Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Να λείπει το βύσσινο; (Μια συνεργασία του Νίκου Νικολάου)

Posted by sarant στο 21 Ιανουαρίου, 2019


Μια μεγάλη χαρά που πήρα τώρα στις γιορτές ήταν που μπόρεσα επιτέλους να συναντηθώ από κοντά με τον Νίκο Νικολάου, ή Nick Nicholas, τον δαιμόνιο Ηλληνιστεύκοντα γλωσσολόγο που μας κάνει συχνά την τιμή να σχολιάζει στο ιστολόγιο. Αλληλογραφία έχουμε εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια, αλλά ως τώρα, επειδή εκείνος κυκλοφορούσε μεταξύ ΗΠΑ και Αυστραλίας κι εγώ συνήθως ήμουν εκτός Ελλάδος όποτε την επισκεπτόταν, δεν είχαμε μπορέσει να συναντηθούμε.

Ανάμεσα στα πολλά και τα διάφορα που συζητήσαμε, ο Νικολάου μού είπε ότι είχε γράψει, στα αγγλικά, αρκετά γλωσσικά άρθρα ελληνικού ενδιαφέροντος για άλλους ιστοτόπους. Του είπα λοιπόν, ότι θα ήταν πολύ καλή ιδέα αν μπορούσε να μεταφράσει/ξαναγράψει μερικά από τα άρθρα αυτά για το ιστολόγιό μας.

Σήμερα δημοσιεύω με πολλή χαρά το πρώτο άρθρο του Νίκου Νικολάου. Αν και όταν βρει καιρό, θα μας στείλει και άλλο, αλλά μην περιμένετε συχνότερα από ένα άρθρο το μήνα.

Μη σας ξεγελάει ο τίτλος. Το άρθρο δεν ασχολείται με την πασίγνωστη έκφραση «Να λείπει το βύσσινο», ή «να μένει το βύσσινο», που τη λέει κάποιος όταν αρνείται πρόταση ή προσφορά που του έγινε, επειδή συνοδεύεται από υποχρεώσεις που δεν θέλει να δεχθεί ή επειδή τη βρίσκει ασύμφορη ή επικίνδυνη. Με την έκφραση αυτή είχαμε ασχοληθεί σε παλιότερο άρθρο του ιστολογίου, όπου εξετάζουμε και την κοινώς παραδεκτή ετυμολογία της λέξης «βύσσινο». Μόνο που ο Νίκος Νικολάου έρχεται εδώ να προτείνει μια διαφορετική ετυμολογία για το βύσσινο. Ας τον ακούσουμε. [Η αρχική δημοσίευση του άρθρου στα αγγλικά, είναι εδώ].

Να λείπει το βύσσινο;

Δύσκολο πράγμα η ετυμολογία, κατά γενική ομολογία. Για να κάνεις ετυμολογία σωστά, πρέπει να ξέρεις γερά και γλώσσες, και γλωσσικές διαδικασίες, και ιστορία, και να βάλεις κάτω και μπόλικη λογική. Και να τα βάλεις αυτά κάτω, πάλι θα καταντήσεις συχνά να ξεδιαλέγεις ανάμεσα σε περισσότερο και λιγότερο πιθανές εικασίες. Γιατί καταπώς είπε κι ο Τσιφόρος κάποτε, οι σοφοί διαφωνούν όταν δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Όταν ξέρουν, λένε «ένα κι ένα κάνουν δύο», και τελειώσανε.

Η δε ετυμολογία της νεοελληνικής, δεν είναι κι από τις λιγότερο ζόρικες. Έχεις να κάνεις με το βάρος της τρισχιλιετούς, έχεις να κάνεις με τις τόσες γλώσσες που πέρασαν από το ρωμαίικο κατά καιρούς, διαβατάρικες ή μόνιμες, έχεις να κάνεις και με το πολυπληθές των διαλέκτων και των γλωσσικών διαδικασιών.

Το παράδειγμα που θα συζητήσω εδώ, δεν ξέρω αν το ’χει επισημάνει ήδη άλλος. Πάντως στις πρόχειρες πηγές που έχω προστρέξει, του Μπαμπινιώτη και του Τριανταφυλλίδη, βλέπω το ίδιο:

  • Λεξικό Τριανταφυλλίδη. βύσσινο [ουσιαστικοπ. ουδ. του ελνστ. επιθ. βύσσινος `πορφυρός΄]
  • Γ. Μπαμπινιώτη, Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. 2010. βύσσινο < ελνστ. βύσσινον, ουδ. του αρχ. επιθ. βύσσινος [ήδη στον Αισχύλο, 6ος/5ος αι. π.Χ.] < βύσσος «πορφυρό ένδυμα από εκλεκτό λινό», σημιτ. προελ., πβ. εβρ. και αραμ. būš, φοιν. .
  • Και φυσικά το αρχαιοπινές αυτό βύσσινος το μαρτυρούν τα λεξικά της αρχαίας: το νεώτερο Diccionario Griego–Español ως «από λεπτό λινό, από καμπρί» (Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευρυπίδης, Ηρόδοτος, Ιπποκράτης), με το μεταγενέστερο «το βύσσινον» (στους Εβδομήκοντα) να εννοεί το ρούχο· και στο παλιό και ωραίο LSJ ως «καμωμένο από βύσσο = λεπτό λινό», με τις ίδιες παραπομπές.

Το πορφυρό του βύσσινου δεν το βροντοφωνάζουν οι κλασσικές πηγές· γιατί λόχου χάριν να είναι ντε και καλά μωβ τα κομμάτια λινό που τυλίγανε οι Αιγύπτιοι τις μούμιες κατά τον Ηρόδοτο; (Βʹ 86: ἐπεὰν δὲ παρέλθωσι αἱ ἑβδομήκοντα [ἡμέραι], λούσαντες τὸν νεκρὸν κατειλίσσουσι πᾶν αὐτοῦ τὸ σῶμα σινδόνος βυσσίνης τελαμῶσι κατατετμημένοισι, ὑποχρίοντες τῷ κόμμι.) Στη Αποκάλυψη μάλιστα (ιθ:14) λέει ευθέως ο Αγιάννης: καὶ τὰ στρατεύματα τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἠκολούθει αὐτῷ ἐφ’ ἵπποις λευκοῖς, ἐνδεδυμένοι βύσσινον λευκὸν καθαρόν. Ντυμένοι λινό άσπρο καθαρό οι στρατιές του Αμνού, και το «καθαρό» σου λέει πως τα βύσσινα, τα λινά τους, δεν ήταν και άσπρα και μωβ. (Σε αντίθεση με τον καβαλλάρη Λόγο του Θεού επικεφαλής τους, που ήταν «περιβεβλημένος ἱμάτιον βεβαμμένον αἵματι».)

Προκύπτει όμως το μωβ στο λεξικό του Ησύχιου, αυτόν τον αχταρμά από τον 6ο αι. μ.Χ. αρχαίων διαλέκτων και νεωτέρων εκφράσεων (το τελευταίο το ξεχνάμε), όπου το βύσσινος ερμηνεύεται ως «πορφυροῦς».

Μέχρι στιγμής, λοιπόν, μας βγαίνει μια ιστορία λογικοφανέστατη για το πόθεν το βύσσινο που το ξέρουμε και το τρώμε και γλυκό άμα λάχει:

  • Εν αρχή ήν ο βύσσος, λινό, λέξη που την πήραμε από τους Φοίνικες (γιατί και τα αρχαία είχαν τις δάνειές τους λέξεις, δεν είχαν μάθει ακόμα από καθαρολογία)
  • Το λινό αυτό δεν ήταν πάντα πορφυρό (και σίγουρα δεν ήταν στην Αποκάλυψη), ήταν όμως ανατολίτικο. Και το πορφυρό ήταν και αυτό κατ’ εξοχήν πατέντα Φοινικική
  • Άρα, λογικό ήταν κάποιοι βύσσοι να ήταν πορφυροί, και μέχρι να φτάσουμε στον Ησύχιο να είχε καταλήξει το «βύσσινος» να σημαίνει και βυσσινί
  • Οπότε σε κάποιο στάδιο καταντά και το βύσσινον να εννοεί και το προσφιλές ημίν Prunus cerasus, την ξινότερη ποικιλία του κερασιού, που κι αυτή χρώματος βυσσινί είναι.

Ελληνοψυχέστατη δεν μπορούμε να πούμε την ετυμολογία αυτή, μιας και μπαίνουν στη μέση αυτοί οι δόλιοι οι Φοίνικες, κατά παραγγελίαν λες από τους φοινικιστές· πάντως δίνει μια αξιοσέβαστη Αισχύλεια και Ηροδότεια περγαμηνή στο βύσσινο.

Αν ψάξουμε όμως παραπέρα το βύσσινο, μας βγαίνουν προβληματάκια.

Αρχίζουμε με το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας του Κριαρά. Το βύσσινο εμφανίζεται εκεί μόνο μια φορά, στη μετάφραση από τον Μάξιμο Καλλιουπολίτη της Καινής Διαθήκης του 1638, με την αρχική της έννοια: ένδυμα από εκλεκτό λινό. Αυτό δεν πρέπει να μας κάνει και ιδιαίτερη έκπληξη, γιατί είναι στη μετάφραση του ίδιου χωρίου της Αποκάλυψης που είδαμε πριν. Και αν δεν έτυχε τα μεσαιωνικά δημώδη να αναφέρουν τα βύσσινα ως φρούτα, ε τι να πούμε, τους έλειπε το βύσσινο.

Αν προχωρήσουμε πιο πίσω, στο Λεξικό της Βυζαντινής Ελληνικής του Έριχ Τραπ (Lexikon zur byzantinischen Gräzität), θα δούμε πως το βύσσινος = πορφυροῦς του Ησύχιου δεν ήταν μοναδική περίπτωση· βρίσκουμε αναφορές εκεί στο βύσσινος με την έννοια «πορφυρούς» (purpurrot), στα σχόλια στον Αισχύλο, αλλά και στο βυσσινόχρους, βυσσινί δηλαδή, με αναφορά σε χιτώνα το ιβʹ αιώνα (S. RACZ, Βυζαντινὰ ποιήματα περὶ τῶν Οὐγγρικῶν ἐκστρατειῶν τοῦ αὐτοκράτορος Μανουήλ). Το πιο πρόσφορο παράδειγμα για το γνωστό μας Prunus cerasus φαίνεται να είναι μια τρίτη λέξη, το βυσσικός: ὀπὸς βυσσικός, τον θʹ ή ιʹ αιώνα, με παραπομπή στο Fontes Minores I 90,329.

Χυμός βυσσινί: φως φανάρι δεν είναι τάχα πως έχουμε να κάνουμε με βυσσινάδα, άρα μας βγήκε η πρώτη μαρτυρία εδώ του βύσσινου ως φρούτο; Ο Τραπ βέβαια το αποδίδει και αυτό ως «πορφυρούς» (purpurrot), αλλά σιγά τώρα μην είναι τίποτα άλλο ο χυμός ο πορφυρούς από χυμό βύσσινου.

… Έτσι;

Ε για να κοντοσταθούμε σ’ αυτά τα Fontes Minores. Οι «Ελάσσονες πηγές» είναι σειρά που εκδίδεται στη Φραγκφούρτη, διάφορων μικρών νομικών κειμένων του Βυζαντίου. Η πηγή απ’ όπου προκύπτει ο οπός ο βυσσικός είναι το Ein unbekanntes Rechtsbuch (Ένα άγνωστο νομικό βιβλίο), επιμ. L. Burgmann και D. Simon, Fontes Minores I (1976), σελ. 73-101. Για χάρη του φιλομαθούς κοινού, διείσδυσα στα άδυτα της πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης της Μαγχεστρίας, να την εντοπίσω. Χρειάστηκε να χτυπήσω και κάρτα σε περιστροφική πόρτα (μην μπει η πλέμπα και διαβάσει τα κιτάπια του πανεπιστημίου), αλλά χαλάλι σας.

Το κειμενάκι αυτό λοιπόν έχει να κάνει με τελωνειακά· το χειρόγραφο είναι τέλη ιγʹ με αρχές ιδʹ αιώνα, αλλά τιτλοφορείται Λέων καὶ Ἀλέξανδρος εὐσεβεῖς πιστοὶ ὀρθόδοξοι ἐν Χριστῷ βασιλεῖς. Η επίμαχη αναφορά είναι στη σελίδα 90 της έκδοσης, που μετά από διάφορα τελωνειακά και λαοφιλή της περιόδου (π.χ. «Οἰ φυγάδες δοῦλοι οὐ γίνονται δημόσιοι»), δίνει έναν κατάλογο αγαθών που «ὑπόκειται τῷ τελώνῃ». Να τα παραθέσω, αρχή του παραμυθιού καλησπέρα σας:

κιννάμωνον, μακρὸν καὶ λευκὸν πέπερι, φύλλον πεντάσφαιρον καὶ τὸ βαρβαρικόν, κόστος, κοστάμωμον, ναρδόσταχυς, κασσία ἡ κυριανὴ καὶ ἡ ξυλοκασσία, σμύρνα, ἄμωμον, ζιγγίβερ, μαλαβάθρον, τὸ ἰνδικὸν ἄρωμα, χαλβάνη, λάσαρ, ἀρχελυκία, σαργόγαλα, ὄνυξ ἀραβικός, καρδάμωμον, ὀπὸς βυσσικός, δέρματα βαβυλωνικὰ καὶ παρθικά, ἐλεφαντάρια, σίδηρος ἰνδικός, κάρπασον, πᾶς λίθος τίμιος, μαργαρῖται, σαρδονύχια, κεραύνιον, ὑάκινθοι, σμάραγδοι, ἀδαμαντάρια, σαπφειάρια, τὰ καλάϊνα, βήρυλλος, τὰ χελύνια, ὄπια ἰνδικά, μέταξα, ἐσθὴς σηρικὴ καὶ συψηρικός, βῆλα βεβαμμένα, νῆμα σηρικόν, εὐνοῦχοι, λέοντες ἰνδικοί, πάρδοι, λεόπαρδοι, πανθήρια, πορφύραι καὶ οἱ ἀπόκοποι, ἐρέα, φύκος, αἱ τρίχες ἰνδικαί.

Μέσα σ’ όλα αυτά τα είδη ντελούξ της εποχής, τα μαργαριτάρια και τα μπαχαρικά και τα λιοντάρια και τους ευνούχους, δε γίνεται ο ὀπὸς βυσσικός, μεταξύ στο κάρδαμο και τα δέρματα από τη Βαβυλωνία, να είναι βυσσινάδα. Εδώ τη βυσσινάδα Λουξ την αγοράζουμε την σήμερον €0,75, και είναι και ανθρακούχα. Για να είναι είδος πολυτελείας, ο οπός ο βυσσικός είναι η πορφύρα η ίδια, το πολύτιμο και δυσεύρετο υγρό από τα όστρακα με το οποίο έβαφαν Ρωμαίοι και Βυζαντινοί τα ρούχα τα πορφυρά. (Τους βύσσους, για παράδειγμα.)

Οπότε λείπει το βύσσινο από τις βυζαντινές και πρωτονεοελληνικές πηγές. Και αυτό μας βάζει σε κάποιες υποψίες.

Αν τώρα ρίξουμε μια ματιά προς ανατολάς, θα προσέξουμε πως οι εξ ανατολής γείτονες το βύσσινο το λένε vişne. Και θα μπορούσε όντως το τουρκικό vişne να προέρχεται από το ελληνικό βύσσινο, σαν και το domates και το patates και το maydanoz. Βέβαια το παχύ ş του vişne είναι δύσκολο με αρχή το βύσσινο· να ’ναι μήπως καμμιά αταβιστική ανάμνηση του φοινικικού bš;

Και όντως, ο τρανός ετυμολόγος της τουρκικής Σεβάν Νισανιάν, που ίσως ξέρετε μερικοί σας πως δραπέτευσε από τις τουρκικές φυλακές το 2017 και τώρα κατοικεί στη Σάμο, δέχεται πως το vişne είναι δάνειο.

Όχι όμως από το βύσσινο.

«ξινό κεράσι» [Εβλιγιά Τσελεμπή, Βιβλίο των ταξιδιών, πριν το 1638]: kiraz ve vişne ve muşmula ve üvez «κεράσια και βύσσινα και μούσμουλα και σόρβοι»

< Βουλγαρικό vişna «κεράσι» ≈ Rus vişnya κ.ο.κ.

Τι έκανε λέει;

Και δε φτάνει αυτό, πάει ο Νισανιάν να μας βάλει και τα γυαλιά

Σημ. Το νεοελλ. βύσσινο προέρχεται από τα τουρκικά ή τις σλαβικές γλώσσες.

Αν ρίξουμε τώρα μια ματιά όχι πια προς ανατολάς αλλά προς βορράν, θα δούμε πως όντως μία λέξη σαν το višnʲa απαντά πανσλαβικώς, με την έννοια «βύσσινο». Το ρωσικό βικιλεξικό παραθέτει (από το κλασικό ετυμολογικό λεξικό του Φάσμερ): πρωτοσλαβικό *višnʲa, ρωσικό ουκρανικό βουλγαρικό σερβοκροατικό σλοβένικο višnja, τσέχικο višně, σλοβακικό višňa, πολωνικό wiśnia, βορειοσορβικό wišeń, νοτιοσορβικό wišńa, και δάνεια στα λετονικά το vìksna και στα παλαιοπρωσικά το wisnaytos. Ο Βάσμερ κάνει και ινδοευρωπαϊκές πλέον συνδέσεις, με το παλαιογερμανικό wihsila και το μεσογερμανικό wíhsel «κεράσι», αλλά και με το λατινικό viscum «ξόβεργα» και το αρχαιοελληνικό ἰξός, «γκι, ξόβεργα», επειδή κολλούσαν τα πουλιά και με κόλλα από κεράσια και βύσσινα.

Έχουμε δηλαδή πλέον δυο εκδοχές.

Η μία, αυτή που αναφέρουν τα ελληνικά λεξικά, παράγει το βύσσινο το φρούτο από το βύσσινον το πορφυρό ρούχο, με συνδετικό κρίκο το χρώμα το πορφυρό. Ίδια λέξη το βύσσινον το ρούχο με το βύσσινο το φρούτο, οπότε δεν φαίνεται να παρουσιάζει η παραγωγή ιδιαίτερο πρόβλημα. Μέχρι να παρατηρήσουμε πως η λέξη σε όλες τις σλάβικες λέξεις είναι πανομοιότυπη, με ένα παχύ š που τα ελληνικά δεν το εξηγούν. Και να δεχτούμε πως το ελληνικό βύσσινο πέρασε στα βουλγαρικά, γίνεται· να δεχτούμε πως το ελληνικό βύσσινο πέρασε στα παλαιοσλαβικά με Κυριλλομεθόδιους, και αυτό γίνεται. Αλλά να διαδόθηκε ως λαϊκή λέξη σ’ όλη τη σλαβοσύνη (δε χρειάζεται λόγια λέξη το βύσσινο, δεν είναι δα και κάτι το εξεζητημένο!), και να φαίνεται να έχει και συναφείς λέξεις στα γερμανικά, και ακόμα και με το αρχαίο ἰξός… κομμάτι δύσκολο.

Η δεύτερη εκδοχή μού φαίνεται να ευσταθεί περισσότερο. Η λέξη višnja εμφανίζεται στα νεοελληνικά, ίσως άμεσα από τα βουλγαρικά, ίσως μέσω των τούρκικων· ίσως πριν τη μνεία από τον Τσελεμπή (ο Μάξιμος Καλλιουπολίτης τυπώνει τη λόγια έννοια του «βύσσινον» την ίδια χρονία), ίσως μετά. Και όταν παρουσιάστηκε στα ελληνικά, για ευτυχή σύμπτωση, τα ελληνικά έτυχε να έχουν μια παραπλήσια λέξη, το βύσσινος με την έννοια «μώβ». Δηλαδή το višnja έγινε βύσσινο με μια παρετυμολογία τόσο πετυχημένη, που χωρίς τα εξωελληνικά τεκμήρια δύσκολα φαίνεται.

Αν ο βυσσικός οπός ήταν όντως βυσσινάδα, αυτό θα κατέρριπτε το όλο επιχείρημα για την απώτερη σλαβική καταγωγή του βύσσινου. Το βυσσικός και αυτό παράγεται από το βύσσος, όπως και το βύσσινος· αλλά σχέση δεν έχει καμμιά με το višnja. Το ότι ο βυσσικός οπός, ως είδος πολυτελείας, δεν μπορεί να είναι βυσσινάδα μού δίνει το ελεύθερο πια να συμφωνήσω με τον Νισανιάν: άλλο η αρχαία λέξη, άλλο η σύγχρονη. (Μακάρι να μπορούσα να πω πως το βρήκα πρώτος, όπως νόμιζα χτες.)

Το αν πειστήκατε και σεις, θα δείξει.

Εγώ τουλάχιστον σχεδόν πείστηκα ότι ο καρπός «βύσσινο» είναι μάλλον σλαβικό δάνειο. Διέτρεξα και όλες τις ανευρέσεις της λέξης «βύσσινα» στο TLG και δεν βρήκα καμία να αναφέρεται στον καρπό. Συγκρατώ όμως από το άρθρο και κάτι άλλο που έμαθα, επειδή τα ετυμολογικά άρθρα και τα λεξικά τα γράφουν άνθρωποι. Ότι ο μεγάλος Σεβάν Νισανιάν, που είχε φυλακιστεί στην Τουρκία επειδή είχε διεκδικήσει το δικαίωμα να επικρίνει τον προφήτη Μωάμεθ, απέδρασε από τη φυλακή του και ζει στη Σάμο.

Advertisements

168 Σχόλια to “Να λείπει το βύσσινο; (Μια συνεργασία του Νίκου Νικολάου)”

  1. Πολύ-πολύ ωραίο, εύγε ΝικΝικ!
    Ήξερα διάφορες πιο αστείες περιπέτειες του Νισανιάν, σχετικές με διαζύγια και τέτοια, αλλά τις πιο πρόσφατες όχι. Ωραίος θεότρελος, έφτιαξε και λυκικό τάφο (το σωστό λινκ είναι https://en.wikipedia.org/wiki/Sevan_Ni%C5%9Fanyan

  2. Γς said

    Καλημέρα, καλή βδομάδα

    Και πως λέγεται το βύσσινο στα αμχαρικά της Αβησσυνίας, , που μάλλον δεν έχει βύσσινο;

  3. loukretia50 said

    Καλημέρα! Απολαυστικός ο βυσσινόκηπος!
    Ευχαριστούμε!

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Και μάλιστα τον έφτιαξε τον τάφο με τα χέρια του, κατά κύριο λόγο.

  5. Πάνος με πεζά said

    Καλή βδομάδα ! Θα το διαβάσω με την ησυχία μου, αλλά…

    και πρέπει να το είχε πει και ο Χαρίλαος, στα χρόνια της συγκυβέρνησης Τζανετάκη…

  6. panayota said

    διαβάζοντας τέτοια άρθρα πραγματικά αισθάνομαι μια απόλαυση όπως ένας προνομιούχος ταξιδευτής στον χωροχρόνο

  7. sarant said

    Παρακαλώ να μη γινονται άσχετα σχόλια σε αυτό το νήμα, θα σβήνονται.

    5 Ναι, το είχε πει και ο Χαρίλαος, αλλά δεν θυμάμαι με ποιαν αφορμή.

  8. Καλημέρα

    Ωραίο και ενδιαφέρον αλλά δεν με πείθει το βασικό επιχείρημά του :

    … δε γίνεται ο ὀπὸς βυσσικός, μεταξύ στο κάρδαμο και τα δέρματα από τη Βαβυλωνία, να είναι βυσσινάδα. Εδώ τη βυσσινάδα Λουξ την αγοράζουμε την σήμερον €0,75, και είναι και ανθρακούχα…

    Μωρέ γίνεται και παραγίνεται. Ούτε το πρώτο ούτε το τελευταίο πράγμα είναι που ήταν πανάκριβο κατάντησε ευτελές και το αντίθετο. Σήμερα βέβαια με γεωπόνους και φυτοφάρμακα η παραγωγή των δένδρων έχει αυξηθεί και οι τιμές έχουν αλλάξει.
    Ασε που πιο κάτω το κείμενο έχει τους υάκινθους δίπλα στα σμαράγδια και σήμερα με 1 € αγοράζεις ολόκληρο ματσάκι !!!

  9. leonicos said

    Περιττεύει να γράψω ‘Εξαιρετικό’ για έναν άνθρωπο σαν τον κ. Νικολάου. Με δυσκόλεψε λίγο το υπερπροσηνές ύφος του, αλλ’ αυτό δεν έχει να κάνει με τη σπουδαία δουλειά του. Πολύ συχνά αυτοί οι πολύ σπουδαίοι ανθρωποι, που ασχολούνται μ θέμετα πολύ μακριά από τα τετριμμένα ή τα απλώς διασκεδαστικά, νιώθουν πολύ απομονωμένοι, και κάνουν προσπάθεια να μας προσεγγίσουν εκείνοι ενω θα έπρεπε να σοβαρευόμαστε κα να τους προσεγγίζουμε εμείς.

    Στο Σιριντζέ ήμουν το Φθινόπωρο κα πρώτα ο Θεός θα ξαναπάω την Άνοιξη. Πίνω καφέ σ’ ένα καταπληκτικό καφενείο. Οι άνθρωποι εκεί έχουν συνειδητοποιήσει καλά πού βρίσκονται, και μολινότι η οικονομία ρυθμίζει τα πάντα, δηλαδή είναι καλό να πηγαίνουε και ν’ αγοράζουμε πράγματα από κει. Ουσιαστικά ε΄ναι ένα συνεχές παζάρι, εκτός από χωριό. αι πολύ φιλικοί άνθρωποι

  10. leonicos said

    Βέβαια, με το κατέβασμα του βύσσινου από τους σλάβους, δεν λύθηκε το πρόβλημα της ετυμολογίας. Η προέλευση μπορεί να είναι σλαβική, αλλά το ερώτηα παραμένει:γιατί βύσσινο σημαίνει βύσσινο.; Γιατί vışne σημαίνει αυτό που σημαίνει; Και πώς σχηματίζεται; Ποιο μόρφημα ειναι ο βασικός φορέας της σημασίας;

  11. cronopiusa said

    Ευχαριστούμε, μας γλυκάνατε τη μέρα!

  12. loukretia50 said

    Πάντα με προβλημάτιζε η απόδοση του χρώματος στα αγγλικά και θάθελα να μάθω περισσότερα.
    Το έχω συναντήσει purple και crimson, αλλά είναι πολλές οι αποχρώσεις και κάποιες πλησιάζουν στο βιολετί ή το μωβ.
    Αναρωτιέμαι επίσης, μήπως μια ακριβέστερη περιγραφή στη γλώσσα μας είναι : «ένα πορφυρένιο μαβί»?

  13. Οπως έχω ξαναγράψει πολλές φορές ψαρεύω με πορφύρες και τα χέρια μου βάφονται μωβ για καμιά δυο μέρες μετά την χρήση. Αυτό που μου προκαλεί εντύπωση είναι πως ήταν σπάνιο κατά τους αρχαίους χρόνους και κοινότατο σήμερα στις ελληνικές θάλασσες. Ακόμη και το είδος χαλειώτισσα (από το Χάλειον την αρχαία ονομασία του Γαλαξιδιού που υποτίθεται πως υπάρχει μόνο στον Κρισσαίο κόλπο), αρκετά μεγαλύτερο από τις κοινές πορφύρες με χαρακτηριστικό πορτοκαλλί χρώμα, το βρίσκω αρκετά συχνά στις παραλίες του αλλά δεν το έχω χρησιμοποιήσει ποτέ σαν δόλωμα ή αλλιώς από ευθιξία και δεν ξέρω αν κι αυτό βάφει μωβ

  14. loukretia50 said

    «…Και πώς του χινοπωριανού, του ημίθεου Μυροβλήτη, κάθε χρονιά στο μήνα του σα φτάνει καβαλάρης,
    πώς μια πορφύρα βυσσινιά τα ρείκια σου του υφαίνουν!»
    Το ανέβασμα στο Βράχο – Κ.Παλαμάς
    και
    «…και τα ηλιογέρματα πλατιά στο βυσσινί πνιμένα» Τρισεύγενη

  15. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «…και ενέδυσαν αυτόν πορφύραν και βύσσον…»
    μου έχει μείνει από τη λειτουργία της Μ.Εβδομάδας (μάλλον Ευαγγέλιο της Μ. Παρασκευής). Γκουγκλάρω αλλά δεν το βρίσκω τώρα.

    Δηλαδή, κατά το άρθρο, ο βύσσος(βυσσικός οπός) ήταν το πολύτιμο βαφικό υγρό από τον ιξό, και τ΄όνομά του έχει την αντίστοιχη προέλευση και μάλλον όχι από το βύσσινο/βυσσινί/μωβ. Σωστά;

  16. Alexis said

    Καλημέρα.
    Μια μικρή παρατήρηση μόνο:
    Στη συστηματική ταξινόμηση των φυτών το πρώτο όνομα δηλώνει το γένος και το δεύτερο το είδος.
    Άρα τα Prunus cerasus (βυσσινιά) και Prunus avium (κερασιά) είναι, τυπικώς τουλάχιστον, διαφορετικά είδη και όχι διαφορετικές ποικιλίες του ίδιου είδους.

    Επί της ουσίας μου άρεσε το άρθρο και ο τρόπος που το παρουσιάζει ο Νικ. Νικ., η εξήγησή του φαίνεται πειστική, χωρίς να μπορώ να πω τίποτα περισσότερο, ως μη-ειδικός…

  17. Κώστας said

    10: Επειδή η ινδοευρωπαïκή ρίζα στην οποία ανάγονται οι σχετικές σλαβικές λέξεις όπως και το γερμανικό Weichsel περιγράφει ρητινοφόρα ή γενικά κολλώδη δέντρα. Αν δε πάμε ένα βήμα πιο πίσω στην επανασύνθεση, πιθανολογείται αναγωγή σε μιαν άλλη ρίζα που περιγράφει ροή. Από τη ρίζα αυτή προέρχεται και το υδρωνύμιο Βιστούλας, Weichsel κι αυτό στα γερμανικά. Έτσι έχουμε το φαινόμενο το Weichsel «βύσσινο» και το Weichsel «Βιστούλας» να ανάγονται σε διαφορετικές μεν, συγγενείς δε ρίζες. Ε τώρα πιο πίσω, όπως όλοι ξέρουμε, δεν μπορούμε να πάμε! 😊

  18. sarant said

    16 Σωστή παρατήρηση.

  19. voulagx said

    ΝικΝικ, καλώς επανήλθες, μαύρα μάτια κάναμε να σε δούμε! 🙂
    Αν μου επιτρέπεις μια παρατήρηση: «…μεταξύ στο κάρδαμο και τα δέρματα από τη Βαβυλωνία,»
    μάλλον καλύτερα: «..ανάμεσα στο κάρδαμο και τα δέρματα από τη Βαβυλωνία,»
    ή αλλιώς με γενική: «… μεταξύ του καρδάμου και των δερμάτων από τη Βαβυλωνία,»

  20. π2 said

    Ωραία τα βυσσινί ετυμολογικά. Έχω μια απορία όμως. Στην αρχαιότητα υποτίθεται ότι είχαν βύσσινα. Κεράσους αδιακρίτως λέγανε και τα βύσσινα και τα κεράσια; Ο Ηρόδοτος (4.23) μιλάει για ένα δέντρο στη Σκυθία με καρπό που θυμίζει βύσσινο, και λέει ότι έφτιαχναν οι Αργιππαίοι ένα ποτό από αυτό που ήταν βασικό μέρος της διατροφής τους -πολλοί υποθέτουν ότι πρόκειται για το βύσσινο. Λικεράκι βύσσινο έπιναν; Το ωραίο είναι ότι το δέντρο λεγόταν κατά τον Ηρόδοτο ποντικόν, οπότε θυμήθηκα και την Κερασούντα. Από τον Πόντο λέει και ο Πλίνιος ότι ήρθε το βύσσινο (Naturalis Historia 15.104· αν οι χαμαικέρασοι της Μακεδονίας που αναφέρει εκεί είναι τα χαμοκέρασα, δεν έχουν σχέση με το βύσσινο.

    Για να μην ψάχνω πιο επισταμένως, είχαν βύσσινα οι αρχαίοι;

  21. gbaloglou said

    Ελληνοσλαβική βυσσινάδα

  22. sarant said

    20 Είμαι μακριά από τα κιτάπια τώρα, πάντως στο TLG όλες οι αναφορές της λ. βύσσινο αφορούν ύφασμα. Και αυτό μέχρι και τα νεότερα χρόνια (όσο καλύπτει το TLG).

  23. Πάντως, για το μοβ / την πορφύρα, είναι λίγο θολά τα πράγματα

  24. π2 said

    22: Δεν εννοούσα τη λέξη βύσσινο, εννοούσα το φυτό και τον καρπό.

  25. G (7), oi ὑάκινθοι του βυζαντινού δασμολογίου είναι κατά πάσαν πιθανότητα ημιπολύτιμοι λίθοι, όχι λουλούδια, που δύσκολα θα μπορούσαν να είναι αντικείμενο διαεθνούς εμπορίου εκείνη την εποχή, απλώς και μόνο διότι μέχρι να φτάσουν στον τελικό καταναλωτή… θα μαραίνονταν.
    Για τον ίδιο λόγο είναι απίθανο να ήταν βυσσινάδα ο βυσσικός οπός. Πώς να τη διατηρούσαν κατά τη μεταφορά; Αν βέβαια υπήρχε οινοπνευματώδης βυσσινάδα, θα μπορουσε να κυκλοφορεί…

    ΕΦΗ² (15), «ενεδιδύσκετο πορφύραν και βύσσον και καθ’ εκάστην ηυφραίνετο λαμπρώς» είναι η περιγραφή της πολυτελούς διαβίωσης του πλούσιου στην παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου, που αν την πάρουμε κατά γράμμα φαίνεται να μας διδάσκει ότι:
    = οι πλούσιοι πάνε στην Κόλαση, όχι γιατί είναι κακοί παρά απλώς και μόνο διότι είναι πλούσιοι,
    = μπορεί να σωθεί κανείς ακούγοντας το Μωυσή και τους προφήτες.
    Καταλαβαίνουμε γιατί η μεσαιωνική Εκκλησία δεν πολυήθελε να διαβάζουν οι πιστοί την Αγία Γραφή…

  26. sarant said

    24 Το κατάλαβα αυτό που λες. Το βράδυ θα κοιτάξω μήπως βρεθεί κάτι.

  27. #25

    Αγαπητέ Αγγελε, οι υάκινθοι σαν βολβοί πολύ εύκολα θα μπορούσαν να είναι αντικείμενο διεθνούς εμπορίου όπως έγινε αργότερα με τις τουλίπες, είμαι σίγουρος πως ξέρεις το θέμα με τις τουλίπες καλύτερα από μένα. Επίσης επειδή φιάχνω κάθε καλοκαίρι βυσσινάδα διατηρείται πανεύκολα χωρίς συντηρητικά, σαν το ζουμί που προκύπτει από σκέτο βράσιμο, φτάνει να το ξαφρίσεις.

  28. venios said

    21 Η σέρβα τραγουδίστρια τραγουδάει δύο τραγούδια, το δεύτερο στα ελληνικά (μες στου Αιγαίου τα νερά), το πρώτο στα σέρβικα. Κάτι μου θύμισε αυτό – να άλλες δύο εκδοχές:

  29. # 27, παράλειψη

    οι τιμή του βολβού υάκινθου είναι περίπου € 0,30

  30. Πιάσ’ τ’ αυγό και κούρευτο. Δεν έγινα σοφοτερος από τη …βυσινάδα του ετυμολογούντα Νικολάου!

  31. cronopiusa said

    28

  32. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  33. spiral architect 🇰🇵 said

    @25, 27: Βυσσινάδα πηγαίναμε παλιά σε επίσκεψη ασθενούς στο νοσοκομείο.

  34. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    31 Πλάκα έχει που στους γαλλικούς υπότιτλους του Üsküdara giderken το κορίτσι 12 χρονώ έγινε 20.

  35. loukretia50 said

    Το βυσσινί τετράδιο του Γ.Σεφέρη αλλά και το Βυσσινί βιβλίο του Σ.Μυριβήλη.
    Νάναι τυχαία η επιλογή? Ο Μυριβήλης έχει γράψει και το Κόκκινο βιβλίο.

    Οι Χαϊνηδες τραγουδούν για κάποιον που πίνει για να ξεχάσει δυο χείλη βυσσινιά
    Το καπηλειό-Χαϊνηδες https://youtu.be/C7Du62uPjs8

    Βύσσινο Γλυκό
    Χειμερινοί Κολυμβητές – https://youtu.be/NsYUGletu48

    Βύσσινο και νεράντζι
    Χάρις Αλεξίου https://youtu.be/Rcq-zfHwWEg

    κι ένα παιχνίδι με αποχρώσεις για τους πολύ νέους!
    Visual Phenomena & Optical Illusions https://michaelbach.de/ot/col-lilacChaser/index.html

  36. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλημέρα από Ιλλινόϊ,

    Μόλις έστειλα σχόλιο που αλλάζει τα δεδομένα, αλλά μού το έπιασε η μαρμάγκα

  37. sarant said

    34 Και στο 3.08 που τραγουδάει στα τουρκικα, μεταφράζει mon secretaire, αν και βέβαια μπορεί να είναι «ο γραμματικός μου»

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τζη, είσαι σπίτι;
    τα σποράκια σε μίνι καρώ εξωτ. «συσκευασία» κρέμονται στην εξώπορτά σου, μ΄είπε ο κόμιστής 🙂

  39. gbaloglou said

    28 Δεν είναι Σέρβα, Αμερικανίδα είναι, με Σέρβο πατέρα και Ελληνίδα μητέρα.

  40. Tomás de Torquemada said

    #25
    Αγαπητέ, ο πλούσιος πάει στην κόλαση όχι επειδή είναι πλούσιος. Πάει στην κόλαση επειδή άφησε τον πλούτο να διώξει κάθε αίσθημα συμπόνιας από μέσα του κι έβλεπε όλη του τη ζωή τον Λάζαρο να τρώει τα αποφάγια του και δεν τον βοήθησε ποτέ (τον ήξερε ποιος είναι, γιατί όταν τον είδε στον παράδεισο τον ονομάτισε). Επειδή, λοιπόν, αυτό το παθαίνουν συχνότατα οι πλούσιοι, συχνότατα πάνε και στην κόλαση. Ψιλοκομουνιστική η παραβολή, μάλλον. 🙂

    Ο Αβραάμ δεν μπορούσε να πει κάτι άλλο στον πλούσιο. Το μόνο που μπορούσε να προταθεί από εβραίους σε εβραίους για τη σωτηρία ήταν η τήρηση του Νόμου…

    [Σημείωση προς Νικοκύρη, μη διαβάζετε οι άλλοι: πού έχω φτάσει για ένα σχόλιο στο μπλογκ; 🙂 🙂 ]

  41. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    37 Κιατίπ λέει, όντως για γραμματικό πρόκειται. Μα τι κάνει ο Δύτης υπηρεσίας, τι τον πλερώνουμε? 🙂

  42. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    25β. Άγγελε, ευχαριστώ! Με πρόδωσε η μνήμη μάλλον.Νόμιζα/ θυμόμουν ότι για κοροϊδία οι διώκτες του του φόρεσαν βασιλικά ρούχα (πορφύραν και βύσσον), αφού διατεινόταν ότι ήταν βασιλιάς .
    Κι ακόμη ότι η επόμενη φράση είναι ότι του έδωσαν χολή και ξίδι. Μπα!

    Για το χωριό Βυσσυνιά Καστοριάς έχουμε πρόσκληση από φίλους εκεί. Δεν αξιωθήκαμε.

  43. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας.

    Μοῦ ἄρεσε τὸ σημερινό.

    Μ᾿ ἀρέσει νὰ παρακολουθῶ τὰ ταξίδια τῶν λέξεων στὸ χῶρο καὶ στὸ χρόνο (τί γράφω, ὁ συνταξιοῦχος!)

    Μ᾿ ἀρέσει καὶ ὁ τρόπος ποὺ γράφει ὁ Νῖκος Νικολάου. Χωρὶς νὰ κάνει τὸν σπουδαῖο καὶ τὸν σοβαροφανὴ, χωρίς βαρύγδουπες καὶ δυσνόητες ἐκφράσεις. Γράφει παιχνιδιάρικα, καθημερινὰ γιὰ σπουδαῖα καὶ σοβαρά πράγματα.

    Γιὰ τὴν ὀρθότητα αὐτῶν ποὺ γράφει ὑπάρχουν ἄλλοι, πιὸ σχετικοὶ ἀπὸ ᾿μένα, νὰ κρίνουν.

    Καὶ κάτι ἄλλο, ποὺ τὸ θεωρῶ ἐξ ἴσου σημαντικό.

    Σήμερα ἔμαθα πολλὲς, ἄγνωστες σὲ μένα, λεπτομέρεις γιὰ ἕναν πολὺ σημαντικὸν ἄνθρωπο, τὸν Νισανιάν.
    Εἶχα ἀνατρέξει κάποιες φορές στὸ λεξικό του, κατὰ τὴ διάρκεια τῆς σχετικὰ βραχυχρόνιας προσπάθειάς μου νὰ μάθω, τώρα στὰ γεράματα, τούρκικα. Μιᾶς προσπάθειας ποὺ ἔληξε ἄδοξα, λόγῳ τοῦ γνωστοῦ ἀτυχήματός μου.

    Σήμερα ἔμαθα ὅτι ὁ Νισανιὰν δὲν εἶναι ἕνας ἁπλὸς λεξικογράφος καὶ ἐρευνητὴς τῆς τουρκικῆς γλώσσας.

    Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ πλούσιο συγγραφικό του ἔργο, ἀναστήλωσε καὶ ξαναζωντάνεψε τὸ Σιριντζέ, ἕνα ἐγκαταλειμμένο, μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴ πληθυσμῶν τοῦ 1923, ἑλληνικὸ χωριό, κάνοντάς το μορφωτικὸ καὶ πολιτιστικὸ κέντρο.

    Πάνω ἀπ᾿ ὅλα, εἶναι ἕνα ἐλεύθερο πνεῦμα, ποὺ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸν αὐταρχισμὸ τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους, τόσο στὴν κεμαλική, ὅσο καὶ στὴν σύγχρονη, νεοϊσλαμικὴ ἐκδοχή του. Γι᾿ αὐτὸ καὶ εἰσέπραξε φυλάκιση 16 ἐτῶν καὶ 7 μηνῶν γιὰ «πολεοδομικές παραβάσεις»!

    Πιὸ πολλὰ στὴν Wikipedia, στὴν παραπομπή ποὺ δίνει ὁ Δύτης στὸ #1.

  44. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @34. Φυλᾶνε τὰ ροῦχα τους οἱ Γάλλοι μεταφραστές, ΣτὸΔγιαλοΧτῆνε. Μὴν τοὺς ποῦνε καὶ παιδόφιλους, τόσος ντόρος ἔχει γίνει! 🙂

  45. ΣΠ said

    Το λινκ της ανάρτησης προς το άρθρο της Wikipedia για τον Σεβάν Νισανιάν δεν βγαίνει σωστά επειδή έχουν μπει ειισαγωγικά στο τέλος της διεύθυνσης.

  46. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    44, Μπα, μάλλον για να μη σοκαριστεί το σεπτόν ακροατήριον. Το 12 προκύπτει πανεύκολα για όποιον έχει λειτουργικά αυτιά και γνωρίζει στοιχειώδη ελληνικά.

  47. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    43 >>ἀναστήλωσε καὶ ξαναζωντάνεψε τὸ Σιριντζέ, ἕνα ἐγκαταλειμμένο, μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴ πληθυσμῶν τοῦ 1923, ἑλληνικὸ χωριό,
    https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eirince

  48. ΓΤ said

    Βαλαντωμένες απ’ τον ήλιο ξεραμένες βυσσινάδες στο ρημαδοπερίπτερο έξω από το ΚΑΤ αρχἐς του ’80…

    Εξάρχεια, στη Ναυαρίνου, ο «Βυσσινόκηπος». Φωνακλάδες ηθοποιοί, υποτιμητικά βλέμματα προς πελάτες… Διπλώνεσαι απ’ τα γέλια, αφού σερβίρουν νΥφάδες…

  49. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    47 Αν δεν κάνω λάθος πρέπει να είναι ο Κιρκιντζές του Μανόλη Αξιώτη.

    Δεν ήξερα πως έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε τον Νισανιάν. Μόνο μην τον στείλουμε πίσω πακέτο.

  50. Χαρούλα said

    Βυσσινάδα! Το ποτό όλων των νοικοκυριών στα παιδικά μου χρόνια! Συμπυκνωμένη, αραιωνόταν με νερό και (όποτε) πάγο, ή ως υπέροχο σιρόπι πάνω από κρεμώδη γλυκα! Γλυκό-πορφυρό ταξίδεμα…

    25 # Καταλαβαίνουμε γιατί η μεσαιωνική Εκκλησία δεν πολυήθελε να διαβάζουν οι πιστοί την Αγία Γραφή…
    Άγγελε και γιατί οι νεώτεροι της εκκλησίας δεν επιθυμούν την χρήση της δημοτικής.

    43 για τον Σιριντζέ https://www.asxetos.gr/articles/travel/kirkintzes-ta-matomena-xomata.html
    πραγματικά συγκλονιστικό συναίσθημα μιά επίσκεψη… Να περπατάς στα στενά, να τρως στο σχολείο και να νομίζεις πως ακούς ελληνικές φωνές! Και μας αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερη εκτίμηςη οι τωρινοί κάτοικοι. Αξίζει!

  51. Χαρούλα said

    Συγχαρητήρια για το σημερινό. Ολόκληρη μελέτη! Υποκλίνομαι.
    Για μια λεξούλα, ένα φυτό, ένα χρώμα, μιά τόσο οργανωμένη έρευνα! Κατανοητή κυρίως σε άτομα που όπως εγώ δεν είμαστε …της φιλολογίας.
    Ειλικρινά ευχαριστώ.

  52. BLOG_OTI_NANAI said

    Ωραίο το άρθρο.

    Ξέρουμε ή το είπαμε, πότε εμφανίστηκε η λέξη με τη σημασία του καρπού;

    Βλέπω μια αναφορά γύρω στα 1768 από τον Καισάριο Δαπόντε που αναφέρει τα βύσσινα ανάμεσα σε άλλους καρπούς:

  53. leonicos said

    49 sDKt

    Το Κιρκιντζέ είναι όντως

    Απορώ που κάθεται στη Σάο και δεν πάει στη Ζάκυνθο. Να φυγαδευτει τουλάχιστον προς Ιταλία

  54. leonicos said

    Και αν δεχτούμε, που ΔΕΝ έχουμε λόγο ΝΑ ΜΗ δεχτούμε, την ετυμολογία < vişne, πρέπει το βύσσινο να γίνει βίσσινο.

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    51 Χαρούλα>>Για μια λεξούλα, ένα φυτό, ένα χρώμα,
    Μαγιακόφσκι «οι βυσσινιές της Ιαπωνίας»

    «Συνομιλία με ένα φοροεισπράκτορα περί ποιήσεως»

    «Αρχίζεις να σπρώχνεις μια λέξη στο στίχο
    Κ’ η λέξη δε μπαίνει. Επιμένεις και σπάει.
    Η ποίηση- είναι ένα ταξίδι σ’ άγνωστη χώρα.
    Η ποίηση είναι ταυτόσημη με την παραγωγή ραδίου.
    Για μια και μόνο λέξη λιώνεις χιλιάδες τόνους
    Γλωσσικό μετάλλευμα
    Όσο πάει αγαπώ λιγότερο ,όσο πάει λιγότερο τολμώ
    η πιο φυσική απόσβεση είναι,
    η απόσβεση του νου και της καρδιάς.
    Όταν ο ήλιος θα ανατείλει σαν καλοθρεμμένος κάπρος
    Σ’ ένα μέλλον δίχως αναπήρους και ζητιάνους
    εγώ θα έχω πεθάνει στην ψάθα
    μαζί με άλλους δυο τρεις του συναφιού μου.
    Συντάξτε από τώρα τον μεταθανάτιο ισολογισμό μου!
    Το βεβαιώνω και ξέρω πως δεν πέφτω έξω:
    απ’ όλους αυτούς τους σημερινούς καταφερτζήδες
    αυτούς που γλείφουνε πλένε στα λεφτά
    μονάχα εγώ θα μείνω βουτηγμένος μες στα χρέη.
    Ο ποιητής μένει πάντοτε χρεώστης
    απέναντι στον κόσμο.
    Πληρώνει πάντα τόκους και υπερημερίες
    για τον πόνο των ανθρώπων.
    Μένω χρεώστης
    απέναντι στη φωτοχυσία του Μπρόντγουέι
    απέναντι σε σας, σύννεφα της Βαγδάτης
    απέναντι στον κόκκινο στρατό,
    στις βυσσινιές της Ιαπωνίας
    που δεν πρόφτασα ως τώρα να τις τραγουδήσω.»
    (Β. Μαγιακόφσκι, μτφ. Άρης Αλεξάνδρου)

  56. leonicos said

    31 Βρε Κρόνυ

    Βρεκαι βάλε το Üşküdara με την Berna Karagözoğlu, να τη λατρέψει το Πανελλήνιον

  57. leonicos said

    36 Ιάκωβε, έλεος!

    Κάνε κάτι να περάσει!

  58. gbaloglou said

    54 Έτσι το έχει και ο Σομαβέρα (αν και με μόνον ένα σ)!

  59. leonicos said

    13 Τζι

    Κι εγώ αναρωτιόμουν:Ποιος είναι ο βασιλικός ψαράς που πιάνει βασιλόψαρα….

  60. gbaloglou said

    54, 58 Ο δε Σκαρλάτος Βυζάντιος το έχει ως «βύσσινον» = «οξυκέρασον» 🙂 [Δίνει και «βυσσινύς» = «μόρικος» = «πορφυρούς»… (Δεν φαίνεται πάντως να το συσχετίζει με το «(α)μοράκι» = «βατόμουρον» = «βατσινόμουρον» 🙂 )]

  61. Πάνος με πεζά said

    «Βυσσινί θεά», βεβαίως, η ΑΕΛ (Λάρισα), χωρίς ίσως (:) ο κάμπος να έχει καμία σχέση με το βύσσινο…

  62. Χαρούλα said

    Ο Ν.Καββαδίας στο τελευταίο ποίημα που γράφει λίγες μέρες πριν πεθάνει, στην Πικρία, αναφέρεται σε ένα χρώμα που λέει ότι ξέχασε και μάλλον εννοεί πως απαρνήθηκε για χάρη κάποιας αγαπημένης:
    το βυσσινί του Τισιανού και του περμαγγανάτου.

    Τισιανός, ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, 1535

  63. Κιγκέρι said

    Βυσσ´νι θύελλα, σούζα τ´αλογάκι
    https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQOprlQK6fchMRt66AM8JEJO7rHYbh2laFg851cBy1noMLs0A

  64. Χαρούλα said

    61 αααα! Όχι! Βυσςνί θύελα(σούζα ταλογάκι)!😄😅

  65. Κιγκέρι said

    Χαρούλα, πιάσε κόκκινο βυσσινί!

  66. BLOG_OTI_NANAI said

    Μια αναφορά:

  67. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    62 από τον Καββαδία πάλι
    Γυναίκα
    …Πράσινο. Ἀφρός, θαλασσινὸ βαθὺ καὶ βυσσινί.
    Γυμνή.Μονάχα ἕνα χρυσὸ στὴ μέση σου ζωστήρι.
    Τὰ μάτια σου τὰ χώριζαν ἑφτὰ Ἰσημερινοὶ
    μὲς στοῦ Giorgione τὸ ἀργαστήρι. …

  68. Γιάννης Κουβάτσος said

    Γλυκό του κουταλιού βύσσινο από τον Κ.Π. Καβάφη. Παρωδία καβαφικού ποιήματος από τη μεταφράστρια του βιβλίου «Η σούπα του Κάφκα» Αθηνά Δημητριάδου:

    Θα χρειαστείτε:

    1 οκά βύσσινο
    1 1/2 οκά ζάχαρι

    Ελάχιστο νερό εάν ο χυμός του καρπού είναι ολίγος

    «Σ’ ένα βιβλίο του παληό – περίπου εκατό ετών
    ανάμεσα στα φύλλα του λησμομένη
    ηύρα τη συνταγή γραμμένη από χέρι γυναικείο
    “Καθαρίζομεν το βύσσινον από μίσχους και κουκούτσια
    προσέχοντες να μη χαθεί ο χυμός
    Βάζομεν εις την κατσαρόλα τον καρπόν, την ζάχαριν
    και τον χυμό και ελάχιστο νερό σε δυνατή φωτιά
    διότι η σιγανή χαλά την διαύγεια και το χρώμα του καρπού το πορφυρό
    Ενόσω βράζει, ανακατεύομε με ξύλινη κουτάλα
    διά να μην κολλήσει και αφαιρούμε τον πρώτο αφρό
    Όταν δέσει, προσθέτομε και το ανάλογο ξινό,
    δια να αποφύγομε το κάνδιωμα, και αποσύρομε”

  69. BLOG_OTI_NANAI said

    Και εδώ:

  70. gbaloglou said

    58 … βέβαια ο ίδιος (Σομαβέρα) έχει το «βυζί» ως «βιζί» (ενώ τον «βυθό» ως «βυθό»)…

  71. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στις 21 Ιουλίου 1928, ο Κώστας Καρυωτάκης παραγγέλνει βυσσινάδα σε ένα καφενείο στην Πρέβεζα, καπνίζει ένα τσιγάρο και στις 4.30 το απόγευμα, κάτω από έναν ευκάλυπτο, στρέφει το πιστόλι που έχει μαζί του στην καρδιά του και αυτοκτονεί.

  72. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλημέρα σας από Ιλλινόϊ,

    1) Αριστουργηματικό και απολαυστικά γραμμένο το παρόν άρθρο του διαπρεπούς κλασικιστού, Nick Nicholas, αλλά διέπραξε μία απροσδόκητη γκάφα: Δεν συνεβουλεύθη τον μνημειώδη «Θησαυρόν της Ελληνικής Γλώσσης» του Henrico Stephano (τόμος 2ος, Παρίσιοι 1833, σελίς 460), με αποτέλεσμα να του διαφύγει το ρήμα «βυσσίζω» που ναί μέν το αγνοεί το Liddell-Scott, αλλά το καταγράφει στις περίφημες Επιστολές του ο ελληνόψυχος αξιωματούχος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Θεόδωρος Υρτακηνός (περίπου 1300 μ.Χ.)

    Ο βαθύς γνώστης της Θείας Ελληνικής Γλώσσης, Θεόδωρος Υρτακηνός, δίδει απάντηση στο μισό πρόβλημα που προσπαθεί να λύσει ο κ. Nick Nicholas, διευκρινίζων ότι το βυσσινί χρώμα είναι κάτι μεταξύ πορφυρού και πρασίνου:

    Ακολουθεί το λήμμα «βυσσινοβαφής», (λέξη που δεν καταγράφει το Liddell-Scott) ως συνώνυμο του «υσγινοβαφής» (= βαμμένος πορφυρούς), το οποίο καθιστά φανερή την συσχέτιση του βυσσίνου με το πορφυρούν χρώμα

    Καλώ τον διαπρεπή κλασικιστή κ. Nicholas να μελετήσει επισταμένως το λήμμα «βύσσινος» του Henrico Stephano που έπεται του «βυσσίζω» και είμαι πεπεισμένος πως θα σπεύσει να αλλάξει πολλά στο παρόν άρθρο του, ώστε να μή εκτίθεται πανελληνίως για την αμέλειά του να συμβουλευθεί το λαμπρό αυτό Λεξικό (πολύ ανώτερο του Liddell-Scott)

    2) Σοφέ Νέστορα του Ιστολογίου, κ. Άγγελε, στο σχόλιο 25 γράφετε: «Καταλαβαίνουμε γιατί η μεσαιωνική Εκκλησία δεν πολυήθελε να διαβάζουν οι πιστοί την Αγία Γραφή…»

    Αλλά, κύριε Άγγελε, είναι εντυπωσιακό του πόσον άγευστος της Εκκλησιαστικής Ιστορίας τυγχάνετε: Τόσον η Ορθόδοξος Εκκλησία μας όσον και η Ρωμαιοκαθολική, έχουν Ιερούς Κανόνες που απαγορεύουν την ανάγνωση της Αγίας Γραφής κατά μόνας (χωρίς την παρουσία ιερέως), ώστε να μή οδηγηθεί ο πιστός στην αίρεση, ερμηνεύοντας κατά το δοκούν το κείμενο.

    Αν προκληθώ, θα αναρτήσω αυτούς τους Ιερούς Κανόνες, που – άλλωστε – τους καταγράφει λεπτομερώς στην διδακτορική του διατριβή («Το ζήτημα της μεταφράσεως της Αγίας Γραφής εις την Νεοελληνικήν») ο παπα-Γιώργης Μεταλληνός και ασφαλώς θα τους γνωρίζει και ο πιστός μαθητής του και ενθάδε παρεπιδημών κ. Blog-oti-nanai…

  73. 41 Βέβαια για γραμματικό λέει το τούρκικο. (Τα πήρα τα χαιρετίσματα, πιάσαμε ρεκόρ ταχύτητας!)

  74. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Σχετικὰ μὲ τὸν Κιρκιντζέ. (#49,53)

    Κατὰ τὴν wikipedia, οἱ πρῶτοι κάτοικοι, ἕλληνες σκλάβοι ποὺ ἀπελευθερώθηκαν, εἶπαν τὸ χωριό τους Çirkince, ἀπὸ τὸ çirkin: ἄσχημο στὰ Τούρκικα, γιὰ νὰ ἀποτρέψουν τὴν ἐγκατάσταση ἄλλων. Ἐξ οὗ τὸ Κιρκιντζέ.

    Τὸ Şirince, ἀπὸ τὸ şirin: ὄμορφο στὰ Τούρκικα, δόθηκε ἀπὸ τὸν Τοῦρκο περιφερειάρχη τῆς Σμύρνης τὸ1926.

  75. # 38

    Είχα ξαπλώσει…

    Τα παρέλαβα

    Τεράστια ευχαριστώ !!!

    (τα πλακουτσά σποράκια τι είναι ;; κολοκυθοειδές ;;)

  76. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @62. «τὸ βυσσινὶ τοῦ Τισιανοῦ καὶ τοῦ περμαγγανάτου»

    Χαρούλα, ὁ ποιητὴς συνδέει, μέσα ἀπὸ τὸ κοινὸ χαρακτηριστικό τους, τὸ βυσσινὶ χρῶμα, τοὺς πίνακες τοῦ Τισιανοῦ μὲ τὸ περμαγγανάτ, τὸ διάλυμα ὑπερμαγγανικοῦ καλίου, τὸ ὁποῖο χρησιμοποιοῦσαν ὡς ἀντισηπτικὸ στὰ πορνεῖα τῆς ἐποχῆς του.

    Μιὰ «ἀσεβὴς» καὶ ταυτόχρονα μεγαλειώδης σύνδεση, κατὰ τὴν ταπεινή μου γνώμη.

  77. # 61

    Ιδιο χρώμα με την Γκρανάτα, πάλαι ποτέ ένδοξη Τορίνο

  78. ΚΑΒ said

    Πολύ μου αρέσει η προσπάθεια για την ανίχνευση της ετυμολογίας ή της σημασίας μιας λέξης.

    >>Ευρυπίδης κατά το Θουκυδίδης, πολύ συνηθισμένο λάθος.

    >>Άρα, λογικό ήταν κάποιοι βυσσοί να ήταν πορφυροί, Να διορθωθεί οπωσδήποτε γιατί ο παρατονισμός διαφοροποιεί εντελώς το νόημα (βυσσός=ο πάτος της θάλασσας).

    του βύσσινου ως φρούτο Δε γράφεται.

    Η πηγή που προκύπτει ο οπός ο βυσσικός είναι Αυτό το που που χρησιμοποιείται αντί εμπρόθετο δημιουργεί συχνά δυσκολία στην κατανόηση.

  79. Χαρούλα said

    76 Δεν το ήξερα και το έψαξα πριν το ανεβάσω, διάβασα για το υπερμαγγανικό, αλλά όχι την χρήση του.
    Τώρα εξηγείται η συνέχεια:
    και τα κρεβάτια ξέχασα τα σαραβαλιασμένα / με τα λερά σεντόνια τους τα πολυκαιρισμένα, / για το κορμί σου, που έδιωχνε το φόβο του θανάτου.

  80. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    41 Μάλιστα, γραμματικός

    52 Αυτό που βρήκες είναι το παλαιότερο που ξέρω.

    58 Παλιότερος ο Σομαβέρας, αφού είναι 1707 ή κάτι τέτοιο

    78 Να διορθώσω

  81. ΚΑΒ said

    78. Κάπως διαφορετικά τα έγραψα, αλλά αλλιώς εμφανίστηκαν και έτσι δε φαίνεται καθαρά από που αρχίζει το σχόλιο.

    >>Στη Αποκάλυψη μάλιστα (ιθ:14) λέει ευθέως ο Αγιάννης: καὶ τὰ στρατεύματα τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἠκολούθει αὐτῷ ἐφ’ ἵπποις λευκοῖς, ἐνδεδυμένοι βύσσινον λευκὸν καθαρόν. Ντυμένοι λινό άσπρο καθαρό

    Πάντως δεν είναι βέβαιο ότι εδώ το «λευκόν» στο «βύσσινον » σημαίνει άσπρο.

  82. Αφιερωμένο στην Εφη-έφη, όχι σε μαντινάδα αλλά σε (περίπου) δεκαπεντασύλλαβο

    Μικρά σποράκια έψαχνα που πήγανε χαράμι
    σαν απ’ τα χρόνια τα πολλά είχανε αποκάμει
    και τ’ άνθη δεν καρπίζανε στο πράσινο πλοκάμι
    όχι απ’ αυτά που φύτευαν στην άκρη στο ποτάμι
    κάποιοι από την Νίκαια και άλλοι απ’ το Μπραχάμι
    αλλ’ απ’ αυτά που ζήταγα όπου κι αν είχα εκδράμει
    κι όταν τα είδα έμεινα από μυαλό στο δράμι
    γιατί τα έφαχνα παντού, ακόμα και στην Σάμη
    κι όμως τα βρήκα κρεμαστά, στις ξώπορτας το τζάμι
    μικρά και ολοστρόγγυλα, στο χρώμα σαν κατράμι
    κι εύχομαι στην που τάστειλε χαρές, βαφτίσια, γάμοι !!

  83. ΚΑΒ said

    81 από πού

  84. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    75 🙂 Ευχαρίστησή μου!
    Ναι, κολοκύθες. Γράφει πάνω στο κουτάκι/συρταράκι τους 🙂

    *Βυσσινί κουρτίνες*, αν γκουγκλίσετε, θα το δείτε σε πλείστα λογοτεχνήματα. Θα μου πείτε χιλιάδες χιλιάδων τα σπίτια που είχαν/έχουν πράγματι βυσσινί κουρτίνες.

  85. nestanaios said

    10.
    Αυτό που αναζητάς είναι έργο ετυμολογίας. Τα άλλα είναι μόνο ιστορία. Ιστορία και ετυμολογία διαφέρουν.

  86. 73 Ωραία. Βελτιώνεται ο νεαρός. Άμα δεν τους τρέξεις λίγο αυτούς των θετικών επιστημών την αράζουνε και φιλοσοφούνε ολημερίς. Ζηλεύουνε εμάς των κλασικών σπουδών 🙂

  87. 86 Υπάρχουν και τα σουπερμάρκετ βλέπεις 😉

  88. ΣΠ said

  89. ΣΠ said

  90. Αιμ.Παν. said

    Σχετικά με τον βύσσο και τα ακριβά υφάσματα/ενδύματα, υπάρχει και ο βύσσος ή μετάξι της θάλασσας, όπως εδώ :

    https://en.wikipedia.org/wiki/Byssus και εδώ :

    https://en.wikipedia.org/wiki/Sea_silk

    που βέβαια βγάζει νόημα όταν διαβάζουμε «βύσσον πορφυρόν» και μάλλον δεν είναι το λινό ύφασμα με χρώμα βυσσινί…
    Επίσης ταιριάζει περισσότερο με είδος πολυτελείας τελωνειακώς ελεγχόμενο.

  91. Καλησπέρα,
    Κάτι είδα στο ΦΒ και το θυμήθηκα, αλλά είπα το σχόλιο να το γράψω εδώ.
    Στο χωριό μου, τα παλιά χρόνια, το γλυκό ήταν βιτσ’νου και το ποτό βτσ’νάδα. Πέρασαν τα χρόνια, άλλαξαν τα πράγματα κι έτσι τώρα έχει βύσσινα και βυσσινάδα. Και μιας κι ανέφερα τη βυσσινάδα, να πω πως έχω ακόμα μισό μπουκάλι απ’ αυτή που μούφτιαχνε η μάνα μου, που έχει πεθάνει εδώ και σχεδόν τρία χρόνια. Και σίγουρα δεν την έφτιαξε στο τέλος, δεν τα πρόλαβε τα βύσσινα τη χρονιά εκείνη. Πόσο πριν την είχε φτιάξει δεν ξέρω, της είχα πει κάποια στιγμή να σταματήσει γιατί είχα αποκτήσει μεγάλο στοκ. Κρατάει μια χαρά. Είχε ζαχαρώσει, την έβγαλα, την ξανάβρασα και την έχω είτε για να γλυκάνει το γιαούρτι είτε να δώσει ένα άλλο άρωμα στο παγωτό (το καλοκαίρι).
    Παρεμπιπτόντως, έχω ακόμα και λίγο απ’ το λικέρ που έφτιαχνε με τα κουκούτσια. Δεν ξέρω όμως για πόσο ακόμα…

  92. Χαρούλα said

    90 Σύμπτωση! Μόλις διάβασα αυτό! https://www.tovima.gr/2015/09/04/world/to-polytimo-metaksi-tis-thalassas/

    91 Μέχρι πριν 10-15 χρόνια δεν υπήρχε σπίτι στην περιοχή που δεν «έβαζε» βύσσινο! Βύσσινα σε ότι αλκοολ υπήρχε με ή χωρίς ζάχαρι …και η μποτίλια στον ήλιο. Κέρασμα, αλλά κυρίως φάρμακο για κοιλόπονους! Παιδιά σκανταλιάρικα, όλο πονούσε η κοιλίτσα μας!☺️

  93. Το Σάββατο πέτυχαν από ένα ωραίο γκολ σήμερα σκόραραν αλλού…

    H θέσπιση του προγράμματος PAOK Action ήταν ίσως το πρώτο πράγμα που φρόντισε να οργανώσει ο Ιβάν Σαββίδης μόλις ανέλαβε τις τύχες του συλλόγου. Ένα πρόγραμμα που χρόνο με το χρόνο γίνεται όλο και πιο ισχυρό, όλο και πιο δραστήριο θέλοντας να βοηθήσει όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά και οικογένειες που χρειάζονται τη στήριξή μας.

    Μια από τις βασικές δράσεις του PAOK Action είναι η οικονομική ενίσχυση της Παιδοογκολογικής Πτέρυγας του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ. Μια… κληρονομιά από τη διοίκηση του αείμνηστου Γιώργου Παντελάκη που ουσιαστικά δημιούργησε την πτέρυγα, η οποία τα τελευταία έξι χρόνια λειτουργεί χάρη στην ενίσχυση του κ. Σαββίδη.

    Τη Δευτέρα (21.01) ο Αντρέ Βιεϊρίνια με τον Ντιέγκο Μπίσεσβαρ εκπροσώπησαν τον ΠΑΟΚ στην παράδοση της ετήσιας επιταγής ύψους 64.000 ευρώ για την ενίσχυση του ΑΧΕΠΑ. Στα έξι χρόνια που ο κ. Σαββίδηςστηρίζει την Παιδοογκολογική Πτέρυγα, έχει συμβάλει στην αγορά μηχανημάτων, ενώ έχει καλύψει τους μισθούς για την εργασία 14 ιατρών που εργάζονταν κι εργάζονται στην Πτέρυγα προκειμένου να φροντίζουν τα περισσότερα 200 παιδιά που έχουν νοσηλευτεί στο ΑΧΕΠΑ.

    Οι ποδοσφαιριστές του ΠΑΟΚ μοίρασαν δώρα και χαρά στα παιδιά που παλεύουν για να νικήσουν τον πιο σημαντικό αγώνα της ζωής τους. Τους ποδοσφαιριστές υποδέχθηκε ο αναπληρωτής καθηγητής ΑΠΘ και Διευθυντής της Β’ Παιδοογκολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ, Δρ. Ανδρέας Γιαννόπουλος, ο οποίος τόνισε πως η Κλινική λειτουργεί χάρη στον ΠΑΟΚ και χαρακτήρισε τους παίκτες «οικογένεια».

  94. 92 β Στον ήλιο, εννοείται 🙂 Αλλά εμείς για κοιλόπονο σκέτο ούζο…

  95. π2 said

    Στη στήλη της Ροζέτας αναφέρεται φόρος για βύσσινα ὀθώνια (= υφάσματα).

  96. sarant said

    92-94 Κι η μητέρα μου φτιάχνει!

    Για τα βύσσινα ο Γεννάδιος λέει ότι ο πρώτος που αναφέρεται σαφώς στα βύσσινα αν και δεν τα κατονομάζει είναι ο Αγάπιος Λάνδος στο Γεωπονικόν -όπου τα αποκαλεί «στυφά κεράσια»

  97. loukretia50 said

    Το βύσσινο ήταν το πιο αγαπημένο γλυκό όταν ήμουνα παιδί. Το βάζο έμπαινε πάντα ψηλά, γιατί ήταν ο κύριος στόχος. Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να το φτάσουμε, τρία πιτσιρίκια- ίδιο μπόι, « τα βγάζαμε» για να βρούμε ποιος θ΄ανέβει στην καρέκλα, γιατί αν κάτι πήγαινε στραβά, ένας θα έτρωγε τιμωρία – συμφωνία κυρίων!
    Μια φορά το βάζο γλίστρησε κι έσπασε, σκορπίζοντας απλόχερα το πολύτιμο περιεχόμενό του. Η τιμωρία ήταν συλλογική, παρά τις αντιρρήσεις μας ότι η καρέκλα χωρούσε μόνο έναν.
    Έκτοτε έμαθα ν΄αναλαμβάνω τις ευθύνες μου, εφόσον υπάρχουν ατράνταχτες αποδείξεις, ενώ οι άλλοι δύο έγιναν καλοί δικηγόροι.
    Το βύσσινο όμως εξακολουθεί να συνδέεται με πολύ γλυκές αναμνήσεις. Είναι η δική μου μαντλέν!

  98. Χαρούλα said

    ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ Αγίων Πάντων
    Των εν όλω τω κόσμω Μαρτύρων σου, ως πορφύραν και βύσσον τα αίματα, η Εκκλησία σου στολισαμένη, δι’ αυτών βοά σοι, Χριστέ ο Θεός. Tω λαώ σου τους οικτιρμούς σου κατάπεμψον, ειρήνην τη πολιτεία σου δώρησαι, και ταις ψυχαίς ημών το μέγα έλεος.

  99. Γιάννης Κουβάτσος said

    93:Άσχετο με την ανάρτηση σχόλιο.

  100. loukretia50 said

    Στον Πωρικολόγο αναφέρεται το κεράσι και αυτό το μυστήριο για μένα «Βατσίνου». Να υπάρχει κάποια σχέση?:
    «…Λεμονίου τοῦ μεγάλου δρογγαρίου, Κουκουναρίου τοῦ
    ἐπικέρνη, Μοσχοκαρυδίου τοῦ μεγάλου ἄρχοντος, Μουσπούλου, Σούρβου, Σύκου, Βατσίνου, Τζιντζίφου, καὶ Κερασίου, τῶν γραμματικῶν·».

  101. loukretia50 said

    100. (συνέχεια – γλίστρησε!)
    και παρακάτω : «Προύνου τε καὶ Βατσίνου…»
    Επειδή με κάποιο τρόπο τα ομαδοποιεί, αποκλείεται να είναι συγγενείς?

  102. gbaloglou said

    100 Σε συνδυασμό με όσα ανέφερα στο #60 … το «βατσίνο» ΙΣΩΣ να είναι το «βατόμουρο».

  103. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Αναλυτικότατη η διερεύνηση για το βύσσινο του κ. Νίκου Νικολάου – μου άρεσε και το ύφος.
    Ωστόσο, ο τελωνειακός κατάλογος δεν με πολυέπεισε. Μετά ήρθαν τα σχόλια του Gpointofview (#8+27) και με ενθάρρυναν να ψάξω περισσότερο.
    Και πράγματι βρήκα ότι ακριβώς ο ίδιος κατάλογος προϊόντων αναφέρεται στο σχόλιο (*11) για το έργο του Σουητώνιου «12 Καίσαρες» (έκδοση 1714). Αυτός ο κατάλογος εμπορευμάτων που υποβάλλονταν σε δασμούς, όπως τουλάχιστον εμφανίζεται,
    https://books.google.gr/books?id=-PJaAAAAcAAJ&pg=PA84&lpg=PA84&dq=%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%B3%CF%8C%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B1&source=bl&ots=z7mGvAxfTY&sig=ACfU3U00uQ5RXabcKbtWQUsQdHxvo8XD5A&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjR89SWqf_fAhVFahQKHVp4C1sQ6AEwAnoECAEQAQ#v=onepage&q=%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%B3%CF%8C%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B1&f=false
    αποτελεί μέρος της νομοθεσίας του Ιούλιου Καίσαρα! Το σχόλιο στηρίζεται σε κάποιο τεκμήριο από την Μαρκιανή Βιβλιοθήκη (φυσικά, δεν μπορώ να μπω σε τόσο βαθιά νερά…). Αν ό ν τ ω ς είναι έτσι, τότε η λ. bys(s)icus = βυσσικός υπήρχε εν χρήσει από τους Λατίνους. Άρα αρχίζει να κερδίζει έδαφος – αν όχι να τεκμηριώνεται πλήρως – η 1η εκδοχή, δηλ. αυτή που αναφέρουν τα ελληνικά λεξικά κλπ.

    Κάνω κάπου λάθος;; (ερασιτέχνης γαρ…)

  104. loukretia50 said

    102. Μάλλον αυτό είναι. Ξαδερφάκι μεν, αλλά στο δικαστήριο τους λείπει το βύσσινο!

  105. Χαρούλα said

    100, 101
    Βατσίνες (εκτός από τα εμβόλια) λέμε εμείς, και τους αγκαθωτούς θάμνους. Οπότε ίσως έχει δίκιο ο Gbaloglou στο 102.

    Παρ’όλα αυτά κάπου στο βάθος της μνήμης, μου θυμίζει τις βανίλιες/δαμάσκηνα.

  106. 103 Σου λέει όμως ότι (και) εκεί η λέξη σημαίνει την πορφύρα, όχι τον καρπό.

  107. sarant said

    100-102 Ναι, τα βάτσινα είναι τα βατόμουρα.

    103 Όπως λέει και ο Δύτης στο 106, η λέξη byssicus αναφέρεται στην πορφύρα

  108. loukretia50 said

    106. Μα και εκεί υπάρχει στο τέλος η πορφύρα – purpura στο Λατινικό. ΄Αρα γιατί το άλλο να μην είναι το βύσσινο?

  109. Αυτές οι τελευταίες πορφύρες, αν κρίνω από το τι αναφέρεται μαζί τους (προβιές, λεοντές, υφάσματα) είναι τα υφάσματα, όχι η βαφή. Έτσι καταλαβαίνω τουλάχιστον.

  110. loukretia50 said

    109. Λογικό να κάνουν εισαγωγή έτοιμων υφασμάτων, αλλά τα κοχύλια δεν έχουν αρκετό «οπό¨και θάπρεπε να φέρνουν απίστευτες ποσότητες. Συνέφερε αυτό όμως?

  111. spyridos said

    100 Οι οικογένεια των Ροδοειδών έχει κάμποσα γένη που μοιάζουν μεταξύ τους. Οι Προύνοι (Κερασιές-βυσινιές , βανίλιες κ.α.) , οι Βάτοι , ο Κράταιγος (κράταιγοι μάλλον γιατί υπάρχουν υποείδη) σε ακαλλιέργητη μορφή μοιάζουν πολύ μεταξύ τους. Ολα άγρια γίνονται θάμνοι. Εγώ δεν μπορώ να ξεχωρίσω τις αγριοκερασιές από τους κράταιγους (τσαπουρνιές). Επίσης τα λουλούδια τους είναι σχεδόν ίδια. Μόνο που ανθίζουν διαδοχικά και όχι ταυτόχρονα , κατά σειρά Προύνοι – Κράταιγοι – Βάτα. Φυσικό είναι να τα αναφέρει μαζί.

  112. loukretia50 said

    111. Βέβαια τώρα που τα συνοψίζω όλα, μου φαίνεται πιο πιθανό να εννοεί την πολύτιμη βαφή,

  113. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    82. Τζη,ωραία! Έλειψα και το είδα τώρα!
    Και έμμετρη η χαρά σου!Σε καταλαβαίνω όμως και ξαναχαίρομαι 🙂
    Το ξέρεις το κόλπο πώς να κάνεις απλά κι εύκολα το φυτώριό σου τώρα με τρόπο οικολογικό και τζάμπα στο μπαλκόνι μέχρι να τα βάλεις στον κήπο ή όπου θες;
    Σε «χαρτοσωληνάκια» από τα χαρτιά υγείας, ψαλιδίζεις ένα πόντο τέσσερα σημεία του ενός ανοίγματος και το κλείνεις όπως τ΄ αυτιά κασονιού/ Βάνεις μια κουταλιά χώμα σε καθένα, μπήγεις το σποράκι και το ποτίζεις προσέχοντας να μην υπερβάλεις.Περίπου μια κουταλιά νερό τη μέρα. Όταν φυτρώσει,βγάλει τα φυλλαράκια κι έλθει η ώρα, το φυτεύεις μαζί με το χάρτινο «γλαστράκι» του αφού έχεις ανοίξει πάλι τα τέσσερα αυτάκια του πάτου του. Πανεύκολη υπόθεση και «μεταφέρσιμα» μέσα σε ταψάκια, κασονάκια,λεκανίτσες κλπ άθικτα τα φυτουλάκια.

    102 >>ΙΣΩΣ να είναι το «βατόμουρο».
    Είπε κι ο Νικοκύρης πως ναι, και επισημαίνω πως μόνο βάτσινα τα λέγαμε κάτω. Οι βάτοι με τα βάτσινα.
    Η βατσίνα ήταν το σημάδι από τον εμβολιασμό για την ευλογιά στο μπράτσο.

  114. sarant said

    113 Βατσίνα – εμβόλιο με άλλη ετυμολογία βέβαια, από τη λατινική λέξη για την αγελάδα.

  115. Konstantinos said

    Με το βυσσοδομω καποια σχεση?

  116. BLOG_OTI_NANAI said

    Να πούμε ότι ο ψευδο Ζωναράς τον 12ο αιώνα προσδιορίζει το χρώμα ως «κόκκινο»:

  117. sarant said

    115 Βυσσός, ποιητικός τύπος του «βυθός»

  118. Χαρούλα said

    Και μια ωραία μεταφορά στον κινηματογράφο

  119. loukretia50 said

    Asterix the Gladiator.

  120. # 113

    Θα τα βάλω στ μίνι θερμοκήπιο που είχα φιάξει για τα σποράκια της ντομάτας μια που αυτά μου τελείωσαν και δεν θα ξανααγοράσω φακελλάκι. Ωραίο το κόλπο με το χαρτονάκι, θ’ αρχίσω να μαζεύω !

  121. gbaloglou said

    Με προβληματίζει το «οξυκέρασον» του Σκαρλάτου Βυζάντιου (#60), που δεν βρίσκω ΠΟΥΘΕΝΑ αλλού (σε αντίθεση πχ με το «οξύγαλα»): να υποθέσουμε ότι επρόκειτο για σχετικά καινούργιο φρούτο βορειοανατολικής προέλευσης, που αφού πρώτα κυκλοφόρησε εδώ, αναμενόμενα, με το πανσλαβικό του όνομα, εξελληνίσθηκε για λίγο; Μάλλον όχι, καθώς η wikipedia λέει ότι ήταν γνωστό στους Έλληνες από το 300 πΧ — Περσικής προέλευσης, και με όνομα που αναζητείται και που αντικαταστάθηκε αρκετούς αιώνες αργότερα από το «βύσσινο» (αν αληθεύουν τα γραφόμενα της wikipedia). [Στα Αγγλικά, επίσης «βύσσινο» = sour cherry!]

  122. gbaloglou said

    Να σημειώσω επίσης ότι η babylon δίνει вишневый για το κεράσι (cherry) και «Дикая вишня» για το βύσσινο (wild cherry) — όσοι Ρωσομαθείς προσέλθετε… [Τα εισαγωγικά με προβληματίζουν 🙂 🙂 ]

  123. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το βυσσινί τριαντάφυλλο- Πλάτων Ροδοκανάκης.
    εμπνευσμένο από την αυτοκτονία του Περικλή Γιαννόπουλου

  124. sarant said

    121 Yπάρχει πιθανότητα να μην το ξεχώριζαν από το κεράσι;

  125. Γιάννης Ιατρού said

    Και ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ στις Αναστασίες, Νατάσσες, Ανέστηδες κλπ., που γιορτάζουν σήμερα 🙂

  126. Σας ευχαριστώ όλους για τα ωραία σας λόγια. Διαβάζοντάς το το κατεβατό βλέπω ακόμα πιο καθαρά πως έχει ύφος συνειδητά Τσιφοριάζον (υπερπροσηνές, ας πούμε, Λεώνικε: 9 🙂 — αλλά χούγια είναι κι αυτά: και μου αρέσει πολύ ο Τσιφόρος.

    15 Έφη-Έφη: ο βύσσος ήταν πάντα το λινό. Το βύσσινον ήταν χιτώνας από λινό, που βαφόταν και πορφυρός, γι’ αυτό και το βύσσινος σήμαινε πορφυρός, και ο βυσσικός οπός το βαφικό υγρό. Δλδ βύσσος (λινό) > βύσσινον (χιτώνας από λινό) > βύσσινος, βυσσινόχρους, βυσσικός (μωβ, πορφυρός, χρώμα που έβαφαν το λινό)· βύσσινος + višnja = βύσσινο (το φρούτο). Αλλά στα ελληνικά ο βυσσός βαφόταν με πορφύρα, που βγαίνει από κοχύλι. Ο ιξός κολλάει 🙂 στην απότερη προέλευση όχι του βύσσος, αλλά του višnja· κάνανε κόλλα για να πιάσουν πουλιά από βύσσινα ή ιξούς. (Όπως εξηγεί και ο Κώστας στο 17.)

    54 Αυτό το να αλλάζουμε την ορθογραφία όποτε αλλάξουν οι αντιλήψεις μας για την ετυμολογία, δεν με βρίσκει σύμφωνο, γιατί η ορθογραφία εν τέλει μια σύμβαση είναι, και μετράει περισσότερο οι συμβάσεις να είναι σταθερές, παρά ακριβείς. Πάντως το βύσσινο δεν είναι απλώς σλαβογενές, είναι παρετυμολογία (το višnja απέχει από το visino)· και φρόνιμο το νομίζω να ορθογραφηθεί κατά την παρετυμολογία.

    58 Δλδ φίλτατε Γιώργο, για να ορθογράφησε φωνητικά ο Σομαβέρας το βύσσινο, παναπεί πως δεν είχε ιδεά για την παρετυμολογική σύνδεση με το αρχαίο βύσσινον. Κατά το 70 που παραθέτεις πάντως ο Σομαβέρας δεν ήταν και ξεφτέρι στην ιστορική ορθογραφία.

    72 Καλώς τον γέροντα Βάταλον: με τιμά η συνεισφορά σου! (Προς τιμήν σου κότσαρα και αυτό το «ελληνοψυχέστατο».) Το βυσσίζω δεν το παρέλειψε φυσικά το λεξικό του Τραπ: «βυσσίζω purpurrot sein: BoissAn III 63 (Th. Hyrt.)». Ομολογώ πάντως πως ο ορισμός του Τραπ «είμαι πορφυροκόκκινος» δεν μου λέει τίποτα παραπάνω από τους ορισμούς που είχε ήδη δώσει στο βύσσινος και το βυσσινόχρους. Δεν μου λέει τίποτα παραπάνω από το βυσσινόχρους και το βυσσινοβαφής, το οποίο το παραπέμπει μεν στο υσγινοβαφής, αλλά που δεν του δίνει αναφορά· μπορεί να ήταν σε κάποιο χειρόγραφο εναλλακτική απόδοση του υσγινοβαφής. Δεν με βλέπω λοιπόν να ανασκευάζω και πάρα πολλά· αλλά φαίνεται πως το βυσσίζον, το βυσσινί, ο Υρτακηνός το θεωρεί άλλο χρώμα από το πορφυρίζον, το χρώμα της πέτρας της πορφυρίδας, δλδ του πορφυρίτη. Και ο πορφυρίτης όντως μπορεί να έχει άλλο χρώμα από την πορφύρα (αν και τα σχετικά άρθρα στη Βικιπαίδεια με έχουν ζαλίσει)· γι’ αυτό και ο Τραπ στο λεξικό του αποδίδει το πορφυρίζω ως rot farben «βάφω κόκκινο», μιας και ο Χρυσόστομος λέει πως ο Χριστός (ο αδερφός σου ντε 🙂 επορφύρισεν αίματι τον σταυρόν.

    90 Κατά το https://en.wikipedia.org/wiki/Sea_silk, βλέπω πως ο βύσσος στους αρχαίους μάλλον στο λινό και όχι στο μετάξι της θάλασσας αναφέρεται· αλλά το μετάξι της θάλασσας οπός δεν είναι, όπως το λέει το βυζαντινό δασμολόγιο, έτσι;

    96 Το ότι ο κρητικός Λάνδος δεν ήξερε τον όρο βύσσινο, που τώρα είναι πάγκοινος, με κάνει να πιστεύω ακόμα περισσότερο πως είναι όψιμο δάνειο ο όρος. Ο Δαπόντες, που τον χρησιμοποιεί τον όρο, απέχει από το Λάνδο ένα αιώνα, απέχει όμως και γεωγραφικά.

    102 Όντως κατά τον Κριαρά, βάτσινον είναι το βατόμουρο, ως φρούτο του βάτου, βάτ(σ)ινον.

    103 Το δασμολόγιο είχε όντως λατινικά αντίστοιχα (τα αναφέρει και το άρθρο). Αλλά, όπως είπαν και οι 106 107, ο ισχυρισμός μου είναι ακριβώς ότι το βυσσικός στο Βυζάντιο *δεν* είχε σχέση με τα στυφοκέρασα, αλλά με την πορφύρα· οπότε δεν αποκρούει το ενδεχόμενο το βύσσινο να έγινε φρούτο από παρετυμολογία του višnja, και ανεξάρτητα από το βύσσος > βυσσικός, βύσσινος.

    121 Το οξυκέρασο του Σκαρλάτου, Γιώργο, γιατί να μην είναι απλώς νεολογισμός του, επειδή ακριβώς το θεωρούσε το βύσσινο χυδαίο; (Ίσως να μην του άρεσε η Ηροδότεια περγαμηνή του βύσσινου, γιατί είναι τόσο ραγδαία η σημασιολογική αλλαγή από την αρχαία έννοια, από λινό σε κεράσι.)

  127. loukretia50 said

    Aν τα θεωρούν διαφορετικές ποικιλίες του ίδιου είδους, θα ήταν πιθανό. Και οι γάλλοι cerise aigre ou griotte:

    Les griottes sont les fruits du griottier, de son nom botanique Prunus cerasus, aussi appelé cerisier acide ou cerisier aigre.
    http://www.berthomeau.com/2018/06/voici-venu-le-temps-des-cerises-celui-des-cerises-griottes-est-court-les-agriotes-ou-cerizes-aigres-sont-plus-propres-a-confire-que

  128. 103 Πάντως η νομοθεσία δεν είναι του Καίσαρα· αναφέρεται σε σχόλιο σε έκδοση του Σουητώνιου μεν, αλλά αποδίδεται στα Digesta Marciani: https://en.wikipedia.org/wiki/Aelius_Marcianus. Γύρω στα 220 μΧ δλδ.

  129. Μανούσος said

    Όποιος δεν διαβάζει την παραβολή του πλουσίου μη τυχόν και γίνει κομμουνιστής αναγκαστικά την ακούει την Ε΄ Κυριακή οπότε και το κατά Λουκά – Η παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου.
    Δεν πιστεύω να απαγόρευσε και τον εκκλησιασμό η Εκκλησία;

  130. gbaloglou said

    121-126 Αυτό εννοούσα και εγώ, «εξελληνίσθηκε για λίγο» = «νεολογισμός». [Και, όπως γράφει και ο άλλος Νίκος στο 124, είναι πολύ πιθανό να μην έκαναν σαφή διαχωρισμό ανάμεσα σε κεράσι και βύσσινο, όταν όμως τους προέκυψε μία νέα λέξη από τα βορειοανατολικά … την υποδέχτηκαν μετά βαΐων και κλάδων χάριν διαχωρισμού — είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν ανάλογα παραδείγματα, και στα Ελληνικά και σε άλλες γλώσσες! (Πχ αντί για «μοσχολέμονο» ή «λάιμ» … μπορεί κάποτε να λέμε «λάμι».)]

  131. ΧριστιανοΜπολσεβίκος said

    72 2 Νονέ δεν είναι καθόλου εντυπωσιακό πόσο άγευστος της σύγχρονης εκκλησιαστικής πρακτικής είσαι, αφού σίγουρα δεν εκκλησιάζεσαι. Σε βεβαιώ, εγώ που εκκλησιάζομαι συχνά, ότι οι απαγορευτικοί κανόνες για ανάγνωση της Αγίας Γραφής κατά μόνας, έχουν καταργηθεί στην πράξη, καθώς είναι συνεχής η παρότρυνση των ιερέων στους πιστούς να την μελετάνε στο σπίτι τους. Κι εγώ, που έχω αρχίσει την τρίτομη Ιστορία των Αρχαίων Αθηνών του προσφάτως εκλιπόντα και το προχωράω με ρυθμούς χελώνας, ζω ένα δράμα.

  132. ΧριστιανοΜπολσεβίκος said

    129 Καλό!

  133. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλησπέρα και πάλι από το Ιλλινόϊ,

    Ευχαριστώ θερμώς τον διαπρεπή κλασικιστή κ. Nick Nicholas (126) για τα επαινετικά του λόγια και χαίρομαι που εκτιμά ως λίαν χρήσιμο το σχόλιό μου (72). Τον ευχαριστώ και για το «ελληνοψυχέστατο» που κότσαρε στο άρθρο του προς τιμήν μου, αλλά και για την χιουμοριστική μνεία του όσον αφορά την αδελφική σχέση μου με τον ραββίνο Χριστό.

    Ας μού επιτρέψει, ωστόσο, ο αγαπητός κ. Nicholas να τον ερωτήσω: Ποιός είναι πιό έγκυρος; Ο Τουρκοαρμένιος διαπρεπής ετυμολόγος Νισανιάν ή το Ιστορικόν Λεξικόν της Ακαδημίας Αθηνών, το οποίον λέει σαφώς (τόμος 4ος, Αθήναι 1953) ότι το τουρκικό «vişne» προέρχεται από το ελληνικό «βύσσινο»;

    ΞΑΝΑΡΩΤΩ: Γιατί, κύριε Nicholas, ο έγκυρος Νισανιάν αποκρύπτει ότι η παλαιότερη τουρκική λέξις για το βύσσινο είναι με f (fişne) και ουχί με v (vişne); Μήπως για να μή ψυλλιαστούμε την σχέση του «vişne» με το ποντιακό «φύσνα» και με το καππαδοκικό «φύσσινο»;

    2) Αναρτώ και τα παράγωγα του βυσσίνου από το Λεξικό του Σκαρλάτου Βυζάντιου, γιατί είναι ιδιαιτέρως διαφωτιστικά, για το πώς από την «βύσσο» φτάσαμε στο «βύσσινο»

    ΥΓ-1: Αγαπητέ βαφτισιμιέ (131): Δεν αμφιβάλλω ότι στην πράξη έχει καταργηθεί εδώ και αιώνες η απαγόρευσις της κατά μόνας αναγνώσεως της Αγίας Γραφής από τους ορθοδόξους πιστούς. Όμως, ο παπα-Μεταλληνός μάς διαβεβαιώνει ότι ίσχυσε για πάνω από 6-7 αιώνες σε Δύση + Ανατολή.

    ΥΓ-2: Όσοι θέλετε να κατεβάσετε το Ετυμολογικό του Νισανιάν στα τούρκικα (searchable) πηγαίνετε ΕΔΩ. Αλλά το online Ετυμολογικό του Νισανιάν είναι πολύ ανώτερο από όλες τις απόψεις. Το έντυπο είναι προχειρογραμμένο.

    ΥΓ-3: Όσο για την τάχα «κομμουνιστική» παραβολή του Πλουσίου και του Πτωχού Λαζάρου (Μανούσος 129 + Χριστιανομπολσεβίκος 132) που καταγράφεται μόνο στον Λουκά (16, 19 έως 31), μάλλον έχετε να την διαβάσετε από τότε που ήσασταν μαθητουδια. Αλλιώς, θα ξέρατε πως δεν είναι καθόλου κομμουνιστική.

    Η αξία της έγκειται εις το εξής: Ο ίδιος ο Χριστός μας καθιστά σαφές σε αυτή την παραβολή ότι οι κολασμένοι βασανίζονται αγρίως στην Κόλαση, ενώ οι δίκαιοι καλοπερνούν στον Παράδεισο. Όλοι αυτοί οι σύγχρονοι θεολόγοι και δεσποτάδες που μάς λένε πως δεν υπάρχουν μαρτύρια στην Κόλαση, απλώς μάς περνάνε για κάφρους. Ο Χριστός μας είναι σαφέστατος στην εν λόγω παραβολή

  134. 3-1 ο Τσιτσιπάς, ωραίο ξενύχτι…

    Απ’ όλους τους τενίστες προτιμούσα τον πιο τρελλό τον Μακ Ενροε. Ηταν αυτός που συνεχάρη από μικροφώνου τον Τσιτσιπά στην νίκη επί του Φέντερερ και απευθυνόμενος στο πλήθος τους είπε πως παρακολούθησαν την Changing of the Guards…μάλλον θα είχε υπ’ όψιν του το εξαίσιο ποίημα-τραγούδι του Μπομπ
    (το άσμα μιλάει για 16 χρόνια σε τα μας θα πάρει 34 απ’ ότι φαίνεται…)

  135. BLOG_OTI_NANAI said

    Καταρχάς αναγκαζόμαστε να πούμε ότι κάποιοι δεν έχουν καταλάβει καν τις ορολογίες… Δεν υπάρχουν «Ιεροί Κανόνες» ενάντια στην ανάγνωση της Γραφής, αλλά απόφάσεις τοπικών συνόδων που πάρθηκαν υπό την αφόρητη πίεση της συνεργασίας Οθωμανών και Προτεσταντών με στόχο τον προσηλυτισμό όσο το δυνατόν περισσότερων ορθοδόξων από τους Προτεστάντες.

    Τα εγχειρήματα μετάφραση στη δημώδη έτυχαν εκμετάλλευσης από τα άλλα δόγματα και γι’ αυτό η Εκκλησία τα έβλεπε καχύποπτα. Το μέτρο που υιοθέτησε η Εκκλησία ήταν το κήρυγμα στη Δημώδη γλωσσική μορφή, πράγμα επαρκέστατο διότι δεν νοείται η Γραφή ως κάτι αυτόνομο της λατρείας. Άλλωστε, θα ήταν γελοίο να ισχυρίζεται κάποιος ότι η Σωτηρία είναι κάτι που αφορά μόνο αυτούς που ξέρουν…ανάγνωση!

    Άλλωστε η Εκκλησία δεν κατανοεί το Sola Scriptura του Προτεσταντισμού, αφού αν δεχτούμε ότι η ΕΚκλησία κόμιζε ένα μήνυμα Σωτηρίας, αυτό στον πρώτο αιώνα της ζωής της το παρείχε χωρίς να υπάρχει καν Καινή Διαθήκη, αφού τα 27 βιβλία της ολοκληρώθηκαν στο τέλος του 1ου αιώνα.

    Επίσης, η μεγαλύτερη απόδειξη της αδυναμίας της πλήρως ιδιωτικής ανάγνωσης είναι ο Προτεσταντισμός. Εάν η Γραφή μπορούσε να έχει μονοσήμαντο μήνυμα, τότε δεν θα υπήρχαν οι πολλές δεκάδες αυτόνομες προτεσταντικές ομάδες όπου η μία μπορεί να απέχει από την άλλη 180 μοίρες στην ερμηνεία, τη στιγμή που όλες διαβάζουν το ίδιο ακριβώς κείμενο. Δεν έχει καν νόημα το Sola Scriptura αφού κάθε ομάδα ακολουθεί μια ηγετική ερμηνεία, δεν ακολουθεί πραγματικά την Γραφή. Η Γραφή είναι μία, οι ηγέτες πολλοί και οι προτεσταντικές ερμηνείες αμέτρητες. Άρα οι ηγέτες φτιάχνουν την ερμηνεία και όχι η Γραφή.

    Η Εκκλησία τέλος πάντων διατηρεί την αυτοσυνειδησία μιας ιστορίας και ενός μηνύματος 2.000 χρόνων το οποίο πιστεύει ότι διαφυλάσσει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και αυτό φαίνεται στα αρχαία εκκλησιαστικά συγγράμματα.
    Εάν στην Τουρκοκρατία υπήρχε ένα ήρεμο περιβάλλον η Γραφή θα είχε μεταφραστεί άνετα αιώνες πριν. Άλλωστε η Εκκλησία επέτρεπε τις μεταφράσεις στις γλώσσες των διαφόρων χωρών. Ουδέποτε το ζήτημα ήταν απλά γλωσσικό. Το ζήτημα ήταν πάντα η αλλοίωση της αρχαίας διδασκαλίας. Πάντα, όπου εμφανίζεται ταραχή για μεταφράσεις κ.λπ., ο λόγος είναι πάντα αυτός.

    Και σήμερα βεβαίως, που κάθε Ορθόδοξος έχει επαρκές υπόβαθρο να διαβάσει μόνος του την μεταφρασμένη Γραφή, αυτή η γνώση που λαμβάνει δεν μπορεί να νοηθεί αποκομμένη από την Θεία Λειτουργία. Η Θεία Λειτουργία με την εικονογραφία κ.λπ. παρουσιάζει το πλήρες μήνυμα και εκεί κάθε άνθρωπος επιβεβαιώνει όσα διαβάζει μόνος του στο σπίτι του.

    Απόδειξη της μεγάλης σύγχυσης που έφεραν τα ήθη του Προτεσταντισμού, ήταν η έλξη που άσκησαν σε δικούς μας λόγιους οι οποίοι κάποια στιγμή έχασαν τον μπούσουλα (βλ. Ροΐδης ή Λασκαράτος) και νόμιζαν ότι η αποδοχή των Εικόνων, των Λειψάνων, του Σταυρού ως φυλαχτό κ.λπ. ήταν κάποιο αποτέλεσμα… «αμάθειας» που έπρεπε ο λαός να το ξεμάθει, αφού δεν είχαν ιδέα ότι διαθέτουμε τεκμήρια για την ύπαρξη των παραδόσεων αυτών ήδη από τον 2ο αιώνα μ.Χ. που ακόμα ζούσαν οι πιο πρόσφατες γενιές μαθητών των Αποστόλων.

    Πολλοί δεν έχουν κατανοήσει ότι η εξαιρετικά δημοφιλής μετάφραση του Τρεμπέλα, είναι ακριβώς στο πνεύμα της Εκκλησίας, αφού δεν προσφέρει μια κατά γράμμα απόδοση, αλλά μια θεολογική εξήγηση.
    Να πούμε βεβαίως ότι υπήρξαν πολλοί τίμιοι Προτεστάντες μισιονάριοι που σεβάστηκαν την πίστη του λαού, αλλά ήταν και πολλοί που με πρόσχημα την δημιουργία σχολείων κ.λπ., στόχευνα στην αύξηση του προτεσταντισμού.

    Αξίζει να πούμε ότι τα τελευταία χρόνια η Βιβλική Εταιρεία, τόσο στιγματισμένη από τα χρόναι της Τουρκοκρατίας εξέδωσε μια κατά γράμμα απόδοση της Καινής Διαθήκης, αλλά οι συνήθειες δεν φεύγουν εύκολα, και ως προς την Παλαιά Διαθήκη εξέδωσε μετάφραση του εβραϊκού κειμένου (εκτός των ελληνικών δευτεροκανονικών βεβαίως), που ξέρουμε ότι δεν είναι η «επίσημη» Γραφή που αποδέχτηκε η Παράδοση της Εκκλησίας. Βεβαίως είναι εξαιρετικά χρήσιμη η μετάφραση του εβραϊκού κειμένου στην νεοελληνική.

  136. BLOG_OTI_NANAI said

    135: Δυστυχώς παρασύρθηκα από τις ανακρίβειες που γράφτηκαν και παρά την προτροπή, έφυγα εκτός θέματος του άρθρου. Ελπίζω να γίνει ανεκτό μια που πέρασε η μέρα και σε λίγο πλησιάζει το επόμενο άρθρο.

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    https://left.gr/news/thriamvos-tsitsipa-nikise-ton-mpaoytista-agkoyt-perase-sta-imitelika

  138. ΓιώργοςΜ said

    121, 126 τέλος: Ξινοκέρασο βλέπω στο δίκτυο πως είναι εναλλακτική ονομασία του βύσσινου. Πρέπει να ήταν αρκετά διαδεδομένη ονομασία, όχι μόνο λόγια, σα να το θυμάμαι σε ταμπέλα λαϊκής ή από πλανόδιο μανάβη.

  139. ΓιώργοςΜ said

    117 από κει και η άβυσσος, σωστά;

  140. Triant said

    Καλημέρα.

    Δεν έχω τις απαραίτητες γνώσεις και δεν μπορώ επ’ ουδενί να κρίνω το άρθρο και τα σχόλια.
    Αλλά, το να έχει το βύσσινο τελείως συμπτωματικά χρώμα βυσσινί, με ξεπερνάει. Κάνω τιλτ.

  141. spiral architect 🇰🇵 said

    @141: Μια γυναίκα θα έβρισκε τουλάχιστον άλλο ένα χρώμα απόχρωσης για το βυσσινί. 😆

  142. Alexis said

    #131:
    Αγαπητέ βαφτισιμιέ σου ‘χω σπουδαία νέα
    το σχόλιο που έκανες μου ‘δωσε μια ιδέα

    Κοίταξε να ωφεληθείς απ’ τον καλό νουνό σου
    κι απ’ τις σοφές τις γνώσεις του, σ’ το λέω για το καλό σου!

    Το Πάσχα που μας έρχεται λαμπάδα μη ζητήσεις,
    δυο «σιγουράκια» ζήτα του για να τα ‘κονομήσεις! 😂

  143. spiral architect 🇰🇵 said

    «You cannot be serious» 😀

    Γουίμπλετον 1981, o μαμάκιας φωνακλάς Αμερικάνος.

  144. […] and just had it published in Greek on Nikos Sarantakos’ blog: https://sarantakos.wordpress.com/2019/01/21/nikolaouYes, this does mean I’m coming back. […]

  145. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    126 Και ο Δαπόντες, όπως λες, ήταν κοντά στον σλαβόφωνο χώρο.

    139 Ναι, ακριβώς!

  146. ΧριστιανοΜπολσεβίκος said

    142 Πολύ καλό!
    Έχει καταπληκτικούς ποιητές στη σελίδα!

  147. # 143

    Θάχεις δει ροκ σταρ να σπάει την κιθάρα του αλλά αν δεν έχεις δει τζογαδόρο να στραγγαλίζει την μπίλια της ρουλέττας δεν έχεις δει τίποτε !

  148. 133 Ευχαριστώ ω γέρον Βάταλε για το νεώτερο, και χαίρομαι που ο Σκαρλάτος την ανέπτυξε τη σχέση βύσσου με πορφύρα.

    Όσο για την επιτακτική σου ερώτηση, αν εγκυρότερος είναι ο αλλοδαπός Νισανιάν ή το ημεδαπό Ιστορικό Λεξικό, πρόσεξε πως και το ημεδαπό δίνει τσιτάτο από άλλον, πολύ παλιότερο αλλοδαπό: τον https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Meyer, πρωτοπόρο της νεοελληνικής ετυμολογίας, αλλά και κυρίως της αλβανικής. Το τσιτάτο μάλιστα είναι από το ετυμολογικό του της αλβανικής. Είμαι στου διαόλου το κάτεργο το τραίνο από Λόντρα σε Οξφόρδη αυτή τη στιγμή, και η σύνδεση από το κινητό μου δεν μου επιτρέπει να το ψάξω· αλλά το ετυμολογικό του Μάγιερ της Αλβανικής είναι στο https://archive.org/details/etymologischesw00meyegoog , και ας κοιτάξει κανείς τι λέει στη σελ. 473.

    Είναι όντως παλιότερο το fişne από το vişne; Τα ελληνόψυχα λεξικά της ποντιακής που είδαμε εδώ το λένε διαλεκτική παραλλαγή του vişne. Και εφόσον είναι δάνειο το vişne, είτε από το βουλγάρικο višnja είναι είτε από το ελληνικό βύσσινον, το v δικαιολογείται να είναι παλιότερο. Με v είναι και η αναφορά του Νισανιάν από τον Εβλιγιά Τσελεμπή (αν δεν έχει διορθωθεί βέβαια.)

  149. ΣΠ said

    παύση, αεροπλάνο, βύσσινο

  150. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    @148

    Συγχαρητήρια γιὰ τὴν προσπάθεια , ἀνοίγει ἀρκετόν χῶρο γιὰ ἀνάλυση καὶ ἒρευνα.
    Παρεμπιπτόντως, τὸ βιβλίο ἒχει μόνον 250 τόσες σελίδες , ἀπό ποῦ πάνε γιὰ τήν ὑπ.ἄριθμ. 473 ;

    Μοὺ θύμισε μίαν ἐκπληκτική θεραπεία ποὺ πρότεινε ὁ Χάρρυ Κλύνν κάποτε ( ἀπό ραδιοφωνικοῦ ἀέρος ) ποῦ ἒλεγε μάλιστα ὅτι ἐφήρμοζε ὁ ἲδιος σὲ περιπτώσεις κακοδιαθεσίας καὶ μετά ἒνοιωθε περδίκι : ἒτρωγε γιὰ τέσσερεις μέρες, τρεῖς κουταλιές βύσσινο, δυὸ ὥρες πρὶν ξυπνήσει !

  151. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλημέρα σας από Ιλλινόϊ,

    ευχαριστώ (ξανά) από καρδιάς τον εξέχοντα κλασικιστή κ. Nick Nicholas για το λίαν διαφωτιστικό σχόλιο 148. Αναρτώ το λήμμα του «βύσσινου» από το Αλβανικό Ετυμολογικό του Gustav Meyer (Στρασβούργο 1891), σύμφωνα με τις υποδείξεις του. Περιττό να πώ ότι είναι αδύνατον να το αξιολογήσω, με τις περιορισμένες γνώσεις μου. Θα του ήμουν ευγνώμων, αν κάποια στιγμή το κάνει ο ίδιος…

  152. sarant said

    150 Μπορεί η παραπομπή να μην αφορά σελίδες αλλά λήμμα. Συμβαίνει συχνά αυτό σε λεξικά και γλωσσάρια.

  153. gbaloglou said

    140 Κατανοητή η έκπληξη, όμως … ανάμεσα στο βύσσινο και στο κεράσι … ποιο είναι πιο κοντά στο βυσσινί (χρωματικά);

  154. Σελίδα αφορά η παραπομπή του ΝικΝικ. Απλώς, το ογκώδες Λεξικό του Meyer υπάρχει στο Internet Archive σε δυο κομμάτια. Η σελ. 473 βρίσκεται εδώ: https://archive.org/details/etymologischesw01meyegoog/page/n395

  155. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    #126 (+106, 107) κ. Νικολάου,
    Ευχαριστώ, κατ’ αρχήν, για την απάντηση. Ωστόσο:
    – Δεν βλέπω κάπου το άρθρο σας να αναφέρει ότι το δασμολόγιο «είχε όντως λατινικά αντίστοιχα». Ούτε καν η λ. byssicus αναφέρεται.

    – Δεν ισχυρίστηκα ότι «οπός βυσσικός» = βυσσινάδα! Κτγμ δεν αποδεικνύεται, αλλά μάλλον δεν είναι (τουλάχιστον όπως τη θεωρούμε σήμερα…).
    Έγραψα ότι η χρήση της λ. από τους Λατίνους – έστω και γύρω στα 220 μΧ – σημαίνει ότι «αρχίζει να κερδίζει έδαφος – αν όχι να τεκμηριώνεται πλήρως – η 1η εκδοχή, δηλ. αυτή που αναφέρουν τα ελληνικά λεξικά». Η σκέψη μου ήταν η εξής απλή: αφού ο κατάλογος αυτός υπήρχε αυτούσιος και είχε δημιουργηθεί ήδη στα Λατινικά, ήταν – θεωρώ – γνωστός στους γλωσσολόγους που δίνουν την προέλευση του βύσσινου από το αρχ. βύσσινος, και μάλιστα με βεβαιότητα (χωρίς τις γνωστές επιφυλάξεις ίσως, πιθανόν κ.τ.ό.). Συνεπώς το νομικό κείμενο του άρθρου, από το δύσκολα προσβάσιμο χειρόγραφο του ιγ’ ή ιδ’ αι., – ευπρόσδεκτο προφανώς – δεν άλλαξε τα μέχρι τώρα γνωστά.
    Η κύρια επιχειρηματολογία του άρθρου αναπτύσσεται, βέβαια, κατόπιν.

    – Σαφώς και μπορεί να έχουν λάθος και το ΙΛΝΕ (για να μνημονεύσομε και τον κ. Ιάκωβο στο #133) και ο Μπαμπινιώτης κ.ά. Δεν αποκλείεται – έχει διαπιστωθεί και σε άλλες περιπτώσεις…
    Δεν είναι, όμως, προς εξέταση (αν δεν έχει ήδη γίνει) το αν τα βύσσινος > byssicus-byssinus, σχετίζονται και πώς με τα νοτιο/ανατολικο/δυτικοσλαβικά vişna, vişnya κ.ο.κ., αλλά και με τα γερμανικά wihsila, wíhsel κ.ο.κ., αφού κι αυτές οι γλώσσες θεωρείται ότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια των ΙΕ γλωσσών;

  156. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    150 >>τρεῖς κουταλιές βύσσινο, δυὸ ὥρες πρὶν ξυπνήσει
    Αυτό πρέπει να είναι κάποια «υγεινή συνήθεια» που λένε, των παλιών.
    Έρχονταν για διακοπές στο χωριό, ένα ζευγάρι ηλικιωμένων στους συγγενείς τους. Ήταν πραγματικοί αρχοντάνθρωποι, καταδεχτικοί με καλή οικονομική κατάσταση χωρίς παιδιά και τους περιμέναμε όλα τα πιτσιρίκια γιατί μας έφερναν διάφορα καλούδια και μικροπράματα. Μας προσκαλούσαν στο δωμάτιο που μένανε, πιάνανε κουβέντες μαζί μας και μας τα κερνούσαν. Εκεί λοιπόν βλέπαμε δίπλα στο κρεβάτι τους το βάζο με το γλυκό σταφύλι που ξέραμε ότι έφτιαχνε και φύλαγε γι΄αυτούς η θεια Μαρία η κουνιάδα τους.
    «Τρώνε δυο κουταλιές στο κρεβάτι πριν σηκωθούνε, τόχουνε συνήθεια», «στην Αθήνα έχουνε το βύσσινο, εδώ, μόνο σταφύλι»*, το ακούγαμε πολλά χρόνια και μας φαινόταν κάτι το ιδιαίτερο που κάνουν οι πλούσιοι Αθηναίοι.

    *Στα μέρη μας τότε δεν είχαμε χαμηλά βυσσινιές. Στα ορεινά υπήρχαν λιγοστές (όπως και κερασιές) ίσα για να γνωρίζουμε τα δέντρα αυτά και τον καρπό τους,που λέει ο λόγος.

  157. Κ. Καραποτόσογλου said

    Το άρθρο του φίλου Νίκου Νικολάου περιλαμβάνει τα ορθά συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η σύγχρονη έρευνα (Vasmer 1.208) για το βύσσινο, βίσινο (Prunus cerasus), ενώ τα ίδια ακριβώς στοιχεία δίνονται από τον Κ. Οικονόμου, Δοκίμιον περί της πλησιεστάτης συγγενείας της Σλαβονο-Ρωσσικής γλώσσης προς την Ελληνικήν, τ. 2, Εν Πετρουπόλει 1828, σ. 45, τ. 3, Προσθήκαι και φροντίδες, και επιδιορθώσεις, σ. 385, ιδιαίτερα στο πρώτο απόσπασμα.

    «1) Вишня (prunus cerasus) Σ. βύσσινα, βυσσινία, ιτ. visciola, Γρ. Weichsel, κτλ. Και Τουρ. Wischne.

    2) Вишня, Σλαβονικόν είναι τούνομα βούλονταί τινες ουκ απιθάνως εκ του Вишу (κρέμαμαι)…ως κρεμάμενα δηλονότι. Αλλά γε και το βύσσινον (εκ του βύσσος·λίνον λεπτόν, λευκόν) παρά τοις νεωτέροις εξελήφθη και αντί του κόκκινον, ή πορφυρούν· όθεν συνηθέστερον νομίζεται παρωνομάσθαι ως εκ του χρώματοςκαι ο καρπός».

    Κ. Καραποτόσογλου

  158. Ευχαριστώ τον Άγγελο 154, γιατί τώρα γυρίζω από Οξφόρδη σε Μαγχεστρία στου διαόλου το κάτεργο το τραίνο (40κο, έχεις από το Μάκριτζ χαιρετισμούς, και σου οφείλει κι αυτός συνεργασία), και δεν το έβρισκα.

    Τι λέει λοιπόν ο Γουστάβος στο λήμμα višjε [τωρινή αλβανική ορθογραφία vishjë];

    «Βύσσινο. Απαντά και στα δαλματικά ρωμανικά, στα σλοβένικα σέρβικα βουλγαρικά ως višnja, ώς βýσινə στα ελληνικά [την μεσ/νική προφορά του ύψιλον θα εννοεί], και στα νεοελληνικά ως βύσσινα, με το δέντρο βυσσινιά. Η λέξη είναι γνωστή σε όλες τις σλαβικές γλώσσες, στα Λιθουανικά και τα Λεττονικά, τα Ουγγρικά, τα Ρουμάνικα, τα Τούρκικα, τα Φριουλάνικα [https://el.wikipedia.org/wiki/Φρίουλι-Βενέτσια_Τζούλια: ιταλοσλοβένικα σύνορα, βόρεια από τη Βενετία] (uisine). Έχουν σχέση με αυτό και το ιταλικό visciola (εξ ού το αλβανικό vishulë), το παλαιοβενετσιάνικο rerla (verla;) και σύγχρονο βενετσιάνικο vescra, και το παλαιογερμανικό wîhsila.»

    Μέχρι στιγμής δλδ ο Γουστάβος έχει δώσει ρεσιτάλ όλων των νέων γλωσσών που εμφανίζεται η λέξη. Αυτό που δεν έχει κάνει είναι τον συσχετισμό με την ξόβεργα και το γκι, το λατινικό viscum και το αρχαιοελληνικό ἰξός, που φως φανάρι δείχνουν (αν τα δεχτούμε) πως η ρίζα είναι παλαιότατη.

    Και ο Γουστάβος, ίσως γι’ αυτό, ίσως επειδή τον κατάφερε η Ηροδότεια περγαμηνή, δηλώνει την ετυμολογία που δηλώνουν έκτοτε τα ελληνικά λεξικά: «Πηγή της λέξης θεωρώ το αρχαιοελληνικό βύσσινος «πορφυρό, μωβ», που το θηλυκό του είναι βυσσινειά: από το χρώμα, το φρούτο. Το βύσσος στα όψιμα ελληνικά εννοεί και «μετάξι»· η Αποκάλυψη ιηʹ 12 αποδίδεται στην κερκυραίικη μετάφραση [της Καινής Διαθήκης στα αλβανικά υποθέτω] ως vishnjë. Στην κυριολεξία το βύσσινος εννοούσε κοκκινοβαμμένο μεταξωτό ύφασμα.»

    Ε, δε με πείθει. Το παχύ š δεν το εξηγεί. Την απρόσμενη εμβέλεια της λέξης μέχρι παλαιογερμανούς και λεττονούς, αλλά και δαλμάτες και φριουλάνους, για φρούτο κοινότοπο δεν το εξηγεί. Και τη φαινομενική απουσία της λέξης μ’ αυτήν την έννοια στα ελληνικά μέχρι και το Δαπόντε, ενώ λέει την ασπάστηκε την έννοια όοολη η ανατολική Ευρώπη και η μισή η κεντρική, αυτήν σίγουρα δεν την εξηγεί.

  159. sarant said

    157 Ευχαριστούμε πολύ!

  160. 157 Το έργο του Κ. Οικονόμου δεν το ήξερα· μας λέτε κ. Καραποτόσογλου περισσότερα για τον λόγιο αυτό; Το βρίσκω πάντως ευχάριστη έκπληξη πως ήδη το 1828, βρέθηκε έλληνας να πει πως, για να λένε τη λέξη πανσλαβικώς και γερμανικώς, από κείνα τα μέρη θα ’ναι.

  161. 155 Ήμουν ασαφής: το γερμανικό άρθρο που δίδει το δασμολόγιο αναφέρει τα λατινικά προηγούμενα· εγώ δεν το ανέφερα, γιατί με ενδιέφερε περισσότερο το ενδεχόμενο το βυσσικός/byssicus να κατέρριπτε τη βουλγάρικη ετυμολογία του βύσσινου ως φρούτου (που θα την κατέρριπτε, αν ήταν όντως βυσσινάδα). Έχετε δίκιο, το βυζαντινό βυσσικός δεν προσθέτει και πολλά στο επιχειρήμα που ήδη μπορεί να βασιστεί στο παλαιότερο λατινικό byssicus.

  162. sarant said

    160 Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων, με μια πολύ καλή παράφραση του Φιλάργυρου του Μολιέρου και με ένα γλωσσολογικό έργο στο οποίο προσπαθεί να αποδείξει στενή συγγένεια μεταξύ ελληνικής και ρωσικής, άσχετο αν για το βύσσινο έχει δίκιο.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CE%BF_%CE%B5%CE%BE_%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CF%89%CE%BD

  163. Κ. Καραποτόσογλου said

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CE%BF_%CE%B5%CE%BE_%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CF%89%CE%BD

    Ο Οικονόμου παρέχει τά ίδια στοιχεία που δίνει ο μεγάλος:καλύπτει τα ρομανικά:ιταλ.visciola, τα γερμαν.: Weichsel, και τα τουρ. Wischne [sch=ş].Προσδιορίζει επακριβώς την ταυτότητα: Вишня (prunus cerasus).

    Ο Ιωάννης Καλλέρης υπήρξε σημαντικότατος μελετητής συντάκτης, αρχισυντάκτης του Ιστορικού Λεξικού και καθηγητής Πανεπιστημίου. Η εργασία του: «Αι πρώται ύλαι της υφαντουργίας εις την Πτολεμαϊκήν», Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου 6 (1951) 78 – 230, καλύπτει το θέμα με σπάνια γνώση της αρχαίας-μεταγενέστερης ελληνικής, καθώς και των νεοελληνικών ιδιωμάτων·για τη λ. βύσσος βλ. σ. 204-208.

  164. 155 «Δεν είναι, όμως, προς εξέταση (αν δεν έχει ήδη γίνει) το αν τα βύσσινος > byssicus-byssinus, σχετίζονται και πώς με τα νοτιο/ανατολικο/δυτικοσλαβικά vişna, vişnya κ.ο.κ., αλλά και με τα γερμανικά wihsila, wíhsel κ.ο.κ., αφού κι αυτές οι γλώσσες θεωρείται ότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια των ΙΕ γλωσσών;»

    Νομίζω πως όχι. Το byssicus, βύσσινος < βύσσος στα αρχαία, με αναφορά στο λινό και δευτερευόντως στην πορφύρα, είναι φοινικικό, αυτό είναι αποδεκτό, και απαντά με την έννοια «λινό» ως būš στην εβραϊκή Αγία Γραφή — αν και το https://books.google.co.uk/books?id=OtOhypZz_pEC&pg=PA150&lpg=PA150&dq=būš+hebrew+linen&source=bl&ots=k2Psqq7wmu&sig=ACfU3U3NcXHJaL5tEOhHR2uaChlaxM4VTw&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiS7t-mmYLgAhUQ3uAKHaiWDlUQ6AEwAHoECAAQAQ#v=onepage&q=būš%20hebrew%20linen&f=false λέει πως εμφανίζεται σχετικά αργά, στα Παραλειπόμενα και τους Βασιλείς, και είναι λέει μάλλον δάνειο από τα Αραμαϊκά ή τα Ακκαδικά.

    Οι λέξεις vişna και wihsila μόνο κατά σύμπτωση δηλαδή μοιάζουν με τα αρχαία βύσσος, βύσσινος, βυσσικός. Μια ωραία σύμπτωση (τιλτ: 140) που μας έδωσε μια ωραία παρετυμολογία.

  165. Σχετικά με τα ετυμολογικά δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη με τα λογικά όμως μπορώ γιατί υποθέτω πως τα βύσσινα και οι πορφύρες δεν έχουν αλλάξει δραματικά τα τελευταία χρόνια και επίσης αμφιβάλλω αν κάποιος απ’ όσους γράφουνε έχει χρησιμοποιήσει ποτέ του πορφύρες για ψάρεμα (άλλοι τις τρώνε) ώστε να έχει μια αμυδρή ιδέα πόσο πιθανό θα μπορούσε να είναι ο βυσσικός οπός, ζουμί από πορφύρες. Λοιπόν, οι πορφύρες έξω από την θάλασσα ψοφάνε σε περίπου 6 ώρες (ανάλογα με ζέστη, υγρασία κ.λ.π), βρωμάνε απίστευτα και η αποσύνθεσή τους είναι ταχύτατη. Πιθανόν ο οπός να προέκυπτε από βράσιμο ή με απλή εναπόθεση στο νερό σε μεγάλες ποσότητες ώστε να μπορεί μετά να χρωματίσει υλικά. Εννοείται σπασμένες γιατί αυτό που βάφει είναι η επαφή με το σώμα του ζώου όχι το όστρακο. Δεν έχω δει ποτέ να σχηματίζεται σταγόνα από το υλικό της βαφής για να το συλλέξει κάποιος, το σώμα του ζώου είναι άσπρο και στο χρώμα της ελιάς, το μωβ εμφανίζεται στις ψόφιες σε αποσύνθεση μόνο στο άσπρο τμήμα τους και δεν βάφει-τουλάχιστον τα χέρια. Το ίδιο πιθανό (και πολύ πιο εύκολο από πλευράς συντήρησης) θα ήταν ο βυσσικός οπός να έχει προέλθει από βύσσινα, κι αυτά βάφουν τα χέρια βυσσινί αλλά το χρώμα διατηρείται λιγότερη ώρα από της πορφύρας στα χέρια, στα υφάσματα όμως δεν βγαίνει εύκολα αλλά συνήθως χρησιμοποιείται σαν ρόφημα κι όχι για βαφή.

  166. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    @152 Σωστό

    @154 Merci

    @156 Ἐντυπωσιακό ! Δὲν μποροῦσα νὰ φανταστῶ πὼς ἐκεῖνο τὸ καλαμπουράκι τοῦ ἀνεπανάληπτου Κλύνν εἲχε καὶ ἐρίσματα ἀλήθειας .

  167. Κώστας said

    158: «Απαντά και στα δαλματικά ρωμανικά, στα σλοβένικα σέρβικα βουλγαρικά ως višnja, ώς βýσινə στα ελληνικά […] και στα νεοελληνικά ως βύσσινα, με το δέντρο βυσσινιά.»

    Επιτρέψτε μου, κύριε Νικολάου, για καθαρά τυπικούς λόγους την αποκατάσταση μιας παραδρομής: στο παραπάνω απόσπασμα ο Μάγερ δεν παραθέτει σε ποιες γλώσσες απαντά η αλβανική λέξη, αλλά από πού προέρχεται («aus» λέει, δηλ. «εκ»). Καταλήγει, λοιπόν, στα ελληνικά, όπως άλλωστε αναφέρατε κι εσείς στη συνέχεια («Πηγή της λέξης θεωρώ […]»).

  168. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Οι τρεις τόμοι του έργου του Κ. Οικονόμου ’’Δοκίμιον περί της πλησιεστάτης συγγενείας της Σλαβονο-Ρωσσικής γλώσσης προς την Ελληνικήν’’, κατεβαίνουν από τα:

    https://books.google.gr/books?id=NCxGAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=el#v=onepage&q&f=false

    https://books.google.gr/books?id=YixGAAAAcAAJ&pg=PA45&dq=βυσσινο+prunus+cerasus&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwj82pnO-P_fAhUBFiwKHc-WCggQ6AEILjAB#v=onepage&q=βυσσινο%20prunus%20cerasus&f=false

    https://books.google.gr/books?id=iyxGAAAAcAAJ&pg=PA196&lpg=PA196&dq=Dokimion+peri+t%C4%93s+pl%C4%93siestat%C4%93s+syngeneias+t%C4%93s+slabono-rh%C5%8Dssik%C4%93s&source=bl&ots=OPFi9KSun-&sig=ACfU3U3YtYyFh7njYzQKU8fhN3v-A9Hkmg&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjW7bWYp4LgAhVElSwKHbPLCxQQ6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Dokimion%20peri%20t%C4%93s%20pl%C4%93siestat%C4%93s%20syngeneias%20t%C4%93s%20slabono-rh%C5%8Dssik%C4%93s&f=false

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: