Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ποια είναι η λέξη της χρονιάς;

Posted by sarant στο 16 Δεκέμβριος, 2009


 Κάθε χρόνο, στα μέσα Νοεμβρίου, το New Oxford American Dictionary βγάζει τη «λέξη της χρονιάς». Φέτος, διάλεξαν το ρήμα unfriend που χρησιμοποιείται πολύ στο Φέισμπουκ και τους συναφείς ιστοτόπους:

unfriend – verb – To remove someone as a ‘friend’ on a social networking site such as Facebook.
As in, “I decided to unfriend my roommate on Facebook after we had a fight.”

Την είδηση την δημοσίευσαν τα Νέα, με την απόδοση… «ξεκάνω φίλο». Σωστή σκέψη το «ξε», αλλά το «ξεκάνω φίλο» σάμπως να παραείναι δραστική λύση, όπως είπε ο Νίκος Λίγγρης στη σχετική συζήτηση που έγινε στη Λεξιλογία. Στη συζήτηση εκεί ακούστηκαν διάφορες προτάσεις που έχουν γίνει για την απόδοση του ρήματος unfriend, από το ελαφρώς ποιητικό «ξεφιλιώνω» έως το κωμικό «αποφιλοποιώ», και κρίθηκε προσφορότερη μια μη μονολεκτική απόδοση, κάτι σαν «κόβω-ξεγράφω-διαγράφω από φίλο». Ρώτησα και τις κόρες μου, που χρησιμοποιούν το «διαγράφω» και συνήθως μόνο του, χωρίς προσδιορισμό («από φίλο»): Η Τάδε διέγραψε τον Δείνα επειδή την κουτσομπόλευε.

Καλά όλα αυτά, αλλά σκέφτομαι, ποια θα λέγατε εσείς πως ήταν, στα ελληνικά, η λέξη της χρονιάς; Δεν εννοώ την απόδοση του unfriend, αν και μπορείτε να προτείνετε κάποια ωραία ιδέα, αν έχετε. Εννοώ μιαν ελληνική λέξη (ή έστω ξένο δάνειο) που να ακούστηκε πολύ φέτος σε σημείο που πολλοί φέτος να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει αυτή η λέξη. Προσοχή, δεν εννοώ πως πρέπει η λέξη να δημιουργήθηκε φέτος.

Να προτείνω μια-δυο λέξεις για έναυσμα: πολύ ακούστηκε φέτος το «διακύβευμα«. Φυσικά, η λέξη ακούγεται εδώ και χρόνια, αλλά φέτος  πολύ περισσότερο, σε σημείο που πολλοί να γράψουν υποστηρίζοντας, περίπου, ότι τέτοια λέξη δεν υπάρχει. Ο Περιγλώσσιος έγραψε πρόσφατα ένα πολύ καλό σημείωμα για την περίπτωση.

Μια άλλη υποψήφια «λέξη της χρονιάς», κατά τη γνώμη μου, είναι το «σταζ» ή «στέιτζ», δηλαδή τα stage που βέβαια προϋπήρχαν αλλά ήρθαν στη δημοσιότητα με το ντιμπέιτ των εκλογών και διατηρούνται ακόμη. Γράψαμε κι εμείς γι’ αυτή τη λέξη και έγινε μεγάλη και ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Περισσότερες λέξεις δεν θα αναφέρω για να μην επηρεάσω τη γνώμη σας, αλλά πολύ θα μ’ ενδιέφερε να μάθω ποιαν κρίνετε, κατά τη γνώμη σας λέξη της χρονιάς. Θέλουμε λέξεις που να ακούστηκαν πολύ φέτος και που να μην έχουν πολυακουστεί παλιότερα. Έτσι, το ντιμπέιτ δεν θα το έβαζα για λέξη της χρονιάς φέτος. Ίσως το 2007.

Ποια είναι λοιπόν η λέξη του 2009;

Advertisements

166 Σχόλια to “Ποια είναι η λέξη της χρονιάς;”

  1. SophiaΟικ said

    Σταζ δαγκωτό!
    Η λέξη που περιεέχει όλα τα γλωσσικά κακά της μοίρας μας.

  2. Φαίδων said

    Ε μα φυσικά και το σταζ. Για πόσες άλλες λέξεις έχουμε δει συζητήσεις για την ετυμολογία της στα τηλεοπτικά παράθυρα σε prime time;

    Υποψήφια πάντως θα πρέπει να είναι και η «βια» (η τρομερή, βλ. Καρατζαφέρης-Αλαβάνος στη βουλή).

  3. Ηλεφούφουτος said

    Κι εγώ ψηφίζω σταζ (στέιτζ).

    Μου άρεσε η λύση των κορών. Εννοώ το «διαγράφω» για το unfriend.
    Τα Αγγλικά έχουν ένα μηχανισμό που δεν μπορεί να λειτουργήσει στα Ελληνικά: μπορούν να μετατρέψουν κάθε ουσιαστικό σε ρήμα.
    Όταν π.χ. είχε σκοτωθεί η Νταϊάνα, για ένα διάστημα το όνομα του οδηγού Henri Paul χρησιμοποιόταν σε μια εκφραστική αργκό της εποχής σαν ρήμα (he henripauled = στουκάρισε το αμάξι).
    Με το «διαγράφω» έχεις μια εξίσου στακάτη λέξη όπως το unfriend, που αξιοποιεί αντισταθμιστικά την ελλειπτικότητα, έναν μηχανισμό μάλιστα της Ελληνικής που η καθομιλουμένη Αγγλική δεν αξιοποιεί με τον ίδιο τρόπο, π.χ. όταν παραλείπουμε το ουσιαστικό και αφήνουμε το επίθετο μόνο του, σε φράσεις όπως «στη σελίδα 3 έχουν ξεφύγει δύο τυπογραφικά» (δεν ξέρω άλλη γλώσσα που να το κάνει αυτό τόσο συχνά).

  4. akindynos said

    Παράσταση νίκης.

    Με δύο εκλογές, συν μία νεοδημοκρατική, η καμπούρα του 09 λύγισε από την αργκό των δημοσκοπήσεων.

    (οκ, δεν είναι λέξη, είναι έκφραση)

  5. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Για το «unfriend» θα πρότεινα το «σχολάω».

    Το «διακύβευμα» μου αρέσει πολύ, ειδικά από τα χείλη και το ιδιαίτερο ειδικό βάρος της Άννας Παναγιωταρέα. Από οποιαδήποτε άλλα σοβαρότερα χάνει, νομίζω, κάτι απ’ την γλύκα του…

    Η «διαπλοκή», εξ άλλου, δεν νομίζω να έχει φύγει ποτέ από τη μόδα.

  6. Το Unfriend θα μπορούσαμε να το αποδόσουμε και ως «ξεγράφω», πούναι και πιο λαϊκό.

    Όσο για την ερώτηση του Νικοδέσποτα «Ποια είναι λοιπόν η λέξη του 2009;», δεν ξέρω. Ξέρω, όμως, ποιά σίγουρα δεν θα είναι: Αυξήσεις

  7. Μαρία said

    Ηλεφού, δες τι λέει η κυρία Χριστίνα στο σχετικό λίνκι:
    Most “un-” prefixed words are adjectives (unacceptable, unpleasant), and there are certainly some familiar “un-” verbs (uncap, unpack), but “unfriend” is different from the norm. It assumes a verb sense of “friend” that is really not used (at least not since maybe the 17th century!).

    Το διαγράφω στη θέση του ξεγράφω και επι το λαϊκότερον σβήνω απ’ τα ντεφτέρια μου είναι μεταφραστικό δάνειο απ’ το delete του οποίου και γίνεται κατάχρηση. Πάει όμως κουτί με τέτοιους «φίλους».

  8. ppan said

    σταζ. και βραβείο πρωτοεμφανιζόμενης λέξης.

  9. λέξεις και αριθμοί στο google:
    (αποτελέσματα απο 01/01/2009 εως 15/12/2009)

    σταζ : 35.600
    στέιτζ: 19.400
    διακύβευμα: 10.6000
    κουκούλα: 455.000

  10. … 106.000 , λαθος 😀

  11. εγώ ψηφίζω διακύβευμα

  12. π2 said

    Δεν ξέρω για το 2009, ελπίζω πάντως η λέξη για το 2010 να μην είναι η ευελφάλεια της Διαμαντοπούλου. Και δεν αναφέρομαι στο λεκτικά τερατώδες του όρου, αλλά στον κίνδυνο να γείρει προς το ένα από τα δύο συνθετικά του του χρόνου.

  13. dokiskaki said

    Αν και εγώ κλίνω επίσης προς το σταζ, μην ξεχνάμε και τη «νωπή» (εντολή)…

  14. Rayman said

    What about befriend? Can someone really rebefriend an unfriended person?

  15. Μαρία said

    Πιδύε, λες να τα καταφέρει η λέξη πέντε χρόνια μετά; Για το άλλο δεν ελπίζω, γιατί ήδη πήρε μεγάλη κλίση.
    http://ta-eis-eafton.blogspot.com/2005/07/blog-post_22.html

  16. π2 said

    Τι κλίση, Μαρία, για Τιτανικός πάει.

  17. Μαρία, από το μπλογκ που παραπέμπεις είδα και την πρόταση «ασφαλιξία» που φέρνει σε ασφυξία και μου φαίνεται πολύ ταιριαστή.

  18. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τις ως τώρα ιδέες.

    Πιδύε, η ευελφάλεια πράγματι είναι η απόδοση του flexicurity την οποία προτιμά η Διαμαντοπούλου (αλλά και ο Ριζοσπάστης, θαρρώ). Εμένα μου θυμίζει Βεστφαλία και προτιμώ ολόκληρο τον όρο (ευελιξία με ασφάλεια). Διότι και το ασφαλιξία δεν είναι καλύτερο.

    ΣκύλεΒΚ, καλή ατάκα!

    Ηλεφού, σωστά.

  19. Θανάσης said

    Το ρημα unfriend εχει πολυ συγκεκριμενη χρηση και αναφερεται σε social network sites. Δεν ειναι ας πουμε το αντιθετο του befriend. Με αυτη την εννοια, μπορει μεν το «διαγραφω» ή το «ξεγραφω» να αποδιδουν σχετικα καλα τον ορο αλλα σιγουρα χανουν το συγκεκριμενο πεδιο χρησης (μπορουμε να πουμε «διαγραφω» για εναν φιλο εκτος internet). Εγω θα προτεινα το «ξεφιλίζω» σαν νεολογισμο, επειδη ακουγεται ωραια ΚΑΙ επειδη ακουγεται ακριβως σαν το «ξεφυλλίζω» αλλα δεν μπορεις να το μπερδεψεις ευκολα απο τα συμφραζομενα (για μενα αυτο το τελευταιο ειναι ελκυστικο γιατι παραπεμπει σε κατι γνωριμο, αλλα παραλληλα ειναι κατι νεο).
    Παραδειγματα χρησης:
    – Ο Νικος ειχε γινει πολυ φορτικος τελευταια στο φατσοβιβλιο και τον ξεφιλισα.
    – Να το ξερεις… αμα χωρισουμε εγω θα σε ξεφιλισω, τελειωσε.

  20. sarant said

    Όχι ξεφιλιώνω, που είναι το ομαλό;

  21. Superdora said

    Φέτος άκουσα πρώτη φορά τη λέξη «φιλοπεριβαλλοντικός»

  22. Θανάσης said

    … και το ξεφιλιωνω καλο ειναι, αλλα προτιμω το ξεφιλιζω. Ειναι πιο ευηχο 🙂

  23. Alfred E. Newman said

    Από αρκετά χρόνια έχω ακούσει τη λέξη «ξεπαρεού» η οποία εκφράζει απόλυτα το unfriend. Η λέξη εμφανίζεται στη φράση: «Τον/την έκανε ξεπαρεού.» Ή στην προστακτική ως υπόδειξη: φεύγα ή τζους.

  24. Μαρία said

    Δύτη πάρ’ το ένα και χτύπα το άλλο. Είπαμε να νεολογίσουμε αλλά όχι και ν’ αλλάξουμε με το στανιό τους κανόνες σύνθεσης.

    Και στο φατσοβιβλίο άμα σε ξεφιλίζουν, είναι μεγάλη ξεφτίλα;

  25. Μαρία, ήδη το flexicurity καταστρατηγεί και τους αγγλικούς κανόνες σύνθεσης, μου φαίνεται!
    Για το φατσοβιβλίο παιδιά εγώ δεν ξέρω. Θυμάμαι πάντα αυτό.

  26. Ερώτηση:
    ‘Οταν οι φίλοι Α και Β ήρθαν σε επαφή στο Φέισμπουκ μέσω του κοινού φίλου Γ, πρόκειται για ομοφιλοφιλία;

  27. Nicolas said

    Stage, σίγουρα! από κάθε άποψη.

  28. SophiaΟικ said

    To flexicurity δεν θα έλεγα ότι καταστρατηγει τους αγγλικούς κανόνες, γιατί έχουν επκρατήσει και στην αγγλική εδώ και χρονια τέτοια σύνθετα κι η εποχή της μανατζερίστικης γλώσσας τα εχει καθιερώσει, aromacology κλπ
    Στα ελληνικά δεν έχουν νόημα!!!!!!!!
    Αλλά θα έλεγα ότι οι γλωσσοπλαστικες ακρότητες είναι εκτός συναγωνισμού. Όταν θα λέει όλη η Ελλάδα ευελφαλια το ξανασυζητάμε.

    Το unfriend μπορεί να εχει συγκεκριμένη χρηση, αλλα δεν παύει να είναι λέξη που προυπήρχε του FB, μεταξύ μικρών παιδιών.
    Και επί τη ευκαιρία, παρτε κι ένα ξε-σπασμα (ξε-ράγισμα) που δεν το ξανάκουσα απο τότε (δεν εννοώ δεν άκοσα το τραγούδι, τη λέξη δεν εχω ακούσει να χρησιμοποιέι κανεις).
    Unbreak my heart

  29. ΣΟΚΑΡΙΣΤΗΚΑ μὲ τὸ σημερινὸ πρωτοσέλιδο τῶν Νέων, που γράφει «ἐθελουσίες». Ἄκου ἐθελουσΊες! τὸ προτείνω ὡς λέξι τῆς χρονιᾶς ἢ μᾶλλον ὡς παράδειγμα πρὸς ἀποφυγὴν τῆς χρονιᾶς! ἄκου ἐθελουσίες!

  30. Nicolas said

    Και για να το ευρωπαίξουμε λίγο:
    Γαλλία: του πόιντς Identité nationale
    Ελβετία: ουάν πόιντ minaret

    Φατσοβιβλίο, ποιο φατσοβιβλίο (περίμενα κάποιο ανάγνωσμα) !-)
    Και στα γαλλικά με σεξουαλικόν υπονοούμενον Fesse-bouc.
    Ανηφορίζουνε πομπές και μπαίνει ο μέγας τράγος, ο πρωταγωνιστής!
    Από αυτό το όργανο του Σατανά, διαγράφομαι μόνος μου. Είναι φοβερό! μου προτείνει μερικές φορές άτομα που δεν ξέρω πως ξέρει ότι τα ξέρω! που στο διάολο ψάχνει πια αυτό το πράγμα; και με τους καινούργιους όρους που προτείνει εδώ και μερικές μέρες, είναι ακόμη χειρότερα.

  31. Ωπ! Νικολά, κι εσύ Σαββοπουλικός; άλλη μια ευχάριστη έκπληξη!

  32. ἔ τὸ βρίσκει γιατὶ ἔχετε κοινοὺς φίλους.

  33. Κατερίνα said

    Θα έλεγα «σταζ» ως λέξη της χρονιάς, αλλά γιατί όχι και «δημόσιο» (δημόσιος υπάλληλος, δημόσια διοίκηση, δημόσιος χώρος, δημόσια κτίρια…)

  34. # 29, πείτε τα, Κορνήλιε!

    Παναΐα μ, τι συμπάθειες αποκτώ ώρες-ώρες! Με καθαρόαιμους καθαρευσουσιάνους!

  35. ἔ σκύλε ἐδῶ ἕνας εἰλικρινὴς καὶ ποῦρος δημοτικιστὴς καταλαβαίνει ὅτι ἔχουμε ταύτισι συμφερόντων.

  36. Το «Βατοπέδι», δεν παίζει;΄

  37. nickosl said

    Και εγώ με το stage είμαι σαν λέξη της χρονιάς, αλλά όπως ίσως θυμάστε, με το στέιτζ όχι με το σταζ. Και επίσης εύχομαι αν το stage είναι ένα κομματάκι της βαρβαρότητας, το 2010 η λέξη της χρονιάς να αρχίζει επίσης από σίγμα.

  38. Γιάννης said

    Ψηφίζω κι εγω το «σταζ».Επίσης,πολυ ακούστηκε τελευταία ο οικονομικός όρος «spread»,αλλά δεν ξέρω αν θα μπορούσε να διεκδικήσει το βραβείο μιας και δεν είναι τόσο πόλυ διαδεδομένη λέξη (πάντως,ψάχνοντας μέσω google σε ελληνικές σελίδες ο όρος δίνει 315.000 εμφανίσεις – οι περισσότερες απο αυτές με την οικονομική έννοια του όρου απ’ όσο μπορώ να δω).

    Ακόμα,μια φράση που ακούω πάρα πολύ τελευταία είναι «η τακτική του καρότου και του μαστίγιου» η σκέτο σαν «καρότο και μαστίγιο».Μιας και την άκουσα πρώτη φορά φέτος,μπορεί κανείς να με διαφωτήσει αν πρόκειται για γνήσια ελληνική έκφραση ή για τελευταίας εσοδείας ελληνοποιημένη αγγλική φράση;

  39. sarant said

    Γιάννη, καλό και το σπρεντ. Το καρότο και μαστίγιο πρέπει να είναι δάνειο, αν και στα αγγλικά είναι stick and carrot, ραβδί και καρότο.
    Δες όμως εδώ, που τα λέει ο Λίγγρης αναλυτικά:
    http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?t=3011&highlight=carrot

  40. Γιάννης said

    Ευχαριστώ πάρα πολύ για την κατατοπιστικότατη απάντηση.Πάντως προτιμώ το κλασσικό «μια στο καρφί και μια στο πέταλο»,μιας και το καρότο και το μαστίγιο είναι εξίσου (και ίσως περισσότερο) σκοτεινό: Μπορεί το μαστίγιο (ή η μαγκούρα της αγγλικής φράσης) να παραπέμπουν ευθέως σε τιμωρία,αλλά το καρότο δεν μου φαίνεται δα και για τόσο σπουδαία ανταμοιβή.Ίσως μόνο για τον Μπαμπινιώτη να είναι,μιας και το καρώτο του έρχεται λουκούμι για να το βάλει δεύτερη κιθάρα δίπλα στο φρικαλέο αγώρι

  41. Q said

    Εγώ ψηφίζω «υπουργείο προστασίας του πολίτη».Δεν πρόκειται βέβαια για μία λέξη, αλλά πρέπει να συμβαδίζουμε με τους καιρούς και να συμπεριλάβομε και έννοιες. Μη σας πουν παλιοκαιρήσιους.

  42. ΔΗΜΙΔΗΣ Δημήτρης said

    Συμφωνώ και εγώ με το στέιτζ – όχι με το σταζ που είναι, νομίζω, η ορθή προφορά της λέξης σύμφωνα με την έννοια που δώσαμε εδώ.
    Τελευταία πάντως παίζει πολύ και η «ανάταξη» της οικονομίας (γιατί άραγε μου θυμίζει τον γύψο της χούντας;)

  43. sarant said

    Δημήτρη, πράγματι παίζει και η ανάταξη αρκετά τον τελευταίο καιρό (και με παρόμοιους συνειρμούς…).

    Και το Υπουργείο Προ-πο, αγαπητέ q, καλό είναι.

  44. Ηλεφούφουτος said

    Καλά ξεχάσατε κιόλας την εβερτική μέθοδο «του μαστιγιού και του καροτιού»; Αν υπάρχει ένα ανθολογημένο μαργαριτάρι του Έβερτ που θυμάμαι είναι αυτό.

    Επειδή όπως είπε κι η Σοφία η παραγωγή του αγγλικού flexicurity που βγάζει γιάπικο εξυπνακισμό δεν θα ήθελα να μεταφέρω αυτό το μοντέλο παραγωγής λέξεων και στα Ελληνικά. Ας αρκεστούμε στο «ευελιξία με ασφάλεια», κι ας μας λένε καθυστερημένους!
    Πάντως αν πρέπει ντε και καλά να καθιερώσουμε μονολεκτική απόδοση έχω προτείνει από καιρό το σκόπιμα ανορθόγραφο:
    ασφαλ-ληξία ή
    ασφάλ-ληξη

  45. Σας ξέρω όλους εσάς τους εγκάθετους… Το 2009 ανήκει -και γλωσσολογικώς- στον Γ.Α.Π. Η πλήρης ανθολόγησή του δεν είναι εύκολη υπόθεση, γι’ αυτό ας μείνουμε σε ένα μικρό δει΄γμα γλωσσοπλαστικής ευφυίας:

    Να μπορούμε ακόμα και τη δημοσιονομική μας ισορροπία να την επιτε(υχ)θούμε.

    Respect!

    Τι να μας πουν τώρα νύκτορες και πα-τέρες

    * και για να μη λέτε ότι έτσι του τα δίνουν έτοιμα, ιδού σε τι απάνω προτίμησε να κεντήσει:
    Ξεκινώ με την ανάπτυξη, διότι είναι βασικό να υπάρχει ανάπτυξη, για να μπορεί να επιτευχθεί ακόμα και η δημοσιονομική μας ισορροπία.

    Όλη η ομιλία για όποιον αντέχει (στο 20:35 περίπου το εν λόγω).

  46. sarant said

    Στάζιμπε, ευχαριστούμε για την ανθολογία! (Ήρθε δύο φορές, έσβησα την πρώτη)

  47. (Α)θανάσης said

    Καλήσπέρα σας!

    Αφού μιλάμε για γαπ, τι καλύτερο απ’το «μηδέν εις το πηλίκιον»!
    Επίσης να σας θυμίσω το πολύ καλό «You can’t unring a bell», του Tom Waits…

  48. Μαρία said

    Γιάννη, 40, δες εδώ τη λέξη καρότο.
    http://neostipoukeitos.wordpress.com/2009/03/02/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B9-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CE%B9-%CE%AE-%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CE%B9/#comments

    Την έκφραση την πρωτάκουσα γύρο στο 95 (θυμάμαι πού και με ποιους τη σχολίαζα ως νεοεισαγόμενη τότε)

  49. Καλησπέρα
    Νομίζω ότι η λέξη «μίζενς» χρησιμοποιήθηκε πολύ φέτος για να περιγράψει μονολεκτικά το σκάνδαλο με τις μίζες της Siemens.
    Δεν ξέρω ποιος είναι αυτός που επινόησε την λέξη αλλά με μια αναζήτηση στο γκούγλη βλέπω ότι την χρησιμοποίησαν σχεδόν όλες οι πολιτικές εφημερίδες, τα portal ενημέρωσης και πολλοί από τους μπλόγκερ που αναφέρθηκαν σε κάποιο ποστ τους στο σκάνδαλο αυτό.
    Κατά την γνώμη μου η λέξη της χρονιάς που πέρασε είναι αυτή.

  50. Μαρία said

    Δύτη, ο μπαμπάς αυτού του κειμένου είναι ο κουμπάρος φιρφιρής.

    Νίκο, ξέχασα να ρωτήσω. Αυτή η -φάλεια πλάστηκε απ’ τη Διαμαντοπούλου ή είναι λαχανάκι Βρυξελλών;

  51. sarant said

    Αλλουφάνη, τις μίζες και τα παράγωγά τους τα σκέφτηκα, αλλά αναρωτιέμαι μήπως είναι του 2008 λέξη. Πάντως, θα ήταν άδικο να μην αναφέρω αυτό που εσύ από σεμνότητα παρέλειψες, το Μίζων ελληνικό λεξικό:
    http://afmarx.wordpress.com/2008/07/01/miz/

    Διαβάστε το, είναι αριστούργημα!

    Μαρία, το 1995 η κ. Δ. ήταν στις Βρυξέλλες θαρρώ (Επίτροπος) οπότε μπορεί να είναι και δική της πατέντα και λαχανάκι Βρυξελλών. Πάντως οι τωρινοί κηπουροί των Βρυξελλών προτιμούν «ευελιξία με ασφάλεια».

  52. Μαρία said

    Η κ. Δ. το 99, το 95 θυμάμαι τον Παπουτσή.

    Γιατί δεν λένε ασφαλής ευελιξία; Θα σημαίνει κάτι άλλο;

  53. Nicolas said

    Κι αν βάλουμε και τις φράσεις της χρονιάς, ψηφίζω:
    «ιφ γιού νόου γουάτ άι μιν»!
    (Ναι, ναι, έβαλα σταυρούς, σκόρδρα, φυλαχτά, γύρω-γύρω μη με πιάσει καμια κατάρα του γκαντεμοπατέρα)

  54. nickosl said

    Να σας ενημερώσω ότι η ευελφάλεια δυστυχώς κυκλοφορεί στη τζάργκον τμημάτων της ριζοσπαστικής αριστεράς εδώ και καιρό. Επίσης δυστυχώς το διακύβευμα αν ψάξετε τις αποφάσεις των φοιτητικών καταλήψεων 2006-2007 και σίγουρα ακόμη και πιο πίσω θα το βρείτε σε υπερπροσφορά. Μάλιστα σύμφωνα με δικές μου στατιστικές (!), όσο περισσότερο αλτουσεριανόφιλος κανείς τόσο περισσότερο διακύβευμα και ευελφάλεια στο λόγο του. Μια ακόμη λέξη που έχει εμφανιστεί και δεν την έχω δει να σχολιάζεται είναι το πρεκάριος/α κατά το προλετάριος/α, όπως και το πρεκαριάτο κατά το προλεταριάτο. Δεν τις χρησιμοποιώ επειδή δεν θεωρώ ότι στέκουν λογικά όχι γλωσσικά.

  55. Κι εγώ στέιτζ ψηφίζω, ως παράδειγμα προς αποφυγή…

    Για το unfriend, στην πρώτη/δευτέρα δημοτικού, αρχές δεκαετίας 70, όταν τσακωνόμασταν με τους φίλους κάναμε ένα κύκλο με δυο δάχτυλα και λέγαμε στον (πρώην) φίλο «κόψε». Κι αυτός με το δείκτη σα μαχαίρι χώριζε τα δυο δάκτυλα. Και μετά σε ρωτούσαν «δεν είστε πια φίλοι με το Δημήτρη;» κι απαντούσες «όχι, κόψαμε».
    Προσοχή όχι ξεκόψαμε αλλά κόψαμε. Δεν το έχω ξανακούσει από τότε και δεν ξέρω καν αν η όλη διαδικασία υπήρχε και σε άλλα σχολεία ή ακόμη και σε άλλες τάξεις ή αν ήταν ιδιωματική μας διάλεκτος. Πάντως μου αρέσει σαν πρόταση για απόδοση του unfriend.

  56. sarant said

    Νικόλα, καλά το θυμήθηκες!

    Νίκο Λ., πρόσεξα ότι (ίσως επειδή το διακύβευμα πολυφορέθηκε) κάποιοι χρησιμοποιούν και το «επίδικο»: π.χ. και ποιό τελικά ήταν το επίδικο της κρίσης στον Σύριζα; (από ΠΑΣΑ)

  57. nickosl said

    Ναι Νίκο έχεις δίκιο, αν και αυτό επίσης δεν είναι καινούργιο. Πηγαίνανε πακετάκι με το διακύβευμα εδώ και καιρό. Εχει δώσει και διάφορα ανέκδοτα αλλά δεν θελω να τα βγάλω όλα στη φόρα. Μάλιστα το επίδικο για ένα διάστημα πήγαινε πακέτο με τη συγκυρία: «το επίδικο της συγκυρίας»

  58. sarant said

    Γιάννη, και στα δικά μας τα χρόνια (!) λέγαμε «κόψαμε» και κάναμε ακριβώς αυτό. Νομίζω ότι όλα τα παιδιά το έκαναν αν και τώρα δεν είμαι βέβαιος ότι συνεχίζεται.

  59. sarant said

    Το «επίδικο της συγκυρίας», καλό -πώς έλεγαν παλιά «τα επίχειρα της κακίας του»;

  60. Ωρίμανση (η οποία δίδεται!!). Δεν είναι βέβαια η λέξη της χρονιάς, αλλά με εντυπωσίασε – όπως και η διαβούλευση (χάρις σε εκφράσεις όπως «θα περάσει από διαβούλευση», «θα πάει στη διαβούλευση», «είναι έτοιμο για διαβούλευση», «το στέλνουμε για διαβούλευση»).

  61. Μπουκανιέρος said

    Επειδή κατά τα άλλα δεν μπορώ να συνεισφέρω στη συζήτηση, να πω μόνο (για όποιον τα σημειώνει αυτά) ότι την έκφραση που αναφέρει ο Newman (σχ. 23) την έχω ακούσει σε παραλλαγή («σε κάνω ξεπαρεό») γύρω στο 1995-1997 από μαθητές μου ηλικίας 12-14 χρονών τότε.
    (Για να μη δημιουργηθούν εσφαλμένες εντυπώσεις: μαθητές μου στο σκάκι εννοούσα – μη με συμπεριλάβετε στους εκπαιδευτικούς)

  62. Γιάννη (55), το ίδιο κάναμε κι εμείς, δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα. Υπέθετα ότι είναι πανελλήνιο, αλλά περιορισμένο στην ηλικία που λες (5-10 ετών), και μάλιστα αυτό σκέφτηκα μόλις διάβασα για το unfriend.

  63. Νίκο έχεις δίκιο… Μάλλον το 2008 πρωτοεμφανίστηκε η λέξη «μίζενς»
    Την βλέπω στην Καθημερινή σε άρθρο του Π. Μπουκάλα στις 10/6/2008

  64. Μπουκανιέρος said

    #55-58
    Ναι βέβαια ήταν πολύ κοινό.
    Εξακολουθούμε να το κάνουμε (για πλάκα: όταν κάποιος λέει κάτι που, υποτίθεται, σε προσβάλλει κλπ.) με συνομήλικους ή και αρκετά νεότερους. Άρα κράτησε για καιρό.
    Για τα σημερινά παιδιά δεν ξέρω – θα το ψάξω.

  65. Μαρία said

    Αλλουφάνιε, το λεξικό σου μόλις το διάβασα. Πολύ γέλιο και εξαιρετικά παραδείγματα.

    Αυτό το ξεπαρεό με τα δάχτυλα μήπως είναι παλιολλαδίτικο;

  66. Γιάννης said

    Μαρία σ’ ευχαριστώ πολυ για το λινκ που έδωσες στο #48,πολυ απολαυστικό και διδακτικό και το άρθρο και η συζήτηση που ακολουθεί στα σχόλια.

    Την λέξη μίζενς πρώτη φορά την άκουσα σε εκπομπή του Λαζόπουλου το 2008,την χρονολογία δηλαδή που αναφέρει και ο Allu Fun Marx,αλλα δεν θυμάμαι ποιόν μήνα.Δεν ξέρω αν η λέξη προυπήρχε ή αν ξεκίνησε απο εκεί την καριέρα της.Στο συγκεκριμένο επεισόδιο του Λαζόπουλου μάλιστα είχε ετοιμαστεί και ειδικό σποτάκι για τη λέξη,που έδειχνε το s και το m του siemens να αντιμετατίθενται και να σχηματίζουν το miesens.Ψάχνω αυτή τη στιγμή στο γιουτιούμπι μπας και είναι ανεβασμένο.

  67. Liarak said

    @58 Εμείς πάλι λέγαμε ξέ-κοψα, ξεκόβω και από φίλους και από παρέες και από στέκια. Ταιριάζει πιο πολύ και με το un-friend.

  68. Γλωσσοδετολόγος said

    Θα έλεγα «σταζ», ειδικά τώρα το χειμώνα που με τις βροχές είδα το ταβάν’ μου να στάζ’ …

    … αλλά νομίζω ότι η λέξη της χρονιάς ήταν ΚΟΥΚΟΥΛΟΦΟΡΟΙ.

    unfriend = κόβω, από το πανάρχαιο ενωμένα δαχτυλάκια δεν είμαστε φίλοι κόψε.

  69. Καλημέρα σε όλες/-ους 🙂

    Για μένα, λέξη της χρονιάς 2009 θα μείνει η

    «εμπέδωση»

    (του «αισθήματος ασφάλειας στους πολίτες»)

    Είναι μια λέξη (φράση) που χρησιμοποίησαν όλοι: Παυλόπουλος, Μαρκογιαννάκης, Χρυσοχοΐδης.
    Συνάδει και με την αυξημένη υλοποίηση μετεξεγερτικών «εμπεδωτικών» μέτρων καθ’ όλο το διάστημα του έτους.

  70. sarant said

    Ωραίες ιδέες, πράγματι.

    Γλωσσοδετολόγε, δεν έχεις άδικο, και ο κουκουλοφόρος ακούστηκε πολύ, αλλά και ο κουκουλονόμος του Δένδια.
    Έγραψα κι εδώ: https://sarantakos.wordpress.com/2009/04/06/koukoulai/

    Μαρία, εμείς κόβαμε με τα δάχτυλα αλλά ξεπαρεό ή -ού δεν λέγαμε, αυτά είναι του Μπουκανιέρου που είναι νέος 🙂

    Απροπό, σήμερα δεν θα ανέβει δημοσίευση (εκτός απροόπτου)

  71. π2 said

    Μαρία (#50), αν δεν απατώμαι, νονός της ευελφάλειας είναι η Διαμαντοπούλου, αλλά νονός της flexicurity ήταν ο Δήμας (ο επίτροπος).

  72. sarant said

    Πιδύε, νομίζω ότι η flexicurity είναι δανέζικη πατέντα, και η βικιπαίδεια συμφωνεί:
    http://en.wikipedia.org/wiki/Flexicurity

    Βέβαια, τώρα που γίναμε (ή θα γίνουμε έστω) Νότια Δανία μπορούμε να διεκδικήσουμε κι εμείς την πατρότητα 🙂

  73. π2 said

    Νίκο, μάλλον θυμόμουν λάθος. Για να εξιλεωθώ: Λειτουργεί πλέον το πρώτο κανονικό Σώμα ελληνικών κειμένων (30 εκατομμύρια λέξεις από προφορικά και γραπτά κείμενα από τις δεκαετίες 1990-2010, δωρεάν εγγραφή με μέιλ, άλλες λεπτομέρειες εδώ).

  74. Μπουκανιέρος said

    Επειδή ο Νίκος (ενδεχομένως και η Μαρία) κάνει το κορόιδο, και για να μη μπερδευτεί κανένας βιαστικός αναγνώστης, ξεκαθαρίζω ότι τα σχόλιά μου 61 και 64 είναι εντελώς ανεξάρτητα.
    Άλλο πράγμα (και άλλης εποχής) το ξεπαρεό και άλλο το «κόβω» με τα δάχτυλα.

    Αυτήνα την αλφαλφάλεια ούτε που την είχα ματακούσει (τη flexicurity ναι – όχι ότι την πολυκατάλαβα, πέρα απ’ τ’ότι μας δουλεύουν…)

  75. Μπουκανιέρος said

    Θα ήταν καλό ένα ποστ αφιερωμένο στο παιδικό (γλωσσικό) φολκλόρ, π.χ. στα διάφορα τουκιθεμπλόμ, παλιότερα και σύγχρονα, και πάει λέγοντας.

  76. sarant said

    Μπουκάν, πολύ καλή ιδέα. Θα πρότεινα να γράψεις ένα κομμάτι, να το συζητήσουμε!

    Πιδύε, εξαιρετικό εύρημα, εξιλεώνεσαι και με το παραπάνω. Αν και (γκρινιάρης εγώ) δεν μαρέσει που δεν δίνει στοιχεία για τα κείμενα, ποιος τα υπογράφει και πότε-πού δημοσιεύτηκαν. Ούτε καταλαβαίνω γιατί πρέπει το μότο (που είναι στίχος του Ελύτη) να γράφεται πολυτονικά.

  77. Μπουκανιέρος said

    Πιδυό, όντως πολύ καλό εύρημα.
    Πολύ ενδιαφέρον ότι περιλαμβάνει και προφορικά, ΟΜΩΣ:
    1) Τα πιο πολλά απ’ τα «προφορικά» που δίνει η λίστα είναι είτε «σχεδόν προφορικά» (συνεντεύξεις) είτε «γραφτά που απαγγέλλονται» (ομιλίες, ειδήσεις).
    2) Για τα αληθινά προφορικά (συνομιλία, τηλέφωνο) θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε πώς τα καταγράψανε, π.χ. οι ομιλητές γνώριζαν ότι καταγράφονται; Αν ναι, αυτό αλλοιώνει την προφορικότητα. Αν όχι, είναι το γλωσσολογικώς τέλειο, όμως απαγορεύεται!
    («…τουλάχιστον στις ευνομούμενες χώρες», πρόσθετε ο Πετρούνιας)

  78. Μαρία said

    Ωραία ιδέα. Να μάθουμε και τα σύγχρονα.

    Νίκο, τι περιμένεις απ’ τη φιλοσοφική Αθηνών.

  79. Alfred E. Newman said

    Το ενδιαφέρον αυτής της παρέας είναι -από όσο έχω παρατηρήσει αρκετό καιρό ως lurker- είναι ότι αλλού ξεκινάει κάθε συζήτηση και ΠΑΝΤΑ αλλού πηγαίνει.
    Μ’αρέσει το απρόβλεπτο!
    Τώρα για το θέμα της λέξης της χρονιάς. Πώς λέμε επιλογή Oxford; Καμία σχέση η παρούσα συζήτηση.
    Εκεί τα κριτήρια είναι ενγτοπισμού ποιές λέξεις θα ενταχθούν στη βάση δεδομένων του λεξικού. Εδώ μόνο λέξεις ευεπίφορες σε σχόλια ή απλώς που συμπαθήσαμε.
    Με όλο το απαραίτητο θράσος και επειδή δεν έδω πρόταση: Πείτε κάποιες λέξεις που θα άξιζε να τις εξετάσουν οι λεξικογράφοι.
    Από όσες αναφέρθηκαν μόνο το σταζ θα μπορούσε να έχει τέτοια τύχη αν δεν επεκρέματο η απειλή οριστικής κατάργησείς των από την Κυβέρνηση!

    Ξαθ εοπανέρχιομαι στην ενέδρα.

  80. Alfred E. Newman said

    Ορθή επανάληψη της τελευταίας αράδας: Και επανέρχομαι στην ενέδρα.

  81. Alfred E. Newman said

    Μπουκανιέρος έγραψε: Άλλο πράγμα (και άλλης εποχής) το ξεπαρεό και άλλο το “κόβω” με τα δάχτυλα.

    Πώς θα χαρακτηρίζαμε κάποιον που έχει πει το πρώτο και έχει κάνει το δεύτερο σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του;

  82. sarant said

    Αγαπητέ Αλφρέδο, η συζήτηση είναι ποτάμι, όπου θέλει πάει!

    Κάτι μου θυμίσατε: κάποτε -πάνε δέκα χρόνια τώρα- σε μια ηλελίστα προσπαθούσαμε να αποδώσουμε το lurker. Νομίζω είχαμε καταλήξει στο λαθρόβιος, αν και δεν είναι πολύ πετυχημένο τώρα που το ξανασκέφτομαι γιατί είναι μειωτικό. Κάποιος είχε προτείνει το «κουρτινάκιας». Δεν έχω ακούσει πάντως ελληνική απόδοση.

  83. sosta said

    Θα ψήφιζα τη λέξη «Τσουνάμι»

    Μιας και έχεις τον τρόπο, μπορείς να δεις ότι η συχνότητα που εμφανιζόταν πριν το γεγονός του 2004 ήταν πολύ σπάνια και δεν την χρησιμοποιούσαν, ειδικά τα μήντια.

  84. Alfred E. Newman said

    Αγαπητέ οικοδεσπότη,
    Τέτοπιες ώρες τα αντανακλαστικά μου δεν είναι καλά (οι παραγωγικές (;) μου ώρες είναι τη νύχτα. Ενστικτωδώς σε απάντηση του ερωτήματος για την απόδοση του lurker στην περίπτωσή μας μου ήρθε το ματάκιας!; Συγγνώμην.

  85. Γλωσσοδετολόγος said

    Ψιλοάσχετο – σχετικότερο με τις περί αγγλισμών αναρτήσεις – αλλά μ’ έτρωγε πολύ καιρό και ντρεπόμουν να το εξομολογηθώ: αυτό το «αισθάνομαι τυχερός», που βγαίνει κάθε φορά στο ελληνικό Γκούγκλι, μου βαράει πολύ χοντρά στα νεύρα!

    Άκου, «αισθάνομαι τυχερός»! Τα νεύρα μου!

    Γιατί δεν βάζουν τουλάχιστον ένα «μού ‘φεξε» … αφού υποθέτω ότι το «είμαι κωλόφαρδος» δεν πρέπει να θεωρείται πολύ ορθόν;

  86. Q said

    Σωστός. Αυτό το «μού ‘φεξε» μού ‘φεξε κυριολεκτικά. Πριν λίγους μήνες μου έβγαλε το Windows XP ένα παρόμοιο μήνυμα, όταν ανακάλυψαν ότι ήταν κλοπιμαίο το λειτουργικό. Μου βγάζει πλατύ φαρδύ ένα «τι πάτησες, μπαμπά», και αυτό στα ελληνικά. Ποιος είπε ότι τα κομπιούτερ υστερούνται χιούμορ?

  87. Nicolas said

    @70. Άντε, να σταυρώσουμε και καμιά δουλειά. Μας έχεις ρίξεις την παραγωγικότητα όπως τη θερμοκρασία: κάτω από το μηδέν!

  88. «Αλλοτρίωση», μια αιωνίως πρώτη λέξη.

    Αλλά για φέτος μάλλον παίζει κάτι μεταξύ «σταζ» και «κουκουλοφόρος», όπως παρατήρησαν συσχολιαστές -μπλογκεράδες ή μη- παραπάνω!

    Μ-π

  89. Meropi said

    Δεν θέλω να είμαι πολύ πεζή, αλλά η λέξη της χρονιάς (2009) μου φαίνεται ότι είναι η ύφεση (οικονομική). Παίζει καθημερινά παντού και ιδίως στα πορτοφόλια μας.

  90. #86
    Κιου, νομίζω ήθελε να σου πει «την πάτησες μπαμπά»

  91. #85.
    Πολύ σωστά. Θα μπορούσε να σου πει, φερειπείν, «σου άνοιξε» (το σάιτ/παράθυρο/πρόγραμμα…

  92. Q said

    @90
    Θυμάμαι που το έγραφε έτσι, με ι. Ίσως να ‘θελε να πει, τι είναι αυτό που πάτησες και την πάτησες άσχημα. Και με αυτό το μπαμπά τι ζόρι τραβάνε? Μπαμπάδες ίσον κλεπταποδόχοι?

  93. espectador said

    Ισως η λεξη της χρονιας θα μπορουσε να ειναι η «προσαγωγη». Μπηκε κανονικα στην ζωη μας. Ειδικα αυτων που εχουν μακρυα μαλλια και μη συμβατικο ντυσιμο.

    Νικο σημερα ηλθε στα χερια μου το νεο σου βιβλιο. Ετοιμαζομαι να το απολαυσω 🙂

  94. Τι τραβάμε οι μπαμπάδες…

    Α, υπάρχει και το «Bubba» του αμερικάνικου νότου. Υπάρχει πιθανότητα να ήρθε από κει;

  95. Μαρία said

    Μιχάλη, υπάρχει κι ο μπάρμπας. Τι πάτησες, μπάρμπα;

  96. Q said

    Δεν ξέρω τι να πω, πρώτη φορά ακούω κάτι τέτοιο. Εν τω μεταξύ βρήκα μία άλλη δισκέτα από ένα παλιό κομπιούτερ και δουλεύει προς το παρών. Για την ιστορία να πω, πριν περίπου ενάμιση χρόνο κάηκε η μητρική κάρτα και το έδωσα για επισκευή. Δεν ξέρω τι είδος έκδοση του Windows XP του φόρτωσαν, αλλά για ακριβώς ένα χρόνο δούλευε κανονικά χωρίς πρόβλημα, με όλες τις αυτόματες ενημερώσεις του κτλ. Ακριβώς στον ένα χρόνο μου έβγαζε μήνυμα ότι σε 30 μέρες θα έληγε η άδεια του λειτουργικού συστήματος και για την ανανέωση να αγόραζα ένα νέο στα διάφορα καταστήματα όπως μουλτιράμα ή πλαίσιο. Και όταν έληξε η άδεια, πήρα αυτό το μήνυμα και νέκρωσε.

  97. gbaloglou said

    #82 κλπ

    «ελλοχευων» ή «καραδοκων» ή «παραμονευων» ή «παραμονευτης», αλλα οχι ακριβως 🙂

    Η δυσκολια ειναι οτι ο lurker δεν ειναι ουτε ηδονοβλεψιας ουτε παγιδευτης: παρατηρει αθορυβος κατι το οποιο, σε αντιθεση με τις ερωτικες στιγμες ενος ζευγαριου, ειναι εξ ορισμου δημοσιο και παρατηρητεο: οσοι γραφουμε στο διαδικτυο γραφουμε *και* για τους παραμονευτες, αρα συμφωνουμε εξ ορισμου με την υπαρξη τους, παρα το οτι μας ξενιζει η σιωπη τους — μας ξενιζει γιατι, σε αντιθεση με τους αναγνωστες μιας εφημεριδας, εχουν δυνατοτητα αμεσης συμμετοχης, ακομη και επιθεσης, αλλα δεν την αξιοποιουν (*προς το παρον*).

    Ειμαι σιγουρος οτι 30 χρονια πριν η αποδοση «παραμονευτης» για το «lurker» δεν θα παρουσιαζε κανενα προβλημα: θα μπορουσαμε τοτε οχι μονο να μιλαμε για «lurking cat» (*οπως και τωρα*) μα και να λεμε «my cat is a lurker»! Aπλως το διαδικτυο *εξειδικευσε* το «lurker», επακολουθησε αναποφευκτα και η τριβη* του εντος της Αγγλικης, και τωρα … ψαχνομαστε 🙂

    *οφειλω αυτον τον ορο στον οικοδεσποτη

  98. Μπουκανιέρος said

    «σιγανοπαπαδιά» ίσως; 🙂

  99. Μαρία said

    σιωπηλός μάρτυς

  100. Η «διαβούλευση» και μάλιστα «δημόσια», είναι η λέξη της χρονιάς. Και θα παίξει και την επόμενη χρονιά.

  101. nikiplos said

    καλησπέρα, αν και ένεκα πρόσφατων ψηφίζω ανεπιφύλακτα το «διακύβευμα» ας βάλω στο σωρό και τις
    «διάλογος από μηδενική βάση»,
    «εποικοδομητικός»
    «πράσινη πολιτική»
    «πτώχευση»
    «κοινωνικός αυτοματισμός»

  102. Μπουκανιέρος said

    σιωπηλός Μάρτης όπως αθέατος Απρίλης;

  103. Μαρία said

    Αυτό περίμενα να το πει ο Μιχάλης.
    Και να προσέχουμε τι λέμε γιατί ο mad είναι της βεγγέρας.

  104. gbaloglou said

    #102

    «the lurkers of this blog» = «οι αθεατοι αυτου του ιστολογιου» — εξαιρετικο!

  105. Μαρία said

    Δηλαδή, Γιώργο, θες να πεις οτι εμάς μας βλέπεις;

  106. gbaloglou said

    Tα γραπτα σας βλεπω 🙂

  107. Γιάννης said

    Το λεξικό που έχω εγκατεστημένο στον υπολογιστή μου μεταφράζει το lurk σαν ελλοχεύω.Προτείνω λοιπόν σαν μεταφράζουμε το lurker σαν ελλοχίμ!

  108. gbaloglou said

    Πολυ Εβραιικο ακουγεται αυτο το ελλοχιμ 🙂

  109. sarant said

    Γιάννη, πολύ ωραίο το ελλοχίμ -ίσως ελλοχεβίμ για να ξεχωρίζει!

    Σχολιαστή, Nikiplos, καλώς ήρθατε και από εδώ. Ναι, όλες αυτές οι λέξεις έπαιξαν φέτος και θα παίξουν και του χρόνου.

    Ίσως μάλιστα το «πράσινη ανάπτυξη» πιο πολύ από το «πράσινη πολιτική».

  110. Panos2 said

    Για μένα λεξη της χρονιάς είναι το … σεμνό και ταπεινό ρήμα «έχω», που εγινε πλέον συνώνυμο του «μπορώ», «ξέρω», «κατέχω» κλπ. («- Ειναι καλός ο Χ στο ψηλό παιχνίδι; -Ναι ρε, το ´χει»).

  111. Νικος said

    >Το λαικό «ξεφιλιώνω» για το unfriend και το «δοκιμασία» για το στάζ

  112. stellap said

    Γεια σας,
    αν δεν ενοχλώ θα ήθελα να προτείνω κι εγώ μία λέξη της χρονιάς ή μάλλον δύο, που είναι λέξεις για πολλές χρονιές :
    εξεταστική επιτροπή.

  113. Angelos said

    «ΚΡΙΣΗ».
    Εννοώντας την οικονομική, γιατί για όλες τις άλλες δεν ενδιαφέρεται κανείς πλέον.

  114. sαdεbεg said

    Η λέξη της χρονιάς για μένα είναι «τέλος». έτσι για να ξεφύγουμε λίγο από τα παράθυρα και την τι-βι.
    Χρησιμοποιείται στο … τέλος μιας φράσης. Μέχρι τώρα ήταν κάτι σαν ο τάδε είναι μπλα μπλα, τέλος. Δηλαδή σαν επιβεβαίωση του χαρακτηρισμού. Αλλά ολοένα και περισσότερο χρησιμοποιείται, ή τουλάχιστον έτσι το άκουσα, στο τέλος μεγαλύτερων προτάσεων, κριτικών, απόψεων. π.χ Η κατάσταση είναι έτσι και έτσι και έτσι και για παράδειγμα θυμήσου την τάδε φάση, τέλος. Παίρνει δηλαδή περισσότερο το νόημα … ο μεγάλος μανιτού μίλησε.

    Για ένα περίεργο λόγο το βρίσκω ποιητικότατο, να έχει κάτι από καταστροφή και αμηχανία.
    Για να το πούμε διαφορετικά… τα πάντα όλα και τα κοάλα τίποτα.

  115. sarant said

    Στέλλα, Angelos, Sadebeg καλώς ήρθατε.
    Η κρίση με τις πολλές σημασίες φοβάμαι ότι θα είναι η λέξη και της επόμενης χρονιάς.
    (Γράφω Angelos διότι υπάρχει και άλλος Άγγελος)

    Τέλος όπως τελεία και παύλα;

  116. Q said

    Αραχνιάσαμε τελευταία. Εκτός αν ετοιμάζετε κάτι εντυπωσιακό.

  117. Πάντως, με τη λογική του εγγλέζικου /αμερικάνικου (;) λεξικού, κι εγώ ή σταζ ψήφιζα, ή «τα σπάω», ή «δεν υπάρχει». Τα δύο τελευταία έπαιξαν και πιο πριν, αλλά θαρρώ πέρσι καθιερώθηκαν αρκετά (με την έννοια ότι δεν τα ακούμε πλέον μόνο από πιτσιρικάδες), ώστε να εισαχθούν ως νέες σημασίες σε κάποιο φανταστικό συνεχώς ενημερωμένο λεξικό της ελληνικής.

  118. Μαρία said

    #117 και να προστεθεί η σημασία του έχω που ανέφερε ο Πάνος2.

  119. Krotsi said

    Oxi amesa sxetiko, alla endiaferon:
    http://www.fightclub.gr/poll.aspx
    Pshfoforia gia th diaswsh le3ewn.

  120. π2 said

    Διάσωση λέξεων; Εδώ διάσωση γλωσσών είναι αδύνατον να γίνει.

  121. π2 said

    [Άσχετο, ξέρω, έψαχνα απλώς αφορμή να βάλω το λινκ. Πολύ ενδιαφέροντα είναι και τα λινκ στο τέλος του άρθρου.]

  122. nickosl said

    Πάντως τα «τό’ χει» και «τα’ σπασε»/»τα σπάει» τα χρησιμοποιώ κατά κόρον και θεωρώ ότι εκφράζουν με συντομία ιδιότητες που δεν καλύπτονται από άλλες λέξεις. Εξάλλου, ακριβώς επειδή χρησιμοποιούνται καταλαμβάνουν τον συγκεκριμένο χώρο στις έννοιες και δεν γίνεται να μην τις χρησιμοποιήσεις. Το «τέλος» στην καθημερινή χρήση δεν πάει τόσο πολύ προς το «τελεία και παύλα» αλλά προς το «τα ρέστα είναι φιλολογίες». Οι φιλόλογοι τουλάχιστον μάλλον θα το προτιμάνε.

  123. sarant said

    Q (116), δυστυχώς δεν ετοιμάζω κάτι εντυπωσιακό -απλώς έχω περάσει σε κατάσταση εορτών, όπως τα λεωφορεία ξέρετε έχουν μειωμένο προσωπικό, ας πούμε.

  124. #103.
    Μαρία, ουδείς αναΜάρτητος

  125. #102.
    Συμφωνώ με την παρατήρηση.
    Μάλλον μεταφορά στα ελληνικά τού αντίστοιχου αγγλικού.
    Με ευρεία χρήση ίσως να ξενίζει λιγότερο στο μέλλον.

  126. ΔΗΜΙΔΗΣ Δημήτρης said

    Και ένα ανεκδοτάκι, πρωτίστως για τον υπουργό Οικονομικών, από την προεκλογική εκστρατεία του πλειοψηφίσαντος κόμματος:
    «Λεφτά υπάρχουν!»
    Κάνει, νομίζω, και για έκφραση της χρονιάς. Αυτής που φεύγει και των άλλων που έρχονται…
    Χρόνια Πολλά σε όλες και σε όλους.

  127. Μαρία said

    Μιχάλη, τι να κάνουμε, έχουμε και κάποια ηλικία. Άλλος ο σιωπηλός μάρτυς(rear window) του Χίτσκοκ κι άλλο ο σιωπηλός μάρτυρας και ο σκέτος μάρτυρας, Aυστραλών και τα δύο.

  128. sarant said

    Δημήτρη, χρόνια πολλά -φοβάμαι μήπως η λέξη για το γύρισμα της χρονιάς είναι «φόροι»

  129. ΔΗΜΙΔΗΣ Δημήτρης said

    128.
    Λες να διαφωνώ, Νίκο μου; Αλλά αναφερόμουν σε «έκφραση της χρονιάς» – όχι του γυρίσματός της.
    Αλήθεια, ισχύει ότι έχει ο καιρός γυρίσματα;

  130. TAK said

    Αν μείνουμε στους αριθμούς, τότε ανάμεσα στα σταζ και τους κουκουλοφόρους κερδίζουν οι δεύτεροι με μεγάλη διαφορά (καθότι ελληνική και κλιτή η λέξη σε όλους τους τύπους έχει μερικές εκατοντάδες χιλιάδες εμφανίσεις στο Γούγλη).
    Ως έκφραση της χρονιάς θα επέλεγα την «πράσινη ανάπτυξη» (έτσι κι αλλιώς δε θα την ξανακούσουμε), ενώ την ντεμπιουτάντ «προληπτική προσαγωγή» την ψηφίζω από τώρα ως έκφραση της επόμενης χρονιάς γιατί φοβάμαι ότι θα την ξαναβρούμε πολλές φορές μπροστά μας..

  131. Μαρία said

    ΤΑΚ. δε θέλω να σε στενοχωρήσω αλλά αυτή την προληπτική την πρωτοείδα το φθινόπωρο του 72, παραμονή των συνελεύσεων για τις στημένες εκλογές της χούντας. Απ΄τη φιλοσοφική π.χ. είχαν τσιμπήσει 2, και τους άφησαν την άλλη μέρα, όταν τελείωσε η συνέλευση.

  132. TAK said

    Μαρία, δεν αμφιβάλλω ότι πρόκειται για παλαιά «δημοκρατική» πρακτική… Δεν ξέρω όμως αν την έλεγαν και τότε έτσι (η Χούντα έκανε προσαγωγές έτσι κι αλλιώς – είχε την ευαισθησία να τις ονομάζει και προληπτικές;)
    Οι εμφανίσεις που βρήκα στο Γούγλη της «προληπτικής προσαγωγής» είναι όλες από το Δεκέμβρη του 2009 πάντως…

  133. Τώρα είδα στην Βίκι ότι ο όρος lurker σε κάποιες απωανατολικές χώρες γίνεται ROM (Read Only Member) ενώ σε άλλη (Χονγκ Κονγκ;) τους λένε (κατα)δύτες, βουτηχτές…

  134. Μπουκανιέρος said

    …των νιπτήρων;

  135. Μαρία said

    ΤΑΚ, αν γουγλίσεις όμως «προληπτική σύλληψη» θα δεις οτι είναι παλιότερο. Την κάνουν κι οι κουμπάροι άμα λάχει. Ίσως η πρωτοτυπία να βρίσκεται στην προσαγωγή αλλά και η Προστασία του πολίτη μήπως πάει παρακάτω;

    Στάζυ, και τα γύφτικα πώς τα λεν;

  136. Μπουκανιέρος said

    #130-132
    Η τακτική είναι παμπάλαια, η ορολογία είναι μοντέρνα, ελαφρώς οργουελική και, οπωσδήποτε, δημοκρατική.
    Δεν ξέρω αν αποτελεί πρόοδο, πάντως παλιότερα δεν υπήρχε, σε γλωσσικό επίπεδο, αυτή η νομικίστικη διάκριση, «προσαγωγή» και «σύλληψη». Ή σε πιάνανε ή δε σε πιάνανε. Κι αν τυχόν σε πιάνανε, αν γούσταραν ή αν τους βόλευε, σου φόρτωναν κάποια κατηγορία. Όπως γίνεται και σήμερα, ανεξάρτητα απ’ το λεξιλόγιο.
    Πάντως, τακτικές όπως αυτές της Κοπεγχάγης (που ζήλεψε το Βοναπάρτη-Κουγιουμτζόγλου), δεν μπορώ να πω ότι με γεμίζουν αισιοδοξία για το μέλλον.

  137. #135, ανάλογα. Στην Ιαπωνία, κορεάτικα, κ.ο.κ. 😉

  138. TAK said

    Μαρία, εδώ που τα λέμε, θα έπρεπε με κάποιον τρόπο σε κάποια λίστα να φιγουράρει και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη (ως η ευρηματικότερη μετονομασία της χρονιάς ίσως;). Τύφλα να έχει ο Όργουελ που λέει και ο Μπουκάν (παρεμπιπτόντως, η έννοια της «προληπτικής προσαγωγής» όσο διάβασα είναι εντελώς αβάσιμη νομικά…). Αλλά μην ανησυχείτε, σας θυμίζω τα τρία σλόγκαν του Κόμματος:
    War is Peace (λέγε με νομπελίστα της ειρήνης, Ομπάμα μάμα)
    Freedom is Slavery (ο κ. Χρυσοχοΐδης φαίνεται το πιστεύει φανατικά)
    Ignorance is Strength (αυτό πια διαχρονικά επιβεβαιωμένο σε όλα τα επίπεδα της ελληνικής και των λοιπών προηγμένων κοινωνιών…).

  139. Μαρία said

    Κι απορώ πώς δεν αντέδρασαν ακόμα οι μπάτσοι που πουλάν προστασία 🙂

  140. Μαρία said

    Πολύδωρας: προληπτική προσαγωγή.
    http://www.yptp.gr/index.php?option=ozo_content&lang=&perform=view&id=1852&Itemid=355

  141. Παίζουν και οι Ηρακλειδείς (του στέμματος). Τις τελευταίες μέρες επαναλαμβάνεται συνέχεια με αφορμή την κόντρα σαμαρικών-μητσοτακικών.

  142. […]   * εχτές τ’ αναρωτιόμουν αυτό. Ευτυχώς, είναι κι άλλοι με παρόμοιες […]

  143. sarant said

    Έλειψα για λίγο λόγω (και) ιντερνετικών προβλημάτων. Το κυνηγι της λέξης της χρονιάς συνεχίζεται. Πάντως και η προληπτική προσαγωγή είναι καλή ιδέα. Νομίζω πάντως ότι (σαν συλλήψεις, έστω) είναι παλιότερο κόλπο, από προδικτατορικά.

  144. Phevos said

    ψηφίζω τα πλιάτσικα,

  145. Η «προληπτική προσαγωγή» σημαίνει οτι, πχ, δεν γίνεται προσαγωγή Τρίτη και δεκατρείς, ας πούμε;

  146. doratsirka said

    Η ατζέντα…Ακούγεται πολύ στα δελτία ειδήσεων, ειδικά στο Μεγάλο κανάλι.

  147. thas said

    Λέξη της χρονιάς προτείνω το Δεκέμβρης, χωρίς άλλο προσδιοριστικό (του ’08 δηλαδή ) μια και φέτος επεκτάθηκε / νομιμοποιήθηκε η χρήση του σαν μια ξεχωριστή στιγμή της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας με ιδαίτερη δυναμική και βάρος, ανοιχτή, διαρκώς, σε εκτιμήσεις και ερμηνείες- βλ. και τις φράσεις «ο Δεκέμβρης δεν ήταν η απάντηση, ήταν η ερώτηση» ή «τι επιθυμεί ο Δεκέμβρης» ή το «ο Δεκέμβρης ήταν η κορυφαία στιγμή του ΣΥΡΙΖΑ» κλπ.

    [Θυμίζω επίσης (αν και ελαφρώς πασέ πλέον) το ιδιώνυμο (χωρίς το αδίκημα), όπως στη φράση «Να γίνει «ιδιώνυμο» η κουκούλα πρότεινε ο Καρατζαφέρης.»]

  148. Alfred E. Newman said

    Ένα χαμόγελο στη γενική κατήφεια.

    Η προσωπική μου «λέξη της χρονιάς» με βρήκε απροετοίμαστο όταν παρέλαβα σήμερα το νέο μου διαβατήριο και αποφάσισα να διαβάσω τι γράφει μέσα.

    Οδηγία 3: «Αν […] έχει απαγορευθεί η έξοδος λόγω μη πλήρωσης των στρατιωτικών υποχρεώσεων κλπ».

    Υποθέτω η λέξη «πλήρωσης» χρησιμοποιείται ως ισοδύναμο της «εκπλήρωσης».
    Ειδάλλως μπορεί το ρήμα να είναι το πληρώνω, δηλαδή εξαγοράζω τη θητεία, ή γεμίζω όπως η θητεία γέμιζε με άσκοπες διαδικασίες. Διαλέγετε και παίρνετε.
    Καλά Χριστούγεννα.

  149. sarant said

    Αγαπητέ Αλφρέδε, τα τελευταία χρόνια το «πληρώ» έχει αρχίσει να βρυκολακιάζει:
    http://www.sarantakos.com/language/plhrwsan.html

  150. #148
    Εννοούν αν από «κληρωτός» γίνεσαι «πληρωτός»…
    Καλά Χριστούγεννα κι από μένα.

  151. νοικοκύρεμα

    μας έχουν μουρλάνει πολιτικοί και δημοσιογράφοι με το νοικοκύρεμα των πάντων στις ζωές μας -και έχω την αίσθηση ότι είναι νέο φρούτο

  152. Μαρία said

    Απο Μπουμπούκα ή -ουκά.
    http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=03/01/2010&id=117296

  153. Μπουμπούκα ή -ουκά, σίγουρα, όμως, με άποψη (ή ΣαΛΛονικιά καταγωγή; 🙂 ), η ΑΓΓΕΛΛΙΚΗ.

  154. nickosl said

    Ο διορθωτής του κειμένου της είχε και αυτός άποψη: έκοψε την απορκάλυψη και άφησε τον αλγόρυθμο

  155. nickosl said

    Και επί της ευκαιρίας: στο πνεύμα της ορίτζιναλ λέξης της χρονιάς, δεν ξέρω αν έχει πάει το μυαλό κανενός στο «τούμπανο». Το χρησιμοποιούν πολύ τα νέα παιδιά και έτσι δεν μπορεί να θεωρηθεί αργκό.

  156. nickosl said

    Οι λέξεις της χρονιάς από τους Financial Times. Αντιγράφω μόνο το τέλος:

    Finally, an award for the year’s top cliché – which goes to “the elephant in the room”. In the last year there has scarcely been a meeting room anywhere in which an elephant has not pitched up at some point. In leading newspapers and journals alone, last year 3,700 elephants were reported as being in rooms, while in 2000 the number was only 175. If one had to sum up 2009 in one sentence, it was the year in which elephants bred like rabbits.

  157. lysseas said

    Χαίρετε. Η λέξη που έμαθα το 2009 και που θα χρησιμοποιώ οπωσδήποτε και στο μέλλον, η λέξη που αγάπησα, είναι ο «Πεντακαθαρίδης». (Σεβασμός στον Άγνωστο Έλληνα …ενδιάμεσο.)

  158. skab said

    Δεκεμβριανά. Λέξη γνωστή, με φορτισμένη έννοια, που πλέον παραπέμπει σε άλλα γεγονότα. Μένει να δούμε αν θα αντέξει η συνειρμική μεταβολή στον χρόνο για να έχουμε μια από της λίγες φορές που μια λέξη αλλάζει νόημα τόσο απότομα.

  159. Immortalité said

    Μου θυμήσατε ότι στο Δημοτικό «κάναμε ξεφίλια» τηρουμένου του τελετουργικού με τα δάχτυλα. Και δεν ξέρω για το facebook, τότε ήταν συναισθηματικά οδυνηρή διαδικασία…

  160. Το Google, πάντως, την ξέρει από το 1801

  161. Η γερμανική λέξη της χρονιάς, από την Εταιρεία της γερμανικής γλώσσας (http://www.gfds.de/index.php?id=11):

    Wutbürger (οργισμένος πολίτης)

    και ακολούθησαν:

    Stuttgart 21
    Sarrazin-Gen
    Cyberkrieg (κυβερνοπόλεμος)
    Wikileaks
    schottern (χαλικοστρώνω)
    Aschewolke (ηφαιστειακό νέφος)
    Vuvuzela
    Femitainment
    unter den Eurorettungsschirm schlüpfen (χώνομαι κάτω από την ευρωπαϊκή ομπρέλα σωτηρίας)

  162. sarant said

    Δόκτορα, ευχαριστούμε πολύ!

    Επειδή όμως αυτό το νήμα είναι για τη λέξη του 2009, το αντιγράφω και στο νεότερο.

  163. Απίστευτο!
    Δίνει νέες προοπτικές στη φράση «Αλλού γι’ αλλού!» 🙂

  164. Μπήκε και το woot (w00t, το σωστό 🙂 ) στο COED.

  165. sarant said

    Ντρέπομαι, αλλά δεν την ήξερα!

  166. […] Λίγγρης, με αφορμή τη συζήτηση του όρου ευελφάλεια στο ιστολόγιό μας πρόπερσι, “έχουν καταφέρει να φτιάξουν μια αγνώριστη λέξη. […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: