Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πώς τραβιούνται τα σαντεκλέρια λοιπόν;

Posted by sarant στο 27 Ιουλίου, 2016


Τον καιρό της νιότης μου, τα καλοκαιρινά σινεμά παίζανε επαναλήψεις, πρόβαλλαν δηλαδή παλιότερες ταινίες, οπότε ήταν μια ευκαιρία να συμπληρώσει κανείς τα κενά του ή να θυμηθεί παλιότερα έξοχα έργα. Σήμερα, αν δεν κάνω λάθος, τα περισσότερα θερινά παίζουν ταινίες πρώτης προβολής -αλλά σε αυτή την παλιά συνήθεια θα καταφύγει το ιστολόγιο, αφού το έχει βάλει αμέτι μουχαμέτι να δημοσιεύει καλοκαιριάτικα ένα άρθρο κάθε μέρα σε αδιάλειπτο σερί.

Το σημερινό άρθρο είχε αρχικά δημοσιευτεί πριν από πέντε χρόνια -παρά μία μέρα. Στη συνέχεια, τη λέξη «σαντεκλέρι» τη συμπεριέλαβα και στο βιβλίο μου Λέξεις που χάνονται. Εδώ αναδημοσιεύω το παλιό άρθρο με αρκετές επικαιροποιήσεις παίρνοντας επίσης υπόψη τα σχόλια που είχαν γίνει κατά την πρώτη δημοσίευση. 

Lucien-Guitry-1860-1925-In-Chantecler-By-Edmond-Rostand-1868-1918Το άρθρο αυτό γεννήθηκε από ένα δικό μου σχόλιο σε  ένα λήμμα του εξαιρετικού ιστότοπου slang.gr. Εδώ, αναπτύσσω περισσότερο την άποψή μου.

Λοιπόν, στο slang.gr τέθηκε η απορία για την προέλευση της φράσης «θα τραβηχτούμε σαν τα σιντεκλέρια«, που είναι -κατά το εκεί άρθρο- μια παμπάλαιη μάγκικη έκφραση. Και βέβαια, ενώ η σημασία της έκφρασης είναι προφανής, σημαίνει «θα μαλώσουμε άσκημα», η λέξη «σιντεκλέρια» είναι εντελώς άγνωστη και μυστηριώδικη, πολύ περισσότερο που τη βρίσκουμε και με άλλες παραλλαγές: σαντεκλέρια, σεντεκλέρια, σιντεγκλέρια.

Ο φίλος Χότζας που έγραψε το αρχικό άρθρο στο slang.gr και οι υπόλοιποι στα σχόλια προσπάθησαν, με τα ελάχιστα δεδομένα που είχαν στη διάθεσή τους,  να βγάλουν νόημα, προτείνοντας με επιφυλάξεις την προέλευση από το ότι το «σαντικλέρι» είναι γυναικείο κοκαλάκι για τα μαλλιά, αλλά και φυλαχτό, διακοσμητικό -αλλά τελικά στα σχόλια νομίζω ότι συμφώνησαν με την εκδοχή που πρότεινα.

Πριν προχωρήσουμε, να πούμε ότι η έκφραση «θα τραβηχτούμε σαν τα σαντεκλέρια» (ή σαν τα σεντεκλέρια ή σιντεκλέρια) ακούγεται στην κλασική ελληνική κωμωδία «Ο Κλέαρχος, η Μαρίνα και ο κοντός», που προβλήθηκε το 1961 σε σενάριο Νίκου Τσιφόρου και σκηνοθεσία Πολύβιου Βασιλειάδη. Την ταινία θα την έχετε πιθανώς δει, αλλά αν δεν θυμάστε τη συγκεκριμένη ατάκα μπορείτε να τη δείτε εδώ, είναι στο 8′.17 της ταινίας. Ο Ρίζος είναι ο κοντός του τίτλου, σώγαμπρος με πεθερά τη Βασιλειάδου η οποία του ψήνει το ψάρι στα χείλη. Αυτός υπομένει, αλλά λέει κατ’ ιδίαν στη γυναίκα του: «Κάποια στιγμή θα τραβηχτούμε σαν τα σιντεκλέρια».  Δεν ακούγεται ολοκάθαρα, άλλοι έγραψαν ότι ακούν «σιντεγκλέρια». Μπορεί βέβαια και ο ίδιος ο Ρίζος να μην είπε σωστά τη φράση, αν σκεφτούμε (βλ. πιο κάτω) ότι σε άλλο κείμενο του Τσιφόρου (του σεναριογράφου της ταινίας) υπάρχει η μορφή «σαντεκλέρια», που είναι και η αρχική κατά τη γνώμη μου.

sentekler

Ο Ρίζος ενώ λέει την ατάκα

Τι είναι όμως τα σαντεκλέρια και γιατί τραβιούνται; Τη λέξη δεν την έχει κανένα λεξικό, αλλά είμαι σχεδόν βέβαιος πως τα σαντεκλέρια (ή σιντεκλέρια) είναι η λέξη Σαντεκλέρ, που σημαίνει…. κόκορας! Συγκεκριμένα, Chantecler είναι ο κόκορας που πρωταγωνιστεί στο γαλλικό μεσαιωνικό Roman de Renart. Θα μου πείτε, πώς έφτασε μέχρι τα μέρη μας -διότι σίγουρα ελάχιστοι Έλληνες έχουν διαβάσει το γαλλικό μεσαιωνικό κείμενο! Σίγουρα, αλλά Chantecler είναι επίσης  ο τίτλος ενός θεατρικού έργου του Εντμόν Ροστάν (του συγγραφέα του Σιρανό) που έκανε πάταγο στην εποχή του (1910). Το έργο είναι αλληγορική σάτιρα, με πρωταγωνιστές φτερωτά κατοικίδια, δηλαδή οι ηθοποιοί φορούσαν στολές, σαν κι αυτή που βλέπετε στην πρώτη εικόνα μας, πάνω αριστερά. Να υπενθυμίσω ότι το 1910 η Γαλλία είχε το σχεδόν αδιαμφισβήτητο μονοπώλιο της κουλτούρας, και ό,τι παιζόταν στο Παρίσι έδινε τον τόνο στον πλανήτη.

Πράγματι, ο Σαντεκλέρ παίχτηκε και στην Αθήνα σχεδόν ταυτόχρονα με το Παρίσι: στις 7 Φεβρουαρίου 1910 δόθηκε η παριζιάνικη πρεμιέρα, ενώ η αθηναϊκή πρέπει να έγινε γύρω στις 10 του μηνός, μόλις λίγες μέρες αργότερα!  Όμως το έργο είχε γίνει διάσημο πριν ανεβεί, επειδή ο Ροστάν, που ήταν ήδη διάσημος, το έγραφε επί χρόνια, επειδή είχε αναβληθεί το ανέβασμά του κατ’ επανάληψη (μάλιστα ο ηθοποιός που επρόκειτο να  πρωταγωνιστήσει πέθανε, κρατώντας λένε στα χέρια του το χειρόγραφο του έργου!), επειδή τελικά το ανέβασμα ήταν πολυτελέστατο και ο παραγωγός δεν λυπήθηκε έξοδα, όπως αναλυτικά γράφει πολυσέλιδο άρθρο της εποχής (στο περιοδικό Πινακοθήκη). Ενδεικτικό της αγωνίας για το ανέβασμα του Σαντεκλέρ είναι π.χ. ότι το Εμπρός δημοσίευσε τον Νοέμβριο του 1909 εκτενή ανταπόκριση από Παρίσι στην οποία περιγράφεται το έργο τρεις μήνες πριν ανεβεί, ίδια κι απαράλλαχτα όπως γίνεται σήμερα με μερικές ταινίες που ακόμα γυρίζονται. Στις 6 Φεβρουαρίου 1910, ο Ρωμηός του Σουρή κυκλοφόρησε με τίτλο «Ο Φασουλής ο λερ μπαλέρ επεξηγεί τον Σαντεκλέρ» (για το «λερ μπαλέρ» έχουμε ήδη γράψει, είναι αγαπημένη έκφραση του Εξαρχόπουλου, που εδώ χρησιμοποιείται με την έννοια περίπου «ο σαχλαμάρας, ο ασυνάρτητος»).

Chantecler

Βραζιλιάνικη αφίσα με έναν Σαντεκλέρ

Παρόλο που οι παριζιάνοι κριτικοί υποδέχτηκαν ψυχρά τον Σαντεκλέρ, ο θόρυβος γύρω από το έργο ήταν παγκοσμίως πολύ μεγάλος, κι έτσι βλέπουμε, τα επόμενα χρόνια, το κύριο όνομα Σαντεκλέρ να ουσιαστικοποιείται, δηλαδή η λέξη «σαντεκλέρ» να γίνεται περίπου συνώνυμη με τη λέξη «κόκορας». Για παράδειγμα, σε χρονογράφημα στο Σκριπ στις 15.12.1913, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά το ανέβασμα του «Σαντεκλέρ», διαβάζουμε για ένα «τσάι-μπριτζ», μια εσπερίδα με χορό και  χαρτοπαιξία, που κράτησε μέχρι το πρωί, και «Κοκο… κορι… κο… κο… έχει φωνήσει ήδη τρις, όχι ο αλέκτωρ της Καινής Διαθήκης αλλ΄οιοσδήποτε από τους χαριτωμένους Σαντεκλέρ».

Μια ακόμα χρήση του σαντεκλέρ ως ουσιαστικού με τη σημασία  «κόκορας» βρήκα σε ποίημα του  Κεφαλλωνίτη Ρόκου Ξαδάκτυλου (λόγω τιμής, έτσι λεγόταν) με τίτλο «Κατάρα ληξουριώτικη». Στο ποίημα αυτό, σατιρικό βέβαια, ο ποιητής καταριέται την κοπέλα που τον παράτησε, και γράφει:

Κι αν ζουρλαθεί καμιά φορά
κανένας και σε πάρει
να’ ναι στα νύχια σαντεκλέρ
και να φορεί σαμάρι.

Οπότε βλέπουμε ότι  το «σαντεκλέρ» έφτασε να σημαίνει γενικώς τον πετεινό, και μάλιστα αυτό έγινε διεθνώς, αφού υπάρχουν πολλά καταναλωτικά προϊόντα με την επωνυμία Chantecler και σήμα ένα κοκοράκι. Κι έτσι, το «σαντεκλέρ» αρχικά μετατράπηκε σε «σαντεκλέρι» και όταν ξεχάστηκε (μετά το 1930) το θεατρικό έργο, θα άρχισαν να χρησιμοποιούν τη φράση χωρίς να ξέρουν τι είναι αυτό, οπότε εύλογο είναι να έπαθε τόσες παραφθορές, σιντεκλέρι κτλ.

Άρα, η ατάκα του Ρίζου «θα τραβηχτούμε σαν τα σαντεκλέρια» σημαίνει, απλούστατα, «θα τραβηχτούμε σαν τα κοκόρια», δηλαδή «θα μαλώσουμε σαν τα κοκόρια» -τα οποία είναι παροιμιώδη για την έφεσή τους στους καβγάδες. Την ίδια σχεδόν έκφραση έχει χρησιμοποιήσει κι άλλη φορά ο Τσιφόρος, ο σεναριογράφος της ταινίας όπου ο Ρίζος λέει την ατάκα. Ο Τσιφόρος λοιπόν, στα «Παιδιά της πιάτσας» έχει ένα διήγημα στο οποίο ο ήρωάς του έχει μπλέξει σε καβγά επειδή του ζητάνε να πληρώσει πάρα πολλά σε ένα μπαρ, τους δίνει  λιγότερα και λέει «τα θέλετε τα πιάνετε, δεν τα θέλετε τραβιόμαστε σαν τα σαντεκλέρια». Μάλιστα, στο Γλωσσάριο του βιβλίου, ο Τσιφόρος δεν επεξηγεί τη λέξη, ενώ π.χ. επεξηγεί λέξεις όπως λαμόγια ή ρεμάλι, αλλά ας μην συμπεράνουμε ότι ήταν γνωστή και γι’ αυτό δεν έδωσε επεξήγηση -μπορεί απλώς να το παρέλειψε.

Μια παρόμοια έκφραση με τη λ. «σαντεκλέρια» καταγράφει ο Καπετανάκης στο «Λεξικό της πιάτσας» όχι σε ξεχωριστό λήμμα, αλλά στο ερμήνευμα άλλου λήμματος. Συγκεκριμένα, στο λήμμα «παρτίδα», δίνεται η φράση: Χωρίς νάχουνε τίποτα παλιές παρτίδες μεταξύ τους, φαγωθήκανε σαν τα σαντεκλαίρια!

Στο διήγημα του Μάριου Χάκκα «Ο φόνος» (συλλογή Ο Μπιντές), ο αφηγητής απειλεί «θα την κόψω στην μέση σα σαντικλέρι» -σαν δηλαδή κοτόπουλο.

Όσο για τη σημασία «σαντεκλέρι = κοκαλάκι των μαλλιών», σύμφωνα με μαρτυρία στο παλιότερο άρθρο, κυκλοφορούσαν στην αγορά με σήμα ένα κοκοράκι -οπότε, από εκεί θα ονομάστηκαν έτσι τα κοκαλάκια.

Όπως βλέπετε, καταφέραμε καλοκαιριάτικα να γράψουμε 1200 λέξεις για μια ανθυπολεπτομέρεια, μια φράση που ειπώθηκε πριν από πενήντα τόσα χρόνια και που ξεκινάει από ένα γεγονός που συνέβη πριν από 106 χρόνια -αλλά τουλάχιστον μάθαμε τι είναι τα σαντεκλέρια και πώς τραβιούνται!

Advertisements

171 Σχόλια to “Πώς τραβιούνται τα σαντεκλέρια λοιπόν;”

  1. καλημέρες said

    Ιντριγκαδόρικο το άρθρο! Γράφε γράφε ακατάπαυστα και καλοκαιριάτικα, φοβάμαι μην αδυνατίσεις πολύ, Νικοκύρη, κι άμα σε δούμε καμια μέρα από κοντά, έχεις γίνει σαν λεχουρδίτσα!
    😉

  2. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα!

    …καταφέραμε καλοκαιριάτικα να γράψουμε 1200 λέξεις για μια ανθυπολεπτομέρεια…
    Νίκο, κι όχι μόνο… Πολύ καλό! 🙂

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Δυστυχώς φόβος να αδυνατισω δεν υπάρχει, πόθος μάλλον -αλλά τι είναι η λεχουρδίτσα;

  4. spiral architect said

    Να, εγώ θα βάλω τον Ιατρού να τραβηχτεί με το ΓουΣού (διαδικτυακά πάντα) σα τα σαντεκλέρια. 🙂
    (η γκανιότα σε μένα)

  5. cronopiusa said

    San Michele aveva un gallo

    Καλή σας μέρα!

  6. spiral architect said

    Παρεμπιπτόντως, ο λίκνος της ταινίας δεν δουλεύει.

  7. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες !
    Ουδέποτε το έχω ακούσει…Και ούτε καν το είχα προσέξει στην ταινία !

  8. Γιάννης Ιατρού said

    6: Spiral
    Σ΄εμένα δουλεύει, αν εννοείς τον «Κλέαρχο, Μαρίνα» κλπ. στου άρθρου. (#4 θα φάει η μύγα σίδερο 🙂 🙂 🙂 )

  9. Πάνος με πεζά said

    Άρα κάτι μάθαμε και σήμερα !
    Και για αδυνάτισμα,

  10. Γιάννης Ιατρού said

    9: Πάνο
    για τα κοκκόρια κλπ. στον καθ΄ύλην αρμόδιο γείτονά σου 🙂

  11. Λ said

    Όπως το αντιλαμβάνομαι chanteclair ήταν το όνομα του κόκορα καθώς όλα τα ζώα στο έργο είχαν όνομα αλλά μόνο αυτό του κόκορα επέζησε και στη συνέχεια σήμαινε κατά λέξη κόκορας όπως λέμε θέρμος, χούβερ κοκ

  12. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    6-8: Ο λίκνος της ταινίας δουλεύει, τουλάχιστον σε μένα που το τσέκαρα τώρα. Δεν δουλεύει ο λίκνος της ταινίας από το αρχικό άρθρο, του 2011.

    11: Ναι, έτσι.

  13. IN said

    11, 12: Στα Ελληνικά μόνο αυτό επέζησε, όπως επέζησε. Στα Γαλλικά είναι γνωστό (το έχει γράψει επανειλημμένως και ο Νίκος) ότι από το όνομα της αλεπούς (Renard) που πρωταγωνιστεί στο Roman de Renard (η αλεπού ή, καλύτερα, ο αλούπης, γιατί είναι αρσενική αλεπού, πρωταγωνιστεί, όχι ο κόκκορας, θέλει μια μικρή διόρθωση νομίζω, το άρθρο σ’ αυτό το σημείο) το renard, από κύριο όνομα που ήτανε (συγγενικό με το Γερμανικό Reinhardt) κατέληξε να σημαίνει «αλεπού» στα Γαλλικά, εκτοπίζοντας την παλιά γαλλική λέξη για την αλεπού (goupil).

  14. spatholouro said

    Είναι ωραία η φράση «θα τραβηχτούμε σαν τα σαντεκλέρια»: γεμίζει το στόμα σου τόσο, που ενδεχομένως να χορτάσεις και να μη χρειαστεί εντέλει να «τραβηχτείς» τοιουτοτρόπως…

    Βλέπω ότι ήδη πολλά χρόνια πριν, από τις 26/8/1904, το ΕΜΠΡΟΣ αναγγέλλει ότι ο Ροστάν ασχολείται με τη συγγραφή του νέου αυτού έργου. Ο ίδιος ο Ροστάν λέει ότι το έργο του θα τιτλοφορείται «Σάντε-κλαίρ» (ο τραγουδιστής της αυγής ήτοι ο πετεινός). Άρα ξεκαθαρίζεται αμέσως ότι σαντεκλέρ/σαντεκλαίρ=πετεινός.

    Επίσης, βλέπω ότι η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ στις 18/8/1911 κάνει λόγο και για καπέλα σαντεκλέρ, ενώ στις 2/3/1927 το ΕΜΠΡΟΣ σε ρεπορτάζ αναφέρει ότι χορεύτηκαν μεταξύ άλλων ελληνικού χοροί, κανδρίλλιες και Σαντεκλέρ.

  15. IN said

    Με την ευκαιρία να πούμε κιόλας, γιατί μου φαίνεται δεν αναφέρεται στην ανάρτηση (εκτός αν κάτι μου ξέφυγε) ότι, για όσους δεν ξέρουν τη γλώσσα, Chanteclair στα Γαλλικά σημαίνει «Τραγουδάει καθαρά» ή, καλύτερα για κόκκορα, «λαλεί καθαρά» κάτι σαν «Καθαρολάλης» 🙂 δηλαδή σημαίνει κατά λέξη το όνομα.

  16. derwanderer said

    Πολύ ενδιαφέρον και το σημερινό. Εντελώς ενστικτωδώς (και χωρίς να έχω κάνει έρευνα ή να διαβάσω το άρθρο σου!) αν είχα κληθεί να μεταφράσω τα «σαντεκλέρια» κλπ θα επιχειρούσα κάτι σαν «Θα τραβηχτούμε σαν ΤΑΙΝΙΑ/ΦΙΛΜΑΚΙ»: Αυτό διότι η μεγαλύτερη (και μια από τις παλιότερες) εταιρίες παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών της Γαλλίας, τόσο μυθοπλασίας όσο και ειδήσεων/ζουρνάλ, ήταν (κι είναι) η Pathé, με σήμα τον κόκορα (le cocq Pathé) που, βέβαια, είναι με τη σειρά του αβατάρ του γαλατικού κόκορα «που λαλεί δυνατά και καθαρά» (για τη Γαλλία, φυσικά). «Chante Clair [pour la France].
    Σε παλιότερες διαφημίσεις της Pathé, τέλη 19ου/αρχές 20ου αι, το σλόγκαν υπάρχει ακόμα. Σήμερα πια επιβιώνει μόνο ο (στυλιζαρισμένος) κόκκορας.


    Ο γαλατικός κόκορας (που εξακολουθεί να είναι το δεύτερο -και το πιο λαϊκό- εθνικό σύμβολο της Γαλλίας, μετά τη Μαριάννα, βλ. λ.χ. το σύμβολο της Γαλλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου) ονομάζεται πάντα Σαντεκλέρ. Να ‘τος και σε παλιά κιτς καράφρα του κρασιού, πάντα με το γνωστό σύνθηκα:

    Ασφαλώς η (σωστή) απόδοση θα τραβηχτούμε σαν τα κοκόρια είναι πιο φυσική και στρωτή από το θα τραβηχτούμε σαν ταινία και βγάζει και νόημα. Τα υπόλοιπα τα βάζω για να ξέρουμε γιατί το συμπαθές πτηνό ονομάστηκε έτσι, στο έργο του Ρονστάν ή στις παλιότερες μεσαιωνικές πηγές.

  17. Λ said

    Πρέπει να υπάρχουν χιλιάδες λογοπαίγνια αφού κοκ σημαίνει και ανδρικό μόριο. Πάντως γ ταν πολύ πιασάρικο αν κρίνουμε από τον αριθμό των εστιατορίων, ξενοδοχείων, σινεμά κλπ που υπήρχαν/υπάρχουν. Έγραψα υπήρχαν γιατί το δικό μας σινεμά έκλεισε. Υπάρχει όμως το κτρίο στο κέντρο της Λευκωσίας που είναι ίσως το μεγαλύτερο στην πόλη. Αποτελείται από γραφεία στους ορόφους και καταστήματα στο ισόγειο ενώ το σινεμά ήταν στο υπόγειο αν θυμάμαι καλά.

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    16 Πολύ ενδιαφέροντα όλα αυτά, δεν τα ήξερα!

    14 Ήταν γενικευμένη μόδα λοιπόν ο Σαντεκλέρ

    13 Για renard/goupil λέμε κι εδώ
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/02/07/yposim/

  19. Όσοι έκαναν γαλλικά μικροί θα θυμούνται τον Υμνο του Σαντεκλέρ προς τον Ηλιο:

    Je t’adore, Soleil ! Tu mets dans l’air des roses,
    Des flammes dans la source, un dieu dans le buisson !
    Tu prends un arbre obscur et tu l’apothéoses !
    Ô Soleil ! toi sans qui les choses
    Ne seraient que ce qu’elles sont !

    Κάπου θα υπάρχει ελληνική μετάφραση, αφού το έργο έχει παιχτεί και στα ελληνικά…

  20. leonicos said

    Άργησα γιατί διάβαζα τα Έπη των Αριμασπών.

    Για το χθεσινό:

    Για τον Ηλία
    Η Γη υπάρχει ακόμη ( Στο μαγαζί αναφέρομαι . Ο πλανήτης είναι μια άλλη κουβέντα )
    Από τα πιο ωραία που έχω ακούσει.

    Για την Γιολάντα Μ. στο 30
    Το θέμα του βιβλίου είναι άλλο. Εξ ‘αλλου έχει γραφτεί προ πολλού και δεν αλλάζει.
    Έχετε το ελεύθερο να μην το διαβάσετε.

    Για το σημερινό.

    Βρε…. δεν ήξερα τίποτα απ’ όλα αυτά!
    Κάποτε θα συντάξω ένα ευρετήριο, ν’ απομονώσω όλες τις σημαντικές αναρτήσεις και τα βίντεο, τις μουσικές (π.χ. της Κρόνη και των άλλων) και όες τις γνώσεις από εδώ μέσα.
    ΚΑΙ ΘΑ ΣΑΣ ΤΟ ΠΟΥΛΗΣΩ ΚΟΡΟΪΔΑ!

  21. Ο κόκορας είναι και της Βαλονίας το έμβλημα. Της Φλάνδρας είναι από το Μεςαίωνα το λιοντάρι, του όλου Βελγίου ένα διαφορετικό λιοντάρι, και της Περιφέρειας των Βρυξελλών … ένα λουλούδι των βάλτων. (Ο Δήμος Βρυξελλών είχε ανέκαθεν ως έμβλημα τον Αρχάγγελο Μιχαήλ δρακοκτόνο.)

  22. derwanderer said

    #18
    Νίκο, διαβάζοντας τον τίτλο και την πρώτη σου παράγραφο ήμουν σίγουρος ότι ΗΞΕΡΕΣ. Σαντεκλέρ και σινεμά, για την Πατέ θα μιλήσει, είπα μέσα μου. Να όμως που έπεσα έξω. Κι έμαθα κι εγώ πράγματα (συμπεριλαμβανομένου και του επώνυμου έργου του Ρονστάν την ύπαρξη, αλλά και τη δημοφιλία του οποίου στην Ελλάδα, αγνοούσα).

  23. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Η φραση «θα τραβηχτούμε σαν τα σαντεκλέρια» υπάρχει και στις Σταυροφορίες του Τσιφόρου. Δεν έχω πρόχειρο το βιβλίο αυτή τη στιγμή, αλλά την αναφέρει στο σημείο που το μπουλούκι της 1ης Σταυροφορίας περνά μέσα από την Ουγγαρία, και λένε οι ταλαίπωροι χωρικοί ότι έτσι και κάνει κανένας τους να μας βουτήξει κάνα κοτόπουλο, θα τραβηχτούμε σαν τα σαντεκλέρια:-)

    Φαίνεται του καλάρεσε του Τσιφόρου η έκφραση, γεμίζει το στόμα.

  24. Κ.Καραποτόσογλου said

    Κ. Καραποτοσογλου σαντεκλέρ

    Ο Γιαγκουλλής, Ετυμολογικό κυπριακής (4η), σ. 472, καταχωρίζει τη λ. «Σ̌αντεκλέρ, το = νυκτερινό κέντρο (Λευκωσία) με τραγουδίστριες, και την ετυμολογεί λαθεμένα από το τουρκ. şantek-ler αγγλικό chanticleer.
    Για τo Σ̌αντεκλέρ της Λευκωσίας διαβάζουμε: «Είχε πολλά κέντρα η Λευκωσία. Στα καμπαρέ είχε πρόγραμμα με ορχήστρα και παίζαμε τζαζ μουσική. Στο Σαντεκλαίρ στο Μαϊάμι και αλλού». http://www.parathyro.com/?p=35674
    Η λ. βρίσκεται στα ιταλικά ιδιώματα ως: «cantacèro, sm. (veneto: Verona). ‘Gallo’.
    Va ricondotto al francese chanteclair, denominazione del gallo nei romans medievali; il venetismo non è però dovuto a tradizione dotta ma è un riflesso popolare (come mostrano anche l’adattamento -cero e ca- iniziale che potrebbe essere originario) frutto della popolarità del genere nelle piazze medievali [Bondardo 1986; Zamboni 1989:396]. Manlio Cortelazzo – Carla Marcato, Dizionario etimologico dei dialetti italiani, Torino 2005, σ. 112.

  25. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για όλα τα νεότερα σχόλια!

  26. Λ said

    Το σαντεκλέρ δεν παύει να μου θυμίζει τα θεσπέσια εκλαίρ πού είναι απαγορευμένα λόγω της απειλής του κακού διαβήτη.

  27. Λ (11), χούβερ τη λέτε εσείς 🙂 Εμείς εδώ τη λέμε «ηλεκτρική σκούπα». Αλλά φυσικά τα στυλό διαρκείας τα λέμε μπικ, τα ανυψωτικά καροτσάκια κλαρξ, τις μονωτικές φιάλες θερμός (αυτό λόγω και της ετυμολογικής του διαφάνειας 🙂 πολλοί εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν πως αρχικά ήταν συγκεκριμένη μάρκα) και πλήθος άλλα τέτοια, που δεν μου ´ρχονται τώρα. Λίγοι πάντως λένε ακόμα Κολυνό την κάθε οδοντόκρεμα.

  28. BLOG_OTI_NANAI said

    Καλημέρα!
    Η δημοφιλέστερη γραφή στα παλαιά έντυπα, είναι με διαφορά το «Σαντεκλέρ«. Κατόπιν το «Σαντικλέρ» και κάπου-κάπου το «Σεντεκλέρ«. Η λαϊκή της μορφή με την κατάληξη -κλέρι δεν ξέρω αν ήταν δημοφιλής, πάντως δεν πρέπει να πολυγραφόταν. Μπορεί απλά να λεγόταν.

    Στα ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ 224 (1910) έγραφαν ότι οι Γάλλοι είχαν βρει ότι η βασική ιδέα του Σαντεκλέρ ήταν λογοκλοπή από μια γελοιογραφία toy 1898 [ αυτή(;) : http://tinyurl.com/hyd85qd ]

    Δεν το γνωρίζω το έργο, αλλά όπως φαίνεται στην «ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ», η βασική ιδέα της β΄ πράξης φαίνεται ακριβώς παρμένη από την γελοιογραφία του 1898:

  29. Γιάννης Ιατρού said

    20: Leonicos

    ..ΚΑΙ ΘΑ ΣΑΣ ΤΟ ΠΟΥΛΗΣΩ ΚΟΡΟΪΔΑ! …

    Φτιάξε το εσύ και μη σε μέλει, δεν θα φεισθούμε εξόδων! (Θα το πάρει ο γνωστός «Δώτωρ Εάων» του Ιστολογίου, θα το σκαννάρει και θα δώσει το λινκ στους υπόλοιπους 🙂 🙂 )

  30. BLOG_OTI_NANAI said

    Το Σαντεκλέρ έδωσε μέχρι και αφορμή για… διαλέξεις. Σε μία από αυτές «η ελληνική πρωτιά» καταφάνηκε για μία ακόμη φορά, όταν έγινε σύγκριση του «Σαντεκλέρ» με τις «Όρνιθες» του Αριστοφάνη!

  31. Λ (26), ορθώς σου τα θυμίζει. Υπάρχει και ετυμολογική σχέση. clair (< λατ. clarus) σημαίνει γαλλικά φωτεινός, διαυγής, σαφής. Από κει αφενός ο Chanteclair (ή, κατά παλιότερη ορθογραφία, Chantecler), ο Καθαρολάλης πετεινός, αφετέρου το ρήμα éclairer = φωτίζω, και περαιτέρω το ουσιαστικό éclair, λάμψη, αστραπή. Κατά μία εξήγηση, που την υιοθετεί και το Λεξικό της Γαλλικής Ακαδημίας του 1933 αλλά που δεν με πείθει, τα εκλέρ ονομάστηκαν έτσι… γιατί τρώγονται αστραπιαία!

  32. ΓιώργοςΜ said

    23 Φυσικά, το «κοκόρια» είναι τρισύλλαβο, ενώ το «σαντεκλέρια» τετρασύλλαβο (και πιο… εξωτικό), οπότε «τραβιέται» περισσότερο! 😛

    26 Προσφέρεται και για παρετυμολόγηση, πχ «καλή η πάστα, αλλά σαν τ’εκλαίρ δεν έχει!»

  33. Λ said

    Αμδέ τα κλίνεξ; Την κολυνό δεν την πολύ θυμάμαι γιατί εδώ είχα μαι την γκολντγκέιτ(χρυσή θύρα)

  34. Κι αυτά, νομίζω, περισσότερο χαρτομάντηλα τα λέμε.

  35. ΓιώργοςΜ said

    34,35 κλπ: Οι λέξεις της καθημερινότητας στην Κύπρο και την Ελλάδα, ειδικά οι δάνειες, είναι εντυπωσιακά διαφορετικές, και το λέω έχοντας ελάχιστη εμπειρία. Υπάρχει άραγε παλιότερο άρθρο;
    Παρεμπιπτόντως, κολυνός θυμάμαι μόνο κρέμα ξυρίσματος, υπήρχε και οδοντόκρεμα;

  36. ΓιώργοςΜ said

    36 *είναι καμμιά φορά εντυπωσιακά διαφορετικές

  37. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φοράς το σαντικλέρι και όλο σάζεσαι
    να μας τρελάνεις θέλεις,δεν το στοχάζεσαι
    Σαντικλέρι
    Αργιλαμάς Γλεντιστάδων Μυτιλήνης

    Salia baLia Band – Σαντικλέρι (βρείτε το)

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σαντικλέρι Καρσιλαμάς

  39. ChrisMaGR said

    Μια και η μόδα στα θερινά είναι να παίζουν Γαλλικές κομεντί, το σημερινό άρθρο είναι στον πνεύμα.

  40. BLOG_OTI_NANAI said

    Και με «άφθονο αφρόν»:

  41. spatholouro said

    19
    Ω! σε λατρεύω Ήλιε μου! Ρόδα στα νέφη απλώνεις,
    Στο θάμνο λάμψι θεϊκή και φλόγες στην πηγή!
    Παίρνεις το δένδρο τα’ άφωτο κ’ ευθύς τα’ αποθεώνεις!
    Χωρίς εσένα, Ήλιε χρυσέ, το κάθε τι στη γη,
    Είτε μικρό ή μεγάλο
    Ό,τ’ είνε θε να φαίνονταν, ό,τ’ είνε, τίποτ’ άλλο!

    (Μετάφρ. Ι. Πολέμη)

    για το πλήρες βλ. σελ. 7-8 του κάτωθι:
    https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=14&ved=0ahUKEwj7qYr8wJPOAhXKB8AKHdUsD744ChAWCCMwAw&url=http%3A%2F%2Fdigital.lib.auth.gr%2Frecord%2F144137%2Ffiles%2F5541_15.pdf%3Fversion%3D1&usg=AFQjCNHxhyrIsU-YT54zxlbdSeY_8Jk-8w&cad=rja

  42. spatholouro said

    διάβαζε: τ’ άφωτο/τ’ αποθεώνεις

  43. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    36. «Οι λέξεις της καθημερινότητας στην Κύπρο και την Ελλάδα, ειδικά οι δάνειες, είναι εντυπωσιακά διαφορετικές…»
    Αληθινός διαλογος σε «ΕΒΓΑ» στην Αθήνα ,μεταξυ εβγατζή και κυπρίας μαμάς φοιτητή:
    -Χαμ, έχετε;
    -Όχι κυρία μου
    – (μετά από λίγη περιήγηση…)-Μα νά, έχετε αφού!
    -Ε,πέστο ελληνικά μαντάμ! Ζαμπόν.

  44. spatholouro said

    24
    Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (12/10/1958), με αφορμή την καταστροφή από πυρκαγιά του κέντρου αυτού εκείνη την ημέρα (είχε ήδη κλείσει προ μηνών), αναφέρει ότι ήταν το κοσμικότερο κέντρο συνάντησης των πλουσίων της Κύπρου. Η παλιότερη και καλύτερη, λέει, στο είδος της, νυκτερινή λέσχη.

    Σα να βλέπω πάντως και Μέγαρο Σαντεκλαίρ σήμερα στη Λευκωσία: ενδεχομένως να ήταν εκεί το Κέντρο και όλο το κτίριο να πήρε το όνομά του

  45. spatholouro said

    Σε ταξιδιωτική αφήγηση του Σπύρου Μελά στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (6/3/1963), κάνοντας λόγο για τον αγωγιάτη που περίμεναν, λέει ότι ο αγωγιάτης «κάνει επίσης χρέη ξυπνητηριού ή Σαντεκλαίρ», καθώς, μια ώρα πριν ανατείλει ο ήλιος ξυπνούσαν από τα κουδούνια των μουλαριών του…

    Ιδού λοιπόν και εξίσωση ξυπνητήρι=σαντεκλαίρ

  46. Στο ποίημα με την γνωστή φράση:
    Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει.
    υπάρχει και ο στίχος:
    μ’ έναν κόκορα κρεμασμένο στο μαύρο λαιμό της

    12 ~ Γιώργος Σεφέρης: Με τον τρόπο του Γ.Σ
    Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει.

    Στο Πήλιο μέσα στις καστανιές το πουκάμισο του Κενταύρου
    γλιστρούσε μέσα στα φύλλα για να τυλιχτεί στο κορμί μου
    καθώς ανέβαινα την ανηφόρα κι η θάλασσα μ’ ακολουθούσε
    ανεβαίνοντας κι αυτή σαν τον υδράργυγο θερμομέτρου
    ώσπου να βρούμε τα νερά του βουνού.
    Στη Σαντορίνη αγγίζοντας νησιά που βούλιαζαν
    ακούγοντας να παίζει ένα σουραύλι κάπου στις αλαφρόπετρες
    μου κάρφωσε το χέρι στην κουπαστή
    μια σαΐτα τιναγμένη ξαφνικά
    από τα πέρατα μιας νιότης βασιλεμένης.
    Στις Μυκήνες σήκωσα τις μεγάλες πέτρες και τους θησαυρούς των Ατρειδών
    και πλάγιασα μαζί τους στο ξενοδοχείο της «Ωραίας Ελένης του Μενελάου»‘
    χάθηκαν μόνο την αυγή που λάλησε η Κασσάντρα
    μ’ έναν κόκορα κρεμασμένο στο μαύρο λαιμό της.
    Στις Σπέτσες στον Πόρο και στη Μύκονο
    με χτίκιασαν οι βαρκαρόλες.
    … … …

  47. ΓιώργοςΜ said

    44
    Χαμ-ζαμπόν, σίκλα-κουβάς, εξώστ(ης)-εξάτμιση, κλατς-ντεμπραγιαζ, πουρού-κόρνα είναι μερικά μόνο που θυμάμαι να έχω ακούσει· δεν υπάρχει άραγε σχετικό άρθρο (κι οι έχοντες ώτα ακούειν… );

  48. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    26 Αφού είναι σαν τα εκλέρ 🙂

    27 Και όπως λέει το ανέκδοτο, το δικό μου ντατσουνάκι είναι τουότα

    46 Η μάλλον ξυπνητήρι = πετεινός = σαντεκλέρ

    48 Δεν υπάρχει; Μισό λεπτό να ψάξω 🙂

  49. Λ said

    Πριν λίγες μέρες είχα αναφέρει το διήγημα του Μπουλγκάκωβ για τον γιατρό που εθίστηκε στην μορφίνη. Σήμερα θα σας πω για το διήγημά του η πετσέτα με τον κόκορα, που ανήκει στον ίδιο κύκλο διηγημάτων με γενικό τίτλο σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού (записки юнного врача, στα ρωσικά και a young doctor’s notebook, στα Αγγλικά). Ή μάλλον δεν θα πω πολλά γιατι παραθέτω εδώ το πεντεφάκι με όλα τα διηγήματα μεταφρασμένα στα αγγλικά. Μόνο να πω ότι τον τίτλο στα αγγλικα τον βρήκα σε δύο παραλλαγες, μια σαν the embroidered towel και αυτή που θα δείτε εδώ, the towel with the cockerel.

    Είναι το πρώτο διήγημα. Απολαύστε!

    http://www.almaclassics.com/excerpts/Young-Doctor.pdf

  50. Σουμέλα Παπαδοπούλου said

    Καλησπέρα σας,
    έχω σε pdf μια σελίδα από το περιοδικό Μπουκέτο 22 Οκτωβρίου 1933 με το ποίημα Ύμνος στον ήλιο του Εδμονδου Ροστάν σε μια στήλη με τίτλο Εκλεκτές μεταφράσεις, Πως μπορώ να σας το στείλω?
    Σουμέλα

  51. Λ said

    Η πιο αστεία διαφορά ΚΝΕ και κυπριακής είναι οι ξηροί καρποί και οι κούννες. Σας είχα διηγηθεί παλιά το ξεκαρδιστικό επεισόδιο με την κουνιάδα μου που είναι κατά κάποιο τρόπο τσιαρλούα και έκανε ιδιαίτερα μαθήματα ελληνικών με ελληνίδα δασκάλα. Είδαν και έπαθαν για να συνεννοηθούν.

  52. Λ said

    51. ο τίτλος στα αγγλικά,όπως θα δείτε και μόνοι σας είναι the towel with the cockerel motif. Απολογούμαι.

  53. καλησπέρες said

    Νικοκύρη 3

    Το «λεχουρδίτσα», όταν ρώτησα τους σχετικούς Καλαματιανούς που το ξεστόμισαν σαν να ήταν κάτι απολύτως φυσικό τι σημαίνει μού είπαν ότι δεν ξέρουν, ότι έτσι το άκουγαν από τη μάνα τους και εκείνη από τη δική της. Ίσως να είναι κάποιο φυτό με πολύ λεπτά φύλλα (υπέθεσαν), ίσως, (δικες μου φαντασιώσεις τα παρακάτω…) να προέρχεται από τη λέξη «το λεχούδι» = το αρτιγέννητο βρέφος, άντε να καλέσουμε το θηλυκό βρέφος, » η λεχουδίτσα», άντε να βαριακούει κάποιος , να τρρρρέχουν νερά τριγύρρρω οπότε να του κοτσάρει και το ρρρκαι να το επαναλάβει προς τρίτους ως «λεχουρδίτσα»…δεν ξέρω πιο πολλά…όποιος γνωρίζει ας είπη λόγον…

  54. Σουμέλα Παπαδοπούλου said

    52. συνέχεια, σε μετάφραση Ιωάννου Πολέμη

  55. Λ said

    Σαν να λείπει ο Γς σήμερα

  56. 56: http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/mpouketo/article/download/136757/128281

  57. Λ said

    50α Εμείς τα γράφουμε παλιομοδίτικα τι να κανουμε;

  58. Μαρία said

    48
    Ψευτοφίλοι από την Κύπρο https://sarantakos.wordpress.com/2013/04/17/cypriot-false-friends-2/

  59. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    55 Να δούμε αν ξέρει άλλος κανείς τη λεχουρδίτσα

  60. Σουμέλα Παπαδοπούλου said

    ευχαριστώ 58 Stazybo Horn!
    Σουμέλα

  61. Λ said

    Ένα ποίημα της αδικοχαμένης Νίκης Μαραγκού στο οποίο γίνεται αναφορά στο καπαρέ Σιαντεκλαίρ

    ΑΘΩΣ ΠΑΤΙΚΗΣ

    Ο κύριος Άθως Πατίκης
    γόνος οικογενείας καπνοβιομηχάνων
    φορούσε πάντα κοστούμια
    από βουάλ ντε σουά και σαντακρούτα
    και λευκά παπούτσια.
    Στο εσωτερικό δωμάτιο του σπιτιού του
    κτισμένο ειδικά χωρίς παράθυρα
    με τους τοίχους επενδυμένους με καθρέφτες
    και τραπέζια με τσόχα για χαρτιά
    καθόταν κάποτε τα πρωινά και κάπνιζε.
    Απέφευγε να βλέπει τον εαυτό του στους καθρέφτες
    που με τα χρόνια είχαν γίνει θολοί.
    Κάθε βράδυ πήγαινε με τους τρεις φίλους του,
    πρώτα στην Ελληνική Λέσχη
    και μετά στο καμπαρέ Σιαντεκλαίρ.
    Ιούνιος 2008
    Νίκη Μαραγκού

  62. Γιάννης Ιατρού said

    Εγω το ξέρω σαν το θηλυκό μωρό (λεχουδίτσα), οπότε μάλλον συμπίπτει και με την εξήγηση στο τέλος του #55.

    66: Μαρία, τέλειωσαν οι διακοπές; 🙂 🙂

  63. Pedis said

    [όταν δεν είναι κότες, γίνονται κοκκόρια μπας και κρατήσουν το κοτέτσι]

    … σαντεκλέρια λελέδες

  64. spatholouro said

    52/56

    βλ. #42

  65. Λ said

    Βρήκα κάτι πολύ ενδιαφέρον που δεν το ήξερα καθόλου. Πριν κτιστεί το Μέγαρο Σιαντεκλαιρ όπως το ξέρουμε σήμερα υπήρχε σε εκείνο το οικόπεδο άλλο κτίριο το οποίο στέγαζε το κέντρο Σιαντεκλαίρ.
    http://www.strawdogsmagazine.com/2012/07/chanteclair-35.html

  66. ΣΠ said

    Chantecler ονομάζεται ένας τύπος κοτόπουλου που αναπτύχθηκε στον Καναδά.

  67. Λ said

    Και το δεύτερο μέρος

    http://www.strawdogsmagazine.com/2012/07/chanteclair-35_13.html

  68. Λ said

  69. Από περιέργεια έψαξα στην αγγλόφωνη Βίκη το όνομα Saint Claire

    Έχει διάφορους ανθρώποι με αυτό το επώνυμο https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Clair#People

    μεταξύ των οποίων ξεχωρίζω τη Linda St Clair aka Miss Whiplash

    https://en.wikipedia.org/wiki/Lindi_St_Clair

  70. 71 Αν είχες κόρη/αδερφή θα ήξερες και το κολέγιο Σαιν Κλαιρ 🙂

  71. spatholouro said

    67 (Λ)
    βλ. #45

  72. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    60 Α γεια σου -γεια σου Μαρία ληξιαρχίνα που επανήλθες!

    63 Θελει εξήγηση και η σεντακρούτα, σε προσεχές άρθρο

    68 Ακριβώς!

  73. Λ said

  74. gpoint said

    Διαβάζοντας πρώτα το # 47 και μετά το # 63 αναρωτιέμαι άν το δεύτερο είναι το δεύτερο είναι ποίημα ή έκθεση μαθητού της Α γυμνασίου

  75. gpoint said

    # 44 σχετικό

    κύπριος παραγγέλνει ένα τοστ στην Ελλάδα…

    – Τι να έχει

    – Βάλε, τυρίν, τομάταν…

    – Ξέρει φίλε εδώ λέμε τυρί και τομάτα, δεν είναι Κύπρος. Τι άλλο να βάλω ;

    – Ζαμπό και μπαίηκο !!

  76. Γιάννης Ιατρού said

    71: Το Saint Claire σχετίζεται και με το

  77. Γιάννης Ιατρού said

    78: ΑΝΑΚΑΛΩ! Το άλλο έργο ήθελα να πω με το Εκκλησάκι στηξ Σκωτία κλπ.

  78. Γιάννης Ιατρού said

  79. Λ said

    Θυμήθηκα το γεφύρι το Κόκκορου στα Ζαγοροχώρια για το οποίο τρέφω μεγάλη αγάπη

    http://iliochori.blogspot.com.cy/2010/11/blog-post_3079.html

  80. 72, όντως Δύτα!

    81 Έλα, ρε χωργιό! Βλάχα και εσείς;

  81. cronopiusa said

    CARABALLO MATÓ UN GALLO

  82. Θύμμαχος Θήτης said

    έτσι εξοντώνουν τα νεογέννητα σαντεκλέρια στην Αυστραλία.

  83. Λ said

    44, 77 Πάντως τελιώσαν οι τσάρκες στην Αθήνα το σαβατοκύριακο αν και τώρα ακόμα βρίσκεις εισητήρια αλλερετού με 40 ευρώ. Πρέπει να το ένιωσε η Ερμού και το Κολονάκι

  84. sarant said

    85 Μα καλά,, δεν βγήκατε από τα μνημόνια;

  85. Θύμμαχος Θήτης said

    68 σαντεκλέρ-καναντέρ είναι αυτό
    🙂

  86. Λ said

    Βγήκαμε από τα μνημόνια σημαίνει ότι τώρα το κράτος μπορεί να δανείζεται από τις αγορές. Οι τράπεζες μας όμως χρωστάνε κάπου 25 δυσεκατομύρια, πράγμα που σημαίνει ρευστό γιοκ. Οι τράπεζες δεν έχουν να δανείσουν. Κανείς δεν αγοράζει κανείς δεν πουλα. Δεν γίνεται αλισβερίσι. Το δε χρέος προς την τρόικα θα αρχίσουμε να το πληρώνουμε το 2022 αν δεν κάνω λάθος. .

    υ.γ. Θυμάμαι εκείνο το ανέκδοτο που μας είπατε παλια με τους προύχοντες των νησιών που πήγαν στον Όθωνα και προσπαθούσαν να του πουν για τι αναδουλιές τους

  87. Λ said

    86,88 Εχουν να δουν τα μάτια μας πολλά. Αυτή είναι η γνώμη μου. Πχ το προχθεσινό που μειώσανε το φόρο ακίνητης διοκτησίας κατά 75% (για να μην πληρώνουν οι μεγαλοιδιοκτήτες) και το απαιτούμενο ποσό θα το εξοικονομίσει το κράτος από τις συντάξεις. Πχ πολύ στενό συγγενικό μου πρόσωπο που πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας δεν παίρνει σύνταξη ανικανότητας επειδή θεωρητικά λένε θα μπορούσε να δουλέψει ή ένα άλλο άτομο που άκουσα που έχει μόνο ένα χέρι πάλι δεν εγκρίθηκε για τον ίδιο λόγο.

  88. Γιάννης Ιατρού said

    Τι σαντεκλερια τώρα λέμε, στην Λεβεντογέννα να δείτε 🙂

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    90 Δεν έχει και !! 🙂

    Δυο μαντινάδες του πετεινού:
    Ήμουνα κράχτης πετεινός
    και κράχτης είμαι ακόμα
    μόνο πως κράζω στην αυλή
    δε βγαίνω μπλιο στο δώμα

    ‘Ημουνε κράχτης πετεινός
    κι εδά στα γερατειά μου
    να με τσιμπούνε οι γιόρνιθες
    δε ντο βαστά η καρδιά μου

    Ποιοι τραβιούνται σαν τα σεντεκλέρια,το λέει η παροιμία: δυο πετεινοί,δυο κούνελοι και πεθερά και νύφη.

  90. Γς said

    4:
    >εγώ θα βάλω τον Ιατρού να τραβηχτεί με το ΓουΣού (διαδικτυακά πάντα) σα τα σαντεκλέρια.

    Ο ΓουΣού είναι χάλια.

    Κατεβήκαμε για δουλειές στην Αθήνα κι αντί να πάμε να φάμε κανένα σαντεκλέρι κρασάτο καταλήξαμε σε κανάρ λακέ με ξινόγλυκες σάλτσες στο εδώ Κινέζικο.
    Και με κινέζικες μπύρες και τέτοια ζέστη, πάρ’ τον κάτω τον Γς.
    Δεν το ξανακάνω

    Κόφι ορ τι; Πουλέ ου κανάρ;

  91. Λ said

    Να μας ζήσεις Έφη μόνο που φεύγω τώρα, πάω για εκείνα τα εκλαίρ να τα βρω φρέσκα φρέσκα. Κοπιάστε.

  92. Γς said

    >αλλά αν δεν θυμάστε τη συγκεκριμένη ατάκα μπορείτε να τη δείτε εδώ

    Κι η ατάκα του Αυλωνίτη που μ αρέσει σ αυτό το φίλμ:

    -Μην σε ξανακούσω να πεις κοντό τον κοντό
    [1:22:50]

  93. Γς said

    Α, εδώ:

  94. Γς said

    57:

    >Σαν να λείπει ο Γς σήμερα

    92:

  95. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    14.>>Σάντε-κλαίρ» (ο τραγουδιστής της αυγής ήτοι ο πετεινός)
    Έκραξε πάλι ο πετεινός
    μα πού να κλείσω μάτι
    η πρώτη μου αγαπητικιά
    φταίει π΄ανάθεμά τη

    93 Λ.>>πάω για εκείνα τα εκλαίρ
    Του περιοδικού Μαρικλαίρ δοθέντος,υπάρχει το καλαμπούρι:
    -Μαρή Κλαίααι ρ;
    Τώρα: Μαρή, …εκλαίρ; 🙂 🙂 🙂

  96. Γς said

    Γς said

    8 Δεκεμβρίου, 2014 στις 10:54
    Παράδεισος, που ήταν κοτέτσι και μετεμψύχωση:

    Του είχε κάνει τη ζωή ποδήλατο μέχρι που πέθανε.
    Και πολύ στεναχωρήθηκε που της ξέφυγε κι άρχισε να τρέχει στα μέντιουμ για να τον βρει.
    -Ελα, μ ακούς.
    -Σ ακούω.
    -Τι κάνεις; -Καλά. –Πόσο καλά ρε αχαΐρευτε; -Τέλεια.
    -Τόσο καλά είναι στον παράδεισο;
    -Ποιον παράδεισος μωρή; Κόκορας είμαι στα Μέγαρα.

  97. Γς said

    98:

    Κατα μία άλλη βερσιόν:

    -Ποιος παράδεισος μωρή; Στην κόλαση είμαι!

  98. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο κόκορας είναι σήμα της Λισαβώνας ή της Πορτογαλίας ολόκληρης; Έχω φέρει ένα πλακάκι με κοκορίκο από κει,για να δω.
    Πορτογαλία, Εθνικό Έμβλημα Γκάλο DE Barcelos Κόκορας:
    https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSXA4-w2XLpUFUI8nc_jzQytHudKQ_8VnkGaP9A_-wm4VzZbuOO

  99. Γιάννης Ιατρού said

    Άς τους Γς μου να λένε, μας ζηλεύουνε 🙂

    ΥΓ: Ρε σύ, δεν σού ΄πα να μην τα παίρνεις τα λιγμένα, αφού σε πειράζουν 🙂 (#92)

  100. leonicos said

    Θύτη, συγνώμη. Βλέποντας το βίντεο, νόμισα πως είναι της Κρόνη.
    Συγχαρητήρια
    Είμαι βετζετάριαν 43 χρόνια, από τα 27 μου, αλλά τέτοιο απάνθρωπο σκυλολόι δεν το φανταζόμουν.

  101. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Tο γλυκό σαντεκλέρ
    https://fr.wikipedia.org/wiki/Chanteclair_(g%C3%A2teau)
    Le gâteau Chanteclair tient son nom de la pièce d’Edmond Rostand, Chantecler. C’est pourquoi il y a un coq dessiné dessus. Cette pâtisserie a été créée par Monsieur Calvi, pâtissier à Toulon, en 1930.

  102. ΓιώργοςΜ said

    98 Φαντάζομαι το extended version του ανεκδότου λογοκρίνεται, ε;

  103. Γιάννης Ιατρού said

  104. Pedis said

    # 78-80 – Αν σου ξανασυμβεί να συγχέεις τον Έκο με τον Μπράουν, να το προσέξεις! 🙂
    Ή έχεις δώσει βάση στο οπισθόφυλλο του εκδότη του δευτέρου.

    # 84 – Άσε, πίκρα.

    Torture a single chicken and you risk arrest. Abuse hundreds of thousands of chickens for their entire lives? That’s agribusiness.

    http://www.nytimes.com/2014/12/04/opinion/nicholas-kristof-abusing-chickens-we-eat.html?_r=0

  105. Γιάννης Ιατρού said

    91α ΕΦΗ
    σ΄άκουσε !!!!

  106. Πάνος με πεζά said

    Ψάχνω να βρω από το πρωί τί μου θυμίζει το σεντεκλέρι… Και το βρήκα !

    Ο μπάρμπας μου, ο Ελληνοαμερικάνος, είχε ένα εστιατόριο («ντάινα») και μια φορά μας είχε πει :
    – Να δεις κέφια που κάναμε, μια χρονιά που είχα ντυθεί σέντεκλος.
    Ξέρετε τώρα τα ελληνοαμερικάνικα : φένα, φρίζιασα, τσέκι, κακαρούτσες και τα λοιπά. Αλλά αυτό, δεν το βγάζαμε με τίποτα ! Σώγαμπρος; Σύγγαμβρος; Τι διάλο;

    Ώσπου μας είπε ότι κάποια Χριστούγεννα στο μαγαζί, είχε ντυθεί Άγιος Βασίλης… 🙂

    Και εδώ, ο Ζαμπέτας, τελειώνοντας με αυτό τον πικρό στίχο :
    «…στο ψου ψου το συζητήσαν κο κο κο κι αποφασίσαν
    πλήρωσαν ένα γεράκι κι έφαγε το κοκοράκι…»

  107. Λ said

    Για τους συλλέκτες πιάτων αυτά που έχουν το μοτίβο του κόκορα θεωρούνται πολύτιμα. Ξέρω κι εγώ ο Θεός και η ψυχή τους.

  108. Γς said

    Κι εκείνος ο σαντεκλέρης μας

  109. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    105, 107, ευχαριστώ Γιάννη! 🙂 🙂

    109.αυτά (τα πιάτα) που έχουν το μοτίβο του κόκορα θεωρούνται πολύτιμα’
    Μήπως κι αυτά που έχουν τον κόκορα αυτοπροσώπως 🙂

  110. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια και τα γιουτουμπάκια!

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Έψαχνα καμιά φωτό με μαλλί «κοκοράκι» κι έπεσα πάνω σ΄αυτό(δεν το θυμάμαι σαν τραγούδι)
    Στίχοι: Γιάννης Λογοθέτης
    Μουσική: Γιάννης Λογοθέτης
    1. Γιάννης Λογοθέτης
    Οι κοτούλες
    Μια κοτούλα με λειρί στο κεφάλι
    στο τηλέφωνο παίρνει μια άλλη
    για να πιούνε καφέ στο μουσείο
    οι κοτούλες τώρα γίνανε δύο

    Δυο κοκόρια που όλο πίνανε μπύρες
    οι κοτούλες τρελλές ζωντοχείρες
    τα κοκόρια προσκαλούν στο κοτέτσι
    για ένα πάρτι με ούζα και έτσι
    κο κο κο κο κο κο κο κο κο (τρις)

    Και όταν άρχισε το πάρτι με ούζα
    η μια κοτούλα πετάει τη μπλούζα
    η άλλη κότα πετάει τη φούστα
    κι οι δυο κοτούλες με παράξενα γούστα

    Τα δυο κοκόρια που την κάνανε ψώνιο
    τον έναν κόκορα τον λέγανε νιόνιο
    τον άλλον κόκορα τοκ λέγανε Λάκη
    μαγκιά τσατσάρα και μαλί κοκοράκι
    κο κο κο κο κο κο κο κο κο (τρις)

    Και όταν τέλειωσε το πάρτι και έτσι
    εξαντλημένα τα πουλιά στο κοτέτσι
    κι αφού τελείωσαν και τ’ άλλο μπουκάλι
    μαζί και δύο τραβεστί παπαγάλοι

    Και ξημερώνει και ο ήλιος που λάμπει
    ο κυρ Χαράλαμπος τον φούρνο ανάβει
    μπαίνει ο άθλιος κρυφά στο κοτέτσι
    και τα πουλάκια τα φάγαν γιουβέτσι
    κο κο κο κο κο κο κο κο κο(τρις)

  112. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    113. Ωχ,το κοπιπάστωμα, «ζωντοχείρες»!

  113. Παναγιώτης Κ. said

    @74. Σαντακρούτα ή σεντακρούτα.
    Είναι μια λέξη που την είχα διαβάσει ή ακούσει πριν ένα χρόνο,…βασανιζόμουν να την θυμηθώ και, τύχη αγαθή καθώς λέμε, ανασύρθηκε σήμερα…
    Αφού σκοπεύεις να την κάνεις άρθρο θα γράψω τότε το σχόλιο!

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η μάνα μου(κι όχι μόνο) αλλά το θυμάμαι με τη δική της φωνή, έλεγε (λέγαμε) άμα ήταν τροφαντός ο κόκορας, πετείνακας!

  115. Γιάννης Ιατρού said

    111: Τέλος
    Εφη, να κάτι τέτοιο θα εννοούν 🙂

    (Δημιουργία: Chentecler privée du docteur a pastissade de Corfou 🙂 🙂 )

  116. Γιάννης Ιατρού said

    117: privée, μην τον κάνουμε και %$#στη

  117. Γιάννης Ιατρού said

    Κοίτα ρε, που έβαλε την παύλα!

  118. Λ said

    111. Ωραίο. Εχω φάει κόκορα σε πολλά μέρη της Ελλάδας, στη Λάιστα, στην Πορταριά (με χυλοπίτες), στο Μονολίθι κοντά στο γεφύρι της Πλάκας. Και ήταν πάντα ωραίος ο άτιμος. Στη Λάιστα μέχρι και ζαρκάδι φάγαμε και το λέω με ντροπή. Γενικά μιλώντας αποφεύγω τα κρέατα. Καθώς ο άντρας μου είναι χορτοφάγος στο σπίτι δεν τα τρώμε καθόλου αλλά όταν τρώω έξω ενδίδω.

    Βρήκα αυτό το καταπληκτικό λινκ που μεταξύ πολλών ωραίων είχε και τα παρακάτω θρακιώτικα

    http://elpmousiki.weebly.com/deltaiotaalphaphiomicronrhoalpha.html

    ΤΟ ΛΑΛΗΜΑ ΤΗΣ ΟΡΝΙΘΑΣ: Το λάλημα της όρνιθας σαν του πετεινού, φέρνει γρουσουζιά. Κάτι κακό θα συμβεί στο σπίτι. Θα πεθάνει κάποιος. Γι’ αυτό προλαβαίνουν και τη σφάζουν ή τις πιο πολλές φορές τη δωρίζουν στην εκκλησιά.

    ΟΤΑΝ ΛΑΛΟΥΝ Τ’ ΑΡΝΙΘΙΑ: Όταν αργά τη νύχτα κράζουν τ’ αρνίθια, θ’ αλλάξει ο καιρός.

  119. Παναγιώτης Κ. said

    @117. Η φωτογραφία μου θύμισε ωραίο φαγητό με κόκορα που σερβίρεται σε εξίσου ωραίο εστιατόριο-δεν θυμάμαι το όνομά του- στον πίσω δρόμο από την Σπιανάδα στην Κέρκυρα.

  120. Λ said

    Εμείς λέμε ότι ο πετεινός κράζει και η όρνιθα κουκκουτάζει (ειδικα αμέσω μετά που γεννά το αυγό). Την κλώσσα πάλι τη λέγαμε αλλιώς αλλά δεν θυμάμαι αυτή την στιγμή.

  121. Λ said

    Κάτι που δεν θυμάμαι να είπαμε απόψε: Όταν λαλούν πολλοί πετεινοί αργεί να ξημερώσει.
    Καλό ξημέρωμα.

  122. Λ said

    Επειδή το θέμα όπως και να το κάνουμε έχει κάποια σχέση με το φτερωτό βασίλειο ας ακούσουμε και τον κυρ Σταύρο

  123. Της Μηχανής Ραψίματα said

    http://portall.zp.ua/video/-videopromo-2012-2013-/id-z90rTcJ10fL.html Σούστες και Σεντεκλέρια – Τσιρκολάγνοι

  124. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κόκορας αλανιάρης με χυλοπίτες, αξίζει να πάτε,αν πάτε π.χ. στην Επίδαυρο, στο χωργιό Τραχειά,στο δρόμο προς Πόρτο Χέλι,Σπέτσες(Κόστα) κλπ. αλλά ψηλά.

  125. Μαρία said

    126
    Καλύτερος κι απ’ του Προκόπη; 🙂

  126. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    122.Ο πετεινός λαλεί, η όρνιθα κράζει,και η κλωσσού κάνει κλου κλου 🙂 . Αν δε θέλανε τ΄αφεντικά της να κλωσσίσει (για να συνεχίσει να κάνει αυγά) τη βάνανε στο αυλάκι με το κρύο νερό,δεμένα μεταξύ τους τα ποδάρια της και την πετρώνανε (μαγκώνανε τα φτερά ν΄ακινητοποιηθεί μες το νερό) ώσπου να ξεκλωσσιάσει, «να τση φύγει η πύρα».

  127. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    127. Α,για πες, να δοκιμάσω να δω 🙂

  128. Μαρία said

    129
    http://www.procope.com/

    http://www.lemonde.fr/vous/article/2008/05/07/les-tables-historiques-font-toujours-recette_1042070_3238.html
    http://www.itinerairegourmand.com/decouvrez-une-des-specialites-du-procope/

  129. Λ said

    Το θυμήθηκα επιτέλους, την κλώσσα τη λέμε γλωσσαρκά. Τώρα μένει το κλωσσώ

    https://books.google.com.cy/books?id=pYMZAAAAYAAJ&q=%CE%B3%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%AC+%CF%84%CE%B1+%CE%BA%CF%85%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC&dq=%CE%B3%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%AC+%CF%84%CE%B1+%CE%BA%CF%85%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiz0-rd6ZTOAhVgOMAKHZ3tCw4Q6AEIITAB

  130. Λ said

    Πυρκάζω, το είχα ξεχάσει

    https://books.google.com.cy/books?id=pYMZAAAAYAAJ&dq=%CE%B3%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%AC+%CF%84%CE%B1+%CE%BA%CF%85%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC&focus=searchwithinvolume&q=%CE%BA%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%83%CF%8E

  131. τὸ θυμᾶμαι τὸ ἄρθρο, Θεέ μου, πότε πέρασαν 5 χρόνια!

  132. Γς said

    130:

    Και κοίτα να δεις, ούτε τον Ποκόπη, ούτε το Σαλιγκάρι της Μορτογκέιγ τα έχει ο Γκιίντ Μισλέν.

    Ούτε βέβαια το ταπεινό και φτηνό δίπλα στο Εσκαργκό που πηγαίνουν οι Γς στον Αγιο Ευστάθιο στην οδό Μορτογκέιγ κει στις Αλ.

    Κι είχα προλάβει την περιοχή που ήταν σαν την οδό Αθηνάς, ας πούμε.
    Ηταν εκεί η Βαρβάκειος αγορά του Παρισιού

  133. Γς said

    >Μορτογκέιγ

    ΜοΝτογκέιγ

  134. Γς said

    ΜοΝτοΡγκέιγ!
    γμτ

  135. Γς said

    Ετσι σαν την Βαρβάκειο της Αθηνάς ήταν η αγορά στις Αλ, μέχρι το 1971

  136. Γς said

    Ηταν και η σκόνη, το σκονάκι Κοκοράκι.

    Σε ημερησία διάταξη εκείνο τον καιρό για πονοκεφάλους μέχρι ελονοσία

    Στο σχήμα και το μέγεθος το φακελάκι με την άσπρη σκόνη έμοιαζε με τα μαθητικά «σκονάκια», που μάλλον από αυτό το κοκοράκι πήραν τ όνομά τους.

    Μια υπόθεση κάνω.
    Υπάρχει κάτι καλύτερο;

  137. sarant said

    Καλημέρα!

    138 Tα μαθητικά σκονακια πήραν το όνομα τους από τα σκονάκια των φαρμάκων, που ήταν τυλιγμένα σε χαρτάκι.

    130 Δεν ήξερα ότι υπάρχει και στο Δουκάτο ξαδερφάκι του Προκόπη.

  138. Γς said

    139:

    Αυτό δεν λέω κι εγώ.

    [το έχουν πει κι άλλοι ε;]

  139. spatholouro said

    Επίσης:
    κοκοράκι=χάρτινο φακελάκι που περιέχει ηρωίνη
    (Κ. Δαγκίτση, «Λεξικό της Λαϊκής», 1967)

  140. Πάνος με πεζά said

    Θυμίζω και τον κόκορα, από την Τρύπη της Λακωνίας, που είχαμε πει και σε παλιότερο σχόλιο.
    https://sarantakos.wordpress.com/2016/01/20/cuccoo/#comment-331462

    Δυστυχώς τα links δε φαίνονται να δουλεύουν πια, αλλά την επιγραφή τελικά τη βρήκαμε.

  141. cronopiusa said

    ΣΙΓΑ ΤΑ ΑΥΓΑ
    Ο ΚΟΚΚΟΡΑΣ ΤΟΥ ΑΡΚΑ

    Αδιέξοδα.pdf

    Αρκάς (ολοκληρωμένα albums)

    ΜΑΤ μπούκαραν τη νύχτα και πέταξαν έξω πρόσφυγες από καταλήψεις.

  142. Κ. Καραποτόσογλου said

    Κ. Καραποτόσογλου σαντεκλέρ ΙΙ

    Ο Ι. Α.Θωμόπουλος, Λεξικό κρυμμένων ονομάτων (ανθρωπωνυμίων και τοπωνυμίων), Αθήνα 1981,σ. 98, καταχωρίζει τη λ.: « σαντεκλέρ· ο πετεινός, ο κόκορας. Από το γαλλ. μεσαιων. μυθιστόρημα “Roman de Renart”, όπου παρουσιάζεται ο κόκορας Chanteclaire. Και ο Άγγλος Chaucer, στο έργο του “Nun’s Priest’s Tale” παρουσιάζει τον πετεινό Chantecleer».

    Ο Fr. Godefroy, Dictionnaire de l’ancienne langue française, τ. 2, Paris 1883, σ. 56, παραθέτει:

    «Chantecler, nom du coq dans le roman de Renart:

    Qant sire Chantecler li cos
    En une sente lez le bos,
    Entre deus piex en la raier
    Estoit alé en la pondriere
    (Renart, 1325, Méon.)

    Lors sot Renart trop pou d’agnet
    A Chanteler tot droit s’en vient.
    Qui son bec en sa pluoie tient
    (Ib., 2896).

    Entre Renart et Ysengrin,
    Se ne fust Chantecler et Pinte
    (Ib., 9967.)».

  143. sarant said

    144 Ευχαριστώ Αναρωτιέμαι πάντως αν το ελληνικό σαντεκλέρ είναι σωστό να το αποδίδει ο Θωμόπουλος στο Roman du Renart και όχι στο έργο του Ροστάν.

  144. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    130. Έλεγα κι εγώ τίποτε εναλλακτικό αντί της γουρνοπούλας στο…Λιγουριό και πέριξ 🙂
    Αλλά μάθαμε ότι έχει και στο Δουκάτο, οπότε σε κάτι ωφέλησε η ερώτηση 🙂

  145. Κ.Καραποτόσογλου said

    Κ. Καραποτόσογλου λεχουρδίτσα

    Η λεχουρδίτσα είναι υποκοριστικό της λ. λέχουρδα, η = είδος αγριόσκορδου, από συγκερασμό των αλβανικών λέξεων lerth = (Allium oleraceum) αγριόσκορδο, και hudhër, hurdhër, hurthë = σκόρδο. Γκίνη, Αλβανοελληνικό, σ. 456, 324. Mann, Albanian-English, σ. 170, 172.

  146. sarant said

    147 Ώστε οι εικασίες οσων χρησιμοποιούσαν την έκφραση ήταν πολύ μακριά από την πραγματικότητα. Ευχαριστούμε!

  147. Γιάννης Ιατρού said

    147: Κ.Καραποτόσογλου

    Μπράβο, κάτι μάθαμε πάλι!

    Κατά την γνώμη σας, αυτό ισχύει εναλλακτικά του #64 / #55 ή μόνο διευκρινιστικά; (δηλ. η απόδοση της έννοιας στο θυλ. βρέφος, βλ. #64 / #55, γίνεται με την έννοια «σκοδράκι μου» ή τέλος πάντων «λουλουδάκι μου» ή ισχύει ανεξάρτητα και η εξήγηση στα σχ. #55 / #64 ;;;;)

    Σχολείο το μπλογκ 🙂

  148. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κάτω λέμε «χιλίχουρδα» (το χι-chi-παχύ), τα μπερδεμένα τόσο που δε βρίσκεις άκρη.
    Χούρδος-χούρδα, χουρδιές, ο ακατάστατος,ο βρωμιάρης,οι βρωμιές.

  149. sarant said

    150 Η κερκυραϊκή μαγειρίτσα -άντερα κτλ. αλλά πηχτά πολύ, τρώγεται με πιρούνι, λέγεται «τσιλίχουρδα» (τα τσιλίχουρδα).

  150. Spiridione said

    150. Ωραία. Δεν ξέρω τα κρητικά λεξικά τι λένε, ο Κριαράς έχει το ξεχουρδίζω, που υπάρχει και στον Ερωτόκριτο, από το εκχορδεύω – χορδή. Και τα τσιλίχουρδα από κεί θα είναι.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%BE%CE%B5%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B4%CE%AF%CE%B6%CF%89&sin=all

  151. Κ. Καραποτόσογλου said

    Κ. Καραποτόσογλου συλίγουρδον

    Η Έφη (150) ξεκινώντας από τη λεχουρδίτσα αναφέρεται στο κρητικό «χιλίχουρδα» (το χι-chi- παχύ) = τα μπερδεμένα τόσο που δε βρίσκεις άκρη, ενώ ο κ. Σαραντάκος (151) προσθέτει:« Η κερκυραϊκή μαγειρίτσα -άντερα κτλ. αλλά πηχτά πολύ, τρώγεται με πιρούνι, λέγεται «τσιλίχουρδα» (τα τσιλίχουρδα). Το θέμα είναι ένα από τα δύσκολα του μεσαιωνικού – νεοελληνικού λεξιλογίου και ο γράφων έχει δημοσιεύσει τα ακόλουθα (Λεξικογραφικὸν Δελτίον 24 (2003) 221-224:
    «συλίγουρδον

    Τὰ Πτωχοπροδρομικὰ ποήματα (ΙΙΙ 404) περιλαμβάνουν τὸ ἀκόλουθο χωρίο: λέγουσι·»ποίησε τὰ καὶ τά, καὶ ἂς γίνεται καὶ τάδε», ἐνῶ στὸ κριτικὸ ὑπόμνημα πληροφορούμαστε:« Les vers 404a-404m ne se trouvent pas dans H. – 404a. καὶ ἂς φέρουσι συλίγουρδον καὶ ἂς βάλουσιν ἀπέσω g. συλίγουρδα…βλησκούνιν V. ἂς φέρουσι συλίγουρδα…βλησκούνιν », ἐνῶ οἱ Hesseling-Pernot (1) παρατηροῦν γιὰ τὰ ἀνωτέρω:« Nous rejetons ces vers parce qu’ils manquent dans H et ne sont que le développement de 404, ποίησε τὰ καὶ τά, καὶ ἂς γίνεται καὶ τάδε»». Ὁ Ἀδ. Κοραῆς (2) σχολιάζοντας τὰ παραπάνω ἀναφέρει: « Ὁ Δουκάγγιος (σελ. 1476) ἀνέγνωσε τὰς δύο τελευταίας λέξεις τοῦ πρώτου ἀντιγράφου Βάλησιν ἀπάνω. Εἰς ἐξήγησιν τοῦ Συλλίγουρδα (ἢ Συλίγουρδον) πέμπει εἰς τὸ Συλληγοῦδι, ὡς νὰ ἦσαν δύο λέξεις ταυτόσημοι. Ἀλλὰ τὸ Συλληγοῦδι σημαίνει εἰς ἡμᾶς τὴν Σαῦραν (lésard)…Ὅπως ἂν ἦναι, τὸ Συλίγουρδον τοῦ Προδρόμου δὲν ἔχει τὸ κοινὸν μὲ τὸ Συλληγοῦδι, ἀλλὰ σημαίνει ἥδυσμα τὶ (δὲν ἠξεύρω ποῖον), καθὼς καὶ τὸ Βλησκούνιν. Τοῦτο ὀνομάζεται σήμερον καὶ Βλησκοῦνι καὶ Φλησκοῦνι, ἀκόμη καὶ Γληκοῦνι (pouliot). Εἰς τοὺς παλαιοὺς εὑρίσκεται καὶ Βλήχων καὶ Γλήχων », ἐνῶ ὁ ἴδιος συμπληρώνει (3) :« σύσγουδον. Ἡ γραφή του (διὰ τοῦ ῡ) μ’ἔκαμε (Ἄτακτ. Ι, σελ. 253) νὰ τὸ νομίσω ἐπίθετον τοῦ στάχος, ἡ τῆς Ἰνδικῆς νάρδου. Ἀλλὰ τώρα τὸ βλέπω γραμμένον διὰ τοῦ ῑ, εἰς τὸν Δουκάγγιον (σελ. 1374), μὲ τριπλῆν γραφήν, σίσγουδον (4), σισγοῦδον, σίγγουρδον, καὶ ἐξηγημένον ὡς εἶδος Νάρδου, καὶ αὐτὸ, τῆς ἐπονομαζομένης Κελτικῆς, εἰς διάκρισιν τῆς ἰνδικῆς… Ὅπως ἂν ἦναι, μένει βέβαιον, ὅτι τοῦ Πτωχοπροδρόμου τὸ σύσγουδον, εἶναι ἥδυσμα τὶ ἀρωματικόν· καὶ πιθανόν, ὅτι καὶ τὸ συλίγουρδον τοῦ αὐτοῦ ἄλλο δὲν εἶναι παρὰ διάφορος τετάρτη γραφὴ τοῦ σύσγουδον ». Ὅπως διαφαίνεται ἀπὸ τὰ ὅσα ἀναφέρει ὁ Ἀδ. Κοραῆς, τὸ θέμα παρουσιάζεται ἀρκετὰ πολύπλοκο, καὶ πιθανότατα θὰ εἶχε παραμείνει μὲ αὐτὰ ἀποκλειστικὰ τὰ στοιχεῖα ἐὰν δὲν δημοσίευε ὁ Α. Γ. Πασπάτης (5) τὰ ἀκόλουθα:«τσυλίγουρδα καὶ συλίγουρδα, τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ σφαγμένου ζώου, ἤτοι τὰ σπλάχνα τοῦ θώρακος καὶ τῆς κοιλίας. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ λεξις αὕτη συγγενεύῃ μετὰ τοῦ ρήματος τιλῶ, τσιλῶ. Βλ. σακάτια », μὲ ἀποτέλεσμα ὁ N. Andriotis (6) νὰ καταχωρίσει τὸ λῆμμα: « συλίγουρδον τὸ mgr. eine Würze (= ἄρτυμα, μπαχαρικό): τὰ συλίγουρδα τά, τσυλίγουρδα Chios die Eingeweide der geschlachteten Opfertiere (= τὰ ἐντόσθια τῶν σφαγμένων γιὰ θυσία ζώων) », ὁπότε τὸ ζήτημα περιπλέκεται ἀκόμη περισσότερο, γιατὶ προκύπτει ζήτημα, μεταξὺ τῆς σημασίας: Würze (= ἄρτυμα, μπαχαρικό), καὶ αὐτῆς τῶν: ἐντόσθιων, σπλάχνων.
    Ὁ Α. Πασπάτης προτάσσει τὸν τύπο: τσυλίγουρδα, καὶ ἐπιτάσσει τὸ: συλίγουρδα, ἐνῶ ἡ ἀναγωγή τους στὸ μεσαιωνικὸ: συλίγουρδον, κάθε ἄλλο παρὰ ἐπιλύει τὸ θέμα· στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀπαντᾶ ἡ λ. χορδὴ , ἡ (7) = τὸ λεπτὸν ἔντερον, ἢ ἁπλῶς τὸ ἔντερον· νευρά, νεῦρον, λατιν. chorda τῶν μουσικῶν ὀργάνων, ποὺ ἐπιβιώνει (8) στὰ νεοελληνικὰ ἰδιώματα ὡς: χορδή , ἡ (9) ( Λευκάδα, Κέρκυρα (10)) = πλεξίδα ἐντέρων καὶ ἀδένων ἀμνοῦ ἐξ ἐριφίου γάλακτος, πλεξούδα, γαρδούμπα, καὶ χορδές (11), οἱ (Δυτ. Κρήτη) = τὰ ἔντερα τῶν αἰγοπροβάτων καὶ βοῶν τὰ ἔχοντα ξύgι, ἀλλὰ ὁ Ἄνθ. Γαζῆς (12) ἔχει καταχωρίσει τὰ ἑξῆς:« χόρδευμα, τὸ = τὸ νὰ κατασκευάζῃ τις ἄλλαντας, τὸ σύνηθ. Ἰταλ. λουκάνικα, ἢ τὸ κοινότρ. χορδί, κορδί, τὸ λουκάνικον, τὸ ἔντερον », πιστοποιεῖται δηλαδὴ ἡ παράλληλη ὕπαρξη τῶν τύπων: χορδί, κορδί, τὸ = λουκάνικο, πιθανὸν ὁ τύπος κορδὶ ἐπηρεασμένoς ἀπὸ τὸ λατιν. chorda (13) = Saite (= χορδή), Strick (= σχοινί, χορδή), Seil(= σχοινί). 2. Kaldaunen (= ἔντερα), ποὺ ἔχει δώσει δεκάδες τύπους στὶς ρομανικὲς γλώσσες, πρβλ. τὸ ἰσπανικὸ cordilla = Eingeweide von Schafen (= ἄντερα προβάτου), λογουδορικὸ corda = gebratenes gedärme von schafen und ziegen (= τηγανισμένα ἐντόσθια ἀπὸ πρόβατα καὶ κατσίκες).
    Ἡ χιακὴ λ. τσυλίγουρδα, τὰ = ἐντόσθια, σπλάχνα, ἀποτελεῖ διαφορετικὸ τύπο τοῦ ἀμάρτυρου *κοιλίχορδα-κοιλίγορδα, πρβλ. τὸ ἰδιωματικὸ: κοιλιδάντερα (14), τὰ (Κρήτη) = ἡ κοιλιὰ καὶ τὰ ἔντερα σφαγμένου ζώου, ἀπὸ τὸ κοιλιόχορδα (15), μὲ προφανὴ τὴν ἐπίδραση λατινικῶν-ρομανικῶν τύπων πρβλ. καὶ τὴ λ. χορδόκοιλα (16), κατ’ ἀντίστροφη τοποθέτηση τῶν συνθετικῶν, > τσοιλίγο(υ)ρδα > σοιλίγουρδα, μὲ τροπὴ τοῦ τσ > σ · τὸ μεσαιωνικὸ σοιλίγουρδον, σοιλίγουρδα χρησιμοποιεῖται γιὰ νὰ προσδιορίσει κάποιο φαρμακευτικὸ παρασκεύασμα ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὰ ἐντόσθια σφαγμένου ζώου».

    1) Poèmes Prodromiques en grec vulgair, édités par D.-C. Hesseling et H. Pernot, Amsterdam 1910, σ. 102.
    2) Ἀδ. Κοραῆ, Ἄτακτα, τ. 1, σ. 316.
    3) Ἀδ. Κοραῆ, Ἄτακτα, τ. 2, σ. 340.
    4) Ἡ μεσαιωνικὴ λ. σίσγουρδον, τὸ = Βαλεριάνα ἡ κελτικὴ (Valeriana celtica), ἐπιβιώνει στὰ νεοελληνικὰ δημώδη ὀνόματα τῶν φυτῶν ὡς: σίσγουδο, σίσγουρδο, τὸ = Ψωραλέα ἡ ἀσφαλτόσμος (Psoralea bituminosa). Θ. Χελδράιχ-Σπ. Μηλιαράκη, Τὰ δημώδη ὀνόματα τῶν φυτῶν, προσδιοριζόμενα ἐπιστημονικῶς, Ἐν Ἀθήναις 19252, σ. 32. Bernhard Langkavel, Botanik der spaeteren Griechen, Berlin 1866, σ. 82.
    5) Α. Γ. Πασπάτη, ὅ. π., σ. 369.
    6)N. Andriotis, Lexikon der Archaismen in neugrichischen Dialekten, Wien 1974, σ. 525, λῆμμα 5699.
    7) Ἄνθ. Γαζῆ κἄ., ὅ. π., τ. 3, σ. 483.
    8) N. Andriotis, LA, σ. 602, λῆμμα 6566.
    9) Χριστοφ. Γ. Λάζαρη, Τὰ Λευκαδίτικα, Ἰωάννινα 1970, σ. 204.
    10) Γερ. Χυτήρη, Κερκυραϊκὸ γλωσσάρι, ἀκατάγραφες καὶ δίσημες λέξεις, Κέρκυρα 1987, σ. 207:« χορδὴ ἡ = ἔδεσμα ἀπὸ τυλιγμένα ἔντερα, ποὺ ράβονται πάνω στὴν κοιλιὰ τοῦ ὀβελία, κοκορέτσι ».
    11) Γεωργ. Ἐμμαν. Πάγκαλου, ὅ. π., τ. 4, Ἐν Ἀθήναις 1964, σ. 337.
    12) Ἄνθ. Γαζῆ κἄ., ὅ. π., τ. 3, σ. 483.
    13) W. Meyer-Lübke, Romanisches etymologisches Wörterbuch, Heidelberg 19353, σ. 179, λῆμμα 1881. Ὁ Walther v. Wartburg, Französisches etymologisches Wörterbuch, τ. 21, σ. 644-651, ὅπου παρατίθενται δεκάδες τύποι, σημειώνει στὸ τέλος τοῦ λήμματος:« Gr. χορδὴ «darm» ist als kulinarischer ausdruck ins latein übergegangen. Es ist hier allerdings nur spärlich (Petron) belegt; aber es ist lebt im rom. weiter…Da aus den därmen saiten hergestellt wurden, erhielt schon gr. χορδὴ die bed. «saite», und in dieser bed. ist es seit klassischer zeit als chorda auch ins lt. übergegangen, und so lebt auch in der ganzen Romania weiter…Im 3. jh. kommt CHORDA einmal vor als bezeichnung der bogensehne (sonst immer NERVUS)».
    14) Ἀντ. Β. Ξανθινάκη, ὅ. π., σ. 241.
    15) Πρβλ. τὸ ἀκόλουθο ἀπόσπασμα:« τρέχων οἷα κύμβαλον ἔκρουεν, καὶ λύραν εὗρεν αὑτῷ καθαράν, πλατεῖαν, εὔτονον, κοιλιόχορδον, καὶ λέγειν τὴν μητέρα πρὸς τὴν Μαριὰμ ἐπέταττεν». Les homélies festales d’Hésychius de Jérusalem, τ. 2. ἔκδ. M. Aubineau, Brussels 1980, XVI 313-17. Lexikon zur byzantinischen Gräzitat, ἔκδ. Erich Trapp, τ. 4, Wien 2001, σ. 845. Ι. Ν. Καζάζη-Τ. Α. Καραναστάση, ὅ. π., σ. 582.
    16) N. Andriotis, LA, σ. 6567, λῆμμα 602.

  152. καλησπέρες said

    147 Καραποτόσογλου για τις νεότερες πληροφορίες υπόχρεοι!

  153. Γιάννης Ιατρού said

    153: Κ. Καραποτόσογλου
    ευχαριστούμε για την πληροφόρηση
    Να συνειφέρω λίγο, σχετικά με
    A. τα πρός το τέλος αναφερόμενα …ὕπαρξη τῶν τύπων: χορδί, κορδί, τὸ = λουκάνικο, πιθανὸν ὁ τύπος κορδὶ ἐπηρεασμένoς ἀπὸ τὸ λατιν. chorda (13) = Saite (= χορδή)… και
    B, την παραπομή [13] W. Meyer-Lübke, σ. 179, λῆμμα 1881
    ότι στη Γερμανία υπάρχουν λουκάνικα σχετιζόμενα με την χορδή, τα λεγόμενα Saitenwürstchen (κάτι σαν τύπου Φρανκφούρτης ή Βιέννης) 🙂

  154. sarant said

    153 Ευχαριστούμε πολύ!

  155. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    153.Ευχαριστούμε! Μπερδεμένα τα συλίχουρδα λοιπόν.
    Και ναι χορδές λέμε τ΄ άντερα.

    Μεσίτης σε συλίχουρδα δε μπήκα μουδε μπαίνω
    σεϊρι κάνω και γελώ τα πάσα* ορισμένω

    *τα πάσα,τα καμώματα (πληθυντικός)

    *Ούτε κοπέλι δυο χρονώ τα πάσα τζη δε γκάνει
    ετούτανα τζη ειν΄αφορμή και δε θα δει στεφάνι

    155.Γιάννη, αυτό το Saiten… μοιάζει με σαϊτα τ΄αργαλειού! 🙂

  156. Γιάννης Ιατρού said

    155: ΕΦΗ, δύο είναι, αντικριστά. Εδώ με φακές και χειροποίητα μακαρόνια, μιά σπεσιαλιτέ της περιοχής της Στουττγάρδης 🙂

  157. Μπούφος said

    158 Ο Γιάννης Ιατρού, αγαπησιάρης καλοφαγάς, φαίνεται!
    😉

  158. Γς said

    159:

    Είναι.
    Και φαίνεται…

  159. sarant said

    158 Σπέτσλε είναι τα μακαρόνια ή τα λένε αλλιώς εκεί;

  160. Γιάννης Ιατρού said

    161: Ναι, Spätzle 🙂

  161. Γς said

    162:

    Κι αν δεν έχετε πρόχειρα Spätzle και ούμλαουτ γενικώς αντί για Spätzle τρώτε Spaetzle.

    Κι αντί σοκολατάκια

    κύβους Κνόρ, γενικά

    Απ το ψυγείο, στις τρεις η ώρα το πρωί

  162. Γιάννης Ιατρού said

    163: Αν δεν έχεις πρόχειρα, τα φτιάχνεις πολύ εύκολα και μόνος σου (250γρ. αλεύρι, 2 αυγά, 1κγ αλάτι, νερό) 🙂 🙂

  163. Γς said

    Α, λεπτομέρειες!

    Για πες Γιάννη

  164. Γιάννης Ιατρού said

    165: Ε, τι να πώ.

    Τα ανακατεύεις να γίνει μια ζύμη λεία, όχι πολύ σφιχτή, την αφήνεις 30′ λεπτά να ηρεμήξσει. Βάζεις πολύ νερό να βράσει (και αλάτι, όπως γενικά για βράσιμο ζυμαρικών), και βάζοντας λίγο από την ζύμη στην άκρη ενός ξύλινου δίσκου κοπής, κόβεις (ξύνεις) πάνω από την κατσαρόλα μικρά κομματάκια (με ένα μαχαιράκι/σπρουλίτσα κλπ., βουτιγμένο στο νερό πότε-πότε για να μην κολλάει). Αυτά πέφτουν μέσα κι όταν βγουν πιά στην επιφάνεια, είναι έτοιμα, τα βγάζεις με μιά τρυπητή κουτάλα και τα τρώς.

    Αν είσαι μερακλής τα ρίχνεις και στο τηγάνι (τσιργαρίζεις με λίγο λαρδί) ή τα βάζεις λίγο στο φούρνο (με τσιγαρισμένα κρεμμυδάκια αν προτιμάς). Με τριμμένο τυρί Emmental από πάνω. Γίνονται μούρλια.

    Εδώ για την τεχνική: https://www.youtube.com/watch?v=bhPH4VUzRXw (πάρε μόνο τις οπτικές πληροφορίες … 🙂 🙂

    Καλή όρεξη 🙂

  165. Γς said

    Φοβερός!

    Σε ευχαριστώ πολύ!

  166. Γιάννης Ιατρού said

    167: Νά ‘ρθεις με την Ειρήνη μια μέρα να στα φτιάξω, life 🙂 🙂 Μόνα τους ή σαν συνοδευτικό.
    Σαν συνοδευτικό σε χειμερινό φαγητό, π.χ. σε Sauerbraten (είδος μοσχαρίσιου της κατσαρόλας, που το κρέας έχει μαριναριστεί 2-3 μέρες προηγουμένως σε μια ειδική μαρινάδα). Με κόκκινο κρασί πάνε θαυμάσια 🙂

  167. Μπούφος said

    168 Nα ρθώ και γω με τον Ειρηναίο, καλέ σύ;
    😉

  168. Γιάννης Ιατρού said

    169: Γλαυκόμορφον Πτηνόν
    Πολύ φαϊ, πολύ πιοτό, γλέντια και μαντινάδες
    εκάμανε τσι σχολιαστές άντρες και λεβεντάδες!

    Τα στοιχεία σου στον Γς 🙂

  169. spatholouro said

    Να σημειώσουμε ότι ολόκληρο το έργο μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΧΡΟΝΟΣ από 12/2/1910 έως 21/3/1910.

    Φτερά σαντεκλέρ, καπέλα σαντεκλέρ , φορέματα, κομμώσεις, χορός: η σαντεκλερομανία καλά κρατούσε εν έτει 1910.
    Ένα ενδιαφέρον κείμενο (μετά εικόνων) από τον ΧΡΟΝΟ (22/3/1910):
    http://srv-web1.parliament.gr/main.asp?current=11958863

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: