Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το χρονοντούλαπο του Ερντογάν

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2022


Τις προάλλες, στην ομιλία του για την επέτειο της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, γράφτηκε ότι ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είπε:

«όπως οι πρόγονοι μας έθαψαν το Βυζάντιο, ας ελπίσουμε ότι σήμερα, χτίζοντας το όραμα μας για το 2053, θα καταφέρουμε κι εμείς να βάλουμε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας τους σύγχρονους Βυζαντινούς που στήνουν δολοπλοκίες εναντίον μας».

Παρόμοιες διατυπώσεις βρίσκει κανείς και σε άλλους ιστότοπους. Τέτοιες απειλές έχει εκτοξεύσει πολλές τον τελευταίο καιρό η τουρκική ηγεσία, αλλά αρκετοί πρόσεξαν και τη συγκεκριμένη διατύπωση της απειλής και την έκφραση «το χρονοντούλαπο της ιστορίας», η οποία είναι πολύ ζωντανή στη γλώσσα μας και πολλοί την έχουν συνδέσει με τον Ανδρέα Παπανδρέου, αρκετοί μάλιστα θεωρούν ότι προκειται για επινόηση του Παπανδρέου.

Οπότε, εμείς εδώ, που ως γνωστόν λεξιλογούμε, θα αφιερώσουμε το σημερινό άρθρο ακριβώς σε αυτή την έκφραση και στην ιστορία της, χωρίς να παραλείψουμε και τα του Ερντογάν.

Καταρχάς, τι είπε ακριβώς ο Ερντογάν; Αναζήτησα (όπως και άλλοι) το τουρκικό πρωτότυπο, που μπορείτε κι εσείς να το βρείτε εδώ.

Η επίμαχη παράγραφος είναι:

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İstanbul’u fethederek Müslümanların 7 asırlık hayalini gerçeğe dönüştüren Fatih Sultan Mehmet’in aynı zamanda Bizans’ı ve entrikalarını da tarihe gömdüğünü vurgulayarak, “İnşallah bugün de 2023 hedeflerimizi hayata geçirerek 2053 vizyonumuzu adım adım inşa ederek, çağımızın Bizans’larını ve oralarda kurgulanan entrikaları, tarihin tozlu raflarına kaldırmaya hazır mıyız? Gazanız mübarek olsun” sözlerini sarf etti.

Επειδή το Google Translate δίνει μια μετάφραση που έχει φανερά ψεγάδια, παρακάλεσα τον φίλο μας τον Δύτη των νιπτήρων, δεινό οθωμανολόγο, να το μεταφράσει. Και ιδού η μετάφραση:

Ο πρόεδρος Ερντογάν, επισημαίνοντας ότι ο πορθητής Μεχμέτ, κατακτώντας την Κων/πολη και έτσι πραγματοποιώντας ένα μουσουλμανικό όνειρο εφτά αιώνων, ταυτόχρονα έθαψε στην ιστορία το Βυζάντιο και τις μηχανορραφίες του, πρόσθεσε «Αν θέλει ο Θεός, δίνοντας σήμερα το 2023 ζωή στους στόχους μας και προχωρώντας βήμα βήμα στο όραμά μας για το 2053, είμαστε έτοιμοι να βάλουμε στα σκονισμένα ράφια της ιστορίας τα Βυζάντια της εποχής μας και τις μηχανορραφίες που εξυφαίνονται σ’ αυτά; Ευλογημένος να είναι ο αγώνας σας!»

Η έκφραση που μας ενδιαφέρει είναι tarihin tozlu rafları, κατά λέξη «της ιστορίας τα σκονισμένα ράφια» (raf το ράφι, raflar τα ράφια). Γκουγκλίζοντας βρισκουμε ότι η έκφραση είναι υπαρκτή, και έχει και την παραλλαγή tarihin tozlu sayfaları, οι σκονισμένες σελίδες της ιστορίας. Στα google books βλέπω ότι η παλιότερη ανεύρεση της έκφρ. tarihin tozlu rafları είναι από το 1977 αλλά βέβαια αυτό δεν είναι ασφαλής ένδειξη για τη χρονολόγηση.

Από τα «σκονισμένα ράφια» της ιστορίας στο «χρονοντούλαπο της ιστορίας» δεν είναι μακριά η απόσταση. Αλλά δεν έχουμε (ακόμα) διερευνήσει την ιστορία του ελληνικού χρονοντούλαπου.

Διότι βέβαια, πολλά έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου, αλλά δεν είναι δική του επινόηση η έκφραση. Τη χρησιμοποίησε αρκετές φορές ο ίδιος, όπως είπαμε, σε σημείο που πολλοί νεότεροι να νομίζουν ότι είναι αυτός ο εμπνευστής της, την έκανε περαιτέρω γνωστή, όμως η έκφραση προϋπήρχε.

Ποια έκφραση; Το «χρονοντούλαπο της ιστορίας», θα πείτε. Ωστόσο, όπως θα δούμε, πολλές φορές βρίσκει κανείς σκέτο τον όρο «το χρονοντούλαπο», άρα μας ενδιαφέρει επίσης ο όρος «χρονοντούλαπο», που είναι και παλαιότερος. Θα κάνουμε λοιπόν μιαν ενδιαφέρουσα ιστορική αναδρομή και για τα δύο.

Πρώτα λεξικογραφική. Τα νεότερα λεξικά βεβαιως έχουν τον όρο. Το παλαιότερο από τα νεότερα μεγάλα λεξικά μας, το ΛΚΝ, αναφέρει: χρονοντούλαπο το [xronodúlapo] Ο41 : (οικ.) για να δηλώσουμε ότι κτ. το έχουν παραμερίσει, αχρηστεύσει, ξεχάσει: H υπόθεση μπήκε στο ~. Έβγαλαν ένα νόμο της δικτατορίας από το ~, τον ξανάφεραν σε χρήση.

Από τα παλαιότερα λεξικά, ο Δημητράκος (1938 και μετά) και η Πρωία (1933) δεν έχουν λήμμα «χρονοντούλαπο». Δεν έχω πρόχειρο το (μεταπολεμικό) λεξικό του Σταματάκου.

Ως προς την έκφραση «χρονοντούλαπο της ιστορίας», τη βρίσκουμε κατά κόρον σε κείμενα της δεκαετίας του 1980, είτε σε συνάρτηση με τον Ανδρέα Παπανδρέου είτε όχι. Αξιοπρόσεκτη είναι μια επιφυλλίδα του Β. Κρεμμυδά στο Βήμα (1.12.1986) με τον τίτλο «Η ιστορία και το χρονοντούλαπο», που ξεκινάει ως εξής: Οι δυο έννοιες, ιστορία και χρονοντούλαπο, χρησιμοποιούνται συνήθως με σχέση ιδιοκτητική μεταξύ τους: η ιστορία κατέχει ένα χρονοντούλαπο και μέσα βάζει τους «κακούς». Σε μια άλλη εκδοχή το χρονοντούλαπο αυτό, ιδιοκτησία της ιστορίας, μπορεί να έχει και άλλους χρήστες: ένας λαός, μια τάξη, μια πολιτική παράταξη, μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για τον ίδιο σκοπό, να κλείσουν μέσα τους «κακούς».

Συνεχιζοντας το ταξίδι προς τα πίσω, έχω καταγράψει στα τεφτέρια μου ένα κείμενο του 1978, όπου γράφεται: «Αν ο κ. Ζίγδης καταθέσει τίτλο για νέο δικό του κομμα και ακουμπήσει την ταμπέλα της ΕΔΗΚ στα ιστορικά χρονοντούλαπα».

Αλλά η παλαιότερη αναφορά που έχω βρει σε «χρονοντούλαπα της ιστορίας» είναι πολύ παλιότερη, από μια εποχή που ο Ανδρέας Παπανδρέου σπούδαζε (ή υπηρετούσε στον στρατό) στην Αμερική. Πρόκειται για άρθρο του Σταμ Σταμ, του γνωστού δημοσιογράφου Σταμάτη Σταματίου, με θέμα τον Κλήδονα, στα Αθηναϊκά Νέα, στις 23 Ιουνίου 1942:

…ο Κλήδονας δεν εκλειδόθη (σικ) εις τα χρονοντούλαπα της ιστορίας, αλλά επέζησε…

Αυτή είναι, είπα, η παλιότερη αναφορά σε χρονοντούλαπ(α) της ιστορίας, αλλά ο όρος χρονοντούλαπο έχει αρκετά παλιότερες ανευρέσεις.

Σταχυολογώ από τα ευρήματα μιας έρευνας που είχα κάνει παλιότερα, σε συνεργασία με τον Μάριο Παπαδάκη, όπως εμπλουτίστηκε από τις ανευρέσεις άλλων φίλων.

Στις 8 Δεκεμβρίου 1929, ο γενικός διοικητής Θράκης κ. Κακουλίδης γράφει στο Ελεύθερο Βήμα:

Μετά 100 έτη κρατικού βίου ο ελληνικός λαός αντελήφθη ότι υπάρχει και χρονοντούλαπον εις έκαστον γραφείον υπουργείου διά τους εξής λόγους: 1. διότι ο αριθμός πρωτοκόλλου καθ’ εκάστην εις έκαστον υπουργείον ανέρχεται εις 700-1000…..

Το απόσπασμα είναι σημαντικό διότι μας προσανατολίζει. Πάμε όμως πιο πίσω, 1η Ιανουαρίου 1923, πάλι στο Ελεύθερο Βήμα:

Παρεμβαίνει η απαισία ακρίβεια και σωριάζει στα χρονοντούλαπα των εκδοτών τόσα και τόσα ανέκδοτα έργα του Βουτυρά…

Και πιο πίσω, στο Έθνος, 12 Σεπτ. 1916, σε ανταπόκριση από Αγιοπετρούπολη: το νομοσχέδιο εμπήκε εις τα χρονοντούλαπα του αρχείου

Και πιο πίσω, Εμπρός 28.5.1900: εις τα χρονοντούλαπα του υπουργείου στρατιωτικών

Και ένα χρόνο νωρίτερα, Εμπρός 10.6.1899: επιτραπήτω μοι να είπω ότι τας γνώμας των ταύτας έκλεισεν εις το χρονοντούλαπο, 

Και η παλαιότερη ανεύρεση στο ψαχτήρι της Εθνικής Βιβλιοθήκης, σε μισοφαγωμένο τίτλο στο Σκριπ, 6.12.1898: ο σταφιδικός Παναμάς … εις το χρονοντούλαπο. [Στην καθομιλουμένη της εποχής, Παναμάς = σκάνδαλο]

Μπορούμε να πάμε και πιο πίσω; Μπορούμε.

Η φίλη μας η Μαρία μού θύμισε τη Συναγωγή νέων λέξεων, του Κουμανούδη. Πράγματι, ο Κουμανούδης έχει αποδελτιώσει τον τύπο «χρονοδούλαπα», ευπρεπισμένο να λείψει το ανθελληνικό «ντ», και δίνει τον εξής ορισμό: τα εν δικαστικοίς και διοικητικοίς γραφείοις, προς ένθεσιν εγγράφων αφινομένων εκεί έως ή ίνα παρέλθη ο χρόνος ού διαρκούντος είναι έγκυρα. Και δίνει τις παραπομπές: Εφημερίς 1.9.1891, Ακρόπολις 17.4.1892 και 7.9.1896 εν επιφυλλίδι.

Αλλά, όπως μου θύμισε ο φίλος μας ο Σπιριντιόνε, στο μυθιστόρημα του Γεράσιμου Βώκου «Ο κύριος πρόεδρος», τυπωμένο το 1893, στο οποίο είχα αφιερώσει άρθρο παλιότερα, είχα συναντήσει τον τυπο «χονδροδούλαπο» για τον οποίο είχα αναρωτηθεί, τότε, αν πρόκειται για μάγκικο λογοπαίγνιο ή για απλό τυπογραφικό λάθος.

Μάλλον το δεύτερο, είχε πει τότε ο παλιός μας φίλος Σπαθόλουρο, που είχε εισφέρει στη συζήτηση ένα δικό του εύρημα, απο την εφημ. Έκρηξις και απο το 1876.

Εκεί βλέπουμε ότι χρονοδούλαπον είναι το «των αχρήστων εγγράφων συρτάριον» στο οποίο η εισαγγελική αρχή καταχωνιάζει κάποιες καταγγελίες.

Παλιότερη ανεύρεση από αυτήν του Σπαθόλουρου δεν έχω βρει. Πιστεύω όμως ότι με βάση τα παραπάνω στοιχεία μπορούμε να ανασυστήσουμε με αρκετήν ακρίβεια την ιστορία της λέξης.

Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, στην αργκό της δημόσιας διοίκησης εμφανίζεται ο όρος «χρονοντούλαπο» (ή, ευπρεπισμένα, χρονοδούλαπο(ν), για να δηλώσει το φανταστικό εκείνο συρτάρι ή ντουλάπι (ή ερμάριο ή φοριαμό) στο οποίο κάθε δημόσια υπηρεσία καταχωνιάζει κάποια έγγραφα μεχρι που να παλιώσουν ώστε να μη χρειαστεί πλέον να ενεργησει γι’ αυτά.

Δεν είναι ανάγκη να φανταστούμε κάποιο πραγματικό, υλικό συρτάρι, από ξύλο και μέταλλο. Μπορεί να ήταν ένα νοητό συρτάρι -ο τμηματάρχης θα έπιανε την ενοχλητική αναφορά ή καταγγελία και θα την έδινε στον έμπιστό του υπάλληλο: «Πάρε παιδί μου Παπαδόπουλε το έγγραφο αυτό και βάλε το στο χρονοντούλαπο».

Μια φορά στις τόσες, ίσως σε αλλαγή κυβέρνησης, ίσως σε επιθεώρηση από τα κεντρικά, θα σήμαινε συναγερμός: «Πού είναι η έγγραφος καταγγελία την οποία είχε υποβάλει ο βουλευτής Περλεπές το 1889; Δεν τη βρίσκω πουθενά. — Πες στον Παπαδόπουλο να κοιτάξει στο χρονοντούλαπο!»

Επειδή επρόκειτο για την αργκό της δημόσιας διοίκησης, των υπουργείων και των δικαστηρίων (και όχι των κουτσαβάκηδων ή των ναυτικών, ας πούμε), γι’ αυτό και καταγράφει τον όρο ο Κουμανούδης, ο οποίος γενικά περιορίζεται σε λόγιες λέξεις -αλλά, με μιαν έννοια, λόγια λέξη είναι το χρονοντούλαπο.

Οι κυβερνήσεις έρχονται και παρέρχονται αλλά η γραφειοκρατία μένει και αναπαράγεται. Το χρονοντούλαπο πέρασε δεκαετίες με πολέμους, τοπικούς και παγκόσμιους, παλιγγενεσίες και εθνικές καταστροφές, άλλαξε αιώνα, ξέφυγε από την αργκό της δημόσιας διοίκησης και γενικεύτηκε. Δεν διαδόθηκε τόσο ώστε να το λεξικογραφήσει ο Δημητράκος ή η Πρωία -έτσι κι αλλιώς ο Δημητράκος ιδίως είναι πολύ φειδωλός με τη λημματογράφηση νεότερων όρων, ενώ καταγράφει μετά χαράς όλα τα σαρίδια που περιμάζεψε ο Ησύχιος.

Κάποια στιγμή, κάποιος επινοεί την έκφραση «το χρονοντούλαπο της ιστορίας», που την ενστερνίζεται το 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέουν δίνοντας μια νέαν ώθηση τόσο στον αρχικό όρο όσο και στην έκφραση -κι έτσι εδέησαν να λημματογραφήσουν το χρονοντούλαπο τα νεότερα λεξικά μας.

Όσο για τα σκονισμένα ράφια της ιστορίας, του γείτονα Ταγίπ, θα έλεγα ότι μάλλον πρόκειται για σύμπτωση και ανεξάρτητο σχηματισμό -έχουν δα κι οι γείτονες τη δική τους γραφειοκρατική παράδοση, που ανάγεται σε αιώνες οθωμανών (και βυζαντινών, εδώ που τα λέμε) γραφειοκρατών. Θα έχουν μαζέψει πολλή σκόνη και τα δικά τους ράφια.

 

69 Σχόλια προς “Το χρονοντούλαπο του Ερντογάν”

  1. Καλημέρα

  2. Μπορουσες να επιμεληθείς λιγάκι τη βιαστική μου μετάφραση 😄

  3. Έλση Σαράτση said

    Εκτός θέματος αλλά εντός θέματος – για δελτίο τύπου του Υπουργείου Πολιτισμού πρόκειται – σε επόμενο σερβίρισμα μεζεδακιών: «Η εικόνα του κορυφαίου μνημείου μας», είπε η Λίνα Μενδώνη, «αντικατοπτρίζει και εκπέμπει την εικόνα της χώρας. Ο φωτισμός τώρα αναδεικνύει το σύνολο του Ιερού Βράχου, τα Τείχη, τον όγκο, τη γεωμετρία κάθε μνημείου, από κάθε πιθανό σημείο θέασης. Τα μάρμαρα, πιο λευκά από ποτέ, αντανακλούν το φυσικό υλικό, εξάρουν κάθε πτυχή, κάθε σχήμα, τονίζουν το ανάγλυφο της διακόσμησης κάθε μνημείου.»

  4. Spiridione said

    Και στη Βουλή το 1885: «Αλλά η ιστορία του Σώματος αυτού (της Χωροφυλακής) που ευρίσκεται; ευρίσκεται εκεί που δεν φαίνεται, ευρίσκεται κατά το δημώδες εκείνον, εις τα χρονοντούλαπα του Υπουργείου των Στρατιωτικών».
    https://books.google.gr/books?id=bvBBAAAAYAAJ&pg=PA472&dq=%22%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiVm43inoz4AhWxQ_EDHVUmBaEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%22&f=false

  5. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Άσχετο μεν με την ανάρτηση, αλλά μια που μας τα έπρηξαν (κι έχουν και δύο ημέρες αργία) στην Αγγλία με το «χρυσό Ιωβηλαίο» της βασιλείας της Ελισάβετ, από πότε το Ιωβηλαίο από 50 χρόνια έγινε 70; Ήρεμα ρωτάω, που λένε… 🙂

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Είχε ψεγάδια;

    3 Αναρωτιέμαι αν το σχόλιο αυτό είναι από την κ. Σαράτση

    4 Α μπράβο

    5 Ειναι πλατινένιο αυτό, διαβάζω.

  7. Spiridione said

    Παράλειψη και ο σκουπιδοτενεκές της ιστορίας του Τρότσκυ και του Ρίγκαν
    https://en.wikipedia.org/wiki/Ash_heap_of_history
    Κάτι παρόμοιο είχε πει και ο Καντάφι, αλλά δεν ξέρω πώς το είπε στα αραβικά
    https://www.reuters.com/article/ozatp-libya-gaddafi-speech-20110323-idAFJOE72M03020110323

  8. 6α Ε, λίγο υπεραντιπροσώπευση των τροπικών μετοχών, για παράδειγμα…

  9. ndmushroom said

    Ετοιμαζόμουνα να σε επιπλήξω γιατί δεν ανέφερες την ανεύρεση του χρονοντούλαπου στον Αστερίξ (Ο Αστερίξ και οι Γότθοι, εκεί που αλληλοσφάζονται οι Γότθοι ηγεμόνες. Εκεί ήταν, αν θυμάμαι καλά, η πρώτη φορά που ο μικρός ndmushroom συνάντησε τη λέξη, καθότι δεν είχα ιδιαίτερη επαφή με τις ομιλίες του Παπανδρέου σε εκείνη την ηλικία). Αλλά μετά θυμήθηκα ότι ηλεκτρονικά κυκλοφορεί μόνο η έκδοση Ψαρόπουλου και όχι η έκδοση Μαμούθ, όπου βρίσκεται η αναφορά (πράγμα που δείχνει πόσο δημοφιλής ήταν εκείνη την εποχή η έκφραση). Επιφυλάσσομαι για το καλοκαίρι, αν την ξεθάψω από το πατρικό μου θα τη σκανάρω και θα στη στείλω.

  10. Χαρούλα said

    Το χρονοντούλαπο ως το 1975-77 περίπου, στο σπίτι μας το χρησιμοποιούσαν οι μεγάλοι στην φράση: από ποιό χρονοντούλαπο τ… ξέθαψες αυτό το ….… Αλλά μόνον για ρούχα/παπούτσια.
    Μετά ήρθε ο Αντρέας και με την ιστορία, άλλαξε επίπεδο η φράση!🙂

  11. Χαρούλα said

  12. Λεύκιππος said

    Επί της ουσίας. Τελικά τι ατέλειωτη αγάπη εκφράζει καθημερινά για μας ο Ερντογαν και οι περί αυτόν….
    Να μην βασκαθει….

  13. Πουλ-πουλ said

    Παλαιότερα, όταν μια εργασία ήταν επείγουσα μεν, αλλά ακανθώδης, λέγαμε ειρωνικά ότι την καταχωρούσαμε στο «κατεπείγον αρχείο».

  14. sarant said

    7-11 Μπράβο!

    8 Ναι, το πρόσεξα, αλλά δεν ήταν και προς θάνατο.

  15. skom said

    Το χρονοντούλαπο έλκει λοιπόν την καταγωγή από την γραφειοκρατική αργκό. Ενδιαφέρον.
    Ας καταθέσω μία έκφραση παρμένη από τα χείλη μάνατζερ με την ίδια έννοια πιστεύω. Θέλω να πω αν κατάλαβα καλά.
    «Το θέμα θα τεθεί σε διαδικασία διοικητικής ωρίμανσης.»
    Τρελός ευφημισμός;

  16. nessim said

    5. το μάρκετιν των βασιλιάδων είναι ολόκληρη επιστήμη!

  17. Κιγκέρι said

    5: Ιωβιλαία να δουν τα μάτια σου!

    Για τους Βρετανούς μονάρχες υπάρχουν οι εορτασμοί:

    Αργυρό ιωβηλαίο, κάθε 25 έτη.
    Ρουμπινένιο ιωβηλαίο, κάθε 40 έτη.
    Χρυσό ιωβηλαίο, κάθε 50 έτη.
    Αδαμάντινο ιωβηλαίο, κάθε 60 έτη.
    Ζαφειρένιο ιωβηλαίο, κάθε 65 έτη.
    Πλατινένιο ιωβηλαίο, κάθε 70 έτη.

  18. Κιγκέρι said

    17: Ιιιι! Ιωβηλαία βέβαια, θαμπώθηκα φαίνεται από τα τόσα τζοβαΐρια και το έγραψα με ιώτα!

  19. 8: Εμ… Εγώ με τρεις αναγνώσεις έβγαλα πλήρες νόημα.

    Γιατί αποκλείεις νοικοκύρη την λόγια ύπαρξη της λέξης και την επίσημη διοικητική της χρήση; Εγώ όχι, δεν το βλέπω υποχρεωτικά ως αργκό μόνο.

    Το δε σχόλιο της Χαρούλας πιο πάνω ίσως συνηγορεί σε αυτό. Δηλ., από τη διοικητική χρήση να πέρασε στη μεταφορική για ρούχα ως μεταφορά, ίσως και μόνο μέσα στην οικογένειά της. Μπορεί, βέβαια,να είναι πέρασε από τη διοικητική αργκό στα ρούχα.

  20. sarant said

    19 Επίσημη διοικητική χρήση; Δηλαδή να υπάρχει στον κανονισμό του υπουργείου παράγραφος που να λέει: Χρονοδούλαπον: Έχει διαστάσεις 0,9×0,6….
    E, δεν το βρίσκω πιθανό.
    (Πολύ περισσότερο επειδή στο χρονοντούλαπο, όπως είδαμε τους ορισμούς, έμπαιναν έγγραφα για να ξεχαστούν, δηλ. κατά τρόπο αντιυπηρεσιακό)

  21. Πάνος με πεζά said

    @ 17 : !!!

  22. ΘΝΣ said

    «Χρονοντουλαπο» σημαινει στα σημερινα Ελληνικα και «δικαστηριο».

  23. ΣΠ said

    10
    Εμείς λέγαμε: «από ποια χρονομηχανή βγήκε αυτό;»

  24. ΓΤ said

    ⚽️

  25. ΣΠ said

    24
    Είδα ότι φέτος μπήκε για πρώτη φορά στο μηνολόγιο.

  26. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Σκονισμένο ή όχι, ποια είναι τελικά η ελληνική λέξη για το ράφι?

  27. Μυλοπέτρος said

    Από πολύ νωρίς με ενοχλούσε η ακυριολεξια στης «Αγίας Πετρούπολης». Δεν είναι η πόλη Αγία, αλλά η πόλη του Αγίου. Του Πέτρου εν προκειμένου. Δεν εύρισκα όμως με τι θα μπορούσε να αλλάξει. Η «Αγιοπετρούπολη» όμως που διάβασα πριν από λίγο δίνει μια πολύ πειστική απάντηση στην απορία μου

  28. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Εμένα πάλι οι λεονταρισμοί του Ερντογάν μου θύμισαν τον Χρουτσώφ που ήθελε να θάψει τη Δύση 🙄

    Σκονισμένο ή όχι, ποια είναι τελικά η ελληνική λέξη για το ράφι?

    Ερμάριο.

  29. Αραγε το σχόλιο είναι της κ. Σαράτση ή βγήκε από το χρονοντούλαπο του ιστολογίου ο περιώνυμος ;
    Πάντως αφού δεν ανέφερε παλαιότερη γραφή του χρονοντούλαπου, ούτε αναφέρει κάφρους αναγνώστες μάλλον δν είναι του καπετάνιου

  30. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!

    28 τέλος: Τόσα χρόνια, για ερμάριο είχα το ντουλάπι. Κι απ’ ότι βλέπω, και τα μαγαζά στο ιντερνέτ (σικ και ξανασίκ, ρε) έτσι νομίζουν.

  31. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    Από εννοιολογικής απόψεως πάντως, φαίνεται πως μπορούμε να διακρίνουμε τριπλή παραλλαγή στη χρήση του χρονοντούλαπου:
    -Αρχειοθέτησης (π.χ.γραφειοκρατικής μεν, περαιωθείσας δε, εργασίας):«Ο επιθεωρητής χαμογέλασε και πήρε σημείωση για την έκθεσή του που σε κάποιο χρονοντούλαπο του υπουργείου θα βρίσκεται ακόμα.» (Παύλος Νιρβάνας, “Φως και χαρά πρώτα-πρώτα…”, Νέα Εστία-τ.94, Αθήναι-15 Νοεμβρίου 1930, σ.1198 ).
    -Ζωντανής Μνήμης:«Όλη τη νύχτα δεν έκλεισα μάτι. Ο νους μου ταξίδεψε πίσω στο χρόνο. Φαίνεται, μνήσκουν παντοτινά στο χρονοντούλαπο της μνήμης οι πρώτες θύμησες από το χώμα που μεταφυτεύεται ο άνθρωπος.Τίποτα δε σβει, τίποτα δεν παλιώνει. Μήτε μια λέξη, μια ματιά, ένας τόνος.»(Θεανώ Παπάζογλου-Μάργαρη. “Ήρθανε Γρεκοί”, Νέα Εστία-τ.797, Αθήναι,15 Σεπτεμβρίου 1960, σ.1222).
    -Σκοπούμενης Λήθης:«Αναπολούσαν τις όμορφες μέρες που γλεντούσαν τη ζωή τους κι αν είχαν κάποια στεναχώρια την διπλομαντάλωναν στο χρονοντούλαπο της λησμονιάς.»(Νίκος Αθανασιάδης, “Eqvus”,Νέα Εστία- τ.1407,Αθήναι,15-Φεβρουαρίου 1986, σ.218).
    …Με επικράτηση, βεβαίως, της τρίτης παραλλαγής.

  32. 28 Όχι. Ερμάριο είναι το ντουλάπ(ι).

    9 Μόνο Ψαρόπουλος στο νέτι; Μπααα. Μόνο Μαμούθ ήξερα. Κι ιδού οι Γότθοι (σε ποια σελίδα δεν ξέρω, δεν πρόκανα)

  33. ΓΤ said

    @26, 28, 30

    Στο ερμήνευμα του «ραφιού» στον Σταματάκο διαβάζουμε, μεταξύ άλλων, «διαχώρισμα ερμαρίου».

  34. ΣΠ said

    9, 32
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/08/24/asterix-14/

  35. Mitsi Vrasi said

    26
    υφαλοκρηπίδα (ανθρωπάκι με τις μπάντες)

  36. Mitsi Vrasi said

    Γκουγκλίζοντας: εταζέρα. Η εταζέρα είναι μόνο ένα ράφι ή και δυο-τρία, αλλά ράφια δεν είναι;

  37. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Από τις φιλότιμες προσπάθειές σας προκύπτει πως δεν υπάρχει ελληνικής αρχής λέξη για το ράφι, συμπέρασμα στο οποίο καταλήγω και εγώ.
    Νικοκύρη σβήσε το #26 για θα πλακώσει ο Ταγίπ και θα λέει πως όλα απ’ αυτούς τα πήραμε.

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    https://www.a-pella.gr/2019/09/blog-post_48.html
    Ο Μητσοτάκης στο χρονοντούλαπο της ιστορίας
    Ρεύμα – έρευνα ΕΒΕΘ: 1 στους 4 δεν μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς
    https://eretikos.gr/o-provokatoras/o-mitsotakis-sto-chronontoylapo-tis-istorias/504841/

  39. ΓιώργοςΜ said

    37 Τι τεμπελιές είναι αυτές; Αντί να βρείτε (ή να επενεφεύρετε) τη σωστή ετυμολογία της λέξης, αμέσως ηττοπαθή σχόλια;
    Μια πρόχειρη πχ θα μπορούσε να είναι από το ράπτω, αφού στα ραφεία άφηναν τις βελόνες ψηλά για να μην τις χάσουν· ράφιον το σχετικό τμήμα του ραφείου. Με 5-6 αμάρτυρους τύπους και καθαρίσαμε. Όλα εγώ πχια;

  40. ΓιώργοςΜ said

    * το 39 υποψηφιότητα για τα βραβεία Νατσούλ 2022 😛

  41. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    39# Τα μπερδεύεις λίγο. Ραφτης είναι αυτός που κατασκευάζει σχεδίες (raft) ενώνοντας κομμάτια ξύλου. Νταξ τα ρετάλια μπορεί και να τα κάνανε ράφια στο λιμεναρχείο, πού να ξέρω κι εγώ?

  42. Πάντως, θα είχε πει
    Ζαμαν-ντουλάπ
    αν ήταν κατά λέξη
    Χρονοντούλαπο

  43. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    25 Πράγματι

    29 Έτσι σκέφτηκα κι εγώ

    37 Και το ράφι ελληνική λέξη είναι 🙂

  44. Spiridione said

    Υπάρχει και άλλο άρθρο όπου είχαμε συζητήσει το χρονοντούλαπο, (μόνο που δεν φαίνονται τα ευρήματα του Μπλογκ), σχ 40, 41, 58, 59, 61, 65, 75, 80, 86, 88 κτλ.
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/11/13/eleto/#comment-466552
    Είχε βρει ο Μπλογκ ένα άρθρο του Σπ. Λιναρδάτου στο ΑΝΤΙ που έλεγε για χρονοντούλαπο της ιστορίας.
    Ο Αντρέας πρώτη φορά χρησιμοποιεί τη φράση σε μία ομιλία του στις 5-9-1975: «…Και η πειθάρχηση προυποθέτει ταύτιση σε αγώνες – και απαιτεί επομένως και αυτή χρόνο. Γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο πως αντιμετωπίσαμε εσωτερικά προβλήματα στον πρώτο μας χρόνο. Έχουν ήδη ξεπεραστεί σε μεγάλο βαθμό και με την πραγματοποίηση των περιφερειακών συνελεύσεων και της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης θα μπουν στα χρονοντούλαπα της ιστορίας».
    Ο Αντρέας έλεγε τη φράση στον πληθυντικό, χρονοντούλαπα της ιστορίας, (και σε ομιλία του ακόμα το 1985).

  45. Corto said

    29, 43:
    Χαίρετε! Αμφότεροι σκεφτήκατε σοφά!
    Το σχόλιο 3 είναι όντως της κυρίας Σαράτση, είναι αυθεντικό. Και μάλιστα είναι πολύ εύστοχο και ως προς το περιεχόμενό του, αφού το υπουργείο πολιτισμού οφείλει να είναι προσεκτικό στην χρήση της γλώσσας μας ως υψηλό πολιτιστικό αγαθό.

  46. Spiridione said

    44. Εδώ το άρθρο του Σπ. Λιναρδάτου στο Αντί της 14-12-1974:
    «Ο Λαός, με τη μεγάλη πλειοψηφία του υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας, έθεσε τέρμα στην πολιτειακή εκκρεμότητα και έστειλε τον αναχρονιστικό θεσμό της Βασιλείας στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας».
    http://pandemos.panteion.gr/index.php?lang=el&op=record&type=&page=0&pid=iid:16292&q=isMemberOfCollection-cid:486

  47. ¨Αραγε το Bizans’ı (Βυζάντιο) στο τουρκικό κείμενο έχει σχέση με το Μπιζάνι;

  48. […] Τις προάλλες, στην ομιλία του για την επέτειο της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, γράφτηκε ότι ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είπε: “όπως οι πρόγονοι μας έθαψαν το Βυζάντιο, ας ελπίσουμε ότι σήμερα, χτίζοντας το όραμα μας για το 2053, θα καταφέρουμε κι εμείς να βάλουμε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας τους σύγχρονους Βυζαντινούς που στήνουν δολοπλοκίες… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/06/02/xronontoulapo/ […]

  49. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    47# Όχι, το Βυζάντιο στην αιτιατική πτώση είναι.

  50. sarant said

    44-46 Α μπράβο!

    45 Πολύ χαίρομαι!

  51. ΓΤ said

    @47 Άρης Γαβριηλίδης

    για Μπιζάνι

    Αντλούμε από Κώστας Ευ. Οικονόμου, «Τα οικωνύμια του Νομού Ιωαννίνων», γλωσσολογική εξέταση, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2002, σελ. 211.

    ’»Ονομασία κοινότητας στην περιοχή Μαλακασίου, γνωστής και άπό τά ιστορικά γεγονότα τής απελευθέρωσης των Ίωαννίνων κατά τό 1912-13. Πβ. καί οικισμό Νέο Μπιζάνι πού δημιουργήθηκε άπό τούς κατοίκους τού παλιού οικισμού κοντά στην εθνική όδό Ίωαννίνων-’Αθηνών. Έκτος άπό τό Ήπειρωτ. τοπν. (κατά τόν Georgacas1 συναντιέται μέ τούς τύπους: τον Μπιζάνη / του Μπεζάνον καί Μπεζάνι / Μπιζάνι1 2), παρόμοια τοπν, συναντιούνται μέ τούς τύπους Μπεζάνοι, οί (Εΰβοια έπίσημα: Παραδείσων), Μπεζάνι (Λακωνία, επίσημα: Γλυκόβρυση), Μπεζάνι /Πεζιάνι (Τσακονιά) καί Μπιζάνι (Τένεδος)3. Σ’ αύτά ας προστεθούν καί τά τοπν. Μπισάνη (περιοχή Αύλώνα), Μπισάνι (περιοχή Μπερατίου)4 καί Bizati στο Πόρτο Χέλι».5

    1. Georgacas, Place and other Names, ZfB4, 27-29.
    2. Σχεδόν οί ίδιοι τύποι άναφέρονται καί άπό τόν Vasmer (σ. 42). Οί τύποι αυτοί, άνύπαρκτοι τουλάχιστο σήμερα, όφείλονται σέ «άποκαταστάσεις» λογίων των παλαιοτέρων έποχών, όπως π.χ. ό Άραβαντινός, οί όποιοι σέ δυσερμήνευτα τοπν. δημιουργούσαν σχετικά προσωπ. γιά νά ερμηνεύσουν μέ αύτόν τόν τρόπο τά τοπωνύμια.
    3. Georgacas, δ.π. Άπό τήν Τένεδο σημειώνεται καί προσηγ. μπιζάνι, τό «βίγλα» (σ. 28, σημ. 187), τό όποίο κατά τόν Georgacas προήλθε άπό τό τοπωνύμιο.
    4. Άραβαντινοΰ, Χρονογραφία 2, 379 καί 389.
    5 .Ο. Markl, Ortsnamen Griechenlands in «fraenkischer» Zeit, Graz-Koeln 1966, 23.

  52. Α. Σέρτης said

    «Τη 27η απελθόντος Μαρτίου, ετέλεσεν εν Φαλήρω τα εγκαίνια της επανόδου της εις την Ελλάδα εορτή λησμονηθείσα εις το χρονοδούλαπον των αιώνων, η εορτή των ιπποδρομικών αγώνων»
    (ΑΤΤΙΚΟΝ ΜΟΥΣΕΙΟΝ, τχ. 3, Απρίλιος 1883)

  53. leonicos said

    42 zaman dolapı

  54. sarant said

    52 Καλή βολή.

  55. leonicos said

    51 ΓΤ
    εξαιρετικό σχόλιο

  56. 53# dolabı Λεώνικε.

  57. leonicos said

    45 Κορτό

    το υπουργείο πολιτισμού οφείλει να είναι προσεκτικό στην χρήση της γλώσσας μας ως υψηλό πολιτιστικό αγαθό

    εφόσον την κατέχει!!!!

  58. Costas Papathanasiou said

    51: Σημειωτέον επιπλέον ότ το όνομα Μπιζάνι ακούγεται ως παραπλήσιο του Αλβανικoύ χωριού Bezhan, το οποίο μπορεί να αναχθεί στο ποικιλόμορφο κυριώνυμο Bijan, Bizhhan, Bejan ή Bezhan (Γεωργιανά: ბეჟან, Ρωσικά:Бежан ), βαφτιστικό με σημασία “ήρωας ή πρίγκιπας ή και τραγουδιστής”(βλ. https://www.names.org/n/bezhan/about ) διά της οποίας —εν είδει Παρθίου Βέλους—μπορεί να οπισθοδρομήσει και μέχρι τα βάθη της Ανατολής, προς αλλοτινά περσικά ρομάντζα και περιπέτειες [ βλ. https://en.wikipedia.org/wiki/Bijan_and_Manijehκαι https://en.wikipedia.org/wiki/Bizhan_(Shahnameh) ].
    Οπότε, στο συγκεκριμένο ερώτημα για το αν και το όνομα αυτό, όπως και ο Μεγαρέας Βύζας, θα μπορούσε να έχει πρόγονο την ινδοευρωπαϊκή ρίζα *bʰuǵ- (γκεσέμι, τράγος ή κριάρι) , μία σαφώς αόριστη απάντηση ίσως είναι ότι εντός μυθολογικής αχλύος κινούμενοι, πολλά τινά μπορούνε να συμβούν, πολλά ωραία έπη μας να φτερουγίσουν και να σμίξουν.

  59. 51,58, Θερμά ευχαριστώ!

  60. leonicos said

    Εγώ δεν είμαι καλός στις πρώτες ανευρέσεις των λέξεων
    Αλλά τη λέξη ‘φωριαμός’ (με Ω) είναι ο,τιδήποτε μέσα στο οποίο μπορείς να κρύψεις κάτι (<φωρ + αμίς), αν και στον στρατό την έγραφαν με 'ο', και την παρήγαγαν από το φέρω. Σήμερα έχει τη γνωστή σημασία του όρθιου ντουλαπιού, συχνά μεταλλικού
    Η λέξη δεν ήταν σε χρήση στο σπίτι μου, και δεν είναι στο τρέχον λεξιλόγιό μου.
    Υπήρχε διάκριση όμως μεταξύ ντουλαπιού και ντουλάπας. Η τελευταία είναι μόνο για ρούχα

    Επειδή το ντουλάπι θεωρήθηκε εξοβελιστέο από τους γλωσσαμύντορες, έγινε προσπάθεια να αντικατασταθεί από το ερμάριο (τετρασύλλαβο), πιθανώς παρετυμολογούμενο από το Ερμής, (πάλι με την έννοια του 'κρυπτικού') διότι το μαθαίναμε με δασεία. Σήμαινε όντως ντουλάπι, αλλά οπλοθήκη, λατινιστί armarıum, οπότε η δασεία δεν έχει θέση, αλλ' αυτή η κατά τά άλλα συμπαθής, κι εξαιρετική φιλόλογος, που ήθελε και την ελιά, εληά, τη φωλιά, φωληά και το παλιός, παληός, έχει πεθάνει και δεν μπορώ να την διορθώσω.

    Ούτε το ερμάρϊο έπιασε στους δικούς μου ταπεινούς κύκλους. Ήταν 'λέξη αναφοράς' δηλαδή όταν μιλούσαμε μεταξύ μας μιλούσαμε για ντουλάπια, όταν θέλαε να μιλήσουμε 'περιδιαγραμμάτου' λέγαμε ερμάρϊα.

    Στην Αρτοτίνα, οι σπουδαγμένες σπιτονοικοκυρές μου, αμφότερες απόφοιτοι προπελεμικού δημοτικού, ήξεραν το τετρασύλλαβο ερμάριον αλλά το έλεγαν μονοσυλάβως ντ'λάπ. Το π'ρούν ήταν στο ντ'λάπ, και το γ'ρούν είναι ζ'λάπ, ενώ πρέπει να τ'ρας τη δ'λειά σ' και νε μην έχεις κ'βέντς. Είναι σα να μιλάς αγγλικά, ας πούμε, εκτός από το τελικό ν, μαλακό, που δεν γράφεται

    Ράφια δεν χρειάζονταν, επειδή όλα έμπαιναν στον γιούκο. Το τραπέζι δεν είχε συρτάρι, διότι ο σοφράς ήταν πολύ χαμηλός και δεν μπορούσε να έχει. Και το τραπέζι δεν επέκτησε ποτέ.

    Τελικά, πρώτα έρχονται οι ανάγκες, αυτες φερνουν τ' αντικείμενα, και οι λέξεις βρίσκονται στον αέρα.

    Λέξεις όπως κρυοντούλαπο. Κάποιος μινι-λίντερ, παλιοημερολογίτης με μερικούς οπαδούς, έλεγε ότι 'δεν είναι ψυγείο εφόσον δεν είναι κρύο, αλλά ντουλάπι που είναι από μέσα κρύο'. Αυτός και οι οπαδοί του έλεγαν κρυοντούλαπο.

    Είναι ο ίδιος που είχα άλλοτε αναφέρει, που υποστήριζε ότι εφόσον είμαστε στο 1975, είμαστε στο 19ο αιώνα και όχι στον 20ο, και χρειάστηκε να απαριθμήσω έναν ένα τους αιώνες, πρώτος μέχρι το 100 και λοιπά, για να τον πείσω.

  61. leonicos said

    56

    dolabı Λεώνικε

    ξεχνάω την αχητική αλλαγή. Μου εχεις ξανακάνει ανάλογη διόρθωση

    έχεις απόλυτο δίκιο

  62. leonicos said

    56 Χτήνος

    Γι’ αυτό σου χαρίζω το παλαιοτουρκικό δίστιχο

    kökärip turur körklä taγ-ta
    kongül-kä yarašï aγlaq orun-ta

    Στα γαλάζια, ένδοξα βουνά,
    ένα μοναχικό μέρος που ταιριάζει στην καρδιά

  63. BLOG_OTI_NANAI said

    Ωραίο άρθρο, άργησα να μπω. Βρήκα ένα ακόμα «χρονοδούλαπον» το 1876. Παλαιότερο δεν βρήκα. Υπάρχουν και 2-3 ακόμα στον «παληάνθρωπο» στη δεκαετία του 1880 και μερικά στη δεκαετία του 1890 στο Νουμά και αλλού.

  64. Corto said

    57 (Leonicos):

    Έτσι ακριβώς. Εφόσον την κατέχει. Αλλά ας ήταν μόνον αυτό το πρόβλημα…

  65. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    62# Ευχαριστώ Λεώνικε. Του πότε είναι αυτό? Υπολογίζω γύρω στο 600-700. Το taγ λογικά είναι το dağ και το kongül είναι το gönül. Το yar- είναι που έγινε yer?

  66. Alexis said

    Ωραίο λεξιλογικό άρθρο!

  67. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    65+
    Μπα, το 700 ίσως είναι πολύ, εντελώς οριακό.

  68. Alexis said


    Ηράκλειο 27/5/1985
    Στο 2:12
    «Απόψε η Δεξιά τερματίζει τον πολιτικό της βίο. Μπαίνει οριστικά στα χρονοντούλαπα της ιστορίας»

  69. sarant said

    63 Mπράβο Μπλογκ, ισοφαρίζεις το ρεκόρ. Και πάλι για καταγγελία, έχει ενδιαφέρον αυτό.

    68 Απαραίτητο και το ηχητικό!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: