ότι «τα νερά του Σηκουάνα έβρεχαν πέντε νησιά μέσα στα τείχη του Παρισιού». Οι μεταφραστές αναιδώς τον διορθώνουν, λέγοντας πως τα νησιά ήταν τέσσερα και πως έκανε λάθος ο Ουγκό. Μάλλον οι ίδιοι έκαναν λάθος διότι δεν μέτρησαν «τη νησίδα του περατάρη των αγελάδων» που είναι το πέμπτο νησί.

Αντίθετα, στη σελ. 512 ο Ουγκό βάζει τον Γκρενγκουάρ να λέει «Il padelt, που σημαίνει στα τουρκικά Ο Θεός είναι η ελπίδα μας«. Εδώ ο Ουγκό κάνει λάθος, διότι βέβαια το Il padelt δεν έχει καμιά σχέση με τούρκικα. Κάνει λάθος, επειδή βασίζεται σε μια λαθεμένη αντίληψη που ήταν διαδεδομένη την εποχή του – ο φίλος μας ο Δύτης έγραψε κοτζάμ άρθρο γι’ αυτή τη φρασούλα, θα έπρεπε ίσως κι οι μεταφραστές μας να γράψουν δυο αράδες σε μιαν υποσημείωση.

Κι άλλα λαθάκια βρήκα, ας πούμε (σταχυολογώ απ’ όσα έτυχε να σημειώσω, διότι δεν είχα πάντοτε μαζί μου μολυβάκι):

*στη σελ. 167 ο Juvenal des Ursins δεν μπορεί να προφέρεται Ζυβενάλ ντες Ουρσέν, αλλά «ντεζ Ουρσέν».

*στη σελ. 306 το λογοπαίγνιο surdus absurdus (θα το λέμε για κάποιον απο την παρέα, νομίζω) έχει τυπογραφικό λάθος και τυπώνεται surdus absudrus.

*στη σελ. 315 το «δεν θα υποβάλλουμε» έπρεπε να είναι «δεν θα υποβάλουμε».

Όλα αυτά είναι παρωνυχίδες και ουσιαστικά είναι δουλειά του επιμελητή, που δεν φαίνεται να υπήρξε. Αλλά κάθε βιβλίο θέλει επιμέλεια, κάθε μετάφραση θέλει κι ένα δεύτερο (ή, εδώ, τρίτο) μάτι να τη δει, μακάρι να την έχει κάνει ο Θεός.

Λιγάκι πιο σοβαρό λαθάκι, στη σελ. 41, la fille du Grand-Khan de Tartarie αποδίδεται «η θυγατέρα του Μεγάλου Χαν της Ταρταρίας». Αυτό όμως δεν είναι ελληνικά. Στα ελληνικά δεν έχουμε Ταρταρία, έχουμε Ταταρία και Τάταρους και τον Μεγάλο Χάνο των Τατάρων.

Κι ένα τελευταίο μεταφραστικό, που επειδή είχε ενδιαφέρον το έθεσα υπόψη των εκλεκτών συναδέλφων της Λεξιλογίας:

Σε ένα σημείο (σελ. 230), ο Φρολό δέχεται δυο επισκέπτες που του ζητούν τη βοήθειά του για θέματα ιατρικής και αστρολογίας. Και απαντάει:

— … si c’est là votre pensée, vous auriez aussi bien fait de ne pas vous essouffler aux degrés de mon escalier.

Στη μετάφραση:

… Αν ήταν αυτός ο σκοπός σας, καλύτερα να είχατε γλυτώσει το λαχάνιασμα ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια.

Θέλει να πει, άδικο κόπο κάνατε να ανεβείτε τα σκαλοπάτια (που οδηγούν στο σπίτι μου) διότι δεν μπορώ να σας βοηθήσω.

Με ενοχλεί η ελληνική απόδοση και στους χρόνους και στο γερούνδιο, που μοιάζει να λέει ότι «ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια» θα είχαν γλιτώσει το λαχάνιασμα. Πολύ καλύτερο θα ήταν «άδικα κάνατε τον κόπο να ανεβείτε ως εδώ πάνω» ή «άδικα λαχανιάσατε που ανεβήκατε» ή κάτι τέτοιο.

Αλλά κι αυτά είναι πταίσματα· όμως, όταν κρίνεις μια μετάφραση είναι μοιραίο να στέκεσαι στα λάθη, ακόμα κι όταν είναι πολύ καλή όπως αυτή εδώ.

Για να μην τελειώσω όμως με τις γκρίνιες, να πω και κάτι που έχει ελληνικό ενδιαφέρον. Στο βιβλίο κυριαρχεί μια ελληνική λέξη, η λέξη ΑΝΑΓΚΗ, ή ananke όπως τη γράφει ο Ουγκό. Όπως λέει στον πρόλογο ο Ουγκό, όταν εξερευνούσε τη Νοτρ Νταμ, σε μια σκοτεινή εσοχή βρήκε χαραγμένη τη λέξη ΑΝΑΓΚΗ, στα ελληνικά, με γράμματα σκαλισμένα βαθιά στην πέτρα και μαυρισμένα από την πολυκαιρία. Στο μεταξύ, όμως, ο τοίχος σοβατίστηκε και η λέξη χάθηκε. «Με αφορμή αυτή τη λέξη γράφτηκε το βιβλίο τούτο», καταλήγει ο πρόλογος.

Η ananke, η αρχαία ΑΝΑΓΚΗ, δεν έχει όμως τη σημερινή σημασία, δεν μεταφράζεται στα γαλλικά necessité, ούτε force ή contrainte. Έχει τη σημασία της μοίρας, του πεπρωμένου, fatalité τη μεταφράζει σε κάποιο σημείο ο ήρωας του Ουγκό. Πράγματι, υπήρχε η σημασία αυτή στα αρχαία, Ἀνάγκᾳ δ’ οὐδὲ θεοὶ μάχονται.

Στη σκηνή αυτή, ο Κλοντ Φρολό, ο αρχιδιάκος του ναού, αυστηρός και εργασιομανής αλλά και επιδιδόμενος στη μαύρη μαγεία, βρίσκεται στο εργαστήριό του, χαράζει στον τοίχο τη λέξη ΑΝΑΓΚΗ (που υποτίθεται ότι την είδε ο Ουγκό 340 χρόνια αργότερα) και κάνει κάτι μαγικά. Έρχεται τότε ο κατά πολύ νεότερος αδελφός του, ο Ζαν, φοιτητής, που ορφάνεψε βρέφος και τον μεγάλωσε ο Κλοντ, να του ζητήσει με θράσος λεφτά επειδή έχει ξοδέψει το μηνιάτικό του στις ταβέρνες.

Ο Κλοντ του κάνει μια ερώτηση για τα λατινικά, που ο νεαρός δεν την απαντάει, και τότε αρχίζει τον εξάψαλμο: «Ιδού που κατάντησαν τα γράμματα σήμερα. Τα λατινικά μόλις που τα καταλαβαίνουν, συριακά δεν ξέρει κανείς, τα ελληνικά τα μισούν τόσο ώστε δεν θεωρείται αμάθεια εκ μέρους και των πιο σοφών ακόμη να πηδούν μια ελληνική λέξη δίχως να τη διαβάζουν και να λένε Graecum est, non legitur»

Σαν να ακούμε τον Καργάκο ή τον κυρΤάκη. Ωστόσο, ο νεαρός αρπάζει την ευκαιρία και εξηγεί στον αρχιδιάκο τι σημαίνει η λέξη ΑΝΑΓΚΗ που είναι χαραγμένη στον τοίχο: σημαίνει, είπαμε, «μοίρα» (Fatalité στα γαλλικά). Στη στιχομυθία που ακολουθεί, ο νεαρός δείχνει να ξέρει κάμποσα ελληνικά, και ίσως γι’ αυτό στο τέλος καταφέρνει να τσιμπήσει ένα φιορίνι από τον μεγάλο αδελφό του.

Ωστόσο, όταν κι αυτό το πίνει και προκοπή δεν κάνει, ο αδελφός του θα του κόψει το επίδομα και θα τον εξωθήσει να πάει με τους αλήτες και τους ζητιάνους και να βρει φριχτό θάνατο όταν το λεφούσι των ζητιάνων κάνει έφοδο για να κυριέψει τη Νοτρ Νταμ.

Γι’ αυτό λέω, αν μπορείτε, μη στερείτε το χαρτζιλίκι από τη σπουδάζουσα νεολαία -ας χαρούν τα τελευταία χρόνια της ανεμελιάς πριν βγουν στο ανθρωποπάζαρο.

Advertisements

119 Σχόλια to “Ο Ουγκό, η ανάγκη και η Παναγία των Παρισίων”

  1. Το είχα καταλάβει ότι θα εμφανιζόταν κάποτε αυτό το άρθρο 🙂

    Δουλεύει υπερωρίες ο γούγλης για να διαβάσεις σήμερα το μυθιστόρημα. Αναρωτιέμαι σε κάποιες περιπτώσεις αν και ο Γάλλος αναγνώστης καταλαβαίνει, π.χ. ποιος είναι ο φυλακισμένος στο κλουβί του βασιλιά (ούτε που θυμάμαι τώρα, αλλά νομίζω ήταν εκείνος που εφηύρε αυτά τα κλουβιά).

  2. Soumela said

    Α πολύ καλό, μου θύμισε τα νιάτα μου, το διάβασα κι εγώ μόνο σε Κλασικά Εικονογραφημένα.
    Αργότερα το βλέπαμε σε DVD με την κόρη μου καμιά φορά 2 και 3 φορές απανωτά, πάντα της άρεζαν οι ρόλοι των κακών.

    Η τελευταία φράση της ανάρτησης είναι εξαιρετική «μη στερείτε το χαρτζιλίκι από τη σπουδάζουσα νεολαία -ας χαρούν τα τελευταία χρόνια της ανεμελιάς πριν βγουν στο ανθρωποπάζαρο».

  3. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Τὸ ἀνάγκᾳ καὶ Θεοὶ πείθονται, εἶναι λογοπαίγνιο φτιαγμένο ἀπὸ αὐτὴ τὴ φράση ἢ ὑπάρχει κι αὐτό;

  4. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ωραία (πότε-πότε αυστηρή) παρουσίαση της μετάφρασης ενός κλασικού έργου!

    Προσωπικά δεν θεωρώ ότι η Ταρταρία ενοχλεί, αφ’ ης στιγμής έχουμε τη σως ταρτάρ στο καθημερινό μας λεξιλόγιο.

    Η Ανάγκη, ως Πεπρωμένο, νομίζω εικονογραφείται και σε μία αφίσα του Γύζη.

  5. Μπετατζής said

    1) Νικοκύρη, δεν σου έχει μιλήσει κανείς για το σποϊλάρισμα ;;; 🙂
    2) Από τα μεγαλύτερα σοκ της παιδικής μου ηλικίας : Είχα διαβάσει πρώτα την παιδική διασκευή που κυκλοφορούσε, όπου φυσικά είχαν αλλάξει και απαλύνει εντελώς το βιβλίο και η ιστορία τελείωνε μέλι γάλα, όλοι σωσμένοι και με το ταίρι τους, χάπι εντ που λένε. Και μετά πέφτει στα χέρια μου μια έκδοση μεγάλη σταχωμένη με το πρωτότυπο (μωβ ήτανε το εξώφυλλο, δεν θυμάμαι εκδόσεις), και με εντυπωσιακές (για την ηλικία μου τουλάχιστον) απεικονίσεις. Όπως καταλαβαίνετε, ακόμα να συνέλθω από το σοκ. Ακόμα θυμάμαι τη σκηνή του βασανισμού της Εσμεράλδας με το σιδερένιο παπούτσι. Καλό είναι πάντως να διαβάζει κανείς το πρωτότυπο, προκειμένου να καταλαβαίνει τί γινόταν και να ξεφεύγει από το ντισνεϊκό κλίμα.

  6. Avonidas said

    Καλημέρα.

    «Ποτέ δεν διαβάζω βιβλίο που να μην το έχω ξαναδιαβάσει», λέει ένας φίλος μου.

    Ο φίλος σου λέει ψέματα, Νικοκύρη. Εκτός βεβαίως κι αν έχει ζήσει απείρως παλιά στο παρελθόν! 😉

    (Υπάρχει βέβαια και το ενδεχόμενο να μην έχει διαβάσει ποτέ βιβλίο, αλλά τότε αμφιβάλλω αν θα τον είχες φίλο)

  7. Ανδρεας Τ said

    Καλημέρα. Σύμπτωση. Αυτές τις ημέρες διαβάζω ένα μυθιστόρημα «La Madone de Notre Dame» που μιλάει για μια κατάληψη της εκκλησίας από «clochards» που διεκδικούν στέγη σταθερή και βοήθεια. Ο Ουγκό δεν έχει πάψει να εμπνέει. Δεν γνωρίζω αν το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.

  8. Τὸ πρῶτο ἔργο κλασσικῆς εὐρωπαϊκῆς λογοτεχνίας ποὺ διάβασα στὴν πλήρη μορφή του. Ἔμαθα γιὰ αὐτὸ ἀπὸ τὴν ταινία τῆς Ντίσνεϋ στὰ 12 μου. Κατόπιν δανείστηκα μιὰ συντομευμένη, νεανικὴ ἐκδοχὴ τοῦ ἔργου ἀπὸ μιὰ δανειστικὴ βιβλιοθήκη ὅπου ἔπαιζα σκάκι. Κι ὕστερα ἀνακάλυψα ὅτι στὴν σχολικὴ βιβλιοθήκη ἐντὸς τοῦ γυμνασίου τοῦ ὁποίου τότε ἤμουν μαθητὴς ὑπῆρχε ἡ πλήρης ἔκδοσι, ἀλλὰ τὴν εἶχε δανειστῆ μιὰ συμμαθήτρια. Πῆγα καὶ τῆς τὸ ζήτησα,μοῦ τὸ ἔδωσε μὲ τὸν ὅρο νὰ τῆς τὸ ἐπιστρέψω τὴν Δευτέρα, ἦταν Παρασκευὴ καὶ σὲ τρεῖς μέρες διάβασα ὅλο τὸ ἔργο. Μὲ μάγεψε, καὶ κάτι λατινικοῦρες ποὺ εἶχε μέσα μὲ συνήρπασαν. Γενικῶς ποὺ λέμε ἔμεινα Προκόπης. Δὲν θὰ συνέβαινε τὸ ἴδιο -ὑποθέτω- ἂν διάβαζα τὸ ἔργο γιὰ πρώτη φορὰ σήμερα. Μὲ γοήτευσε ἡ προσωπικότης τοῦ Κλαυδίου Φρόλλου, ἀλλὰ γιὰ κάποιον λόγο συμπάθησα πολὺ καὶ τὸν Πέτρο Γρηγορᾶ. Τότε βέβεια μὲ εἶχαν κουράσει τὰ δυὸ μεγάλα περιγραφικὰ κεφάλαια τοῦ ἔργου ποὺ ξέπεσαν κατὰ πῶς λέγεται καὶ στὸν πρόλογο ἀπὸ τὴν πρώτη ἔκδοσι. Ἔκτοτε τὸ διάβασα ἄλλες δύο φορές, τὴν τελευταία πρὶν λίγα χρόνια -καὶ τὰ δυὸ κεφάλαια δὲν μὲ κούρασαν καθόλου- ὅταν τὸ βρῆκα σὲ ἐκείνη τὴν παλιὰ ἔκδοσι καὶ τὸ ἀγόρασα. Ὅταν 22 σχεδὸν χρονῶν ταξίδεψα γιὰ πρώτη φορὰ στὸ ἐξωτερικὸ ἡ μοῖρα τὸ ἔφερε τὸ πρῶτο πρᾶγμα ποὺ θὰ ἀντίκριζα, πρὶν κι ἀπὸ τὸ ξενοδοχεῖο, νἆναι ἡ Παναγία τῶν Παρισίων. Εὔχομαι κάποτε νὰ τὴν ξαναδῶ.

  9. Alexis said

    #5: Καλό είναι πάντως να διαβάζει κανείς το πρωτότυπο,…
    Ελίζω να μην εννοείς στα γαλλικά 🙂

  10. Γς said

    Κι η Εσμεράλδα του Καββαδία

    Ολονυχτίς τον πότισες με το κρασί του Μίδα
    κι ο φάρος τον ελίκνιζε με τρεις αναλαμπές.
    Δίπλα ο λοστρόμος με μακριά πειρατική πλεξίδα
    κι αλάργα μας το σκοτεινό λιμάνι του Gabes.

    Gabes είναι στην Τυνησία. Καρχηδόνα μεριά

    http://www.youtube.com/watch?v=b0I9KG4yuis

  11. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Καλή ερώτηση. Δεν το έχω ψάξει αλλά δεν θα με εξέπληττε αν η φράση είναι μεταγενέστερη.

    6 Από μια ηλικία και μετά υιοθέτησε αυτή την αναγνωστική στάση

  12. Βασικὰ μόνο «Τὸ Παρίσι ἀπ’τὰ ὕψη» μὲ εἶχε κουράσει τὴν πρώτη φορά, τὸ «Αὐτὸ θὰ σκοτώσῃ ἐκεῖνο» τὸ εἶχα βρῆ ἐξαιρετικό. Μετάφρασι Ἀντώνη Μοσχοβάκη. ἡ ἔκδοσι ποὺ ἔχω εἶναι τοῦ 1966.

  13. Παναγιώτης Κ. said

    @Sarant. Μόνο τα παιδιά έχουν ανάγκη την επανάληψη των εμπειριών και των διηγήσεων;
    Τα περί ωριμότητας κ.λπ ας , μη ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος ωριμάζει μέχρι τα 14.Μετά, απλώς μεγαλώνει. 🙂

    Όσο αφορά τη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο λέει ένας δικός μου φίλος: «Δεν μελετώ ένα βιβλίο αν πρώτα δεν το διαβάσω».
    Προσωπικώς, βρήκα μια ενδιάμεση λύση. Κατά τη φάση της ανάγνωσης και με ένα μολυβάκι βάζω τελείες στο περιθώριο για εκείνα τα σημεία που εγώ θεωρώ αξιόλογα.
    Στη δεύτερη ανάγνωση πηγαίνω μόνο σε αυτά.

    >Ο Γκέτε αποκάλεσε «το πιο βαρετό βιβλίο που έχω διαβάσει».
    Το τί έχουν πει και γράψει διάφοροι μεγάλοι (θάψιμο ή ύμνους) για εξίσου μεγάλους δημιουργούς δύσκολα περιγράφεται!
    Γιαυτό και η δική μου αρχή είναι: «Πορεύσου με το δικό σου γούστο».

  14. ἀνάγκᾳ δ᾽ οὐδὲ θεοὶ μάχονται. εἶναι ἡ ἀρχαία γνήσια φράσι

  15. Alexis said

    #9: Ελίζω>Ελπίζω

  16. Παναγιώτης Κ. said

    Ωραία αυτή η ιδέα! Κομπολόι από κουκούτσια! 🙂

  17. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Πάντως, η συγκεκριμένη μετάφραση φαίνεται «εξαντλημένη στον εκδότη», χωρίς να «υπάρχει δυνατότητα παραγγελίας».
    Αντιθέτως, κυκλοφορεί η μετάφραση του Γιώργου Κοτζιούλα (εκδ. ΜΑΛΛΙΑΡΗ).

  18. Pedis said

    Μια απορία και μια ερώτηση:

    – από πότε το «ο» στο «Ουγκ-» αποφασίστηκε να γράφεται με όμικρον;

    – από πότε στις ιστορίες με μαζική διάδοση θεωρείται κακό γούστο ή μειονέκτημα να μην έχουν χάπυ εντ; (Το χρονικό σημείο συμπίπτει με την ευρεία διανομή των εμπορικών προιόντων της κινηματογραφικής τέχνης ή η αρχή έχει γίνει με το μυθιστορημα;)

  19. Alexis said

    #16: Συνηθίζεται κι εδώ (στην Ελλάδα εννοώ) με κουκούτσια ελιάς.

  20. Alexis said

    Το «ἀνάγκᾳ» τι τύπος είναι, η δοτική κανονικά δεν είναι «ἀνάγκῃ» ;

  21. (α) «ανάβαλα για μιαν ακόμα φορά το σχέδιο που έχω»

    Εγώ …άβαλα ένα ακόμα σημάδι στο σχέδιο που έχω

    (β) «φέτος το καλοκαίρι διάβασα την Παναγία των Παρισίων»

    Τι να πουν και κάποιοι άλλοι που την διάβασαν προ αμνημονεύτων …δεκαετιών!

  22. gpoint said

    # 6

    Νεαρέ μου ο φίλος του Νίκου δεν λέει ψέμματα αλλά κάτι πολύ λογικό. Οταν είσαι νέος διαβάζεις ό,τι βρεις μπροστά σου γιατί έχεις άπλετο χρόνο. Με την ηλικία αντιλαμβάνεσαι πως 4 στα 5 που έχεις διαβάσει είναι σκουπίδια και πως οι πιθανότητες να βρείς κάτι αξιόλογο καινούργιο να διαβάσεις είναι 20% (με τεράστια δόση γενναιοδωρίας από μέρους μου) οπότε, αν σέβεσαι τον πολύτιμο και λιγοστό πια χρόνο σου, προτιμάς να ξαναδιαβάσεις κάτι καλό που το έχεις διαβάσει και το ξέρεις παρά να ρίξεις παραγάδι αδόλωτο…
    Τυχεροί είναι όσοι βρήκαν κάποιον με τα ίδια ακριβώς γούστα ώστε να ακολουθούμ και τις υποδείξεις του
    Ενα από τα πιο αξιόλογα άτομα που έχω γνωρίσει έλεγε πως ό,τι ακούς και δεν είναι Βέρντι, είναι σκουπίδι…έκανα αρκετό καιρό να καταλάβω πόσο δίκιο είχε.

  23. Alexis said

    Το «ανάβαλα» είναι λάθος, η σχολική γραμματική δίνει ως σωστό μόνο τον τύπο «ανέβαλα», αλλά ως γνωστόν ο Νικοκύρης είναι γλωσσικός …ακτιβιστής 🙂

  24. Παναγιώτης Κ. said

    Ο αξιόλογος παλιός τραγουδιστής Γιάννης Ν. δίνει συνέντευξη στον Π.Γεραμάνη και αναφέρει κάποιο μαγαζί το οποίο βρισκόταν στην οδό Βίκτωρος ΟυγκΟΥ.
    Τότε είχα γελάσει.Μπορεί και να τον… απαξίωσα. Δεν θυμάμαι καλά. Έχουν περάσει και κάμποσα χρόνια.
    Στην πορεία όμως αναθεώρησα την στάση μου. Τον καλλιτέχνη, τον επιστήμονα, τον επαγγελματία κ.λπ έμαθα να τον κρίνω γιαυτό που με φέρνει σε σχέση με την ιδιότητά του και αν το κάνει καλά και όχι εφ όλης…της ύλης. Η εξέταση εφ όλης της… ύλης, μάλλον οδηγεί σε αδιέξοδο αφού ανακατεύει την κύρια πλευρά του ανθρώπου δηλαδή αυτή που θα έπρεπε να ενδιαφέρει το κοινό , με τις άλλες πλευρές που κατά βάση είναι δευτερεύουσες για μας.

  25. Alexis said

    #23, συνέχεια: Αναλογικά δεν θα μπορούσαμε ποτέ να πούμε «υπέρβαλα» και «επίβαλα»

  26. Παναγιώτης Κ. said

    Δεν διάβασα το συγκεκριμένο μυθιστόρημα. Αρκέστηκα στην κινηματογραφική του μεταφορά με τον Άντονι Κουίν στο ρόλο του Κουασιμόδου και την Λολομπρίτζιτα ως Εσμεράλδα. Όλα αυτά προς το τέλος της δεκαετίας του΄60-αν θυμάμαι καλά- παρόλο που η ταινία είναι του 1956 καθώς διαβάζω στο νετ. (Γαλλική παραγωγή, η τρίτη κατά σειρά).

  27. Ανδρεας Τ said

    @10 Το Γκαμπές είναι στη Τυνησία αλλά μακριά από την αρχαία Καρχηδόνα, που είναι κοντά στη Τύνιδα. Το Γκαμπές βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Λιβύη, στον κόλπο της Σύρτης και θύμιζε το δικό μας Πειραιά πρίν 50 χρόνια.

  28. ΣΠ said

    Αυτό θα έπρεπε να το βάλω στο νήμα για την Ηριάννα, αλλά το βάζω εδώ για να το δουν περισσότεροι.
    http://www.elculture.gr/blog/1024179931/

  29. nikiplos said

    10@, Αγαπητέ Γσ μόνο αν ήξερες τι πληγές άνοιξες με αυτούς τους στίχους… Στα φοιτητικά χρόνια μας (προ ίντερνετ, τέλη 80ς και αρχές 90ς) είχαμε ξοδέψει άπειρο χρόνο ερεύνης προκειμένου να διαπιστώσουμε τι ακριβώς ήταν η «πειρατική πλεξίδα». Βλέπεις «Οι Πειρατές της Καραϊβικής» δεν είχαν βγει στο σελιλόϊντ ακόμη. Μετά από έρευνα εξαντλητική, βρήκαμε στην πολύ φιλόξενη βιβλιοθήκη της ΕλληνοΑμερικανικής Ένωσης στη Μασσαλίας βιβλία και άρθρα για τον τρομερό «Μαυρογένη» πειρατή της Καραϊβικής, όπου υπήρχε σαφής περιγραφή για πλεξίδες (braids) στα γένια και στα μαλλιά του. Μάλιστα ένα κείμενο – δεν θυμάμαι τώρα – έλεγε ότι το κεφάλι του το κρέμασαν από αυτές τις πλεξίδες οι Βρεττανοί όταν τον στρίμωξαν…

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επίσης, Τζι, ό,τι βλέπεις στο ποδόσφαιρο και δεν είναι ΜΠΑΟΚ, είναι σκουπίδια. Ποια Ρεάλ και ποια Μπάρτσα τώρα…

  31. Κουνελόγατος said

    πελάτης-πελάτρια. ΟΥΠΣ!!! Η γλώσσα προχωράει με 105.5 Γιατί όχι; Καλύτερο είναι η πελάτισσα; Ακούω γνώμες.

  32. Νομίζω ότι η πρώτη μου επαφή με το εν λόγω έργο έγινε μέσω μιας ασπρόμαυρης και μάλλον βουβής ταινίας που έπαιξε ένα μεσημέρι Σαββάτου στην ΕΡΤ1, δηλ. στην περίφημη «ζώνη ιστορικών ταινιών» (από «Σπάρτακο» και «Ρομπέν των Δασών» μέχρι… «Μασίστα», «Τα κουλουβάχατα της Ιστορίας» και «Ο Ηρακλής στους Ίνκας»). Ακόμα θυμάμαι το λιωμένο μολύβι να βγαίνει από τα στόματα των Γκαργκούιγ!
    Αργότερα το διάβασα σε όλες τις πιθανές και απίθανες εκδόσεις του (για νήπια, για παιδιά, για εφήβους, για ενηλίκους, σε κόμιξ, με πολλές εικόνες, με λίγες εικόνες, χωρίς εικόνες κτλ). Περιέργως σήμερα το θυμάμαι ελάχιστα και ελπίζω να το ξαναδιαβάσω σύντομα.

    Μια παρατήρηση και μια … ταξιδιωτική συμβουλή:
    α) Οι απόψεις για την «Παναγία των Παρισίων» από τους ομοτέχνους του Ουγκώ και τους μεγάλους κριτικούς της εποχής του ήταν κυρίως θετικές και παίξανε μεγάλο ρόλο στην εκδοτική επιτυχία. Εξάλλου ο Βίκτωρ (όνομα και πράγμα!) μόλις είχε θριαμβεύσει στη «Μάχη του Ερνάνη» και η στρατιά των θαυμαστών του έπαιρνε κεφάλια σε όλα τα λογοτεχνικά περιοδικά. Περιθωριακές ήταν οι αρνητικές κριτικές, ενώ οι κρίσεις των Μπαλζάκ και Γκαίτε που αναφέρονται στο άρθρο έγιναν σε ιδιωτικές επιστολές και συζητήσεις.
    β) Ανέβηκα στα νιάτα μου στα καμπαναριά της Νοτρ Νταμ και είχα την τύχη να πέσω σε έναν παλαβό κονφερανσιέ που έπαιζε πολύ ωραία το ρόλο του κουφού κωδωνοκρούστη. 🙂 Δεν το επιχείρησα ξανά λόγω της ατελείωτης αναμονής, αλλά το καλό το παλικάρι ξέρει κι άλλο μονοπάτι: 500 μέτρα πιο κάτω υπάρχει ο επιβλητικός γυάλινος πύργος του Ινστιτούτου του Αραβικού Κόσμου. Η πρόσβαση στην ταράτσα της καφετέριας είναι γρήγορη και δωρεάν, η δε θέα περιλαμβάνει όλο το μεσαιωνικό Παρίσι μαζί με την μεγάλη εκκλησία του. 😉

  33. Ριβαλντίνιο said

    Πάντως βρίσκω και Ταρταρία στον γούγλη :

    https://books.google.gr/books?id=hR9SAAAAcAAJ&pg=PA566&dq=%CE%A4%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%B1&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwj34pC-vLPWAhWoI8AKHSoHB18Q6AEIRTAE#v=onepage&q=%CE%A4%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%B1&f=false

  34. Λ said

    6, 11 Ένας καθηγητής μου, Ρώσος και σχετικά νέος, υιοθέτησε αυτή τη στάση μετά την κατάρρευση της εσσδ. Δεν άντεχε τα νέα λογοτεχνικά βιβλία. Εχω να του μιλήσω από το οχτώ οπότε δεν ξέρω αν κάτι έχει αλλάξει.

    Εγω διάβασα μερικά μετασοβιετικά που μου άρεσαν.

  35. LandS said

    31 Προσωπικά το θεωρώ υπερβολή, αν και φανατικός οπαδός της βουλεύτριας, της εκπαιδεύτριας, της μαθήτριας, της πωλήτριας, ακόμα και της δικάστριας, των οποίων το αρσενικό λήγει σε -τής και όχι σε -της.

  36. Alexis said

    #35: Υπάρχει όμως και το εργάτης-εργάτρια (και όχι εργάτισσα).
    Προσωπικά δεν με «χαλάει» καθόλου το πελάτρια, το θεωρώ απόλυτα φυσιολογικό, αλλά δεν το λέω απλά και μόνο γιατί δεν συνηθίζεται…

  37. Άλέξη (20), μάλλον είναι αιολικός τύπος. Προέρχεται από ποίημα του Σιμωνίδη του Κείου, γραμμένο σε αττική διάλεκτο, η κατακλείδα όμως του οποίου έχει, για μυστηριώδεις λόγους, και αιολικούς τύπους (ύμμιν, επαίνημι). Μη φανταστείς ότι το ήξερα — ας είναι καλά η Βίκη. Οι φιλόλογοί μας ίσως μας δώσουν καλύτερη εξήγηση. Πάντως οι Αθηναίοι τραγικοί έγραφαν τα χορικά τους σε ψευτοδωρική διάλεκτο, πρβ. «έρως ανίκατε μάχαν», «χρυσούν αμέρας βλέφαρον», και άλλα παρόμοια.

  38. nikiplos said

    37@ Όμως η αγγλική βίκη μεταφράζει το «ανάγκα» σε necessity.

  39. Ριβαλντίνιο said

    @ 4 Γιώργος Λυκοτραφίτης

    σως ταρτάρ

    Εγώ την έμαθα απ’τον Μπόμπ Σφουγγαράκη 🙂

  40. Alexis said

    #37: Ευχαριστώ.

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Το έργο,όπως κι άλλα μεγάλα κλασικά, το διάβασα σε περίληψη στο περιοδικό Φαντάζιο και μάλλον στην Ατλαντίδα αργότερα.
    Αποσπάσματα από το βιβλίο με τις ωραίες γκραβούρες και τη μετάφραση που διάβασε ο Νικοκύρης εδώ:
    http://www.tofonikokouneli.com/2015/11/notredame_3.html

  42. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @39,

    «πρόσεχε με αυτό το πράγμα, παιδί μου» (…)

    Το θέμα είναι αν την τρως ή δεν την τρως (πού θυμήθηκες τον Μπόμπ το Σφουγγαράκη!)

  43. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το κακό με τα κλασικά βιβλία του 19ου αιώνα είναι ότι έχουν καμιά διακοσαριά περιττές σελίδες. Όλες αυτές οι ατέλειωτες περιγραφές και οι λεπτομέρειες για γεγονότα της επικαιρότητας δεν αντέχονται πλέον. Οι περιγραφές π.χ. του θεάτρου στη «Νανά», του ψαρέματος στον «Μόμπι Ντικ» ή η κουβέντα για το αγροτικό ζήτημα στην «Άννα Καρένινα», είναι αφόρητες. Άρα, μόνο αποσπασματικά διαβάζονται αυτά τα σπουδαία κατά τ’ άλλα έργα.

  44. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @37

    και «ή ταν ή επί τας».

  45. Pedis said

    – Επαναφέρω την ερώτηση στο #18.

    – Κάποιος να σχολιάσει, αν έχει μελετήσει επαρκώς, τα στερεότυπα του έργου;

    Τη σαδιστική στάση απέναντι στον παραμορφωμένο, το γεγονός ότι η πραγματική καταγωγή της Εσμεράλδας εξηγεί (;), είναι σύμφωνη με την αγνότητα και την ευγενική της ψυχή, …

  46. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πολύ σωστή η παραίνεση η σχετική με το χαρτζιλίκι στη σπουδάζουσα νεολαία, Νίκο. Προσωπικά, χαρτζιλίκι χαρακτηρίζω ό,τι μου απομένει, όταν ξεμπλέκω με τη χρηματοδότηση της κόρης. 😊

  47. Πάνος με πεζά said

    Άσχετα με το άρθρο, μόλις έμαθα για το θάνατο του θρυλικού Μπάμπη Μουτσάτσου, τον οποίο είχα χάσει από το αγαπημένο του στέκι, τις τελευταίες μια-δυο βδομάδες… Πέθανε πριν από 2 ημέρες στο Γηροκομείο του Πειραιά, αν και έμενε και σύχναζε εδώ στο Παγκράτι…

  48. nikiplos said

    (κάτι άσχετο)

  49. nikiplos said

    συγνώμη για το άσχετον του προηγούμενου σχολίου… αυτό ήθελα να βάλω:

    18@ πιστεύω πως είναι η ίδια η ιστορικότητα της εκάστοτε εποχής που επιβάλλει ή όχι το χάπι έντ. Ακόμη όμως και αυτό το χάπι έντ καθεαυτό, ποικίλλει από εποχή σε εποχή. Επιστροφή στην Πατρίδα με τιμωρία των μνηστήρων – βίαιη κάπως, απαλλαγή από τυράννους, θάνατος του αντιπάλου στα γουέστερν, έως την είσοδο εις γάμον κοινωνία στον ελλ. κινηματογράφο.

    Οι βίαιες και σκοτεινές εποχές ήθελαν πάντα χάπι έντ. Οι ευήμερες πάλι, δράμα… κάπως έτσι θα μπορούσε να είναι…

    (παρακαλώ να σβηστεί εάν είναι δυνατόν… )

  50. Jago said

    Πως και δεν θυμάται κανείς τον κλασικό Κουασιμόδο της κινηματογραφίας με τη μορφή του Τσαρλς Λώτον;
    http://www.imdb.com/title/tt0031455/?ref_=nm_flmg_act_42

  51. Ριβαλντίνιο said

    @ 18 Pedis

    Αφού και το «Ούγκ» των Ινδιάνων έτσι γράφεται.

    Αν θέλουμε θλιβερό τέλος έχουμε την πραγματική μας ζωή. Στα βιβλία και στον κινηματόγραφα θέλουμε καλά τέλοτα.

    Παλιά θεωρούσαν ότι οι παραμορφωμένοι είχαν αμαρτίες. Π.χ. ο «Όξω από δω» θεωρούταν κούτσαυλος. Τυφλοί, κοψομύτηδες και λοιποί δεν γίνονταν αυτοκράτορες.

    Οι Τσιγγάνοι έκλεβαν παιδιά σαν τους Εβραίους και γενικά στην Γαλλία ήταν κακοί. Στην γαλλική ταινία «Η Αδελφότητα των Λύκων», οι κακοί πολεμιστές ήταν τσιγγάνοι κικμποξέρ που τους έδερνε ένας καρατέκας Ινδιάνος Ιροκέζος Μοχώκ ( o Έλληνας μεταφραστής είχε μπερδέψει την φυλή και έγραψε «Μοϊκανός» ) .

    @ 42 Γιώργος Λυκοτραφίτης

    Μπόμπ βλέπω ακόμα. Δείχνει στο Νικελοντεόν κάθε πρωί και βράδυ.

    Δεν πρέπει να έχω φάει. Θέλω να φάω αυτή την καυτερή μεξικάνικη που έριχνε ο Μπίλυ ο Τρομερός στα κάγκελα της φυλακής ( τεύχος Λούκυ Λούκ «Επικίνδυνη Αποστολή» ) και τα έλιωνε. 🙂

  52. LandS said

    #36 Μόλις έγινα λίγο (υπάρχει και το πολίτης) φανατικότερος υποστηρικτής της κατάληξης -τρια. Όχι όμως αρκετά ώστε να μη με ξενίζει το πελάτρια.

  53. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    52.>>φανατικότερος υποστηρικτής της κατάληξης -τρια.
    Συνεργάτρια

  54. Alexis said

    Σχετικά με το #18:
    α) Η γραφή «Ουγκώ» είναι και σήμερα η επικρατέστερη, αλλά θεωρώ ότι είναι λάθος. Το ω επιλέγεται συνήθως για να αποδόσει την κατάληξη -eau των γαλλικών, όμως ο Ουγκό δεν γράφεται Hugeau αλλά Hugo.
    β) Στον κινηματογράφο πράγματι υπάρχει η ανάγκη του θεατή για χάπι έντ, ίσως γιατί μια ταινία διαρκεί 1,5-2 ώρες και ο θεατής θέλει να φύγει «ξαλαφρωμένος» και ευχαριστημένος και όχι να ψυχοπλακωθεί. Όμως αυτό δεν είναι κανόνας, υπάρχουν ταινίες-αριστουργήματα χωρίς χάπι έντ (π.χ. «Νονός») που έχουν αγαπηθεί πολύ από τον κόσμο.
    Στο βιβλίο, και μάλιστα το κλασικό, του οποίου η ανάγνωση μπορεί να διαρκέσει μέρες, ή και βδομάδες, δεν νομίζω ότι υπάρχει η ίδια ανάγκη, αφού ο αναγνώστης έχει το χρόνο να εμβαθύνει πολύ περισσότερο στους χαρακτήρες των ηρώων και συγχρόνως δεν υπάρχει η ταύτιση μ’ αυτούς στο βαθμό που υπάρχει στον κινηματογράφο.
    Επιπλέον σε πολλά κλασικά έργα είθισται το στερεότυπο του «καλού» και του «κακού» να μην είναι ξεκαθαρισμένο και επομένως το χάπι εντ δεν είναι κάτι απόλυτα διακριτό και αναμενόμενο.

    Είχα δει πρόσφατα την γαλλική ταινία «Ο Συγγραφέας» όπου ο ήρωας σκηνοθετεί τον θάνατό του και η τελευταία σκηνή τον δείχνει να κρυφοκοιτάει την γυναίκα του και το παιδί του από το τζάμι ενός παραθύρου μην μπορώντας να τους μιλήσει. Μελαγχολικό τέλος, αλλά εξαιρετική ταινία έτσι κι αλλιώς…

  55. Είναι όντως ενδιαφέρον το ερώτημα του Pedis. Τα ελληνιστικά μυθιστορήματα είχαν χάπι-εντ, τα μεσαιωνικά δυτικά συχνά όχι (για να έχουν ηθικό δίδαγμα), το ισλαμικό μυθιστόρημα ή τέλος πάντων νουβέλα άλλοτε ναι (βλ. Χίλιες και μια νύχτες — χαρακτηριστικός ο τίτλος μιας τέτοιας οθωμανικής συλλογής: Ferec ba’de’s-sidde, «ανακούφιση μετά την ταλαιπωρία» ας πούμε) άλλοτε όχι (πχ τα μεγάλα έμμετρα μυθιστορήματα, Ματζνούν και Λεϊλά, Φερχάντ και Σιρίν κλπ έχουν συνήθως κακό τέλος). Νομίζω ότι με τον 19ο αιώνα (το ρομαντισμό του Ουγκό, του Σταντάλ, του Γκέτε) πρέπει να επεκτείνεται η αποστροφή για το χάπι-εντ. Και κάπου εκεί να αρχίζει και η άλλη διαδικασία, του διαχωρισμού μαζικής και υψηλής κουλτούρας — αν δεν κάνω λάθος στο β΄ μισό του αιώνα αρχίζουν και βγαίνουν τα μεγάλα λαϊκά μυθιστορήματα (π.χ. του Ευγένιου Σύη που αναφέρεται και στο άρθρο), οι «φυλλάδες», που είναι ας πούμε πιο εύπεπτα και σ’ αυτά τα πλαίσια έχουν και καλό τέλος. Ο Ουγκό δηλαδή (μαζί με τους Ρώσους βέβαια) ίσως ήταν από τους τελευταίους που τα βιβλία τους διαβάζονταν με την ίδια μανία από ελίτ και πλέμπα, μορφωμένους κι αμόρφωτους.

    Και αν σήμερα είναι η μέρα των λινκ προς τον Δύτη 🙂 , τότε, Pedis, ίσως σε ενδιαφέρει κι αυτό με έναν κάπως παρόμοιο προβληματισμό: https://dytistonniptiron.wordpress.com/2010/05/19/ripley/

  56. […] Πηγή: Ο Ουγκό, η ανάγκη και η Παναγία των Παρισίων « Οι λέξεις… […]

  57. 30 Γιάννη –> https://twitter.com/FootbalIStuff/status/909807501025185794

  58. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    31-35 Η πελάτρια δεν είναι δόκιμο, έχουμε την πελάτισσα.

    32 Α, μακάρι να ήξερα νωρίτερα τη συμβουλή!

    43 Αυτά τα σημεία τα πας με fast forward

    45 Τα ξένα δάνεια γράφονται όσο το δυνατόν απλούστερα από το 1976. Έτσι, τρένο, σονέτο, κασέτα, φουρνέλο. Για τα κύρια ονόματα, όταν μεταγράφονται, υπάρχουν δύο σχολές. Η μία τα γράφει απλά διότι θεωρεί ότι η αντιστρεψιμότητα είναι ανέφικτη, η άλλη τα γράφει όχι απλά (με η, ω, υ, διπλά σύμφωνα) επιδιώκοντας την αντιστρεψιμότητα. Ο Hugo ιστορικά γραφόταν Ουγκώ, και η γραφή αυτή έχει μόνο το ιστορικό κριτήριο με το μέρος της, διότι αν πάμε στην αντιστρεψιμότητα το ω είναι παραπλανητικό, παραπέμπει σε Hugaux-Hugau.

  59. Pedis said

    # 54 – α) Η γραφή «Ουγκώ» είναι και σήμερα η επικρατέστερη, αλλά θεωρώ ότι είναι λάθος. Το ω επιλέγεται συνήθως για να αποδόσει την κατάληξη -eau των γαλλικών, όμως ο Ουγκό δεν γράφεται Hugeau αλλά Hugo.

    # 58 – Για τα κύρια ονόματα, όταν μεταγράφονται, υπάρχουν δύο σχολές. Η μία τα γράφει απλά διότι θεωρεί ότι η αντιστρεψιμότητα είναι ανέφικτη, η άλλη τα γράφει όχι απλά (με η, ω, υ, διπλά σύμφωνα) επιδιώκοντας την αντιστρεψιμότητα. Ο Hugo ιστορικά γραφόταν Ουγκώ, και η γραφή αυτή έχει μόνο το ιστορικό κριτήριο με το μέρος της, διότι αν πάμε στην αντιστρεψιμότητα το ω είναι παραπλανητικό, παραπέμπει σε Hugaux-Hugau.

    OK. Πειστικότατοι.

  60. spiridione said

    Το «Ἀνάγκᾳ δ’ οὐδὲ θεοὶ μάχονται» άλλοι το αποδίδουν στον Σιμωνίδη άλλοι στον Πιττακό. Ήταν, πάντως, κοινός τόπους στους αρχαίους.
    https://books.google.gr/books?id=z0AlBgAAQBAJ&pg=PA182&dq=%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%B7+%CE%B4%27+%CE%BF%CF%85%CE%B4%E1%BD%B2+%CE%B8%CE%B5%CE%BF%E1%BD%B6+%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B9+%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjE952A3rPWAhVJ1RQKHargA2IQ6AEIJTAA#v=onepage&q=%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%B7%20%CE%B4'%20%CE%BF%CF%85%CE%B4%E1%BD%B2%20%CE%B8%CE%B5%CE%BF%E1%BD%B6%20%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B9%20%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82&f=false

  61. Pedis said

    # 55 – Δύτα, μου άρεσε το σχόλιό σου και βρίσκω ενδιαφέρον το σημείωμα στο λινκ.

    Έχω την τύφλα μου σχετικά με τα ελληνιστικά -δώσε μου κάνα παράδειγμα- και τα ισλαμικά μυθιστορήματα. Αυτά γίνονταν γνωστά στο ευρύ κοινό (λαικούς τύπους, αναλφάβητους κλπ);

    (Αν ναι, φαντάζομαι, μέσω δημόσιας ανάγνωσης. Κάνω λάθος;)

  62. Pedis said

    # 54 – β) Στον κινηματογράφο πράγματι υπάρχει η ανάγκη του θεατή για χάπι έντ, ίσως γιατί μια ταινία διαρκεί 1,5-2 ώρες και ο θεατής θέλει να φύγει «ξαλαφρωμένος» και ευχαριστημένος και όχι να ψυχοπλακωθεί.

    δεν με πείθει αυτή η προσέγγιση, ότι δηλαδή ο θεατής του σινεμά επιβάλλει το έργο που θα δει.

    # 51 – Παλιά θεωρούσαν ότι οι παραμορφωμένοι είχαν αμαρτίες. Π.χ. ο «Όξω από δω» θεωρούταν κούτσαυλος. Τυφλοί, κοψομύτηδες και λοιποί δεν γίνονταν αυτοκράτορες.

    ναι, στα στερότυπα αναφέρθηκα.

  63. gpoint said

    # 30

    Γιάννη μου, μερικά πράγματα τα μαθαίνεις όταν προσεγγίσεις την κορυφή, μάλλον έχεις δρόμο ακόμα. Η έννοια της φράσης είναι αντίστοιχη με το «το μεγαλύτερο ποσοστό των τροφών που τρώμε είναι σκουπίδια». Ελάχιστες είναι οι τροφές που θα βελτιώσουν την κατάστασή μας όπως π.χ. τα θαλασσινά που θα τα φας στην θάλασσα κι όχι στον πάγγο του ψαρά ή το φρούτο που θα το φας μόλις το κόψεις από το δένδρο. Καλή μουσική-εξαιρετική θα μπορούσα να πω- έγραψε κι ο μεγαλοφυής Σούμπερτ, ο Μπετόβεν, ο Βάγγνερ…καμιά όμως δεν φέρνει την ψυχική ανάταση που φέρνει ο Βέρντι. Βάλε στα πρωτάκια σου το «λα ντόννα ε μόμπιλε» και θα τ’ ακούσεις να λένε «τι ωραία μουσική», πείραμα που έχει γίνει σε κάποια δημοτικά.

    Οσον αφορά τον ΠΑΟΚ σου έχω ξαναπει πως εγώ ξέρω και τις δυο πλευρές του νομίσματος σαν πρώην βάζελος και συ μόνο την μία και συμπληρώνεις με την φαντασία σου. Πόσο τυχαίο είναι που ο μέγας και κοσμογυρισμένος Φερνάντο Σάντος που πέρασε από ΑΕΚ,ΠΑΟ και ΠΑΟΚ δήλωσε «Μια φορά ΠΑΟΚτσής, για πάντα ΠΑΟΚτσής» ;
    Οπως λέει κι ο Dylan «Don’t criticise what you can’t understand»

  64. gpoint said

    # 62 α

    Μπορεί να μη σε πείθει αλλά εδώ και 30 χρόνια περίπου έγινε μόδα να περιγράφεται το τέλος σε ταινίες ώστε ο θεατής να το συμπληρώνει κατά βούληση και να φεύγει και ικανοποιημένος και προβληματισμένος !

  65. gpoint said

    # 64

    Να ΜΗΝ περιγράφεται

  66. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  67. spatholouro said

    ΑΝΑΓΚΗ
    Ότι η λέξη αυτή στους αρχαίους έχει, μεταξύ πολλών άλλων σημασιών, και τη σημασία της μοίρας/πεπρωμένου, δεν νομίζω πως επιτρέπει διατυπώσεις όπως «η αρχαία ΑΝΑΓΚΗ, δεν έχει όμως τη σημερινή σημασία, δεν μεταφράζεται στα γαλλικά necessité, ούτε force ή contrainte. Έχει τη σημασία της μοίρας, του πεπρωμένου».

    http://translate.enacademic.com/%E1%BC%80%CE%BD%E1%BD%B1%CE%B3%CE%BA%E1%BF%83/el/

  68. Pedis said

    # 59 – Μέσω του λινκ που παρέθεσες πήγα στο άλλο στο οποίο, σε κάποιο σημείο, παραπέμπεις:
    https://dytistonniptiron.wordpress.com/2010/04/02/apolyto/

    Μου έκανε εντύπβση αυτό:

    Και αν λοιπόν δεν ταχθεί κάποιος στο απόλυτο, σαν τους μοναχούς (η θρησκεία ένα απόλυτο· καθόλου τυχαίο που οι γερμανοί ήρωες παλινδρομούν μεταξύ θεολογίας και μαθηματικών)

    Σε ποια έργα/ήρωες αναφέρεσαι;

  69. Λ said

    Εγώ δεν αντέχω την πολυλογία του Ντίκενς. Τον Ουγκω τον πάω μια χαρά. Την Παναγια των Παρισίων τη διαβασα στα Αγγλικά πριν καμιά δεκαπενταετία, την εποχη δηλαδή που εγινε η ταινια καρτούν. Το πρωτο κεφαλαιο μου αρεσε πάρα πολύ και το ξαναδιάβασα όταν πηγα στο Παρισι το 2010. Πέρασα στη Νοτρντάμ ενα ολοκληρο 13ωρο. Πρώτα πλ8αρλακολούθησα την νεκρωσιμη ακολουθία κάποιου πεθαμένου και μετά έκανα την περιήγηση. Μετά εκανα διάλειμμα με μια ωραία ηλκρεμμυδόσουπα και κάμποσους περιπάτους στο νησί μεχρι τις εξι που ηταν ο εσπερινός και έκλεισα με ενα ωραίο μεσαιωνικό κονσέρτο μεσα στην εκκλησία απο τις 8 μεχρι τις 11 περίπου. Στο καμπαναριό δεν πήγα γιατι έβρεχε και δεν ηθελα να περιμένω στην ουρά.

  70. sarant said

    67 Μην το κόβεις, διάβασέ το ολόκληρο!:

    Η ananke, η αρχαία ΑΝΑΓΚΗ, δεν έχει όμως τη σημερινή σημασία, δεν μεταφράζεται στα γαλλικά necessité, ούτε force ή contrainte. Έχει τη σημασία της μοίρας, του πεπρωμένου, fatalité τη μεταφράζει σε κάποιο σημείο ο ήρωας του Ουγκό. Πράγματι, υπήρχε η σημασία αυτή στα αρχαία,

    Η ananke όπως την καταλαβαίνει ο Ουγκό και ο ήρωάς του όντως δεν έχει τη σημερινή σημασία, όντως δεν μεταφράζεται necessité, παρά έχει τη σημασία της μοίρας. Και πράγματι υπήρχε η σημασία αυτή στα αρχαία.

    Δεν βλέπω γιατί είναι ανεπίτρεπτη η διατύπωση. Σωστή τη βλέπω. Ίσως να έμπαινε και ένα «και» στο τέλος (υπήρχε και αυτή η σημασία) αλλά νομίζω ότι είναι σαφές πως δεν είναι η μόνη σημασία.

  71. Πέπε said

    @58:
    Η λογική πίσω από τη μεταγραφή au > ω είναι ότι το ω αποδίδει (κατά σύμβαση) το κλειστό «ο». Ο Ουγκό έχει το «ο» κλειστό, παρόλο που γράφεται με ο, οπότε κι αυτός γραφόταν με ω. Η αναστρεψιμότητα είναι κάτι πολύ σχετικό – μόνο με την προφορά, όσο σωστή κι αν είναι, ούτε ο Γάλλος θα έβρισκε αν γράφεται -au(x) ή -o ή με διάφορους άλλους πιθανούς τρόπους.

    Φυσικά, εφόσον η διαφορά κλειστού και ανοιχτού «ο» ούτως ή άλλως δεν υπάρχει στα ελληνικά, είναι σωστή η απλοποίηση.

  72. 61 Pedis, ευχαριστώ καταρχάς αλλά μην σκαλίζεις τόσο τα παλιά! (#68· αναφερόμουν, φαντάζομαι, στο «Δρ Φάουστους» του Μαν –αυτό διάβαζα όταν το έγραφα, κάπου γύρω στο, χμ, ’98), κάποια πρόσωπα στο «Μαγικό βουνό» του ίδιου, τον Τέρλες του Μούζιλ, κάποια κείμενα του Ρίλκε, τέτοια).
    Για ελληνιστικά μυθιστορήματα δεν ξέρω πολλά («Ηρώ και Λέανδρος» π.χ., τώρα βέβαια αυτό αν δεν απατώμαι δεν έχει χάπι-εντ, αλλά νομίζω τα περισσότερα έχουν, είναι περισσότερο αυτό που θα λέγαμε σήμερα ερωτικές περιπέτειες). Τα ισλαμικά δεν είμαι σίγουρος αν διαβάζονταν σε μεγάλο κοινό: καταρχάς πολλά του πρώτου είδους πιθανότατα κυκλοφορούσαν ως παραμύθια ήδη πριν καταγραφούν, κατά δεύτερον υπήρχαν οι παραμυθάδες (μεντάχ στην οθωμανική περίπτωση) που διηγούνταν παραστατικά ιστορίες και που πολλές φορές επηρεάζονταν από κείμενα. Κάποια από τα κλασικά μυθιστορήματα πάντως κυκλοφορούσαν και, για παράδειγμα, έχουμε περιγραφές πώς τα διαβαζαν (ένας τα διάβαζε στους άλλους δηλαδή) στα πικ-νικ στο Κιαγιτχανέ την Εποχή των Τουλιπών, στις αρχές του 18ου αιώνα.

    Όλα τα άλλα που έγραψα για το δυτικό μυθιστόρημα δεν τα ξέρω για σίγουρα, τα σκέφτηκα τώρα. Αλλά θα μπορούσε να κάνει κανείς μια ωραία σύνδεση με την ανάδυση του καπιταλισμού και το πώς δημιουργείται μια λογοτεχνία για το προλεταριάτο – και συγχρόνως, πώς εκείνοι που συνεχίζουν, τουλάχιστον -χοντρικά- μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα να διαβάζουν Ουγκό και Ντοστογέφσκι χωρίς να ανήκουν στη μεσαία, μορφωμένη τάξη (και πάνω), είναι πάλι το -κάπως συνειδητοποιημένο- προλεταριάτο. Τέλος πάντων, σκέψεις ατάκτως ερριμένες. Κάτι άλλο πήγαινα να γράψω και όλο το ξεχνάω!

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Άλλα νέα.Καιρικά και πολιτικά φαινόμενα
    https://left.gr/news/klimakosi-seira-syllipseon-ypsilovathmon-stelehon-tis-katalanikis-kyvernisis-apo-tin-ispaniki

    http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/98220/o-sarotikos-tyfonas-maria-kineitai-apeilitika-pros-to-poyerto-riko-pics-vids

  74. Αιμ.Παν. said

    Σχετικά με τις χάντρες «αντρεζαράχ» πρόκειται για το κουκούτσι του καρπού της (αγριο)πασχαλιάς (melia azedarach βλ. και https://en.wikipedia.org/wiki/Melia_azedarach ) που όντως μπορεί να χρησιμοποιηθεί για περιδέραια και κομπολόγια, παραδοσιακά δε και για ταπεινά κομποσχοίνια δυτικού τυπου (rosary/rosaire). Στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου υπάρχει πλήθος αγριοπασχαλιών και συχνά οι επισκέπτες («στα βήματα του Αποστόλου Παύλου») μαζεύουν τα κουκούτσια επί τούτου.

  75. Pedis said

    # 72 – κάμποσοι μεγάλοι μαθηματικοί ήταν «πλατωνιστές» … ο.ε.δ

    ( ενώ ο Χίλμπερτ που ήταν άθεος προώθησε ένα εντελώς αντιπλατωνικό πρόγραμμα … )

    Να σου πω τι έχω στο μυαλό μου με μία ερώτηση (για να αποφύγω τα σεντόνια): ο αναγνώστης στον οποίον απευθύνεται ο Ουγκό είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να βάλει τον εαυτό του στη θέση της Εσμεράλδας ή του Κουασιμόδου;

    Για το χάπυ-εντ: όσο πιο σύνθετη είναι η πλοκή τόσο πιο αφύσικο, καθόλου πιθανό το βρίσκω να καταλήξει η ιστορία σε χάπυ-εντ. Υπάρχει μια μυριάδα από μη-ευχάριστα ενδεχόμενα. Το χάπυ-εντ προσβάλλει, λοιπόν, το κόμμον σενς.

    Κι αυτό πρέπει να συμβαίνει όταν κάποιος παρακολουθεί αποστασιοποιημένα (επειδή έτσι τα έχει κανονίσει ο συγγραφέας, όχι ο αναγνώστης) τη μοίρα των ηρώων.

  76. Avonidas said

    #11,22.

    Ούτε ένα μαθηματικό αστείο δεν μπορούμε πια να κάνουμε…

  77. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το χάπι εντ ηχεί ως φτηνιάρικη αμερικανιά. Η κάθαρση είναι πιο πρόσφορη λέξη σε ό,τι αφορά τη σοβαρή λογοτεχνία και μας συνδέει με την αρχαία τραγωδία. Στο «Έγκλημα και τιμωρία», π.χ., δεν υπάρχει χάπι εντ, αφού ο Ρασκόλνικοφ και η Σόνια δεν χτίζουν ευτυχισμένοι τη φωλίτσα τους, αλλά κάθαρση υπάρχει.

  78. 75 Ο Τέρλες, ο μαθητής ήρωας του Μούζιλ, για να καταλάβεις τι εννοούσα, παθαίνει πλάκα όταν μαθαίνει για τους φανταστικούς αριθμούς.
    Νομίζω ότι η απάντηση στην ερώτησή σου είναι όχι — δεν είμαι και σίγουρος βέβαια. Αλλά πάλι, το κόμμον σενς να πούμε την αλήθεια προσβάλλεται εξίσου από τις απιθανότητες όχι τόσο των Αθλίων, αλλά οπωσδήποτε της Παναγίας των Παρισίων. Νομίζω ότι (για να επαναλάβω τον Μπόρχες) το χάπι-εντ, όπως η λύση των αστυνομικών, διασώζει την τάξη σε μια εποχή αταξίας.

  79. sarant said

    74 Α, ευχαριστώ!

  80. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    «Γι’ αυτό λέω, αν μπορείτε, μη στερείτε το χαρτζιλίκι από τη σπουδάζουσα νεολαία -ας χαρούν τα τελευταία χρόνια της ανεμελιάς πριν βγουν στο ανθρωποπάζαρο.»
    Ό,το πιο ανόητο μπορούν να κάνουν οι γονείς σε μια τεχνητή οικονομική κοινωνία όπως αυτή που ζούμε και μεγαλώνουμε τα παιδιά μας.
    Υποτίθεται πως μικρός μαθαίνεις από τους μεγάλους (στην φύση αυτό συμβαίνει) τους τρόπους που θα σε βοηθήσουν να επιβιώσεις όταν μεγαλώσεις. Όταν μικρός μαθαίνεις να ζείς ανέμελα και να χαρτζιλικώνεσαι άκοπα, όταν μεγαλώσεις κι ανακαλύπτεις πως δεν είναι ανέμελη η ζωή και δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα, τι κάνεις; ειδικά αν δεν έχουν κάποιο κομματικό η άλλο μέσο οι γονείς σου για να τρουπώσεις; Είσαι 30+ και ζείς με τους γονείς σου που εξακολουθούν να σε χαρτζιλικώνουν και το θεωρείς υποχρέωσή τους, κάνεις οποιαδήποτε δουλειά για τρείς και εξήντα, τρέχεις σε διάφορα επιδοτούμενα σεμινάρια με την ελπίδα να προσληφθείς κάπου, μεταναστεύεις, το γυρνάς στην παραβατικότητα ή σε πιάνει κατάθλιψη και κάνεις διάφορα απονενοημένα.
    Τα παιδιά από 2 ετών κι έπειτα, πρέπει να μαθαίνουν πως δεν μπορούν να έχουν δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις, πως δεν υπάρχει στον κόσμο δωρεάν γεύμα και πρέπει να μάθουν να το κερδίζουν, ομοίως και το χαρτζιλίκι πρέπει να δίνεται σε ανταποδοτική βάση αλλιώς τα παιδιά θα έχουν στρεβλή εικόνα για τον κόσμο.
    Ακόμα καλύτερα, πρέπει να μάθουν να επενδύουν το χαρτζιλίκι τους, αυτό θα τα βοηθήσει να κατανοήσουν την αξία και την δύναμη του χρήματος κι ότι είναι χαζό να το ξοδεύουν άσκοπα, θα μπορούν από τον δεύτερο κιόλας χρόνο σπουδών να βγάζουν μεγαλύτερο χαρτζιλίκι χωρίς την συνδρομή των γονιών τους και στην καλύτερη περίπτωση, στην αποφοίτησή τους θα έχουν από ένα γερό κομπόδεμα έως μεγάλη περιουσία, ενώ στην χειρότερη, δεν θα περνάει καν από το μυαλό τους να βγούν στο ανθρωποπάζαρο.

  81. Pedis said

    # 78 – το χάπι-εντ, όπως η λύση των αστυνομικών, διασώζει την τάξη σε μια εποχή αταξίας.

    Συμφωνώ!

    -> 77 : η κάθαρση ήταν/είναι πιο πολύ ηθικό δίδαγμα αποκατάστασης της αιώνιας τάξης προς τους θεατές/αναγνώστες ως κοινωνικό (υπο-)σύνολο. Το χάπυ-εντ είναι προορισμένο να προσληφθεί από το ατόμο. Τις πιο πολλές φορές στα σύγχρονα έργα, λ.χ. στα αστυνομικά, στα «κοινωνικά θρίλερ», αυτά τα δύο συνυπάρχουν.

  82. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    51 – Πού χάθηκες χριστιανομπολσεβικικοπαπαΜεταλληνοπαίδι; 🙂 Tόσο πολύ σε πήρε από κάτω ο αποκλεισμός στο γιουρόπα; 🙂

    «Αφού και το «Ούγκ» των Ινδιάνων έτσι γράφεται.» 🙂 🙂 🙂

    «Αν θέλουμε θλιβερό τέλος έχουμε την πραγματική μας ζωή. 🙂 Αν την βιώνεις την ζωή στην ώρα της, 50 χρόνια είναι πολλά και μιά χαρά χάπυ έντ έχει, αν δεν την βιώνεις και 200 χρόνια να ζήσεις δεν φτάνουν και το τέλος θα είναι θλιβερό.

  83. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    “Love is like a tree: it grows by itself, roots itself deeply in our being and continues to flourish over a heart in ruin. The inexplicable fact is that the blinder it is, the more tenacious it is. It is never stronger than when it is completely unreasonable.”
    ― Victor Hugo, The Hunchback of Notre-Dame
    https://www.goodreads.com/author/quotes/13661.Victor_Hugo

  84. σὲ γαλλικὸ μυθιστόρημα ποὺ κυκλοφόρησε στὰἑλληνικὰ πέρυσι ὁ Οὑγκώ, ὡς ὄνομα ὁδοῦ, γράφεται Ὑγκώ. 4-5 φορές τοὐλάχιστον.
    πάντως ἡ παλιὰ μετάφρασι χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὸ πλεονέκτημα τοῦ ἐξελληνισμοῦ τῶν ὀνομάτων ❤

  85. sarant said

    84 Για δώσε και μερικά ονόματα ακόμα, πέρα από τον Γρηγορά.

  86. Πέτρος Γρηγορᾶς, Κλαύδιος Φρόλος, Γιάννης Φρόλλος Μυλωνᾶς, ὁ μαστρο-Ἰάκωβος Κοππενόλης (4ο κεφάλαιο, ἄντε νὰ καταλάβω ἐγὼ τότε ὅτι τὸ μαστρὸ εἶναι τὸ Maître), Κλοπῖνος ὁ Τρελλάρας, κ.α.

  87. παρόραμα:Κλαύδιος Φρόλλος

    πολλὰ πάντως καὶ χρήσιμα τὰ σημειώματα τοῦ μεταφραστοῦ. Πάντως λέει κάπου Πέτρος Κορνέιγ καὶ ὄχι Κορνήλιος.

    ἔχω γράψει σὲ σχόλια σὲ αὐτὸ τὸ ἱστολόγιο κατὰ καιροὺς γιὰ διάφορα λογοπαίγνια στὸ βιβλίο.

  88. #51 γιᾶ ῥώτα τὸν Ἰουστιανιανὸ Β! 😛

  89. Γς said

    29:

    >το κεφάλι του το κρέμασαν [του Μαυρογένη] από αυτές τις πλεξίδες οι Βρεττανοί όταν τον στρίμωξαν…

  90. cronopiusa said

    Los porqués del independentismo catalán: argumentos a favor y en contra – Cartas sobre la mesa με μουσική υπόκρουση το Οι αστοί τρομάξανε Και κάστρα φτιάξανε Να κλείσουν τα παιδιά των εργατών Μ’ αυτοί με μια γροθιά Σπάζουνε τα δεσμά Τα κάστρα καταργούνε των αστών!

  91. Γιάννης Κουβάτσος said

    90. Και στα ελληνικά ιδιωτικά κανάλια ψιλοθαμμένο το θέμα. Και καλά να κάνει τέτοια ο Μαδούρο, αλλά ο φιλελεύθερος Ραχόι; Με το μουσάκι του, τα γυαλάκια του, κύριος. 😎

  92. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    91.Ταραχόι

  93. 91, 92

    Ταγιπόι

  94. cronopiusa said

    Οργή στην Καταλωνία [Βίντεο]

    La Policía acude a la sede de la CUP pero no consigue registrarla

    «Ντε φάκτο αναστολή της αυτονομίας της Καταλονίας»

    Γη και ελευθερία – Land and freedom

  95. cronopiusa said

  96. spatholouro said

    Εδώ εργασία σχετική με την Ανάγκη στην «Παναγία των Παρισίων» (το γαλλικό κείμενο είναι περίληψη της πλήρους γερμανικής εκδοχής που ακολουθεί)

    ΑΝΑΓΚΗ comme générateur de texte dans «Notre-Dame de Paris» de Victor Hugo

    http://studylibfr.com/doc/5581384/ananke–et-%E2%80%9Afatalit%C3%A9-

    https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=4&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwj-0ZWgpLTWAhXG5xoKHUl-DQIQFgg-MAM&url=http%3A%2F%2Fstauffenburg.de%2Frestore%2Fbrynmawr%2Fnarr_essay2.doc&usg=AFQjCNHf4u-zP79AXn47n49C1Cag-woqGQ

  97. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πάντως ενδιαφέρον θα είχε μια ανάρτηση με θέμα «Ποια κλασικά βιβλία παρατήσαμε μισοδιαβασμένα και γιατί». Μια ενδιαφέρουσα αντιλίστα, στον αντίποδα της λίστας με τα 100 αγαπημένα βιβλία.

  98. spatholouro said

    Το κείμενο του Αλέξη Πολίτη εδώ:

    http://www.poiein.gr/archives/30503/index.html

    http://www.poiein.gr/archives/30728/index.html

  99. Ριβαλντίνιο said

    @ 82 ΛΑΜΠΡΟΣ

    Γειά σου Λάμπρο ! 🙂

    Ως την προηγούμενη βδομάδα έλειπα στο χωριό μου και μέχρι να τακτοποιηθώ και να διαβάσω τα άρθρα που έχασα, άργησα να σχολιάσω.

    ( Νόμιζα από απροσεξία ότι ο pedis εννοούσε το πρώτο «Ο» στο «Ουγκό» και έγραψα βλακειούλα 🙂 ).

    Για την ζωή ξέρεις τώρα. Είμαι λίγο σαν τον Θλιμμένο Μπούφο :

    που έλεγε και ο Τρισπάππος του ο Μάγος ! 🙂

    @ 88 Κορνήλιος

    Την 2η φορά που ανέβηκε/βούτηξε (σ)τον θρόνο είχε τα κακά του χάλια, ε ; 🙂

    ——————————————————————————————————

    Έψαχνα κανέναν υστεροβυζαντινό συγγραφέα να λέει «Ταρτάρους» τους Τατάρους και είδα ότι ο Παχυμέρης τους λέει Τόχαρους ( και τους Τούρκους «Πέρσες» ). 🙂

    https://archive.org/stream/demichaeleetand01bekkgoog#page/n267/mode/2up

  100. Pedis said

    Δεν είναι εύκολο πρόβλημα (και μου φαίνεται ότι παίζουν στην πλειοψηφία τους κακοί και ολίγοι βλαμμένοι … από κάτι εθνοαριστερές γκρούπες)

  101. 98 Ωραίο το κείμενο του Πολίτη! Όταν τον δω θα τον ρωτήσω ποιο ήταν το «φτηνό καπηλειό της επαρχιακής-του πόλης», δέκα χρόνια πριν 🙂

  102. sarant said

    Ευχαριστω για τα νεότερα!

    98 Α μπραβο, είναι ωραίο πράγματι

    96 Αυτό το έχω χρησιμοποιήσει και στο άρθρο 🙂

  103. #99 ναί, ἀλλὰ μᾶς ἄφησε παπικὸ ἀμανάτι τὴν ἀγαμία τῶν ἐπισκόπων

  104. τὰ ἀποσπάσματα τῆς ἀναρτήσεως ἀπὸ τὴν μετάφρασι μπορεῖ ὁ Νικοκύρης νὰ μᾶς πῇ σὲ ποιὸ μέρος καὶ κεφάλαιο κεῖνται γιὰ νὰ δῶ πῶς τὰ ἀποδίδει ἡ δικά μου;

  105. sarant said

    104 Αν εννοείς αυτό με τα ελληνικά, διότι δεν έχω και αλλο εκτενές απόσπασμα, είναι στο Βιβλίο VII Κεφ. 4 (περίπου στα 2/3 του κεφαλαίου)

  106. ἐννοῶ τὶς ἐπισημαινόμενες στὸ ἀρχικὸ ἄρθρο μεταφραστικὲς ἀστοχίες

  107. sarant said

    106 H βασική μεταφραστική αστοχία που επισήμανα, το «λαχάνιασμα ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια» είναι Βιβλίο V, Κεφ. 1, περίπου στη μέση. Η Ταρταρία είναι Βιβλίο Ι Κεφ. 2 μετά τη μέση.

  108. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    προυχώρησεν η νύξ εις το Ρωμέικον και δεν θα είπω πολλά απόψε. Επισημαίνω, απλώς, ότι ο κ. Σαραντάκος αποσιωπά το πόσας υμνητικάς αναφοράς διά τους Έλληνας έχει το γαλλικόν πρωτότυπον της «Παναγίας των Παρισίων», πλήν της λέξεως «ΑΝΑΓΚΗΣ» που ορθώς ο κ. Σαραντάκος επισημαίνει την σημασίαν της εις το μυθιστόρημα. (Εδώ το γαλλικόν πρωτότυπον του Ουγκώ και εδώ η ιστορική αγγλική μετάφρασις του Shoberl, τω 1833, που όμως έχει τίτλον «Ο καμπούρης της Παναγίας μας»)

    1) Από όλα τα φιλελληνικά αποσπάσματα της «Π.τ.Π.» θα αναρτήσω μόνον την ιστορικήν ομοιοκαταληξίαν που κάμνει ο Ουγκώ (διά στόματος πατρός Du Breul, που πρώτος την εξεστόμισε τον 16ον αιώνα) με τας λέξεις «Παρίσιοι» και «Παρρησία». Σημειώσατε ότι ο Ουγκώ αποκαλεί «μνημειώδη» την φράσιν του πατρός Du Breul, δηλών ότι συμφωνεί απολύτως μαζί της.

    2) ΕΡΩΤΩ: Διατί ο μανιώδης συλλέκτης τοιούτων ομοιοκαταλήκτων φράσεων, κ. Σαραντάκος, απεσιώπησε αυτό το θρυλικόν και άκρως φιλελληνικόν απόσπασμα της «Παναγίας των Παρισίων»; Μήπως διότι το ελογόκρινε η ελληνική μετάφρασις που μάς παρουσιάζει, όπως έκαμε η φιλελέδικη «Καθημερινή» εις την διασκευήν του βιβλίου που διένειμε το 2016; (Καταβιβάσατε εδώ)

    3) Επίσης, ο κ. Σαραντάκος αποσιωπά ότι η «Παναγία των Παρισίων» γέμει ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΚΩΝ φράσεων με πρώτην και καλύτερην την περίφημον «Μπορεί κάποιος να είναι κακοποιός (ρουφιάνος), χωρίς να είναι Εβραίος» («One may be a ruffian without being a Jew» και εν τω γαλλικώ πρωτοτύπω… «Je ne sais pas l’hébreu. Pour être bandit on n’est pas juif.») που έχει γίνει αφορμή διά σχετικά άρθρα εις χιλιάδας <a href="«>εβραϊκάς ιστοσελίδας

    Μετά τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος

  109. «θὰ εἴχατε κάνει καλύτερα νὰ μὴ λαχανιάσετε ἀνεβαίνοντας τὶς σκάλες»

    «μεγάλου Χάνου τῆς Ταταρίας»

    βρῆκα καὶ τὸν μυθικὸ βασιλιᾶ, τὸν λεει «Φαραμόνδο»

    ἐπίσης λέει «πύργο τοῦ Μονταρζί»

    ἐπίσης λέει «Ζυβενὰλ Ντὲζ Οὐρσέν».

    Τὸ Σαντεφλερὶ δὲν ἐπεξηγεῖται

    τὸ ad unum bombum παρελίπεται τελείως!

  110. παρόραμα:παραλείπεται

  111. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όταν αγανακτεί και η ΔΆΚΕ, ποίαν έτι χρείαν έχομεν μαρτύρων;
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.documentonews.gr/article/emfylios-sth-nd-h-dake-kathgorei-ton-mhtsotakh-gia-epikindynh-elitistikh-nootropia-sthn-paideia&ved=0ahUKEwioq-S6urXWAhXqA8AKHUP7CX8QFggjMAA&usg=AFQjCNHcVhcIlQouiIsofKOXOHfT8GKGyQ

  112. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όταν αγανακτεί και η ΔΆΚΕ, ποίαν έτι χρείαν έχομεν μαρτύρων;
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.documentonews.gr/article/emfylios-sth-nd-h-dake-kathgorei-ton-mhtsotakh-gia-epikindynh-elitistikh-nootropia-sthn-paideia&ved=0ahUKEwioq-S6urXWAhXqA8AKHUP7CX8QFggjMAA&usg=AFQjCNHcVhcIlQouiIsofKOXOHfT8GKGyQ

  113. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όταν αγανακτεί και η ΔΆΚΕ, ποίαν έτι χρείαν έχομεν μαρτύρων;
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.documentonews.gr/article/emfylios-sth-nd-h-dake-kathgorei-ton-mhtsotakh-gia-epikindynh-elitistikh-nootropia-sthn-paideia&ved=0ahUKEwioq-S6urXWAhXqA8AKHUP7CX8QFggjMAA&usg=AFQjCNHcVhcIlQouiIsofKOXOHfT8GKGyQ

  114. Alexis said

    Το εμπεδώσαμε Γιάννη… 😆

  115. gpoint said

    Η επανάληψις μήτηρ της μαθήσεως… η επανάληψις της επαναλήψεως…γιαγιά !!

  116. Γιάννης Κουβάτσος said

    Γιατί ανέβηκε 3 φορές, ρε παιδιά; Μία πάτησα. 😇

  117. sarant said

    Kαλημέρα!

    116 Είπαμε… για να το εμπεδώσουμε!

    109 Μερσί! Μερικά τα έχει καλύτερα ο δικός σου.

  118. cronopiusa said

    http://www.publico.es/pages/fotogaleria-mexico-revive-peor-pesadilla.html

    Καλή σας μέρα.

  119. Avonidas said

    #108
    προυχώρησεν η νύξ εις το Ρωμέικον

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: