Σουφρώνω, ξαφρίζω, τσουρνεύω: οι 50 αποχρώσεις της κλοπής κατά τον Κλεάνορα

Στο ιστολόγιο βάζουμε πότε-πότε άρθρα «καταλογογράφησης» όπως τα λέω, όπου βρίσκουμε συνώνυμες (ή περίπου) εκφράσεις με τις οποίες μπορεί να περιγραφτεί μια κατάσταση. Καθώς είμαι επιρρεπής στα κλισέ, τα άρθρα αυτά τα ονομάζω «Οι 50 αποχρώσεις….»

Ήδη έχουμε δημοσιεύσει 15 τέτοια άρθρα καταλογογράφησης, για τις 50 αποχρώσεις του χρήματος, της μέθης, της αποτυχίας, του θανάτου, της κατάπληξης, της υπερβολικής ταχύτητας, του ξυλοδαρμού ,της οξείας σωματικής ανάγκης, της παραφροσύνης, της αντρικής αυτοϊκανοποίησης, του υπερβολικού φαγητού, της βλακείας , της  παχυσαρκίας, , του γυμνασμένου άντρα, και,  πριν  από δυόμισι μήνες, του γήρατος.

Καθοριστική συμβολή σε αυτή την καταλογογράφηση έχει ο φίλος μας ο Κλεάνωρ, που έχει ετοιμάσει 8 από αυτά τα άρθρα, και σήμερα προσφέρει και το ένατο.

Ο Κλεάνωρ έστειλε 51 λήμματα, έκανα κι εγώ μερικές προσθαφαιρέσεις, συμπληρώσεις και ανακατατάξεις. Όπως θα δείτε, ο σημερινός κατάλογος έχει μιαν ιδιαιτερότητα: περιέχει μόνο ρήματα, όχι άλλα μέρη του λόγου.

Πιάνει μια εντυπωσιακή γκάμα, από πανάρχαια ρήματα, που ελάχιστοι τα ξέρουν σήμερα, έως νεότατα της αργκό. Πιάνει επίσης όλο το φάσμα της ιδιοποίησης,  από την κλοπή και την εξαπάτηση έως τη διάρρηξη, τη ληστεία ή τη  λεηλασία.

Να πούμε  όμως  και μιαν ιστορία για το κεντρικό ρήμα του καταλόγου, το «κλέβω» και μια σχετική παλιά παροιμιώδη φράση. Το 1874-79 ήταν βουλευτής Δωρίδος ο Ιωάννης Κότταρης, φουστανελοφόρος και όχι πολύ μορφωμένος. Μια φορά, αγορεύοντας στη Βουλή και καταγγέλλοντας τη διαφθορά και τις καταχρήσεις, έκανε κάποιο γραμματικό λάθος, οπότε ένας άλλος βουλευτής τον  ρώτησε μέχρι ποιο κεφάλαιο της Γραμματικής  έχει σπουδάσει.

— Μέχρι το κλιέφτου, κλιέφτεις,  κλιέφτει,  απάντησε ο Κότταρης

Ή τουλάχιστον αυτή είναι η εκδοχή που βρίσκει κανείς παντού (με τη διαφορά ότι συνήθως το βρίσκει «κλιέφτω» αλλά σίγουρα «κλιέφτου» θα είπε ο Ρουμελιώτης βουλευτής).

Ότι τη φράση την είπε ο Κότταρης και ότι έγινε παροιμιώδης, είναι  βέβαιο διότι βρίσκει κανείς πάρα πολλές αναφορές σε κείμενα της εποχής. Ο Σουρής την έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές, σε ρίμα με το νέφτι,  ας πούμε σε σχέση με τα Λαυρεωτικά και το πτωχοκομείο του Συγγρού:

Και ο ψωμάς κι ο φούρναρης και ο στοιχειοθέτης
σε μετοχές και Λαύρια τον οβολό του χάνει,
κι΄ εσκέφθη τότε ο Τσιγγρός, αυτός ο ευεργέτης,
για τους πτωχούς τω πνεύματι Κατάστημα να κάνει.
Κι εις τούτο έτρεξαν πολλοί σαν να τους είχαν νέφτι
κι εφώναξε ο Κότταρης το «κλιέφτω, κλιέφτεις, κλιέφτει».

ή στον Φασουλή Φιλόσοφο:

Ως Έλλην δε και ποιητής καθόλου δεν ξεχάνει
μήτε το «Έλληνες εσμέν» του λάλου Δεληγιάννη,
μηδέ και το Τρικούπειον ρητόν θα λησμονήσει
πως «η Ελλάς προώρισται να ζήσει και θα ζήσει»,
προπάντων δε του Κότταρη το «κλιέφτω, κλιέφτεις, κλιέφτει»,
που τους Ρωμιούς οιστρηλατεί κι εις όλους βάζει νέφτι

Το «κλιέφτου, κλιέφτεις, κλιέφτει» έμεινε στην επικαιρότητα και στον 20ό αιώνα, σαν φράση δηλωτική γενικευμένης ρεμούλας, όποτε και αντικαταστάθηκε από το «Ο κλέψας του κλέψαντος» (για το οποίο δείτε εδώ στη Λεξιλογία).

Κι έπειτα από αυτή την εισαγωγή, περνάμε στον κατάλογο:

 

1. Κλέβω, κλέπτω
2. Κλιέφτου, κλιέφτεις, κλιέφτει
3. Υποκλέπτω
4. Τζουρνεύω / Τσουρνεύω
5. Σουφρώνω
6. Κάνω σόκο
7. Απαλλοτριώνω
8. Ξαφρίζω
9. Ψειρίζω
10. Αφαιρώ / Παραφαιρώ / Υφαιρώ
11. Υπεξαιρώ
12. Αρπάζω / Διαρπάζω / Υφαρπάζω / Αφαρπάζω
13. Διαγουμίζω
14. Λεηλατώ
15. Ιδιοποιούμαι
16. Καταχρώμαι
17. Κάνω κομπίνα
18. Λαφυραγωγώ
19. Ληστεύω
20. Βουτάω – Βουτώ
21. Γδύνω
22. Διαρρηγνύω / κάνω  διάρρηξη
23. Λαθροχειρώ
24. Οικειοποιούμαι
25. Σφετερίζομαι
26. Το / τα τσίμπησα
27. Βάζω / Χώνω χέρι
28. Φερμάρω (κλέψιμο στην καλαθοσφαίριση)
29. Πορτοφολιάζω
30. Σκυλεύω
31. Μαδάω – Μαδώ
32. Αλώνω
33. Ρουφάω – Ρουφώ
34. Λαχανεύω
35. Λωποδυτώ
36. Αποσπώ
37. Δράχνω
38. Απολωπίζω
39. Αμακώνω
40. Ζαπώνω
41. Κιξαλλεύω
42. Ξεγυμνώνω / Απογυμνώνω
43. Σηκώνω (π.χ. Τού «σήκωσαν» το σπίτι)
44. Πλιατσικολογώ
45. Εξανερίζω
46. Πειρατεύω / Κουρσεύω
47. Συρώ (!)
48. Σχιδεύω
49. Ρυσιάζω
50. Ξαμπλακιάζω
51. Νοσφίζομαι
52. Τσαλεύω (γιαννιώτικο)
53. Τσιτάρω  (κλέβω στα ηλεπαιχνίδια, cheat)
54. Νιντζάρω
55. Λουφάρω (μια από τις σημασίες)

Περιμένω στα σχόλια τις προσθήκες σας!