Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λεξιλογώντας με τον Αστερίξ και τους Γότθους

Posted by sarant στο 24 Αύγουστος, 2017


Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς.

Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες) θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ήδη πάντως ξεπεράσαμε τα μισά.

Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Πρώτη περιπέτεια του 2017, τον Φλεβάρη, ήταν το Μεγάλο ταξίδι, που συμπλήρωσε την πρώτη δωδεκάδα. Στη δεύτερη δωδεκάδα μπήκαμε τον Απρίλιο, με την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα». Τον Ιούνιο δεν ανέβασα άρθρο επειδή είχα πάει νωρίς διακοπές -οπότε δεν σήκωνε δεύτερη αναβολή κι έτσι σήμερα παρουσιάζω την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι».

Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο.

Ωστόσο, στην περιπέτεια που μας ενδιαφέρει σήμερα, Ο Αστερίξ και οι Γότθοι, δεν μπόρεσα να βρω σε ηλεκτρονική μορφή την έκδοση της Μαμούθ. Στα διάφορα σάιτ με περιπέτειες του Αστερίξ (παράδειγμα) βρίσκω την ίδια μετάφραση με αυτήν που έχω από τον Ψαρόπουλο. Κι έτσι, ούτε τούτο το άρθρο θα έχει σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, όπως κάνω συνήθως στα αστεριξολογικά άρθρα μου.

Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν.

Πρόκειται για μια από τις πρώτες περιπέτειες της σειράς, την τρίτη χρονολογικά από τις 24. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote από τον Μάιο του 1961 έως τον Φεβρουάριο του 1962, και το 1963 κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο -καθώς είμαστε ακόμη στην αρχή, ο Αστερίξ δεν έχει αποκτήσει ακόμα την τελική του δημοτικότητα κι έτσι μεσολαβεί ένας χρόνος ώσπου να κυκλοφορήσει η έκδοση σε τόμο, ενώ σε επόμενες περιπέτειες το διάστημα αυτό μειώνεται πολύ.

Είναι επίσης η πρώτη (χρονολογικά) ταξιδιωτική περιπέτεια της σειράς, αφού ο Αστερίξ και ο Οβελίξ, έστω και αν δεν το έχουν προγραμματίσει, περνούν το μεγαλύτερο μέρος της περιπέτειας στη χώρα των Γότθων, που συνορεύει με τη Γαλατία. Μια ιδιαιτερότητα που έχει η περιπέτεια που θα δούμε είναι ότι οι Ρωμαίοι διαδραματίζουν περιθωριακό ρόλο, κάτι που συμβαίνει σε λιγοστές περιπέτειες -ούτε επιχειρούν να υποτάξουν το ανυπόταχτο γαλατικό χωριό, ούτε έρχονται σε κάποια σύγκρουση με τους Γαλάτες· αντίθετα, ο Αστερίξ και ο Οβελίξ, ίσως για μοναδική φορά στις 24 περιπέτειες της σειράς, ενεργούν ως υπερασπιστές της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Αλλά καλύτερα να περιγράψω σύντομα την υπόθεση. Ο δρυίδης Πανοραμίξ φεύγει από το χωριό για να πάει στο δάσος των Καρνυτών, όπου γίνεται το ετήσιο συνέδριο των Γαλατών δρυίδων. Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ τον συνοδεύουν για κάθε ενδεχόμενο, αλλά όταν ο Πανοραμίξ μπαίνει στο δάσος εκείνοι μένουν απέξω, στις παρυφές του, διότι δεν έχουν δικαίωμα να μπουν, αφού δεν είναι δρυίδες.

Στο δάσος όμως μπαίνει ένα απόσπασμα Γότθων, που έχει την αποστολή να απαγάγει τον καλύτερο δρυίδη και να τον οδηγήσει στη Γερμανία ώστε να χρησιμοποιήσουν τη μαγική του τέχνη σαν βοήθημα για να εισβάλουν στη Γαλατία. Φυσικά, ο νικητής του συνεδρίου είναι ο Πανοραμίξ, οπότε το απόσπασμα των Γότθων τον τσουβαλιάζει και τον μεταφέρει στην πατρίδα τους. Εκεί ο αρχηγός των Γότθων τον φυλακίζει και διατάζει τον διερμηνέα να τον πείσει να θέσει το μαγικό του ταλέντο στην υπηρεσία τους. Ο Πανοραμίξ φυσικά αρνείται, αλλά ο διερμηνέας για να μη χάσει το κεφάλι του, λέει ότι είναι πρόθυμος να συνεργαστεί αλλά θέλει λίγο χρόνο.

Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ περνάνε κι αυτοί τα σύνορα, μεταμφιεσμένοι σε Γότθους, και τελικά καταλήγουν στην ίδια φυλακή με τον Πανοραμίξ, ο οποίος φανερώνει στον αρχηγό ότι μιλάει καλά τα γοτθικά και δηλώνει ότι αποκλείεται συνεργαστεί. Ο αρχηγός έξαλλος διατάζει να εκτελεστούν με φριχτά βασανιστήρια και οι τέσσερις. Οι Γαλάτες ζητούν, ως τελευταία επιθυμία, την άδεια να φτιάξουν μια γαλατική σούπα -και ο Πανοραμίξ φτιάχνει μαγικό φίλτρο που το δίνει στον διερμηνέα, ο οποίος σπάει τα δεσμά του, δέρνει τους πάντες και ανατρέπει τον αρχηγό. Οι Γαλάτες μετά δίνουν το μαγικό φίλτρο και στον ανατραπέντα, και στη συνέχεια σε πολλούς άλλους Γότθους (διαλέγοντας πάντοτε γέρους ή κακομοίρηδες) που ο καθένας θέλει να γίνει αρχηγός και συγκεντρώνει στρατό -κι έτσι ξεκινάνε οι περίφημοι Αστεριξιακοι πόλεμοι, με πέντε ή δέκα επίδοξους αρχηγούς των Γότθων να αλληλομάχονται για την αρχηγία, οπότε οι Γότθοι για τους επόμενους αιώνες θα είναι απασχολημένοι με τα του οίκου τους αφήνοντας ασφαλή τη Γαλατία. Η περιπέτεια τελειώνει με το πατροπαράδοτο τσιμπούσι -και με τον βάρδο δεμένο και φιμωμένο.

Οι Γότθοι εμφανίζονται να μιλάνε διαφορετική γλώσσα, η οποία στα μπαλονάκια είναι γραμμένη με άλλη γραμματοσειρά, που θυμίζει τη λεγόμενη «γοτθική» γραφή. Χαρακτηριστικό τους επίσης είναι ότι όλοι φοράνε ρούχα από γούνα και κράνος μυτερό, που θυμίζει το μυτερό κράνος των Πρώσων στρατιωτών στα τέλη του 19ου αιώνα, που έγινε σύμβολο του γερμανικού μιλιταρισμού.

Τα ονόματα των Γότθων τελειώνουν όλα σε -ίκ, που έχει ιστορική βάση (Θεοδώριχος, ας πούμε). Ο επικεφαλής του αποσπάσματος, εδώ αριστερά στην εικόνα, λέγεται Coudetric, λογοπαίγνιο με το coup de trique (ροπαλιά), που ο Χιόνης το απέδωσε, πετυχημένα, Μονολιθίκ.

Ο μεγάλος αρχηγός λέγεται Téléferic, που βεβαίως διατηρήθηκε στα ελληνικά, Τελεφερίκ, ενώ ο διερμηνέας, που έγινε μετά αρχηγός λέγεται Chloridric, όνομα που ο Χιόνης προτίμησε να αποδώσει Χολερίκ (ταιριάζει με την πράσινη χροιά του προσώπου του) και όχι, ας πούμε, Υδροχλωρίκ που θα ήταν πιστότερη απόδοση. Ένας άλλος αποδέκτης του μαγικού φίλτρου είναι ο Ελεκτρίκ, ενώ στους αστεριξιακούς πολέμους διακρίθηκαν επίσης ο Σατιρίκ και ο Λυρίκ.

Από τα μη γοτθικά ονόματα των ηρώων, αρκεί να αναφέρω τον Ρωμαίο στρατηγό Nenpeplus (λογοπαίγνιο με τη φράση je n’en peux plus – δεν αντέχω άλλο) που αποδίδεται Ανήσυχους από τον Χιόνη και τον Βέλγο δρυίδη Septantesix, που είναι ο βελγικός τρόπος για να πει κανείς 76 (στα σωστά γαλλικά της Γαλλίας το 76 είναι soixante-seize).

Στο σκίτσο πιο πάνω βλέπουμε τον Γότθο επικεφαλής να μιλάει για τη νίκη «των Βησιγότθων, των Οστρογότθων και των σκέτων Γότθων». Ο Γκοσινί παίζει αρκετά στο έργο με τη διαίρεση των Γότθων σε Βησιγότθους και Οστρογότθους, η οποία, διάβασα κάπου, ίσως είναι υπαινιγμός για τη διαίρεση της Γερμανίας σε Δυτική και Ανατολική -η περιπέτεια γράφτηκε το 1961, θυμίζω.

Πού θα πάμε; ρωτάει ο Οβελίξ.
Εκεί που κατοικούν οι Βησιγότθοι, στα ανατολικά, απαντάει ο Αστερίξ.
Οι Βησιγότθοι είναι οι Γότθοι της Ανατολής;
Όχι, οι Βησιγότθοι είναι οι Γότθοι της Δύσης. Οι Γότθοι της Ανατολής είναι οι Οστρογότθοι. Όμως οι Γότθοι της Δύσης κατοικούν ανατολικά σε σχέση με μας. Κατάλαβες;
Όχι, ομολογει ο καημένος ο Οβελίξ.

Ένα ωραίο εύρημα είναι ότι δυο Ρωμαίοι στρατιώτες, που κυνηγάνε το απόσπασμα των Γότθων, πέφτουν πάνω στον Οβελίξ και τον Αστερίξ, τρώνε ξύλο, και νομίζουν ότι συνάντησαν Γότθους. Κάνουν ένα σκίτσο των δύο «Γότθων» και αποτέλεσμα είναι ότι ολόκληρη η δύναμη των Ρωμαίων χτενίζει το δάσος ψάχνοντας τον Οβελίξ και τον Αστερίξ, ενώ οι πραγματικοί Γότθοι ξεφεύγουν ανενόχλητοι.

– Δεν χρειάζεται να το πολυψειρίζουμε, λέει ο επικεφαλής του γοτθικού αποσπάσματος.

Και με το δίκιο του ο Οβελίξ πιο κάτω επικρίνει τους Ρωμαίους, επειδή αντί να πιάσουν τους Γοτθους της Ανατολής κυνηγάνε τους Γαλάτες της Δύσης -ils ont perdu le Nord, αποφαίνεται ο Οβελίξ, έκφραση που κατά λέξη θα πει «έχασαν τον Βορρά» και σημαίνει «δεν είναι στα καλά τους». Ο Χιόνης το μεταφράζει «χάσανε τα μπούσουλα» -αγνοώ αν είναι λάθος αντί για «τον» μπούσουλα ή σκόπιμο.

Βέβαια, ο Γκοσινί εδώ κάνει μερικούς αναχρονισμούς -οι Γότθοι στην εποχή του Καίσαρα (δηλ. του Αστερίξ) δεν είχαν χωριστεί σε Βησιγότθους και Οστρογότθους, αυτό έγινε μερικούς αιώνες αργότερα, όπως επίσης αργότερα κατέβηκαν στα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, ο μεγαλύτερος αναχρονισμός υπάρχει στον διαγωνισμό των δρυίδων, όπου ο Βέλγος δρυίδης παρουσιάζει ένα φίλτρο που σε κάνει να αντέχεις τον πόνο -και το επιδεικνύει βγάζοντας με τα χέρια του τηγανητές πατάτες από το καυτό λάδι! Πατάτες βέβαια ήρθαν στην Ευρώπη μετά τον Κολόμβο, από την Αμερική, αλλά αφού οι τηγανητές πατάτες είναι το σήμα κατατεθέν των Βέλγων ο αναχρονισμός συγχωρείται (στην περιπέτεια του Αστερίξ στους Βέλγους εμφανίζονται και πάλι τηγανητές πατάτες).

Όταν οι Γότθοι γυρίζουν στην πατρίδα τους, ξυλοφορτώνουν τον Ρωμαίο λεγεωνάριο που φυλάει τα σύνορα. Έγινε εισβολή, ενημερώνει αυτός τον δέκαρχό του. Πώς γίνεται να εισβάλλουν οι Γότθοι στη χώρα τους; τον ρωτάει εκείνος θυμωμένος.

Λίγο αργότερα, ο Οβελίξ και ο Αστερίξ περνάνε κι αυτοί τα σύνορα -δίνοντας τη νενομισμένη μπούφλα στον λεγεωνάριο. Εκείνος περιχαρής σπεύδει να ενημερώσει τον δέκαρχο ότι «αυτή τη φορά έγινε εισβολή» για να φάει τέσσερις μέρες κράτηση επειδή «εισβολή είναι όταν περνάνε τα σύνορα για να έρθουν σε μας και όχι το αντίθετο».

Στο τέλος τέλος της ιστορίας, όταν οι δυο ήρωές μας μαζί με τον Πανοραμίξ ξαναπερνάνε τα σύνορα επιστρέφοντας στη Γαλατία καρπαζώνουν πάλι τον λεγεωνάριο, ο οποίος πάλι σπεύδει να ανακοινώσει εισβολή και τρώει άλλη μια τεσσάρα διότι πού ακούστηκε Γαλάτες να εισβάλλουν στη Γαλατία;

Ωραίο εύρημα έχουμε όταν ο Αστερίξ και ο Οβελίξ είναι αιχμάλωτοι των Γότθων, φυλακισμένοι στο μπουντρούμι.

Κάθε τόσο σπάνε την πόρτα του κελιού τους για να ζητήσουν το ένα ή το άλλο, ο Γοτθος που τους φρουρεί την επιδιορθώνει με χίλια βάσανα, κι εκείνοι αμέσως την ξανασπάνε -ας πούμε για να του πουν ευχαριστώ, όπως επιβάλλει η γαλατική ευγένεια.

Την ίδια ώρα, ο μέγας αρχηγός Τελεφερίκ με τον τελετάρχη του ετοιμάζουν τις τελευταίες λεπτομέρειες για τη βασανιστική εκτέλεση της επόμενης μέρας στην αρένα.

– Να τους κάνουμε κομματάκια, προτείνει ο τελετάρχης

– Όχι πολύ μικρά. Να βλέπει όλος ο κόσμος, επισημαίνει ο αρχηγός.

Όμως, η εκτέλεση θα ματαιωθεί, διότι ο Χολερίκ, ποτισμένος με μαγικό φίλτρο, ανατρέπει τον Τελεφερίκ και αυτοανακηρύσσεται αρχηγός -με το αναπόφευκτο λογοπαίγνιο που μεταφράζεται καλά και στα ελληνικά: Ta vie ne tient qu’à un fil, Téléféric, Η ζωή σου κρέμεται από’να σύρμα, Τελεφερίκ στην απόδοση του Χιόνη.

Για να διατηρήσουν την ισορροπία, οι Γαλάτες ποτίζουν με μαγικό φίλτρο και τον Τελεφερίκ, ο οποίος αμέσως απελευθερώνεται.

Εδώ έχουμε λογοπαίγνιο. Ο Αστερίξ λέει Il est dechaîné, που θα πει κατά λέξη «απαλλάχτηκε από τις αλυσίδες του» αλλά μεταφορικά σημαίνει «είναι έξαλλος, αποχαλινώθηκε».

Ο Οβελίξ αργεί να καταλάβει τη φράση του Αστερίξ και όταν την καταλαβαίνει εντυπωσιάζεται πολύ και την επαναλαμβάνει αρκετές φορές στη συνέχεια. Ο Χιόνης αποδίδει «έσπασε τα δεσμά του» και πιο κάτω, σε επόμενο σκίτσο «δεν έσπασε μόνο δεσμά αλλά και κεφάλια», λογοπαίγνιο που δεν υπάρχει στο πρωτότυπο, αντισταθμίζοντας, ας πούμε, το αναγκαστικά χαμένο καλαμπούρι.

Οι Γαλάτες όπως είπα δίνουν μαγικό φίλτρο σε πολλούς ακόμα Γότθους, διαλέγοντας ειδικά τους πιο κακομοίρηδες -και όλοι τους, μόλις αισθανθούν δυνατοί βάζουν στόχο να γίνουν αρχηγοί και κυρίαρχοι.

Ένας οδοκαθαριστής, φτωχός και αδύναμος, ο Ηλεκτρίκ, μόλις πίνει το φίλτρο αισθάνεται πανίσχυρος και τρέχει να μαζέψει στρατό για να ανατρέψει την κυβέρνηση. Εδώ στα γαλλικά υπάρχει λογοπαίγνιο, διότι ο στρατηγός Ηλεκτρίκ είναι ο général Electric, που λογοπαίζει με την εταιρεία Τζένεραλ Ελέκτρικ. Στα ελληνικά το λογοπαίγνιο χάνεται.

Κι άλλο ένα λογοπαίγνιο υπάρχει, διότι ο Αστερίξ βλέποντας τον Ηλεκτρίκ να τρέχει με τη σκούπα στο χέρι λέει πως ο πρώην οδοκαθαριστής είναι prêt à tout balayer sur son passage. Ο Χιόνης το αποδίδει: Έτοιμος να σκουπίσει τα πάντα στο πέρασμά του. Εγώ θα προτιμούσα μάλλον «να σαρώσει τα πάντα», αλλά η διαφορά δεν είναι μεγάλη.

Εικάζω ότι το εύρημα με τους πολλούς ανίσχυρους αρχηγούς που αλληλοτρώγονται είναι και ένας υπαινιγμός στη Γερμανία του 17ου-18ου αιώνα έως τον Μπίσμαρκ, όταν δεν υπήρχε ενιαίο γερμανικό κράτος αλλά δεκάδες μικρά δουκάτα, πριγκιπάτα και άλλα κρατίδια -μέχρι που ο Μπίσμαρκ ένωσε τη χώρα και είδαμε τα χαΐρια μας.

Όμως πολλά έγραψα και θα σας κούρασα. Δεν έχω καλύψει όλα τα αξιοσχολίαστα σημεία της περιπέτειας, αλλά κάτι θα πείτε κι εσείς στα σχόλια.

Ραντεβού σε δυο μήνες με μιαν ακόμα περιπέτεια του Αστερίξ!

Advertisements

63 Σχόλια to “Λεξιλογώντας με τον Αστερίξ και τους Γότθους”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    Παλι στα παιδικά σας το ρίξαμε.

    Αντε να πάω κι εγώ να κάνω καμιά δουλειά

  2. Il est dechaîné λοιπόν. Χρόνια αναρωτιόμουν πώς είναι το λογοπαίγνιο και γιατί γελάει έτσι ο Οβελίξ, έστω και καθυστερημένα!

  3. Pedro Alvarez said

    Τευτομβούργιος Δρυμός. Η μάχη- όνειδος για τη Ρώμη, και τον πανανθρώπινο πολιτιζμό… Από τότε σηκώσαν κεφάλι οι βάρβαροι Τοϋτόνεν, και οι ανόητοι Αμερικάνοι δεν άφησαν το Χρουστσώφ να τους γυρίσει ανάποδα… κρίμα!

  4. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Λοιπόν, ίσως το έχω ξαναγράψει σε άλλο αστεριξολογικό άρθρο, αλλά:

    Ενώ τον Αστερίξ τον έχω φάει με το κουτάλι, στα ελληνικά βέβαια, δεν είχα ιδέα ότι έχει τόση δουλειά με τα λογοπαίγνια. Στις μεταφράσεις, παλιές και καινούργιες, είχα αντιληφθεί μόνο ορισμένα, που άλλοτε τα έβρισκα κρύα κι άλλοτε μπορεί να μην ήταν κακά αλλά όχι και να γελάσω.

    Υπάρχουν βέβαια και ορισμένοι τομείς όπου η γλώσσα μας εξ ορισμού υστερεί έναντι της γαλλικής, π.χ. τα ονόματα Ρωμαίων: στα γαλλικά βρίσκονται πολλές λέξεις/φράσεις που να τελειώνουν σε -us. Στα ελληνικά κατά πλειοψηφία έχουμε μια τεχνητά εκλατινισμένη λέξη/φράση (με κάποιες όμως εξαιρέσεις, π.χ. κάπου υπήρχε ένας εκατόνταρχος Θασασμαθωεγωτρόπους). Και λίγο πολύ και με τα ονόματα των άλλων λαών (-ιξ, -ικ κλπ.).

    Στον Αστερίξ στην Κορσική, που είτε τον έχω διαβάσει στ’ αγγλικά είτε, κατ’ εξαίρεσιν, έχει τον χάρτη με τα ρωμαϊκά οχυρά του νησιού (καμιά σαρανταριά λέξεις σε -um) γραμμένον με λατινικά γράμματα, είχα ψοφήσει στα γέλια. Πέραν αυτού του μεμονωμένου, έχω πάντα πολλούς λόγους να γελάω αλλά όχι τα ονόματα, ούτε τα άλλα λογοπαίγνια.

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4 Όπως καταλαβαίνεις, υπάρχουν πολύ περισσότερα λογοπαίγνια απ’ όσα προλαβαίνω να σχολιάσω. Για παράδειγμα, σε τούτο το τεύχος, στην αρχη, στη συνεστίαση των δρυίδων, γίνονται 4-5 μαζεμένα λογοπαίγνια σε ένα καρεδάκι, που ο Χιόνης τα αποδίδει αναγκαστικά με άλλα λογοπαίγνια, ελληνικά αλλά άσχετα.

  6. Πέπε said

    @5:
    Ναι.
    Ε, τα ανεχόμαστε ως ένα μικρό βίτσιο ανθρώπων που κατά τα άλλα έχουν πολύ χιούμορ! 🙂 (Άποψη ενός αναγνώστη μεταφράσεων.)

    ____________

    «Δάσος των καρνυτών»: πώς είναι αυτή η λέξη αλήθεια; Καρνύτα; και τι είναι, δέντρο;

    ____________

    Παρατηρώ Νίκο ότι έχεις καταργήσει τα διαλυτικά στο υ-ι (δρυίδης).

  7. gpoint said

    Ομορφο !

  8. Corto said

    Καλημέρα!

    Διαβάζοντας κανείς όλα τα τεύχη του Αστερίξ, παρατηρεί ότι οι δημιουργοί του αντιμετωπίζουν με θαυμασμό ή συμπάθεια όλα τα έθνη που εμφανίζονται στις ιστορίες, τους Έλληνες μάλιστα τους εγκωμιάζουν. Πρόσωπα συμπαθητικά ή φιλικά προς τους πρωταγωνιστές εμφανίζονται ακόμα και στους Ρωμαίους (π.χ. στην ιστορία «ο Αστερίξ και η χύτρα», το καλύτερο άλμπουμ, κατά την γνώμη μου.)

    Οι Γότθοι είναι οι μόνοι που εξαιρούνται και παρουσιάζονται ως σκέτοι βάρβαροι.

  9. Λ said

    Καλημέρα. Ένας αλλος αναχρονισμός ειναι ότι δεν υπηρχε Βελγιο τότε. Υπηρχαν όμως Βέλγοι οι οποίοι ήταν κελτικης καταγωγής. Το Βέλγιο ιδρύθηκε μόλις το 1830. Ο βελγικος τροπος να πεις 76 ειναι ο Βαλκανικός τρόπος;

  10. Λ said

    Βαλλωνικός και οχι Βαλκανικός

  11. 8 Η περιπέτεια είναι του ’63, ούτε είκοσι χρόνια από τη λήξη του πολέμου. Στο «Ασανσέρ για δολοφόνους» του Λουΐ Μαλ, του ’58, ένας νεαρός (μωρό στα χρόνια της κατοχής) σκοτώνει κάτι Γερμανούς τουρίστες (όχι επί τούτου, αλλά) βρίζοντάς τους, ότι νομίζουν πως επειδή τέλειωσε ο πόλεμος μπορούν να ξανάρχονται στη Γαλλία ή κάτι τέτοιο, αν το θυμάμαι καλά.

  12. Λ said

    Με β μικρό και μπορώ να γράψω ακόμα 20 σχόλια διορθώνοντας τα πιο πανω σχόλια

  13. Corto said

    11:
    Ακριβώς. Όλος ο Αστερίξ από μίαν άποψη είναι ένας ύμνος στην Αντίσταση των λαών κατά του πρόσφατου κατακτητή. Και δεν πρέπει να μας διαφεύγει η εβραϊκή καταγωγή του Γκοσινύ.

    Ήδη από το πρώτο τεύχος που κυκλοφόρησε (‘Αστερίξ ο Γαλάτης»), τα υπονοούμενα για τους Γερμανούς είναι σαφή:
    στο τρίτο καρέ οι Γότθοι υπό την απειλή των ρωμαϊκών δοράτων υπαναχωρούν, αλλά λένε: «Καλά, φεύγουμε! Αλλά θα ξανάρθουμε!».

  14. Λ said

    Οι Γότθοι στο εξωφυλλο γράφονται με γραμματοσειρές/fonts που θυμίζουν το γοτθικό αλφάβητο

  15. sarant said

    9 Ναι, ο τρόπος των γαλλόφωνων Βέλγων. Δεν ξέρω οι Φλαμανδοί πώς το λένε.

    6 Καρνούτοι πρέπει νάναι, γαλατικό φύλο.
    Και για το υί έχεις δίκιο, αλλά είναι μπελάς τα διαλυτικά.

  16. Λ said

    Μμ μάλλον έκανα λάθος για το Βέλγιο αν και κάποιοι ρωμαίοι τους θεωρούσαν γαλάτες καθώς ήταν κέλτες και οι μεν και οι δε
    https://en.wikipedia.org/wiki/Belgae#Etymology

  17. Babis said

    «Ένα ωραίο εύρημα είναι ότι δυο Ρωμαίοι στρατιώτες, που κυνηγάνε το απόσπασμα των Γότθων, πέφτουν πάνω στον Οβελίξ και τον Αστερίξ, τρώνε ξύλο, και νομίζουν ότι συνάντησαν Γότθους. Κάνουν ένα σκίτσο των δύο «Γότθων» και αποτέλεσμα είναι ότι ολόκληρη η δύναμη των Ρωμαίων χτενίζει το δάσος ψάχνοντας τον Οβελίξ και τον Αστερίξ, ενώ οι πραγματικοί Γότθοι ξεφεύγουν ανενόχλητοι.»

    Στην συνέχεια οι Αστερίξ και Οβελίξ μεταμφιέζονται σε Ρωμαίους και αρχίζει ένα όργιο όπου οι Ρωμαίοι αλληλοσυλλαμβάνονται.
    Αυτό αφορά ένα πραγματικό περιστατικό του Β’ΠΠ. Το περιγράφω από μνήμης οπότε μπορεί να κάνω μερικά λαθάκια, κυρίως στους αριθμούς.

    Οι Γερμανοί ξεκινώντας την αντεπίθεση στο δάσος των ΄Αρδενών, στέλνουν ταυτόχρονα μια ομάδα από δέκα περίπου Γερμανούς στρατιώτες που ήξεραν καλά Αγγλικά ντυμένους με τις στολές της Αμερικάνικης στρατονομίας. Σκοπός τους ήταν να δημιουργήσουν χάος στις μετακινήσεις των συμμαχικών στρατευμάτων, αλλάζοντας τις πινακίδες στους δρόμους και ρυθμίζοντας την κυκλοφορία των στρατιωτικών οχημάτων στέλνοντας τους σε λάθος κατεύθυνση.
    Το σχέδιο είχε μεγάλη επιτυχία αλλά έγιναν αντιληπτοί και κάποιοι σκοτώθηκαν επιτόπου δύο ή τρεις συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν και ένας οι δύο κατάφεραν να ξεφύγουν.

    Από τα Αμερικάνικα αρχεία όμως προκύπτει ότι συνελήφθησαν δικάστηκαν και εκτελέστηκαν περισσότεροι από εκατό Γερμανοί. Αφού όμως οι Γερμανοί είχαν στείλει πολύ λιγότερους είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι υπόλοιποι είναι άτυχοι Αμερικανοί στρατιώτες που πήγαν αδικοχαμένοι.

  18. sarant said

    17 Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία

  19. Λ said

    Δεν ήξερα ότι οι Βέλγοι θεωρούν τις πατάτες εθνικό φαγητό. το ίδιοκαι οι Λευκορώσσοι και οι Ιρλανδοί ενώ και εδώ που παραγουμε τις καλύτερες του είδους. Όταν ένας φίλος Κύπριος θα παντρευόταν μια Λευκορωσίδα ο πατέρας τη ρώτησε τι πα να κάνεις; Να ζήσεις σε μια χώρα που δεν ξερεις καν αν έχουν πατάτες πατάτες ή αλλιώς, πατάτες έχουν και θα πας να ζήσεις σε αυτή τη χώρα.

  20. Triant said

    9. Και ο ελβετικός τρόπος. Λένε septante, huitante και nonante.

  21. dryhammer said

    Θυμήθηκα τη μάνα μου, που μού λεγε πως οι Γερμανοί τίς πατάτες τίς λένε κατώφλια (απο το Kartoffeln όπως τους άκουγε στην Κατοχή).

  22. Triant said

    19. Όχι γενικώς πατάτες, πατάτες τηγανητές, κατά προτίμηση με μύδια. Κυκλοφορούνε αρκετά σχετικά αστεία μεταξύ των Γάλλων, λογικό μιας και οι Βέλγοι είναι περίπου οι Πόντιοι των δικών μας ανεκδότων.

  23. ΓιώργοςΜ said

    22 >πατάτες τηγανητές, κατά προτίμηση με μύδια
    Για τις πατάτες το ήξερα, για τα μύδια πρώτη φορά το ακούω (τι καλά που ήμουν στην άγνοιά μου…. μπλιαχ…)

    9,20 Ε, αυτό το «εξηνταδώδεκα» για το 72 και το «τέσσερις είκοσι δεκατρία» για το 93, στο λαιμό μου καθόταν από τότε που έμαθα να μετράω γαλλικά. Λίγο ακόμη και θα εκφράζονταν οι αριθμοί σε άθροισμα πρώτων παραγόντων…

  24. selitsanos said

    «Il est dechaîné «. Σήμερα θα μπορούσαμε να το πούμε «έκοψε άλυσο» ή «έκοψε την άλυσο».

  25. Τα βαλονικά ιδιώματα διαφέρουν αρκετά, ιδίως της Λιέγης, από τα γαλλικά του Παρισιού. Το ζήτημα όμως είναι ότι όταν οι Βέλγοι, είτε Βαλόνοι είτε Φλαμανδοί, μιλούν κανονικά γαλλικά, λένε (και γράφουν) septante και nonante — όχι όμως octante, αυτό λέγεται μόνο (απ´ όσο ξέρω) στην Ελβετία. Στα γαλλικά της Γαλλίας septante λέγεται μόνον η μετάφραση των Εβδομήκοντα, και ακούς καμιά φορά la guerre de septante για τον γάλλοπρωσικό πόλεμο του 1870.
    Φλαμανδικά δεν έχουν τίποτε το ιδιαίτερο αυτοί οι αριθμοί. Όλοι οι διψήφιοι αριθμοί από το 21 και πέρα εκφέρονται … ανάποδα για τα δικά μας μέτρα: éénentwintig (κυριολ. ένα-και-είκοσι), zesenzeventig (έξι-και-εβδομήντα), achtentachtig (οχτώ-και-ογδόντα) κλπ.
    Τα γαλλ. quatre-vingts, quatre-vingt-treize κλπ. είναι αντίστοιχα των απαρχαιωμένων αγγλικών threescore and ten, fourscore and seven κλπ.

  26. Babis said

    Αν δεν κάνω λάθος η μετάφραση στο αστείο με το οποίο γελάει συνέχεια ο Οβελίξ στην έκδοση της Μαμούθ είναι «της φυλακής τα σίδερα».

    Με την ευκαιρία. Αν ξαναχρειαστείς κάποιο από την έκδοση της Μαμούθ, μπορείς να μου ζητήσεις να το σκανάρω. Αρκεί να μου το πεις μερικές μέρες νωρίτερα γιατί πλέον είμαι εργαζόμενος ξανά.

  27. sarant said

    26 Εντάξει, ευχαριστώ. Δεν με ενθουσιάζει το «της φυλακής τα σίδερα»

    24 Α μπράβο, σωστό.

  28. ΓιώργοςΜ said

    27 και το «αποδεσμεύτηκε» θα μπορούσε να ταιριάξει, αλλά δε θα έβγαζε το ίδιο αβίαστα το γέλιο (πολύ… λόγιο).
    Στους πιτσιρικάδες σήμερα θα λειτουργούσε ίσως το «απασφάλισε» ή «τα σπάει», ενώ στους παλιότερους «έκοψε καπίστρι» 🙂 (αν και όχι πολύ ταιριαστό).

  29. 17, 18

    Η επιχείρηση είχε ανατεθεί στον Όττο Σκορτσένυ (https://en.wikipedia.org/wiki/Otto_Skorzeny) που είχε βρει και αμερικανικά οχήματα, στολές, όπλα κλπ.
    Δεν ήταν μόνο δέκα οι παρενδυμένοι φαντάροι, ήταν περίπου οι διπλάσιοι.
    Μόλις το πήραν πρέφα οι Αμερκάνοι αντί για τετριμμένα σύνθημα-παρασύνθημα, άρχισαν να θέτουν ερωτήσεις που μόνο σύχρονος Αμερκάνος θα ήξερε, πχ, ποιός κέρδισε το πρωτάθλημα μπέιζμπολ του 1940 κοκ.
    Κι αλλίμονο σ’ όποιον δεν παρακολουθούσε αθλητικά.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Greif

    Ο Σκορτσένυ, αργότερα διέφυγε σε Αργεντινή. Εκεί τον εστρίμωξαν πράκτορες της Μοσάντ και τον έπεισαν να δράσει για λογαριασμό τους, καθώς όλοι οι Ναζί τον ήξεραν (1,90+ παράστημα και ουλή στο μάγουλο από φοιτητική ξιφομαχία). Έτσι, ο καλός μας Όττο σκότωσε κάναν-δυό-τρεις πρώην ναζήδες επιστήμονες που δούλευαν για τους Αιγύπτιους. ❤

  30. Corto said

    Περίεργο είναι ότι το πρότυπο των σκίτσων του Αστερίξ και του Οβελίξ πιθανότατα προέρχεται από ζωγραφικό πίνακα που απεικονίζει Γότθους και όχι Γαλάτες, σύμφωνα με την βικιπαίδεια:

    «Évariste Vital Luminais (1821 – 1896) paintings of Goths had been rather popular in France and are a possible role model for the Asterix series.»

    https://en.wikipedia.org/wiki/Asterix

    Goths traversant une rivière

  31. Πέπε said

    @15:
    > > Καρνούτοι πρέπει νάναι, γαλατικό φύλο.

    Σε άλλη μετάφραση μάλλον. Στο «Καρνυτών» πώς άραγε να είναι η ονομαστική ενικού;

    https://en.wikipedia.org/wiki/Carnutes (στην ελληνική Βίκη δεν υπάρχει).Στον γούγλη ούτε με Καρνούτους (οι Καρνούτοι) βρίσκω τίποτε, ούτε με Καρνύτες.

    Πάντως και για άλλες τέτοιες λέξεις παραδίδονται (ακόμη και μόνο στον Αστερίξ) δειαφορετικές ελληνικές μορφές, με πιο χαρακτηριστική τον δρυΐδη, που έχει αντικατασταθεί από το «δρουΐδης». Περιέργως, γιατί αν δεν απατώμαι η λέξη (με ύψιλον, όχι με ου) υπήρχε στα ελληνικά και προ Αστερίξ, δε χρειαζόταν να επινοηθεί η εξελληνισμένη της μορφή.

  32. Ωραίο που λέει ο Πέπε (4 επάνω) πως δεν έχουμε καταλήξεις σε -us δηλαδή -ους. Εγώ, όταν ήρθα στην Αθήνα, είδα και έπαθα να μάθω να λέω ο άνθρωπος, ο γάιδαρος κ.λπ. και όχι ου άνθρωπους, ου γάιδαρους. 🙂

  33. Λ said

    Δεν το ήξερα για τους βέλγους και τις τηγανιτές. Εγώ τις τρώω τις πατάτες με όλους τους τρόπους μαγειρέματος ακόμα και μικροκυμματοφουρνισμένες άμα κόψω μέσα. Οι Κύπριοι τις τρώνε και αντιναχτές!

  34. Λ said

    Το σκέφτηκα και κοίταξα λίγο. Ίσως οι Δρυίδες να έχουν την ίδια ετυμολογική ρίζα με τους Δωριείς

    Etymology[edit]
    Borrowing from French druide, from Old French [Term?], via Latin Druidae, from Gaulish [Term?].

    The earliest record of the term in Latin is in Julius Caesar in the first century B.C. in his De Bello Gallico. The native Celtic word for «druid» is first attested in Latin texts as druides (plural) and other texts also employ the form druidae (akin to the Greek form). It is understood that the Latin form is a borrowing from Gaulish [Term?]. The word is cognate with the later insular Celtic words, Old Irish druí (“druid, sorcerer”) and early Welsh dryw (“seer”). The proto-Celtic word may be *druwits (literally “oak-knower”), from Proto-Indo-European *dóru (“tree”) and *weyd- (“to see”).

    https://en.wiktionary.org/wiki/druid#Etymology_3

  35. Λ said

    Σκέφτηκα μήπως εξακολουθεί να έχει αναδουλιές το ιστολόγιο λόγω Αυγούστου. Όμως φταίει το χτεσινο νήμα που πήρε φωτιά, 217 σχόλια μέχρι στιγμής, και μας κλέβει τους σχολιαστές.

  36. Λ said

    Μέχρι στιγμής ευθύνομαι για το 25% των σχολίων και βάλε. Δεν ξέρω αν έχει τύχει ξανα αυτό

  37. sarant said

    36 Όχι με σένα, αλλά με άλλους πρέπει νάχει τύχει.

  38. Γς said

    «Απέλαση στα νησιά ΒΑ Αιγαίου από Τούρκους τουρίστες».

    Στις ειδήσεις του ΑΡΤ Τσάνελ [του Καρατζαφέρη], για την κατά 50% αύξησή τους

    τώρα

  39. Γς said

    … και το αδούλωτο από την τουρκική, ουπς, Ρωμαική επέλαση Γαλατικό χωριό

  40. Γς said

    28, 39:

    >περιχαρής σπεύδει να ενημερώσει τον δέκαρχο ότι «αυτή τη φορά έγινε εισβολή»

    Εισβολή, επέλαση. Αλλά και απέλαση [Déportation] ;

  41. Γς said

    33:

    >Δεν το ήξερα για τους βέλγους και τις τηγανιτές.

    Γαλλικά ανέκδοτα για Βέλγους και φριτ.

    Τρώει ο Βέλγος τις πατατούλες του και το πειραχτήρι των ρωτάει:

    -Κελ ερ ετ-ίλ;

    Κάνει να δει το ρολόι του. Γυρίζει το σακουλάκι ανάποδα και οι πατάτες στο πάτωμα.

    Την άλλη φορά όμως δεν την πάτησε!

    -Κελ ερ ετ-ίλ;

    Τον κοιτάζει και του κάνει τη χειρονομία του «αν κιλέ» στην ιταλική εκδοχή της «Βα φα αν κούλο».

    Ξέρετε με χτύπημα του βραχίονα του ενός χεριού με το άλλο χέρι.

    Και τα πατατάκια σε τροχιά πάνω απ τον ώμο…

  42. Γιάννης Ιατρού said

    Δυό λόγια προς τιμήν του φίλου μας του Πανοραμίξ 🙂

    Περί της προέλευσης και σημασίας της λέξης «Δρυίδης»

    Μάλλον Κέλτικης κι όχι Ελληνικής προέλευσης, πιθανόν να έχει αναφερθεί ήδη από τον Αριστοτέλη, αλλά με σιγουριά το έχει γράψει ο Στράβων(ΧΙΙ, 667). Λεπτομέρειες εντός 🙂

    Κατά τον Διογένη Λαέρτιο η πιο παλιά μαρτυρία για το όνομα Δρυΐδες προέρχεται από τον Αριστοτέλη: παρά τε Κελτοίς και Γαλάταις τους καλούμενους δρηΐδας και σεμνοθέους, καθά φησίν Αριστοτέλης εν τω μαγικώ και Σωτίων εν εικοστώ τρίτω της διαδοχής. Αλλά επειδή πρόκειται για απόκρυφο κείμενο (ο συντάκτης είναι κάποιος Αντισθένης, Val. Rose Aristot. pseudep. 50ff Aristot. frg. nr. 35), η μαρτυρία αυτή δεν αξίζει ιδιαίτερης προσοχής (d’Arbois de Jubainville a. Ο. I 87C).

    Ο Διόδωρος Σικελιώτης (V. 28) σημειώνει μία αναφορά σε Δρυΐδες, από τον Αλέξανδρο τον Μιλήσιο, σύγχρονο του Ι. Καίσαρα, αλλά χωρίς όμως αυτός να τους δίνει αυτό το όνομα. Από τον Κάισαρα και μετά το συναντούμε συχνά. Ίσως ο Στράβων XII 667 να είναι η πιο παλιά μαρτυρία για την ύπαρξη αυτού του θεσμού. Γράφει πως η Γερουσία των μικρασιατών (ζούσαν κοντά στη σημερινή Άγκυρα) Γαλατών συνεδρίαζε σε ένα τόπο που τον έλεγαν δρυνέμετον για κάποια οικονομικά θέματα (η των δώδεκα τετραρχών βουλή άνδρες ήσαν τριακόσιοι, συνήγοντο δε εις τον καλούμενον δρυνέμετον [δρυναίμετον]. τα μεν oυv φονικά η βουλή έκρινε, τα δε άλλα οι τετράρχαι και οι δικασταί). Υπάρχει μια εμφανής αναλογία στην αναφορά Caesare VI 18, που λέει πως οι Δρυΐδες στη χώρα των Καρνούτων συνεδρίαζαν in loco consecrato. Το πρώτο συνθετικό της κέλτικης λέξης drunemeton (nemeton=ιερόν= locus consecratus, d’Arbois de Jubainville a. Ο. I 114) δείχνει προς την λέξη druida: Ίσως λοιπόν το μεταναστευτικό ρεύμα κελτικών φυλών Γαλατών στη Μ. Ασία να γνώριζε το θεσμό του Δρυΐδη (ο ιστορικός Mommsen, Herrn. XIX 821, πιστεύει πως ο θεσμός του Δρυΐδη ήταν ακόμα άγνωστος στους Κέλτες της Μ. Ασίας).

    Φτάνουμε έτσι στην εξήγηση του ονόματος. Πολλοί παλιότερα θεωρούσαν πως έχει σχέση με το ελληνικό δρυς (Πλίνιος XVI 249 iam per se roborum eligunt lucos nec ulla sacra sine earum fronde conficiunt, ut inde appellati quoque interpretatione possint druidae videri; βλ. και Commenta Lucani σελ. 33 sunt autem driadae philosophi Gallorum dicti ab arboribus quod semotos lucos incolant). Αυτό δείχνουν πολλαπλές σχετικές αναφορές. Στους Έλληνες συγγραφείς αναφέρεται τις περισσότερες φορές σαν δρυΐδαι ή δρύαδες (Διοδ. Σικ.. V 31 στην αιτιατική πτώση δρουΐδας), ο Κάισαρας druides, στον Κικέρωνα, οι Πομπόνιους Μέλα, Lucanus, Πλίνιος, Τάκιτος druidae (-arum) [ο Αυσόνιος γράφει την γενική πτώση druidarum και druidum], Σουητώνιος driadarun (dryidarum), ο δε Αμμιανός (στον Τιμογένη) το γράφει ακόμα και drasidae και dryaridae, στην Ανθολογία Historia Augusta mulier dryas, dryadas dryadibus, ο Αυρήλιος Βίκτωρ drysadarum και drysudarum και στην Commenta Lucani driadae και driades. Στα αρχαία Ιρλανδικά κλίνεται drúi, Γενική drúad κλπ. (d’Arbois de Jubainville a. Ο. I 129., Holder Altkelt. Sprachsch. βλ. drŭĭda).

    Χωρίς αμφιβολία η λέξη δεν σχετίζεται με τον Ελληνική ρίζα δρυαδ- (όπως υποθέτει ο π.χ. ο B. Curtius Gr. Etym. 289) κι αυτό επειδή ο Κέλτικη λέξη για την δρύ είναι derva (βλ. ανωτέρω Holder). Κατά τον Thurneysen (Holder βλ. druida) η λέξη druid προήλθε από το dru-vid-s και αποτελείται από το ενισχυτικό πρόθεμα dru, που περιέχεται στο δρυνέμετον (drunemeton, το ‘Ιερόν’), και την ρίζα vid ‘γνωρίζω’. Επομένως οι δρυΐδες είναι οι «γνώστες», οι «μύστες». Μια άλλη εξήγηση δίνει ο J. Scherrer στον πανηγυρικό χαιρετισμό στης 24ης συγκέντρωσης φιλολόγων (σελ. 89ff, έκδοση του φιλολογικού συλλόγου Χαϊδελβέργης, Λειψία 1865) (druidae = fortiter sive efficaciter precantes, δηλ. οι (αποτελεσματικοί) Επικλητές).

    Αν ο Διόδωρος (V 81) κάνει λόγο εκτός από δρουίδαι, που τους θεωρεί φιλόσοφους και θεολόγους, και για μάντεις (χρώνται δε και μάντεσι κ.τ.λ.), τότε κι αυτούς τους συγκαταλέγει στους Δρυΐδες, ίσως σαν μέλη κατώτερου βαθμού στην ιεραρχία. Και στον Τιμoγένη (Αμμιανός XV 9, 8) και ο Στράβων IV 197 ξεχωρίζουν εκτός των Δρυΐδων και των Βάρδων ένα τρίτο βαθμό (bardi, euhagis και βάρδοι, ουάτεις, δρυΐδαι αντίστοιχα), άρα οι euhagis αντιστοιχούν στους vates (=μάντεις?). Αλλά είναι δύσκολο να βρει κανείς ακριβώς τις διαφορές μεταξύ Δρυΐδων και vates (ουάτων). Οι Δρυΐδες έχουν, ως imgeniis celsiores, την πρωτοκαθεδρία. Οι μάντεις του Διόδωρου προφητεύουν τα μέλλον (οι euhagis: scrutantes seriem et sublimia naturae pandere conabantur). Αλλά και ο Διόδωρος και ο Κικέρωνας το ίδιο λένε και για τους Δρυΐδες. Οι ουάτεις είναι κατά τον Στράβωνα ιεροποιοί και φισιολόγοι ενώ οι δρυΐδαι προς τη φισιολογία και την ηθικήν φιλοσοφίαν ασκούσιν· αλλά σύμφωνα με τον Στράβωνα IV 198 και τον Διόδωρο οι Δρυΐδες είναι επίσης ιεροποιοί, χωρίς την παρουσία των οποίων δεν μπορεί να γίνει καμία θυσία, όπως προαναφέρθηκε. Ο Καίσαρας δεν γνωρίζει (ή δεν αναφέρει κάτι για) αυτές τις διαφορές, έτσι ώστε για να σχηματίσουμε μια πιο ολοκληρωμένη γνώμη για την διαφορά μεταξύ Δρυΐδων και vates. Κατά τον d’Arbois de Jubainville a. Ο. I 46ff, 241ff αντιστοιχούν οι vates στους file (‘αυτοί που Προβλέπουν’) (βλ. και Desjardins Géorg. de la Gaule II 51.9, 822. 526, 528, 532f).

    (Σύνοψη από διάφορα άρθρα από το διαδίκτυο, προσφορά για το σημερινό άρθρο που το πήρε λίγο η κάτω βόλτα από αριθμό σχολίων 🙂 )

  43. Γς said

    Και τον θυμήθηκα προχτές που μιλούσαμε για τσάπες και τέτοια στο κουτί της Πανδώρας.

    Ημασταν στην κλινική του όταν έβγαλε η κόρη μου ένα μικρό ψαράκι που είχε τυλιγμένο σε χαρτοπετσέτα.
    Ηταν ο Μονομάχος, το ένα από τα δυο ψαράκια που της είχε αναθέσει ο αδελφός της να τα ταΐζει όσο θα έλειπε στη Γερμανία.
    Και το έθαψε σε μια γλάστρα στο Νοσοκομείο Ζώων.
    Ηθελε να το αντικαταστήσει με ένα ολόιδιο για να καλύψει την αμέλεια της, αλλά τελικά αποφάσισε να του πει την αλήθεια.

    Και εντάξει. Ένα ψαράκι ήταν. Δεν ήταν και τόσο σοβαρή απώλεια όσο της Γουίλη, το υπέργηρο πίτμπουλ της κόρης μου, που ήταν του θανατά..

    Είχαμε μαζευτεί εκεί εγώ, η κυρά μου, η κόρη μου, η φίλη της η Νατάσα και η ξάδελφη της Νατάσας η κάτι-Λίζα, Κοντολίζα την φωνάζω εγώ.
    Ολοι οι λοιποί συγγενείς της Γουίλη.

    Στο πορτμπαγκάζ είχα την τσάπα που μόλις είχα αγοράσει. Και μια μεγάλη πλαστική σακούλα.

    Είχαμε πάρει την απόφαση.
    Ευθανασία και ταφή κάπου απέναντι στο δάσος.

    Υπέφερε το ζωντανό. Το μεσημέρι που είχα περάσει δεν αντιδρούσε καθόλου.

    Και πήγαμε στο θάλαμο νοσηλείας για να την δούμε για τελευταία φορά πριν η γιατρός προχωρήσει στη χορήγηση της λίθαλ ιντζέκτιον.

    Τα ίδια. Δεν αντιδρούσε. Της μιλούσαμε. Τίποτα.
    Κι έβαλε τα κλάματα η κόρη μου. Και που την ακούει άρχισε να κουνάει την ουρά της. Και σιγά σιγά σηκώθηκε. Στάθηκε στα πόδια της.

    Και μετά, και μετά τη βγάλαμε βόλτα στην αυλή της κλινικής.

    Και μετά πήραμε εξιτήριο.

    Και μετά έδωσα στην κόρη μου την τσάπα για τον κήπο της. Εκεί που είναι το βασίλειο της Γουίλη.

    Και μετά φύγαμε.
    Ολοι οι λοιποί συγγενείς.

    Και προχτές έφυγε κι αυτός, ο γιατρός, ο κλινικάρχης, ο πρώην βουλευτής ο, ο και άλλα πολλά.

    Κι είχε και νεκροταφείο μικρών ζώων και δεν το ήξερα και ήμουν έτοιμος να το παίξω νεκροθάφτης.

    Μας τελείωσε λοιπόν ο «χτιστείς δις», όπως έγραφε κάπου για τα βασανιστήρια που υπέστη, οπως λέει επί χούντας.

    Ο Ιπποκράτης Σαβούρας, ο Φαληριώτης κοντογείτονας του Νικοκύρη

  44. Γς said

    42:

    >προσφορά για το σημερινό άρθρο που το πήρε λίγο η κάτω βόλτα από αριθμό σχολίων

    Καλημέρα ντοcteur.

    Εγώ βλέπεις έκανα το κατα δύναμη.

    Μέχρι Σαβούρα έβαλα!

  45. spiral architect 🇰🇵 said

    Διαχρονικά και για έναν ανεξήγητο 😉 λόγο όλοι συμπαθούν τους Γότθους, αλλά και όλοι τούς ρίχνουν μπηχτές.
    «Καλά, φεύγουμε! Αλλά θα ξανάρθουμε!». 😀

  46. sarant said

    42 Α μπράβο!

    43 Από τον Σαββούρα είχαμε αγοράσει, επί χούντας, έναν σκύλο που τον βγάλαμε Στέλιο προς τιμήν του Παττακού.

  47. Απ’ ό,τι θυμάμαι, στον πρώτο τόμο (Αστερίξ ο Γαλάτης) οι Γότθοι μιλούν με παρωδία αλσατικής προφοράς: Pon, pon, on s’en fa! Μάλλον δεν συμβαίνει το ίδιο κι εδώ — ή απλώς χάθηκε χωρίς ίχνη στην ελληνική μετάφραση;

  48. 29 Σκύλε, μιας και θυμήθηκες τον Σκορτσένυ:
    http://www.haaretz.com/world-news/europe/1.711115
    και το καλύτερο, σχετικό με τα προχθεσινά 😉
    http://fadomduck2.blogspot.gr/2017/08/vs.html

  49. Πέπε said

    @42:
    > > παρά τε Κελτοίς…

    Άρα οι Κέλτες (ο Κέλτης) στ’ αρχαία ήταν Κελτοί (ο Κελτός); Άντε να ‘ταν Κέλτος και να έχει γίνει παρατονισμός.

    Και οι Βέλγοι, θαρρώ, ήσαν Βέλγαι (ο Βέλγης; ο Βέλγας;)

    Για τους Καρνύτες/Καρνούτους ακόμα το ψάχνουμε.

  50. Γιάννης Ιατρού said

    49: Τι σού λείπει για τους Καρνύτες/Καρνούτους, και για ποιούς; Τους μεταναστεύσαντες κοντά στην σημερινή Άγκυρα στη Μ. Ασία ή αυτούς στην Γαλλάι, κοντά στην σημερινή Ορλεάνη/Σαρτρ;

  51. … Εδώ έχουμε λογοπαίγνιο. Ο Αστερίξ λέει Il est dechaîné, που θα πει κατά λέξη «απαλλάχτηκε από τις αλυσίδες του» αλλά μεταφορικά σημαίνει «είναι έξαλλος, αποχαλινώθηκε». …

    Για να διατηρηθεί το λογοπαίγνιο της κυριολεκτικής και μεταφορικής απελευθέρωσης, το il est dechaîné ίσως μπορούσε να μεταφραστεί

    Έχει ξεφύγει τελείως!

    αν και η φράση αναφέρεται περισσότερο σε παραστράτημα του μυαλού.

  52. 51 Μιχάλη, τώρα το λένε και «έσπασε την άλυσο/καπίστρι κλπ»

  53. 52,
    Πράγματι, όπως το λέει και στο σχ. 28 για το καπίστρι/χαλινάρι, και το βρίσκω ταιριαστό.

    Το άλλο που σκέφτομαι είναι
    «Ξεσάλωσε»
    που είναι κοινό, αλλά αμφίβολης ετυμολογίας, λέει η Λεξιλογία.

  54. …Πατάτες βέβαια ήρθαν στην Ευρώπη μετά τον Κολόμβο, από την Αμερική, αλλά αφού οι τηγανητές πατάτες είναι το σήμα κατατεθέν των Βέλγων…

    …και οι τηγανητές πατάτες από το Βέλγιο ξαναήρθαν στην Αμερική μετά τον 1ο ΠΠ, ως French Fries, εκ παραδρομής.

    Η χαρακτηριστική φράση «Would you like fries with that?» που χρησιμοποιείται από ταμίες φαστφουντάδικων για να αυξήσουν, υποτίθεται, πωλήσεις, έχει γίνει κλισέ και χρησιμοποιείται πλέον ως ειρωνική παρατήρηση σε διάφορες περιπτώσεις, όπως όταν κάποιος προσπαθεί να πλασάρει εντέχνως κάτι έξτρα, όταν κάποια δήθεν επιπλέον προσφορά σε λογική τιμή είναι τόσο ευτελής όσο και το αρχικό προϊόν, κα.

  55. sarant said

    47 Δεν πρόσεξα κάτι τέτοιο. Η … γοτθικότητα δείχνεται με τη γραμματοσειρά.

    54 Το …fries with that το έχω δει και σαν μειωτική έκφραση, ότι κάποιος έτσι που πάει θα καταλήξει να το λέει αυτο (άρα να γίνει ταμίας σε φασφουντάδικο)

  56. Γς said

    51:

  57. Γς said

    Και στο μεταξύ ο Μιχάλης περιμένει επισκέψεις απόψε

    Hurricane Harvey

  58. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σε μια συνέντευξη του Nicolas Rouvière, ενός ειδικού/με βραβευμένη διατριβή στον Αστερίξ ο οποίος συνάντησε το 2004 τον Ουντερζό, φαίνεται ότι τον ρώτησε,μεταξύ άλλων, για την απομίμηση της χιτλερικής σημαίας στο επεισόδιο «ο Αστερίξ και οι Γότθοι» αλλά δεν διευκρινίζεται εν τέλει η σκοπιμότητα χρήσης του συμβόλου.Ο συγγραφέας δεν έδειχνε να θυμόταν κάτι.
    …Quand il pastiche par exemple le drapeau hitlérien dans Astérix et les Goths, il n’en a plus le souvenir,
    Σ΄αυτό το κείμενο υπάρχει η αναφορά-δε θυμάμαι αν έχει ήδη ειπωθεί σε άλλο νήμα- για τα αγριογούρουνα που εχει ανάγκη να τρώει ο Οβελίξ (αγριογούρουνο,sanglier =sang lié/ lier le sang =δεσμός αίματος)
    …a toujours besoin de se nourrir de sangliers : or il s’agit pour lui de « sang lié », lier le sang : et si Obélix avait besoin d’être constamment référé au lien généalogique, aux ancêtres
    http://www.sens-public.org/article784.html

    Στους αναχρονισμούς αναφέρεται και το ότι οι Γαλάτες τρώγαν τάχα (τόσα) αγριογούρουνα-άγρια θηράματα- ενώ έτρωγαν μόνο οικόσιτα, κατα κύριο λόγο αρνιά και …σκύλους.
    https://fr.wikipedia.org/wiki/Ast%C3%A9rix

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    52>> τώρα το λένε και «έσπασε την άλυσο/καπίστρι κλπ»
    και ξεϊγλωτη (που έσπασε την ίγλα-τη λουρίδα που γρατάει το σαμάρι-) η ξεκαπίστρωτη ! 🙂

  60. Απλά σαν συμπλήρωμα έστω και καθυστερημένα, του πολύ χρήσιμου 42@, Carnutes πρόκειται για γαλλο-κελτικό λαό που συνόρευε με τους Σένομες και τους Παρισίους. Σήμερα, χονδρικά, πρόκειται για περιοχή της Γαλλίας γύρω από την Εure et Loir, στην πεδιάδα του ποταμού Loire. Την εποχή των δρυίδων η περιοχή ,μεταξύ Γαλλίας, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Γερμανίας από τη πλευρά του Ρήνου καλύπτει διάφορες φυλές γαλατών, βέλγων και άλλων κελτικών φυλών ( Nitiobrages, Rèmes, Atrebates, Nerviens, Γρούδιοι, Κέντρονες…..). Λόγω έλλειψης κεντρικού αρχηγού η εξουσία των πολυάριθμων αρχηγών , οι λεγόμενοι rix (εδώ όχι rex ) είναι περιορισμένη στα πλαίσια της φυλής του, του χωριού του. Πίσω από το χιούμορ του Αστεριξ (rix) βλέπουμε τη γαλατική και κελτική ζωή στα χρόνια του πρώτου αιώνα.
    Η κελτική κοινωνία βασίζεται στον ατομικισμό και τη δύναμη του ανώτερου. Ετσι οι δρυίδες αποκτούν μεγάλο ρόλο στη κελτική κοινωνία επειδή είναι ταυτόχρονα ιερείς- είναι οι μόνοι που έχουν το δικαίωμα της θυσίας, γιαυτό και δεν έχουμε γυναίκες δρυίδες- δάσκαλοι, γιατροί, μάγοι, μάντες και δικαστές. Το σύνολο των δρυίδων είχαν ετήσια συνέλευση στη χώρα (στο δάσος) των Καρνούτων, στο Cenabum δηλαδή την Ορλεάνη ( Dictionnaire classique de l’Antiquité sacrée et profane, 1826 ; G-H Dumont, Histoire de la Belgique, Histoire des religions , La Pleiade, t.1, p.781 ). Η σωστή ετυμολογία ειναι αυτή που αναφέρει μεταξύ άλλων ο Γ. Ιατρού το dru-uid-es ( πολύσοφοι) , επειδή σαν ιερείς ασκούν τις θυσίες, αλλά και διδάσκουν και είναι και γνώστες της μεταφυσικής. Στη πραγματικότητα έχουμε ένα αυστηρό παραλληλισμό με τους βραχμάνες, την ανώτερη θρησκευτική τάξη η κάστα, της Ινδίας.

  61. sarant said

    60 Ευχαριστούμε!

  62. Έτος 168 π.Χ. Μετά την ήττα του τελευταίου βασιλιά των Μακεδόνων Περσέα στη μάχη της Πύδνας, όλη η Ελλάδα τέθηκε υπό ρωμαϊκή κατοχή. Ολη; Οχι ακριβώς. Ενα χωριό στο ορεινό ανάγλυφο του Δυτικού Ολύμπου, στα σύνορα Μακεδονίας και Θεσσαλίας, η Μονδαία, σημερινή Κρανιά Ελασσόνας, παραμένει ανυπότακτη. Οι κάτοικοί του, οι Μονδαιείς, οργανωμένοι σε κοινότητα, το «Κοινόν Μονδαιατάν», με αρχηγό τον Ταγό Εύαρχο Μαυροκόρακα και πανίσχυρο όπλο τους το «κρανοποτό» (ζωμός από κράνα), φτιαγμένο με βάση μυστική συνταγή, άγνωστη για δύο χιλιάδες χρόνια, εξακολουθούν να αντιστέκονται.
    http://www.kathimerini.gr/924178/article/epikairothta/ellada/o-oveli3-ston-dytiko-olympo-en-etei-2017

  63. Βάγια said

    Ευχαριστώ πάρα πολύ για τη λύση μιας απορίας που είχα για πολλά χρόνια, από τότε που πρωτοδιάβασα το τεύχος! Η ατάκα «της φυλακής τα σίδερα» που λέει ο Αστεριξ όταν ο Γότθος Τελεφιρίκ σπάει τα σίδερα δεν μου φαινόταν καθόλου αστεία ούτε να ταιριάζει ως αντίδραση της κατάστασης. Με παρέπεμπε βλέπετε ως ατάκα στο τραγούδι (;) «της φυλακής τα σίδερα είναι για τους λεβέντες» και πουθενά αλλού. Για αυτό, τα χαχανητά του Οβελιξ κάθε που ξαναθυμάται τη φράση μου φαινόταν αρκετά άκυρα. Τώρα όμως λύθηκε το μυστήριο, με το γαλλικό διπλό λογοπαίγνιο και γέλασα εκ των υστέρων! Πολλές προτάσεις για τη μετάφραση αυτής της φράσης που προτάθηκαν από τους σχολιαστές εδώ μου φάνηκαν πολύ πιο πετυχημένες από αυτή που είχε επιλεγεί τελικά στην επίσημη μετάφραση, καθώς στις προτάσεις αυτές διατηρείται το καλαμπούρι, ενώ στην υπάρχουσα μετάφραση χάνεται και μένει κανείς να προβληματίζεται για τις αντιδράσεις του Οβελίξ.
    Νομίζω ότι στους Γότθους παρουσιάζονται λίγο και στοιχεία από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο: χιτλερική σημαία, που είπε ένας άλλος σχολιαστής, δε θυμάμαι, θυμάμαι όμως, στις βρισιές, που αποδίδονται με σχεδιάκια, όταν βρίζουν οι Γότθοι ξεφυτρώνει αγκυλωτός σταυρός. Ίσως επίσης στην ίδια ομάδα ανήκουν και τα αιμοβόρα βασανιστήρια που σκαρφίζονται!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: