Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Από το κύριο όνομα στο ουσιαστικό

Posted by sarant στο 27 Ιανουαρίου, 2012


Το θέμα με το οποίο ασχολούμαι σήμερα είναι τεράστιο’ βιβλία έχουν γραφτεί γι’ αυτό. Οπότε, το αρθράκι που σας παρουσιάζω, γραμμένο πριν από κάμποσα χρόνια και παρμένο από τον παλιό μου ιστότοπο, κάθε άλλο παρά φιλοδοξεί να το εξαντλήσει’ ξύνει την κρούστα μόνο. Στα σχόλια, μπορείτε βέβαια να προσθέσετε αφειδώς τα δικά σας παραδείγματα. Να πω επίσης ότι έχω προσθέσει ένα υπερτροφικό υστερόγραφο που δεν υπήρχε στο αρχικό άρθρο.

 

Οι λέξεις τoυ λεξιλoγίoυ μας πoυ έχoυν την αφετηρία τoυς σε κύρια oνόματα, oνόματα πρoσώπων ή λαών ή γεωγραφικά oνόματα (πόλεων, πoταμών, κτλ.) είναι πoλύ περισσότερες απ’ όσες θα υπέθετε κανείς. Γιατί λέξεις με πρoέλευση από κάπoιo κύριo όνoμα δεν βρίσκoυμε μόνo στην oρoλoγία των φυσικών επιστημών με τα βατ, τα βoλτ, τα αμπέρ και τα διάφoρα φαινόμενα Ντόπλερ, όπου η ορολογία είναι κατά μέγα μέρoς βασισμένη στα oνόματα επιστημόνων και εφευρετών, oύτε μόνo στoυς πoλυπoίκιλoυς -ισμoύς. Πoλλές ακόμα είναι oι λέξεις πoυ έλκoυν την καταγωγή από κάπoιoν άνθρωπo ή κάπoιoν τόπo, μόνo πoυ αυτό δεν φαίνεται με πρώτη ματιά.

Η oρoλoγία τoυ φαγητoύ και τoυ ντυσίματoς έχει πάρα πoλλά δείγματα να δώσει. Ας δoύμε μερικά από τo λεξιλόγιο των ενδυμάτων: η μoυσελίνα δεν είναι παρά ένα κεντημένo ύφασμα πoυ ερχόταν (τoν καιρό τoυ Μάρκo Πόλo) από την εξωτική Μoσoύλη του σημερινού Ιράκ. Τα παντελόνια ετυμoλoγoύνται από τoν Πανταλεόνε, έναν κωμικό ήρωα της βενετικής Κoμμέντια ντελ ‘Αρτε πoυ τα φoρoύσε, έναν ήρωα, να προσθέσω, με κάποια ελληνικά χαρακτηριστικά και ελληνικής αρχής όνομα, από το Παντελεήμων ή το Πανταλέων. Η ζακέτα πρoέρχεται από τo κύριo όνoμα Ζακ, παρατσoύκλι περιφρoνητικό πoυ δίναν στo Μεσαίωνα στoυς χωριάτες. Οι βερμoύδες είναι λέξη μεταπoλεμική, όταν μετά τις στερήσεις τoυ πoλέμoυ oι εύπoρoι αμερικανoί άρχισαν πάλι να κατακλύζoυν τα νησιά Βερμoύδες για τις διακοπές τους, φoρώντας πoλύχρωμα μακριά σoρτς. Η ιστoρία τoυ μπικίνι πάλι, ξεκίνησε τoν Ioύνιo τoυ 1946 όταν oι αμερικανoί έκαναν την πρώτη δoκιμή ατoμικής βόμβας στα oμώνυμα νησιά τoυ Ειρηνικoύ: δέκα μέρες αργότερα, o Γάλλoς Ρεάρ κατoχύρωσε εμπoρικά τo όνoμα για τo (τότε) εκρηκτικά απoκαλυπτικό γυναικείo μπανιερό, και η λέξη πoλύ σύντoμα έγινε διεθνής. Μια και στις λατινικές γλώσσες τo πρόθεμα bi- σημαίνει ό,τι και σε μας τo δι-, όταν αργότερα τo πάνω κoμμάτι τoυ μπικίνι εξαφανίστηκε μέσα στη γενική τέρψη, τo απoτέλεσμα πoυ πρoέκυψε oνoμάστηκε ‘μoνoκίνι’, παρετυμoλoγικά και λoγικά. Τέλoς η γραβάτα έρχεται από τα Βαλκάνια: τoν 17o αιώνα, oι Κρoάτες μισθoφόρoι συνήθιζαν να φoρoύν γύρω από τo λαιμό ένα φoυλάρι πoυ έκανε μεγάλη εντύπωση…

Για να μείνουμε στα υφάσματα: θα περίμενε κανείς το παντελόνι τζην (jean, jeans) και το ύφασμα ντενίμ (denim) να έχουν ακραιφνώς αμερικάνικη την προέλευση, αλλά και τα δύο έρχονται από την παλαιά Ευρώπη: το τζην από τη Γένοβα (αμερικάνικη προφορά της γαλλικής ονομασίας της πόλης, Gênes) και το denim από τη Νιμ, de Nîmes!

Πoλλά λoυλoύδια oφείλoυν επίσης τo όνoμά τoυς σε κάπoιo κύριo όνoμα: η ντάλια στoν σoυηδό βoτανoλόγo Ανδρέα Νταλ, πoυ την έφερε από τo Μεξικό στην Ευρώπη, η γαρδένια στoν σκωτσέζo Γκάρντεν, η καμέλια στoν ιησoυίτη μoναχό και βoτανoλόγo Γκ. Κάμελ, και βέβαια η φoύξια στoν βαυαρό κ. Φoυξ. Και, εδώ που τα λέμε, δύσκολα θα βρεθεί καλύτερος τρόπος για να κερδίσεις την αθανασία από το να δώσεις το όνομά σου σε ένα λουλούδι!

Όμως, κύρια ονόματα δίνονται και σε λιγότερο ευχάριστα ουσιαστικά. Η λέξη μπoϊκoτάζ oφείλεται στoν Charles Cunningham Boycott, επιστάτη των κτημάτων ενός κόμητα στo Mayo της Iρλανδίας. Η σκληρότητά τoυ ήταν παρoιμιώδης, μέχρι πoυ κάπoτε είδαν κι απόειδαν oι ντόπιoι και τoυ κήρυξαν ολοκληρωτικόν απoκλεισμό: κανείς δεν ερχόταν να τoυ δoυλέψει, κανείς δεν τoυ μιλoύσε στo δρόμo, κανείς δεν τoυ πoυλoύσε τα εμπoρεύματά τoυ. Όταν o κόμπoς έφτασε στo χτένι, o κόμης απέλυσε τoν Μπόικoτ, αλλά τo όνoμα -και η μέθoδoς- έμεινε.

Το λυντσάρισμα, κι αυτό από άνθρωπο προέρχεται, από τον λοχαγό Ουίλιαμ Λυντς ο οποίος στη Βιρτζίνια στα τέλη του 18ου αιώνα εφάρμοσε τον νόμο του Λυντς, τις συνοπτικές εκτελέσεις χωρίς δίκη. Και, μια και μπήκαμε σε μακάβριο κλίμα, να πούμε για τη λαιμητόμο, που είναι επίσης γνωστή ως γκιλοτίνα και ως καρμανιόλα. Το πρώτο όνομά της προέρχεται από κάποιον γιατρό Guillotin, o οποίος εισηγήθηκε τη χρησιμοποίησή της για αποκεφαλισμούς, ως ανθρωπιστικότερη από το τσεκούρι ή το σπαθί. Το όνομα καρμανιόλα είχε πιο περίπλοκη διαδρομή. Έτσι ονομάζεται μια ιταλική πόλη της Τοσκάνης (Carmagnola) που έδωσε το όνομά της σ’ ένα είδος χωριάτικου σακακιού, το οποίο φορούσαν οι πιεμοντέζοι εργάτες στις γιορτές. Οι εργάτες μετανάστευσαν στη Γαλλία, και μαζί και η λέξη. Και στις γιορτές χόρευαν, και ένας από τους χορούς αυτούς ονομάστηκε χορός της καρμανιόλας –στα χρόνια της επαναστατικής τρομοκρατίας, χόρευαν τον χορό αυτόν ενώ ο δήμιος αποκεφάλιζε τους πλούσιους και διάσημους στη γκιλοτίνα, που ονομάστηκε καρμανιόλα κι αυτή.

Οι λέξεις είναι απολιθώματα που κρύβουν μέσα τους ψήγματα από παλιότερες εποχές. Σε έναν Μεσογειοκεντρικό κόσμο, πριν από το σφάλμα του Κολόμβου, η Δαμασκός ήταν ζηλευτή για τα πλούτη της και είχε δώσει τ’ όνομά της στο δαμάσκηνο, στο δαμασκί σπαθί (με ένθετα χρυσά ή αργυρά σχέδια) και στο δαμάσκο ύφασμα. Πιο παλιά, ο αλγόριθμος έρχεται από τον μεγάλο άραβα μαθηματικό του 9ου αιώνα, τον al-Khowarizmi. Το όνομά του εκλατινίστηκε ως algorismus, σημαίνοντας το αραβικό αριθμητικό σύστημα, και με την παρετυμολογική επίδραση του αριθμός πλάστηκε το algorithm. Το πιο γνωστό βιβλίο του Μοχάμεντ αλ-Χοβαριζμί, ήταν το αλ-τζαμπρ αλ-μουκάβαλα, κατά λέξη «ένωση και σύγκριση» (εννοείται των τμημάτων των εξισώσεων), που βεβαίως έδωσε τη λέξη άλγεβρα.

Αν βάλουμε ως κριτήριο την ετυμολογία, ο ενδοξότερος ηγέτης στην παγκόσμια ιστορία είναι αναμφίβολα ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρ: το όνομά του δόθηκε ως τίτλος στους ρωμαίους αυτοκράτορες και χρησιμοποιήθηκε με την ίδια σημασία όχι μόνο στα ελληνικά, αλλά και στα παλιά γερμανικά, εξ ου και ο κάιζερ, και από εκεί στα ρωσικά, εξ ου και ο τσάρος. Αλλά και η λέξη των σλαβικών λαών για τον βασιλιά, που είναι krol στα πολωνικά, kral στα τσέχικα, korol στα ρωσικά (και έχει περάσει ως κράλης στα βυζαντινά ελληνικά), από άλλον μεγάλο αυτοκράτορα προέρχεται, τον Καρλομάγνο.

Αλλά ας περάσουμε στα δικά μας. Πολλές λέξεις της αρχαίας που έχουνε διατηρηθεί ως τα σήμερα γεννήθηκαν από κύρια ονόματα. Οι Αλαζόνες ήταν λαός βαρβάρων, το ίδιο και οι Χάλυβες (σιδηροτέκτονες τους λέει ο Αισχύλος) που δούλευαν τον σίδηρο. Οι Σόλοι, πόλη που οι κάτοικοί της μιλούσαν άγαρμπα ελληνικά, γέννησαν τον σολοικισμό. Ο θεός Παν έκανε θόρυβο που έφερνε φόβο ακατάσχετο, και αυτός ο πανικός θόρυβος και ο πανικός τάραχος γέννησαν (όταν εξέπεσε το ουσιαστικό) τη λέξη πανικός. Ο πακτωλός χρημάτων πήρε το όνομά του από έναν ποταμό της Λυδίας, που έφερνε ψήγματα χρυσού. Εκεί κοντά κι ο άλλος ποταμός, ο Μαίανδρος, που η στριφογυριστή του κοίτη έδωσε τ’ όνομά του στο ομώνυμο διακοσμητικό σχήμα -και, πολύ αργότερα, έγινε επώνυμο στα τουρκικά, μεταξύ άλλων και του πρωθυπουργού Μεντερές που τελείωσε τις μέρες του στην αγχόνη.

Στη νεότερη εποχή δεν έχουμε πολλούς έλληνες εφευρέτες που να κέρδισαν την υστεροφημία δίνοντας τ’ όνομά τους σε μια λέξη. Ο γκράς, όπλο του ελληνικού στρατού στα τέλη του 19ου αιώνα, πήρε το όνομά του από τον κατασκευαστή, τον γάλλο B. Gras, ενώ με παρόμοιο τρόπο λέγεται ότι γεννήθηκε και το ένδοξο καριοφίλι, από την επωνυμία των ιταλών οπλοποιών Carlo e figli. Μάλιστα ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης είχε απογοητευτεί σφόδρα όταν ήρθε στην επιφάνεια η ετυμολογία της λέξης, προτιμώντας την παρετυμολογική ορθογράφησή της, καρυοφύλλι που παρέπεμπε σε φυλλοκάρδια. Η λέξη κουτσαβάκης (λέγεται ότι) προέρχεται από τον ομώνυμο νταή της παλιάς Αθήνας, ίσως κι η λέξη μοσχόμαγκας, από κάποιον Μόσχο –δόξες αμφίβολες. Εχουμε όμως τον τσελεμεντέ, το βιβλίο συνταγών μαγειρικής, που ονομάστηκε έτσι από τον αρχιμάγειρα Νικόλαο Τσελεμεντέ. Κι αυτός, σκέφτομαι, είναι καλός τρόπος για να περάσεις στην αθανασία: να νοστιμεύεις τη ζωή των επόμενων γενεών. Καλή σας όρεξη!

Υστερόγραφο σημερινό: Καθώς χτένιζα το άρθρο, αντιστάθηκα στον πειρασμό να προσθέσω υλικό, αλλά στο τέλος μετρίασα τη βεβαιότητα σε σχέση με την ετυμολογία της λέξης καριοφίλι. Η τρέχουσα άποψη των λεξικών είναι ότι προέρχεται από τη φίρμα Carlo e figli (Κάρολος και υιοί), αλλά πολύ αξιοπρόσεκτες είναι οι αντιρρήσεις που εκφράζονται σε αυτό το εξαιρετικό άρθρο του Earion στη Λεξιλογία.Το θέμα θέλει περαιτέρω μελέτη.

Και με την ευκαιρία, να προσθέσω και κάτι: σε παλιότερο άρθρο είχα περιγράψει τη ζωή του παράτολμου αεροπόρου Δημήτρη Καμπέρου, ενός από τους πρωτοπόρους της αεροπορίας στην Ελλάδα, που από τα ριψοκίνδυνα ακροβατικά του ονομάστηκε «τρελοκαμπέρος», απ’ όπου προέκυψε και η λέξη «τρελοκαμπέρω». Την πανέξυπνη αυτή πρόταση την οφείλουμε στον φίλο Θ. Μωυσιάδη, και την είχα αποδεχτεί, αλλά τώρα δεν είμαι πια τόσο σίγουρος γιατί έχω βρει μια ένδειξη προς το αντίθετο. Συγκεκριμένα, σε ένα άρθρο του Ν. Λάσκαρη, μεγάλης μορφής του ελληνικού θεάτρου προπολεμικά (και πριν από τον πρώτο πόλεμο ακόμα), άρθρο που μιλάει για τα παρατσούκλια των παλιών ηθοποιών, αναφέρεται ότι η μεγάλη ηθοποιός Ευαγγελία Παρασκευοπούλου είχε το παρατσούκλι «καμπέρω».

Δεδομένου ότι η Παρασκευοπούλου αποσύρθηκε από τη σκηνή την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, είναι παλιότερη από τον αεροπόρο Καμπέρο, άρα δεν μπορεί να πήρε το παρατσούκλι της από αυτόν, αλλά προφανώς από το τουρκικό kamber (πιστός σύντροφος). Η διαφορά της σημασίας βέβαια είναι μεγάλη, αλλά αν υπήρχε, είτε στην Πόλη (η Παρασκευοπούλου ήταν Πολίτισσα) είτε στους θεατρικούς κύκλους, η λέξη «καμπέρω» σε ευρύτερη διάδοση (πράγμα φυσικά που μένει να αποδειχτεί), τότε η τρελοκαμπέρω ασφαλώς από εκεί θα βγαίνει.

Έχω και μιαν άλλη ένδειξη που συνηγορεί υπέρ της τελευταίας αυτής εκδοχής. Η παλιότερη ανεύρεση της λέξης «τρελοκαμπέρω» βρίσκεται σε αναμνήσεις της Ελένης Χαλκούση, γραμμένες στη δεκ. 1960, αλλά από την εποχή της Κατοχής. Η Χαλκούση θυμάται ένα περιστατικό, μέσα στην Κατοχή, όπου έκανε μια παλαβομάρα και ο Λογοθετίδης την αποκάλεσε «μωρή τρελοκαμπέρω». Προσέξτε ότι και ο Λογοθετίδης και η Χαλκούση μεγάλωσαν στην Πόλη, και ήταν και οι δυο ηθοποιοί, δηλαδή όπως και η Παρασκευοπούλου. Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε μια λέξη της θεατρικής πολίτικης αργκό, που κατεβαίνει στην Αθήνα και κάποια στιγμή, για κάποιο λόγο, βγαίνει από τα όρια του σιναφιού των ηθοποιών και καθιερώνεται -κάτι που υποστηρίζω επίσης ότι έγινε με τη λ. αλαλούμ. Όλα αυτά που λέω δεν είναι καθόλου σίγουρα και λείπουν πολλές ψηφίδες για να συμπληρωθεί η εικόνα, αλλά η διαίσθησή μου μού λέει ότι η τρελοκαμπέρω δεν προέρχεται από τον ριψοκίνδυνο κ. Καμπέρο!

 

 

177 Σχόλια to “Από το κύριο όνομα στο ουσιαστικό”

  1. Κασσάνδρα said

    Θα μπορουσε να προέρχεται από το καμπαρέ -καμπαρετζού-καμπέρω;

  2. π2 said

    Καλημέρα. Από τα πρόσφατα ευρήματα των συλλογικών αναζητήσεων του ιστολογίου, να προσθέσω το μπούκοβο, από το ομώνυμο χωριό κοντά στο Μοναστήρι (παραδόξως, ο γκούγκλης δεν με βοηθάει να δώσω λινκ).

  3. Θρασύμαχος said

    Θρυλείται ότι η τραγιάσκα βγήκε από κάποια ρουμάνικη λέξη που σημαίνει «ζήτω», επειδή κάποτε ζητωκραύγαζαν πετώντας τα καπέλα τους στον αέρα (ή κάπως έτσι)

  4. Alexis said

    Μία ειδική κατηγορία είναι οι μάρκες προϊόντων που κατέληξαν να σημαίνουν όχι μόνο το συγκεκριμένο προϊόν αλλά όλα τα ομοειδή, όπως π.χ. το τζιπ, και ο νες (καφές).

    Επίσης μία απορία που είχα πάντα είναι αν το ρήμα αρμενίζω και τα παράγωγά του έχουν κάποια ετυμολογική σχέση με την Αρμενία.

  5. Καλημέρα κι από μένα. Παραδόξως ο π2 έχει δίκιο, ούτε εγώ βρίσκω την πρόσφατη συζήτηση για το Μπούκοβο.

  6. tamistas said

    Τα μέλη της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη ονομάστηκαν λαμπράκηδες.
    Ο Georges Gallup έδωσε τ’ όνομά του στις δημοσκοπήσεις.
    Κι εγώ, μικρός, νόμιζα ότι Σιμιστήρας (το επώνυμο του υδραυλικού μας) θα πει υδραυλικός.

  7. Alexi 4, το Jeep είναι πράγματι μάρκα ή σύντμηση του GP, αρκτικόλεξο του General Purpose (Vehicle); Κάτι τέτοιο έχω συγκρατήσει. Γιάννης με καλημέρες

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Δύσκολα θα μπορούσε, νομίζω, να βγει η καμπέρω από το καμπαρέ.

    2-5: Ούτε εγώ το βρίσκω το Μπούκοβο, ας περιμένουμε τη Μαρία (που είναι γκουγκλ πλας)

  9. Επίσης πολλά γεωγραφικά ονόματα προέρχονται από ονόματα ανθρώπων Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια, Washington, Φιλιππίνες, Λένινγκραντ, Στάλινγκραντ, Ουλιάνοφσκ (γενέτειρα του Λένιν-Ουλιάνοφ), Καλίνινγκραντ και πολλά άλλα. Όλα αυτά αποτελούν όμως άμεσες ονοματοδοσίες και όχι λαϊκές λεξιπλασίες. Γιάννης

  10. Νέο Kid Στο Block said

    https://sarantakos.wordpress.com/2011/12/05/tsekour/#comment-91231

    Καλά, σα γύφτικα σκεπάρνια καμαρώνετε και καλά δεν ψάνετε! 🙂
    (Πρωταγωνιστούν στο λινκ: Mαρία,Π2 …τους κομπάρσους δεν τσι θυμάμαι)

  11. Η Σώτη Τριανταφύλλου («Το εργοστάσιο των μολυβιών») είχε επισημάνει πως, κατά περίεργο τρόπο, στα Λένινγκραντ και Στάλινγκραντ χρησιμοποιήθηκαν τα ψευδώνυμα των αντιστοίχων προσώπων. Γιάννης

  12. tamistas said

    Μπού – κο – βο.

    Αυτό είναι;

  13. 4
    ἄρμενος > ἀραρίσκω (συναρμόζω, εξοπλίζω, ετοιμαζω)
    …..
    10
    +Μπούκοβο Σλοβενίας και Βουλγαρίας,
    περιοχή Μπουκοβίνα (γη της οξιάς)
    μεταξύ Ρουμανίας και Ουκρανίας
    Μπουκοβίτσα (νυν Ανθηρό Αργιθέας Καρδίτσας)

  14. Νέο Kid Στο Block said

    Οι Γερμανοί έφτιαξαν στον Πόλεμο (η θεία Γουίκυ το αποδίδει στον Γκέρινγκ) το ρήμα Coventrieren ή Coventrisieren από την εγγλ. πόλη Coventry που ισοπέδωσε/κονιορτοποίησε η Λουφτβάφε.
    (βέβαια, επειδή σ’αυτά τα πράματα είναι «δούναι και λαβείν» οι μεγάλες κοβεντροποιήσεις γίναν αργότερα στο πάτριον έδαφος (Η Δρέσδη ειδικά, κολυμβηθρόξυλο), αλλά οι Αγγλοσάξονες δεν έβγαλαν ειδική λέξη…

  15. Νέο Kid Στο Block said

    Διόρθωση, η θεία αποδιδει (πιθανά/υποθετικά =vermuetlich) την κοβεντροποίηση στον Γκαίμπελς κι όχι στον Γκέρινγκ που είπα στο 14.

  16. Liarak said

    Και ένα παράξενο: σαρδάμ από τον Αχιλλέα Μαδρά

  17. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    Ναι, σαρδάμ από τον Μαδρά: άλλο ένα παράδειγμα λέξης της θεατρικής αργκό.

  18. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Η μαγιονέζα είναι ταπεινή (όμως διόλου αμελητέα) προσφορά της Mahon, πρωτεύουσας της Μενόρκας, δευτέρου νησιού του συμπλέγματος των Βαλεαρίδων.

    Τα καπέλα παναμά, παραδόξως, δεν προέρχονται απ’ τον Παναμά αλλά από τον Ισημερινό, ο οποίος, βέβαια -και αντιστρόφως του σημερινού θέματος- πήρε το όνομά του απ’ τη θέση του στον πλανήτη.

  19. LandS said

    Η μετατροπή του Αλ Χουαρίσμι σε αλγόριθμο, μπορεί να έχει να κάνει αφενός με τον περίεργο (για μας) τρόπο που ορισμένοι αραβόφωνοι προφέρουν το h (κάτι μεταξύ απαλού χ και απαλού γ), και αφετέρου με την ευκολία που το σμ γίνεται ζμ, όπου, ίσως, στην προηγμένη τότε πολιτιστικά Ιβηρική από τα λατινικά (π.χ. Dixit Algorizmi) ή και απ’ευθείας από τα αραβικά το zm να γίνεται thm ή θμ.
    Μπορεί.
    Πάντως εμένα μου φαίνεται τελείως ξέτερο (ή ξέταιρο ; ) να μπαίνει η λέξη αριθμός στο τέλος μιας λέξης που ήδη τελειώνει σε τμ, σμ, ζμ, ή και θμ.

    Βεβαίως όλα αυτά καταρρίπτονται από την μοναδικά αυθεντική ετυμολογία της λέξης αλγόριθμος. Φως φανάρι ότι είναι ο πόνος που νοιώθεις προσπαθώντας να βρεις τον αριθμό που λύνει την εξίσωση, και τι πιο φυσικό η τρισχιλιετής να την περιέχει.

  20. Alexis said

    #7, Γιάννη το GP που λές δεν το έχω ξανακούσει. Θεωρούσα αυτονόητο ότι η «ελληνική» λέξη τζιπ προέρχεται από τη μάρκα αυτοκινήτων Jeep. Εάν ξέρεις κάτι διαφορετικό, δώσε σύνδεσμο να το δούμε.
    Με την ευκαιρία συγχαρητήρια για το πολύ καλό σου σάϊτ, που δεν το γνώριζα αν και είμαστε συντοπίτες. Εάν θέλεις ρίξε μία ματιά και στο δικό μας εδώ.

  21. Νατσουλισμός. 🙂

  22. gmix said

    6.Και εγώ πιτσιρικάς νόμιζα ότι Μποδοσάκης σημαίνει πλούσιος. Ο πατέρας μου ονόμαζε όλους τους πλούσιος μποδοσάκηδες.

  23. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Το τσιμέντο πόρλαν από την πόλη Portland της πολιτείας του Όρεγκον των ΗΠΑ.

  24. Η μπουκαμβίλια από τον Γάλλο εξερευνητή Μπουγκαινβίλ.
    Το λαχούρι από την Λαχώρη της Ινδίας, σήμερα Πακιστάν.
    Το κασμίρι από το Κασμίρ, ινδική υποήπειρος επίσης.
    Το προστατευτικό κρηπίδωμα ανάμεσα στις αντίθετες λωρίδες ενός αυτοκινητόδρομου το λένε οι μηχανικοί νιου τζέρσεϋ.

  25. Η ρεπούμπλικα, το γνωστό καπέλο των παπούδων μας, είναι αλήθεια πως οφείλει το όνομά της στον Κεμάλ Ατατούρκ, ο οποίος για να καταργήσει το θρησκευτικό φέσι διένειμε ρεπούμπλικες στο λαό;
    Και αν ναι, πώς διάλο πέρασε τα σύνορα, που εκείνη την εποχή ήταν ιδιαίτερα φορτισμένα;

  26. LandS said

    Τα φορτηγά του στρατού παλιά τα λέγαμε Ρέο, δεν θυμάμαι γιατί, και ακόμα παλαιότερα Τζέιμς από τα αρχικά της General Motors Corporation. Βγαίνανε και μπιελά από το beyond local repair.
    Τη Βέσπα=σκούτερ τη θυμηθήκατε;
    Την Κολυνός=οδοντόκρεμα και το Κάμελ=βερνίκι υποδημάτων;

  27. rogerios said

    Για τη Γένοβα και τα τζην της: μεσαιωνική γραφή (στα γαλλικά) Jenne ή Jene (τα παραδείγματα από το «Χρονικό του Ναϊτη της Τύρου»), δηλαδή πολύ πιο κοντά στο jean. Επίσης, στη διάλεκτο της Λιγουρίας η ονομασία της πόλης είναι Zena, αλλά αγνοώ αν οι ντόπιοι πρόφεραν και προφέρουν το Z ως τζ, όπως στα στάνταρ ιταλικά.

  28. bernardina said

    Το σχόλιο του Gmix μου έφερε στο νου τους Ωνάσηδες, τους Λάτσηδες και τους Βαρδινογιάννηδες που στον καθημερινό λόγο εκφράζουν όχι μόνο τους πλούσιους αλλά και αυτούς που τους παριστάνουν.
    Επίσης και τους Μπρούκληδες, όπως έλεγαν στο χωριό του πατέρα μου τους μετανάστες που γυρνούσαν τα καλοκαίρια και το έπαιζαν μεγαλουσιάνοι ενώ στη ΝΥ μπορεί να καθάριζαν πατάτες.

    Να θυμίσω και το λαχούρι που βγήκε από τη Λαχώρη, τη μπουκαμβίλια που χρωστάει το όνομά της στον Γάλλο ναύαρχο και εξερευνητή Louis Antoine de Bougainville, αλλά και το τζιμαρμάο και το μπίτλη (όπως με αποκαλούσε η μητέρα μου, από τον Τζιμ Αρμάο και τους Μπιτλς επειδή ήμουν ψηλή και είχα μακρυά μαλλιά που μου έκρυβαν το μισό πρόσωπο 😆

    Στα αγγλικά μου έρχονται πρόχειρα δυο όροι παρμένοι από γνωστά ονόματα. Το ένα έχει απαθανατιστεί και σε ένα τραγούδι των Fratternity of Man που λέει Don’t bogart that joint, my friend, pass it over to me. Το πώς έφτασε το όνομα του Μπόγκι να σημαίνει τον μονοφαγά, από τον τρόπο που άφηνε το τσιγάρο να κρέμεται από το στόμα του, μας το εξηγεί κάποιος εδώ:
    http://www.answerbag.com/q_view/7489

    Αλλά και το travolting είναι ένας αστείος όρος, με τέσσερις ερμηνείες εδώ:
    http://www.answerbag.com/q_view/7489

    Η τέταρτη είναι και η πιο κοντινή στην αλήθεια, γιατί η λέξη χρονολογείται από την ακμή του Τραβόλτα, πριν αρχίσει να κρεμάει προγούλια, και δημιουργήθηκε ακριβώς για να περιγράφει τη μανιέρα του.

    Αν θυμηθώ κι άλλα θα τα καταθέσω, αν και σήμερα ανήκω στην κατηγορία Βέγγος!

    Καλημερούδια

  29. bernardina said

    Βλέπω στο μεταξύ, μέχρι να υφάνω το χραμάκι μου, με πρόλαβε κάποιος άλλος στο #24 😛

  30. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια!

    25: Δεν αποκλείεται να είναι απο τον Κεμάλη, διότι στα ιταλικά δεν φαίνεται να υπάρχει σημασία repubblica=καπέλο.

  31. Τέλος Χαρτοσήμου said

    Το ηδύποτον βενεδικτίνη βγήκε από τους Βενεδικτίνους μοναχούς.
    Δεν ξέρω αν και το λικέρ Blue Curacao προέρχεται από τίποτε νησιά Κιουρασό (;).
    Και η γρεναδίνη από τη Γρανάδα.

  32. bernardina said

    Σκύλε μου εδώ http://www.multilingualarchive.com/ma/enwiki/el/Trilby θα βρεις σε άψογα αραμαϊκά μια απάντηση στην ερώτησή σου 😆 Τώρα αν ισχύει, δεν ξέρω. Γιατί να μην;

  33. Νέο Kid Στο Block said

    Είναι κρίμα νομίζω να μην αναφέρουμε κάποιες περιπτώσεις «ειδικού ενδιαφέροντος» (που έχουν δηλαδή αναπτυχτεί εδώ μέσα και έχουν –κατά κάποιον τρόπο- καθιερωθεί).
    (Αλήθεια Νικοκύρη, έχεις σκεφτεί να εκδώσεις ένα γλωσσάρι του μπλόγκ; Θα μου πεις, ποιος θα το αγόραζε;, αλλά και με τους τοπικούς μόνο, τόσοι πολλοί που είναι ,τα έξοδα (ίσως) έβγαιναν!)
    Νατσουλισμός= δεν χρειάζεται ιδιαίτερος ορισμός, αρκεί να διαβαστεί το: https://sarantakos.wordpress.com/2012/01/23/alethoun/ και το παλαιότερο που «μας άλλαξαν τα φώτα»
    Σαραντακαθάρματα ή Σαραντακιστές: Συμμορία αδηφάγων δίποδων καθαρμάτων που παρεπιδημούν δα μέσα, σχολιάζοντας επί παντός επιστητού. (δεν ετυμολογείται από τα Σαράντα παλικάρια από τη Λεβαδειά).
    Σαραντακισμός: Η εξονυχιστική (μέχρις «εσχάτων» πολλές φορές) διερεύνηση ενός γλωσσικού/λεξιλογικού ή λογοτεχνικού θέματος. Οι παλιοί το λέγαν «Ψείρισμα της μαϊμούς»
    Σε περιπτώσεις ανάλυσης Καρατζαφερισμού, παίρνει τη σημασία «ξεμπρόστιασμα»
    Μπουκανίζω: Ρήμα (πλησιάζον την αρχική έννοια της λέξεως Buccaneer) που σημαίνει επιπλήττω με αυστηρότητα και καυστικό χιούμορ τους διολισθαίνοντες σε νιμανία ,παρετυμολογία (κυρίως ,αλλά όχι μόνο, Νατσουλισμό) , ελαφριάς μορφής σχιζολεξία και σε γλωσσικό Παρμενιδισμό.
    Τιπουκειτισμός: Η «απέχθεια» στα «περιττά» «εισαγωγικά».
    Κορνηλιούργημα: Ποιητικόν δημιούργημα (εις αψεγάδιαστον (συνήθως..) πολυτονικόν) του σχολιαστού Κορνηλίου. Αποσπά συνηθέστατα(αλλά όχι πάντα) ντουζ πουάν, ή πίλους ή σαπά ή ρισπέκτια.
    ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΙΣ ΑΠΟΜΙΜΗΣΕΙΣ: Ένα γνήσιο κορνηλιούργημα συνοδεύεται ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ από τουλάχιστον ένα Παρόραμα!
    Κορνηλιάδα: Θρυλικό ημιτελές Νομασλανδικό έπος. Ο συγγραφέας θα κερδίσει την Αθανασία (γαλλιστί : Ιmmortalité) αν κι εφόσον το τελειώσει…
    Νεοπαιδισμός: No comment…(οι πολύ περίεργοι αποταθείτε στην σχολιάστρια Μαρία the lethal weapon )

  34. LandS said

    Για την γρενανδίνη μάλλον χρειαζόμαστε άρθρο του Νικοδεσπότη για το ρόδι.

  35. Μπουκανιέρος said

    31b Μα και βέβαια, στις Μικρές Αντίλλες: http://en.wikipedia.org/wiki/Cura%C3%A7ao

  36. bernardina said

    Τόφαλος, συνώνυμο του πελώριου/χοντρού

  37. bernardina said

    Ναι, ναι! Ψηφίζω την πρόταση του Κιντάκου.
    Τι; Δεν ψηφίζουμε σήμερα; Α, καλά… 😦

  38. sarant said

    33-37:
    Γλωσσάρι του ιστολογίου είχε ζητήσει ένας νεοφερμένος φίλος και δεν είναι κακή ιδέα, έχω κάτι στο νου μου για το κοντινό μέλλον, αλλά ας μην αναφερθούμε στα ονόματά μας αφού έχουμε και αυθεντικές λέξεις του ιστολογίου όπως:
    λεκανόστ, μπεντροβάτο, λίκνος, ραμόνι, πορτοκαλίζω.

    Αν σας έρθει στο νου καμιά άλλη, βάλτε τη σε σχόλιο ή στείλτε τη με μέιλ.

  39. 32 Μπέρνι, θησαυρός!
    Έχει και ξεχωριστούς κομιστές ρεπούμπλικων, μεταξύ των οποίων και ουκ ολίγοι δράστες!
    Γουάου

  40. Νέο Kid Στο Block said

    Την Παστερίωση την είπαμε;
    Καρτεσιανές συντεταγμένες
    Το καραμοσάλι του Καββαδία

  41. bernardina said

    Στο μεταξύ μού ήρθε με μέιλ (όχι τσέιν, προσωπικό) αυτό εδώ:

    http://www.avaaz.org/en/eu_save_the_internet/?cl=1532991232&v=12249

    Μετά τα ΣΩΠΑ και τα ΠΙΠΑ μάς φωνάζουνε ΆΚΤΑ!

    Τι στην οργή είναι πάλι; Ξέρει κανείς; Δε θα μας αφήσουνε να ησυχάσουμε πια;

  42. Μπουκανιέρος said

    0 ΥΓ:
    Χαίρομαι που καταρρίφθηκε ένας ακόμα νατσουλισμός, ο οποίος κατά τη γνώμη μου πετούσε στα σύννεφα. 🙂

  43. sarant said

    40γ: Τι έχει το καραμοσάλι (ή καραμουσάλι);

    42: Δεν καταρρίφθηκε ακόμα

  44. Νέο Kid Στο Block said

    Εντάξει, τα μαθηματικά έχουν …πολλά!
    Γκαουσιανή (η κανονική) κατανομή, Λαπλασιανές(διαφορικοί τελεστές), Αβελιανές αλγεβρικές δομές… α, και μη ξεχάσουμε και την Ευκλείδεια γεωμετρία!

  45. LandS said

    Φοβερό αυτό το site της Μπερναντίνας.

    Για την αρχική του σελίδα διαβάζουμε ότι είναι «Αρχείο πολλαπλών γλωσσών δείκτης» και σου δίνει την δυνατότητα εκτός από τον αριθμό να διαλέξεις και τον δείκτη από επιστολή.

  46. Απολαυστική ανάρτηση.

    Το βιβλίο του al-Khowarizmi γιατί το μετέφρασες “ένωση και σύγκριση”;

  47. Νέο Kid Στο Block said

    43.καραμοσάλι, το: εκ του τούρκου ναυάρχου του 14ου αι. Καρά Μουσέλ: βαρύ αντικείμενο ποντισμένο με πλωτήρα στην επιφάνεια γιά την ευχερή αγκυρόδεση του εφολκίου -είδος ιστιοφόρου που χρησιμοποιούσαν το 1821- ο σύνδεσμος των αγκυρών, ο αμφιδέτης.
    (ελπίζω να μην είναι Νατσουλισμός, είναι από ιντερνετικό γλωσσάρι για τον Kαββαδία)

  48. sarant said

    46: Δεν ξέρω αραβικά, από τα γαλλικά νομίζω το μετέφρασα -πώς είναι το σωστό;

  49. sarant said

    47: Για να είναι από εκεί, έγκυρο πρέπει να είναι. Πάντως, ναι, είναι τούρκικη λέξη -θα κοιτάξω αργότερα.

  50. Βέγγο κάποιον τον φωνάζουν
    όταν τρέχει και δεν φτάνει
    κι είναι τόφαλος εκείνος
    που η κοιλιά του χάμω φτάνει,
    Λούη λένε όποιον φεύγει
    από κάποιον να γλυτώσει,
    και Ιούδα Ισκαριώτη
    κείνον που θα σε προδώσει.

    Αν τον βάνδαλο αφήσεις,
    λίμπα όλα θα σ’ τα κάνει
    με παρέα τον χουλιγκάνο
    θα σ’ τα σπάσει μάνι-μάνι.
    Αϊνστάιν λέν’ εκείνον
    που ’χει το μυαλό ξυράφι,
    μα Αβδηρίτης άμα είσαι
    κάθε σκέψη πάει στράφι.

    Μιθριδατισμό σαν έχεις,
    το κακό απαθή σ’ αφήνει
    και ο νάρκισσος αγάπη
    μόνο εις τον εαυτό του δίνει.
    Ερμαφρόδιτος αν είσαι
    περιπλέκεται η φύση
    μα πριαπισμό σαν έχεις,
    υποφέρεις στο … 😀

  51. bernardina said

    Άξιος! Άξιος! 🙂

  52. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    ο μελιταίος πυρετός (Μάλτα),
    μπίσκ θαλασσινών (πόλη της Ρωσίας),
    μπαιν μαρί (από κάποια Μαρί)…

    (αρχίζω να εκνευρίζομαι)

    μπλάντυ μαίρη (Μαρία Αντουανέττα -μετά, οπωσδήποτε, από το κρουασάν)

  53. Νέο Kid Στο Block said

    @Κώστας, Ausgezeichnet!

    Oι Κροίσοι αυνανίζονται; 😳

  54. LandS said

    Στα δικά μας μαθηματικά-ελληνικά είναι «μεταφορά και απλοποίηση», στα εγγλέζικα completion and balancing.

  55. bernardina said

    Φλωρεντίνες

    Κοπεγχάγη

    Γιαννιώτικο καταΐφι

    (παναΐαμ, ώρα που είναι…)

  56. Alexis said

    #50, Καταπληκτικό!!!

  57. 48: Στη Wikipedia οι δύο όροι μεταφράζονται ως «completion» or «restoring» και «balancing». Σημαίνουν δε τις εξής δύο πράξεις:

    The al-ğabr (in Arabic script ‘الجبر’) («completion» or «restoring») operation is moving a deficient quantity from one side of the equation to the other side. In an al-Khwarizmi’s example (in modern notation), «x² = 40x − 4x²» is transformed by al-ğabr into «5x² = 40x». Repeated application of this rule eliminates negative quantities from calculations.

    Al-Muqabala (in Arabic script ‘المقابله’) («balancing») means subtraction of the same positive quantity from both sides: «x² + 5 = 40x + 4x²» is turned into «5 = 40x + 3x²». Repeated application of this rule makes quantities of each type («square»/»root»/»number») appear in the equation at most once, which helps to see that there are only 6 basic solvable types of the problem, when restricted to positive coefficients and solutions.

    Θα μπορούσαμε να τις μεταφράσουμε κατά λέξη ως «συμπλήρωση» και «εξισορρόπηση», αλλά θα μπορούσαμε να ψάξουμε πώς λέγονται σήμερα οι αντίστοιχες πράξεις επί εξισώσεων. Το πρόβλημα είναι ότι οι παλιές δύο πράξεις είναι μία σημερινή, συγκεκριμένα η πρώτη θεωρείται ειδική περίπτωση της δεύτερης. Να την πούμε «προσθαφαίρεση ίσων ποσοτήτων»; (Ελπίζω να υπάρχει κάποιος καλύτερος όρος). Οπότε ο τίτλος του βιβλίου γίνεται «Επιτομή του υπολογισμού (ή της επίλυσης εξισώσεων) με προσθαφαίρεση ίσων ποσοτήτων».

    (Τώρα βλέπω το πολύ ευστοχότερο σχόλιο 54. «Επιτομή του υπολογισμού με μεταφορά και απλοποίηση» λοιπόν;)

  58. Τα περισσότερα από όσα γράφεις δεν τα ήξερα. Θεωρητικά ναι, αλλά όχι τα συγκεκριμένα παραδείγματα.

  59. ΣΑΘ said

    @ 9

    1589: Τσαρίτσιν
    1925: Στάλινγκραντ
    1961: Βόλγκογκραντ
    ……………………………………

  60. O. said

    περγαμηνή – Πέργαμος
    καισαρική – Καίσαρας ;
    προμηθεύω – Προμηθέας ;

    Για τον Καίσαρα διάβασα πρόσφατα πως πιθανόν προέρχεται από την λατινική λέξη για το «τέμνω», αλλά για το προμηθεύω θα ήθελα μια απάντηση, παρακαλώ, γιατί εδώ και καιρό θέλω να το ψάξω.
    Ευχαριστώ!

  61. Μπουκανιέρος said

    52 Για την ετυμολογία του κοκτέιλ δεν είμαι σίγουρος, πάντως ο χαραχτηρισμός Bloody Mary είχε χρησιμοποιηθεί για τη αγγλίδα βασίλισσα του 16ου αιώνα (από τους πολιτικοθρησκευτικούς εχθρούς της).

    Επίσης, αμφιβάλλω αν το «μπάνιο μαρία» (που λέμε εμείς) προέρχεται πράγματι από κάποια Μαρία.

  62. LandS said

    Λύκε
    Η Βίκι το έχει σωστά. Μεταφορά και Απλοποίηση. Εκτός αν προτιμάς για το δεύτερο «απαλοιφή των ίσων [όρων]»

  63. Σάντουιτς (It was named after John Montagu, 4th Earl of Sandwich, an 18th-century English aristocrat).

    Κυπαρίσσι από Κύπρος (ή το αντίστροφο;)

    Ενδιαφέρον έχει και το αντίθετο φαινόμενο, δηλαδή κύρια ονόματα από ουσιαστικά π.χ. Αργεντινή (argentum), Κύπρος (cupper),όπως και οι ουσιαστικοποιημένες μάρκες (ασπιρίνη, πετρογκάζ κλπ)

  64. sarant said

    Σύμφωνα με κάποιες πηγές, η Μαρία του μπεν μαρί είναι η μυθική Μαρία η Εβραία, αδερφή του Μωυσή ή του Ααρών.

    60γ: όχι, απλώς είναι ομόριζος ο Προμηθέας με το προμηθεύω.
    Η ετυμολογία του Καίσαρα είναι αμφισβητούμενη.

  65. 62: Και η «απαλοιφή» μου αρέσει!

  66. LandS said

    #52
    Το παντεσπάνι έφαγε την Μαρία-Αντουανέτα και όχι το κρουασάν.
    Αυτό το έφαγαν, λένε, οι Βιενέζοι όταν, αφού …απώθησαν τους Οθωμανούς, έμεινε ο προμηθευτής των ηττημένων με μεγάλο πλεόνασμα καφέ και άνοιξε καφενείο στην πόλη των νικητών. Για να τους δελεάσει για πελάτες (δεν ήξεραν οι βάρβαροι από ευγενή ροφήματα) συνόδευε τα γεμάτα με καφέ φλυτζάνια με αφράτα ημισεληνοειδή κουλουράκια, για να; τους θυμίζει την νίκη τους.

  67. Μπουκανιέρος said

    43β Κτγμ ναι, ενώ (πάλι κτγμ) υπήρχαν ήδη σοβαρά προβλήματα κατά την απογείωση.

    ΥΓ. Μάλλον δε δουλεύει το λινκ για Εάριον.

  68. sarant said

    67: Η Λεξιλογία έχει κάποιο πρόβλημα σήμερα με τον σέρβερ της.

  69. rogerios said

    @64: αγαπητέ οικοδεσπότη, άλλη είναι η Μαρία η Εβραία του μπαιν μαρί, μάλλον όχι μυθική.

  70. bernardina said

    Πάβλοβα – η φανταστική μαρέγκα προς τιμή της μπαλαρίνας

    Ταρτ Τατέν (η… ανάποδη) Από τις αδελφές Τατά εεε, συγνώμη, Τατέν, που είχαν ξενοδοχείο και, όπως λέει ο θρύλος, η απροσεξία της μίας εκ των δύο γέννησε την ανάποδη τάρτα, μολονότι στην -ας πούμε παραδοσιακή- γαλλική κουζίνα η αναποδογυρισμένη τάρτα ήταν κάτι συνηθισμένο από παλιά.

    Πες Μελμπά -κρεασιόν του Εσκοφιέ προς τιμήν της σοπράνο Νέλι Μέλμπα

    Για το μπάνιο της Μαρίας εδώ :http://en.wikipedia.org/wiki/Bain-marie

    «According to culinary writer Giuliano Bugialli, the term comes from the Italian bagno maria, named after Maria de’Cleofa, who developed the technique in Florence in the sixteenth century.[4]
    Alternatively, the device’s invention has been popularly attributed to Mary the Jewess, an ancient alchemist traditionally supposed to have been Miriam, a sister of Moses.[2] However, according to The Jewish Alchemists,[5] Maria the Jewess was an ancient alchemist who lived in Alexandria, which would seem to contradict the tradition that she was Moses’ sister: Alexandria was founded by Alexander the Great in 334 BC, while Moses is thought to have lived around 1450-1200 BC.[6]
    Finally, some consider the name a reference to the Virgin Mary, whose proverbial gentleness can be likened to the gentleness of this cooking technique.[2]»

    Να μην ξεχάσουμε και τις Μανταλένες, τις αγαπημένες του Προυστ.

  71. sarant said

    69.70: Ναι, είναι πολλές οι πηγές που θεωρούν αδελφή του Μωυσή την αλχημίστρια, χωρίς να τους ενοχλεί ο αναχρονισμός:
    http://www.treccani.it/vocabolario/bagnomaria/

    67: Τώρα η Λεξιλογία δουλεύει.

  72. Νέο Kid Στο Block said

    Με αφορμή το τελευταίο σχόλιο Στεπολύκου στο άλλο νήμα για τον ΘΑ.
    κανίβαλος < ισπανική, caníbal, που χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τον Κολόμβο για τους ανθρωποφάγους της Καραϊβικής
    έτσι λέει το βικιλεξικό. Έχω διαβάσει μια άποψη του Βρετανού ιστορικού Φελίπε Αρμέστο (ξεχνάω το μεσαίο του όνομα) ότι καμία σχέση δεν είχε το Canibal (ως αρχική έννοια) του Κολόμβου με κανίβαλους (με την τρέχουσα σημασία).
    Απλά ,επειδή ο άνθρωπος στην «Κίνα» (ήθελε να)είχε πάει ,το τοπικά συνηθισμένο όνομα Caniba, το απέδωσε σαν «άνθρωποι του Xάνου» (Khan,Can). Μου φαίνεται απόλυτα λογικό και απόλυτα λάθος αυτό που λέει το βικιλεξικό ,περί ανθρωποφάγων). Άσε που ο ειδικός σ’εκεινα τα νερά Μπουκάν ,αν θέλει, θα μας επιβεβαιώσει(ελπίζω)ότι δεν ήταν ανθρωποφάγοι οι άνθρωποι στην Ισπανιόλα και αλλού που πρωτοπήγε ο Χριστόφορος)

  73. Μη χαλιέσ' said

    Δεν ξέρω αν πιάνει το ΠΑΠ(ανικολάου)
    ο μαθουσάλας
    ο καπουτσίνο(ς) – ο καφές αλλά και ο πίθηκος
    ο λούης

  74. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #66
    Τα ίδια λένε και οι γάλλοι αλλά για τη νίκη τους στο Πουατιέ…Άντε βγάλε άκρη μετά…

  75. Μπουκανιέρος said

    72 Κιντ, στα γρήγορα, νομίζω ότι η λέξη σχετίζεται με το όνομα των Καραίβων (και τις πολλές παραλλαγές του).
    Ε, ήταν λίγο κανίβαλοι (κάποια τελετουργικά και έτσι), όχι ανθρωποφάγοι με την ευρωπαϊκή-καρικατουρίστικη έννοια, με καζάνια για να πετάνε τους ανθρώπους ή σκάρες για να τους ψήνουν, και να στηρίζονται στην ανθρωποφαγία για τη διατροφή τους.

    60 (κ.α.) Ρογήρε ευχαριστώ, αυτή η Μαρία μού είχε διαφύγει.

  76. jimakos said

    To sandwich αναφέρθηκε? To hamburger επίσης εικάζεται ότι χρωστά την ονομασία του στο Αμβούργο.

    Στα δικά μας, παλιά θυμάμαι που κάποιοι λέγανε κοτζαμάνη κάποιον που οδηγούσε επικίνδυνα ή επιθετικά, αλλά δεν νομίζω να είχε και ευρεία διάδοση.

  77. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #76
    Hamburger SV, η επίσημη ονομασία της ποδοσφαιρικής ομάδας του Αμβούργου.

  78. axillefs said

    ο Ned Ludd έδωσε το όνομά του στον λουδισμό

  79. Αγγελος said

    Μια που δεν λύσαμε το μυστήριο της ρεπούμπλικας, ας θυμηθούμε το καπέλο καβουράκι, που μάλλον είναι από τον Καβούρ.
    Και μια μου αναφέραμε διάφορα επώνυμα γλυκά, ας θυμηθούμε και την πάστα σεράνο, που μάλλον ετυμολογείται από κάποια χιλιανή τραγουδίστρια Ροζίτα Σερράνο, που είχε μεγάλο σουξέ στην Αθήνα πριν από πενηντατόσα χρόνια…

  80. Immortalité said

    Και η τούρτα όπερα από την όπερα δεν βγαίνει;

  81. Immortalité said

    Και για την τιραμισού λέγεται ότι πήρε το όνομά της από το επώνυμο της δημιουργού της.
    Και οι φλωρεντίνες βεβαίως βεβαίως. Αυτό πάντως που όλο στα γλυκά καταλήγουμε πρέπει να το προσέξουμε κάπως 🙂

  82. @81: ξερογλύφομαι! 🙂

    Πολύ ωραίο το άρθρο Νίκο! Βέβαια, όπως λες κι εσύ, γι’αυτό το θέμα θα μπορούσαν να γραφτούν τόμοι!

  83. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    Αυτό με τον Καβούρ, πρώτη φορά το ακούω!

  84. Ξεχάσαμε τη βουκαμβίλια, νομίζω (από τον ένδοξο ναύαρχο http://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Antoine_de_Bougainville)

  85. Immortalité said

    @84 Τιπούκειτε αύριο με τον κηδεμόνα σου! Όι μία μα δυο φορές αναφέρθηκε (24&28). Πού έχεις το μυαλό σου; 😛

  86. Αμ δε που την ξεχάσαμε! (#24, 28). Ας πρόσεχα.

  87. aerosol said

    Για την προέλευση του Jeep.

    Άποψη 1:
    Από το General Purpose, χαρακτηρισμός των σχετικών οχημάτων του αμερικάνικου στρατού. Οι φαντάροι τα πρόφεραν jeep.

    Άποψη 2:
    Από τα αρχικά GPW (το G από το government, το P κωδικός πλάτους και το W από την Willys-Overland, την εταιρία που τα έφτιαχνε). Χαρακτηρισμός των σχετικών οχημάτων του αμερικάνικου στρατού. Οι φαντάροι τα πρόφεραν jeep.

    Άποψη 3:
    Παρατσούκλι των φαντάρων στο σχετικό όχημα, προερχόμενο από έναν χαρακτήρα του Ποπάϊ, τον Ευγένιο το Τζιπ.

    Σε κάθε περίπτωση, η εταιρία τίμησε την ονομασία, επιλέγοντάς την μετά τον Β’ Παγκόσμιο (οπότε και άρχισε να φτιάχνει την «πολιτική» εκδοχή αυτών των οχημάτων).

  88. @85: Κυρία, εγώ είπαμε, μιλούσα με τη Γιαδικιάρογλου.

  89. Τα σατωμπριἀν, ουέλιγκτον κτλ παίζουνε;

  90. bernardina said

    Τώρα παίζουνε. 😆 Αλλά για πες, το ουέλιγκτον εκτός από ψηλή μπότα/γαλότσα είναι και κάτι άλλο που δεν ξέρω;

  91. bernardina said

    Μου θύμισες και τα παπούτσια Ρισελιέ.

    Πώς λέμε ελβιέλες; Καμιά σχέση! 😆
    A, οι σημερινές ελβιέλες είναι τα σταράκια

  92. rogerios said

    Έ, ας παίξουνε και οι διάφορες ονομασίες Ροσσίνι για φαγητά στα οποία έχει προστεθεί ως τελευταία πινελιά και λίγο φουά γκρα.

  93. rogerios said

    @89: φαντάζομαι ότι ο Τιπού αναφέρεται σ’ αυτό.

  94. bernardina said

    Με την περιέργεια με άφησες. Το 92 δεν βγάζει πουθενά. Χελπ!

  95. Μπουκανιέρος said

    71β Α, το είδα. Απότι φαίνεται πάνε περίπατο κι ο Κάρολος και ο Υιός, ε;
    Το όλο θέμα θέλει μελέτη, όπως λες, αλλά το Carlo & Figli μάλλον καταρρίπτεται. Ή μάλλον δεν χρειάζεται κατάρριψη αφού δεν υφίσταται καν, και κάποιος το έβγαλε απ’ την κοιλιά του (πρβλ. τα γνωστά κριτήρια περί ανυπαρξίας).
    Τουλάχιστον σύμφωνα με τις πηγές που παραθέτει ο Εάριον.

    Τώρα που το σκέφτομαι, δεν ήταν και πολύ πιθανό να στέκει: δηλ. η ετυμολογία αυτή μπορούσε να προέλθει μόνο από παρανάγνωση αλλά εκείνη την εποχή (πολύ προ ρομβίας κλπ) όποιος μπορούσε να διαβάσει την υποτιθέμενη μάρκα δεν θα μπερδευόταν και δε θα το ονόμαζε έτσι. Κάνω λοιπόν την αυτοκριτική μου επειδή το είχα αποδεχτεί σιωπηρά. Το συμπέρασμα είναι ότι ποτέ δεν πρέπει να θαμπωνόμαστε μπροστά σε ένδοξες και σεβάσμιες αυθεντίες. Κι ότι ποτέ δεν υπάρχει ο κίνδυνος να γίνουμε «υπερβολικά κριτικοί» στα πράγματα αυτά.

  96. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    Μια ιστορία από τον χώρο της πορτοκαλί μπάλας με τα σπυριά. Το 1937 και το 1939 πριν ακόμη οι βαλτικές χώρες προσαρτηθούν στην ΣοβιετικήΈνωση και μετατραπούν σε σοσιαλιστικό παράδεισο, η Λιθουανία είχε κατακτήσει δυο χρυσά μετάλλια στα τρία ευρωπαϊκά πρωταθλήματα που είχαν γίνει μέχρι τότε. Με πρωταγωνιστή τον Πράνας Λουμπίνας, που αργότερα αποδείχθηκε ότι λεγόταν …Φραν Λούμπιν και ήταν Αμερικανός! Για την ακρίβεια είχε γεννηθεί στο Λος Άντζελες, έπαιξε στο UCLA και το 1936 κατακτούσε με την ομάδα των ΗΠΑ το χρυσό μετάλλιο στο πρώτο ολυμπιακό τουρνουά μπάσκετ όλων των εποχών στο Βερολίνο. Από αυτό το γεγονός που ισοδυναμούσε με καραμπινάτη απάτη δημιουργήθηκε στα καλιαρντά εκεί γύρω στη δεκαετία του ’40 η λέξη λουμπινιά για να περιγράφεται με τον καλύτερο τρόπο η διαχρονική συνήθεια της παράβασης των κανονισμών, όχι μόνο στον αθλητισμό αλλά και στην «κακούργα κενωνία» γενικά.

  97. bernardina said

    Λοιπόν, τσάκωσα κι άλλους αδιάβαστους, Καλά, εκεί που λέω για τον Τραβόλτα δεν είδε κανείς ευλογημένος ότι ξαναβάζω το λίκνο για τον Μπόγκι; Ένα το κρατούμενο! (Που μ’ αφήνετε και εκτίθεμαι…)

    Ιμόοοορ! Για ξαναδές τις φλωρεντίνες! Χα! Κι εσύ αύριο θα φέρεις εκατό φορές γραμμένο: θα διαβάζω πιο προσεκτικά τα σχόλια τση Μπέρνης. 🙂

    ΥΓ. Ευτυχώς τα virtual γλυκά δε βλάφτουνε, αλλιώς… :mrgreen:

  98. rogerios said

    @93: Νομίζω ότι τώρα κάπου θα βγάλει! [πάλι θα ξέχασα τίποτε εισαγωγικά…]

  99. bernardina said

    Αααα, ναι! Είναι μ’ αυτό που τα ‘χει κάνει Τερκενλή* στους διαγωνιζόμενους του Hell’s Kitchen ο Ράμζι. Έχεις δίκιο, τώρα το θυμάμαι. Θενκς

    ΥΓ. Γι’ αυτό κι εγώ δεν αποπειράθηκα ως τώρα να κάνω τα γνωστά (σας) μαγικά με τα γαλάζια γραμματάκια, παρόλο που τότε αρχή-αρχή η Ιμόρ -ναι ΄ναι καλά- μου είχε δείξει πώς γίνεται.

    *Συνώνυμο του τσουρεκιού εδώ και κάμποσο καιρό σ’ εμάς τους Νότιους 😉 😆 :mrgreen:

  100. sarant said

    95: Ρεμάλι, αυτό φαίνεται για νατσουλισμός που λες. Ο Λούμπιν ήταν γιος λιθουανών μεταναστών, οπότε πήγε ανοιχτά στη Λιθουανία, σαν τον Γκάλη, οπότε πήρε το λιθουανικό του όνομα.

    Και από πού κι ως πού θα μπει στην ελληνική αργκό η λέξη από τη Λιθουανία σε μια εποχή που τα νέα δεν ταξίδευαν αστραπιαία;

  101. π2 said

    38: Καμαρώνοντας σαν γύφτικο σκεπάρνι που λέει και ο Νεοκίδιος, υπενθυμίζω το τσαπατσούλιτζερ.

  102. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #99
    Νικοκύρη ο Λουμπίνας δεν είναι ίδια περίπτωση με του Γκάλη, για τον λόγο ότι είχε ήδη αγωνιστεί με την εθνική ομάδα των ΗΠΑ ως αμερικανός, άρα σύμφωνα με τους κανονισμούς της FIBA δεν είχε το δικαίωμα να αγωνιστεί με τα χρώματα μιας άλλης χώρας έστω και της θεωρούμενης ως χώρα καταγωγής. Πάντως το γεγονός ότι μπορεί να είχε πραγματικά λιθουανικές ρίζες είναι κάτι που μπορεί να ισχύει πραγματικά.

    Τώρα για το αν και πως ήρθε το δάνειο από τη Λιθουανία και με ποιό τρόπο μπήκε στην αργκό των ομοφυλόφυλων της εποχής είναι κάτι που αποτελεί μυστήριο και για μένα.

  103. Μ. said

    Μποφόρ

    Πολλά μοντέλα αυτοκινήτων που πήραν το όνομα τους από φυλές, πιάνονται;
    Κασκάι, Τουαρέγκ
    http://en.wikipedia.org/wiki/Qashqai_people
    http://en.wikipedia.org/wiki/Tuareg_people

  104. @97: Εγκζακτεμάν, σ’ αυτό αναφερόμουνα!

  105. bernardina said

    Σόρι που παρεμβαίνω, αλλά θαρρώ πως το λουμπίνα έχει να κάνει με τη lupina που είναι υποκοριστικό της lupa (λύκαινα = πόρνη)
    Τώρα αν είναι νατσουλισμός, ας με επαναφέρει στην τάξη ο Νικοκύρης 🙂

  106. munich said

    Να καταθέσω κάτι που έμαθα πρόσφατα. στα ιταλικά η φρουτοσαλάτα ονομάζεται Macedonia, απότι μου είπε ο ιταλός που με κέρασε, επείδη τον καιρό των Ρωμαίων στη Μακεδονία κατοικούσαν λογής λογής λαοί

  107. π2 said

    Μια που πιάσαμε τις σαλάτες τη ρώσικη σαλάτα δεν τη λένε ρώσικη στη Ρωσία αλλά σαλάτα Ολιβιέ, από το όνομα του εμπνευστή.

  108. Γύρος δεύτερος: 🙂

    Σκρουτζ Μακ Ντακ σε λένε όλοι
    αν καβούρια έχεις στη τσέπη,
    Γκαίμπελς, αν προπαγανδίζεις,
    να σε ονομάζουν πρέπει.

    Άδωνη λένε τον άντρα
    που ’χει ομορφιά μεγάλη,
    μα στη φάτσα ο Κουασιμόδος
    είναι ένα μαύρο χάλι!

    Μέντορα αν έχει κάποιος
    με ασφάλεια προχωράει,
    μα από τον σατανικό Ρασπούτιν
    ο Θεός να σε φυλάει!

    Να προσέχεις από πίσω
    όταν βλέπεις σοδομίτη,
    μα ευγνώμονας να είσαι
    στον καλό τον Σαμαρείτη!

    Ειν’ γυναίκα η Μεσσαλίνα
    δίχως ηθική και μπέσα,
    κι ο μπαρουτοκαπνισμένος ράμπο
    όπου τσαμπουκάς και μέσα!

    Ο Πινόκιο κι ο Μυνχάουζεν
    ό,τι και να διαδώσουν,
    πρόσεξε γιατί στο ψέμα
    και οι δυο θα σε φλομώσουν!

  109. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    Ενδιαφέρουσα η εκδοχή της Bernardina στο 104.

    lupa = πόρνη (κατ’ επέκταση «πουτάνα»)
    lupina = πορνίδιο, πουτανίτσα

    Η πουτανίτσα κάνει ζαβολιές δηλαδή πουτανιές και καταλήγουμε στις λου(μ)πινιές.

    Να δούμε τι θα πουν και οι μεγάλες Δυνάμεις…

  110. 108: Υπάρχει η εκδοχή ότι η lupa που θήλασε τον Ρώμο και τον Ρωμύλο ήταν όχι λύκαινα, αλλά πόρνη, που αιώνες αργότερα, όταν η Ρώμη έγινε κοσμοκράτειρα, ευπρεπίστηκε.

  111. Αγγελος said

    (105) «τον καιρό των Ρωμαίων»;;; όχι πιο ύστερα;

  112. Μαρία said

    84 Όμως την διαφανούς ετυμολογίας κιμγιονγκίλια μάλλον δεν την είπανε.

    Στα γλυκά το σαβαρέν, μπαμπάς για μας τους βόρειους.

    Στα ρούχα το μοντγκόμερι το είπατε;

  113. Μισιρλού... said

    Εξαίρετοι οι διονυσιασμοί σας !!!
    Την καλησπέρα μου.

  114. Μαρία said

    107 Κώστα, στο επόμενο στιχούργημα να συμπεριλάβεις και την οσία Μαρία, απ’ τη γνωστή Αιγυπτία ψυχικάρα.

  115. Αγγελος said

    (83β) Λες να είναι μύθος; Τώρα που το σκέφτομαι, τίποτε δεν το επιβεβαιώνει, ούτε έχω έστω και μία εικόνα του με καπέλο οποιουδήποτε είδους. Μάλλον ανοησία διέδωσα…

  116. sarant said

    101: Ξέρεις όμως, Ρεμάλι, πιθανότατα οι κανονισμοί το 1938 να μην ήταν τόσο ακριβείς/αυστηροί όσο οι σημερινοί. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις παικτών που έπαιξαν σε δύο εθνικές τον παλιό καιρό.

    105: Και στα γαλλικά η φρουτοσαλάτα λέγεται macédoine de fruits, (και de legumes άμα είναι λαχανικά, όχι όμως νωπά) αλλά νομίζω ότι αντανακλά το πληθυσμιακό μωσαϊκό της οθωμανικής περιόδου.

    100: Ναι μπράβο!

  117. Μισιρλού... said

    &
    Άλλη μέρα, που θα υπάρχει χρόνος και κέφι, να πούμε λίγο αναλυτικά για τους Μοσχόμαγκες και τις πηγές τους.
    Υπάρχουν παλιά κείμενα που (ας πούμε) τεκμηριώνουν την προέλευση της λέξεις, από τον Μοσχονησιώτη Δημήτριο Νικολάου ή Μόσχο, πρώτου διοικητή του ομώνυμου βόρειου προμαχώνα του Ναυπλίου (που κατεδαφίστηκε το 1866) και τους αγυιόπαιδες του…

    Όπως, και για τους τραμπούκους :
    Για τον Μωραϊτη Κανέλλο Τραμπούκο, κομματάρχης και πιστό σκυλί τού Δημητρίου Βούλγαρη, του μέγα Υδραίου ρουσφετολόγου!

  118. sarant said

    114: Πάντως δεν βρίσκω ετυμολογία του στον Μπαμπινιώτη -το ΛΚΝ λέει πως είναι υποκοριστικό του κάβουρα.

  119. ΣΑΘ said

    @ Sarant:

    «Από το κύριο όνομα στο ουσιαστικό».

    Με όλη την εκτίμηση και τον οφειλόμενο σεβασμό, παίρνω το θάρρος να ρωτήσω:

    Καλά, αγαπητέ, τα κύρια ονόματα δεν είναι κι αυτά ουσιαστικά;

    (Παρότι είναι σαφές τι εννοείτε)

    Ευχαριστώ.

  120. Μαρία said

    116 Ο τραμπούκος είναι απ’ το πούρο φιλοδώρημα. το έχουμε ξανασυζητήσει.

  121. jimakos said

    Ο στεντόρειος, ο κροίσος, ο εγκέλαδος. Αρκετά τα σχόλια, συγνώμη αν αναφέρθηκαν ήδη.

  122. αὐτὸ ποὺ οἱ Ῥωμαῖοι ὠνόμαζαν Μακεδονία ἦταν μιὰ διοικητικὴ περιφέρεια άρκετὰ μεγαλύτερη ἀπὸ τὴν Μακεδονία, ἔπιανε π.χ. καὶ τὸ Δυρράχιο. γενικῶς τὰ σύνορα τῆς Μακεδονίας δὲν εἶναι σταθερά, γι’αὐτὸ κι ἐγὼ δὲν θεωρῶ καθόλου Μακεδονία τὰ Σκόπια, μπορεῖ νὰ ἦταν κάποτε, ἀλλὰ τὰ σύνορα δὲν εἶναι κἄτι ποὺ χάραξε ὁ Θεός, ἀλλάζουν θέσεις κατὰ τὸν ἱστορικὸ ῥοῦ.

    Ἤθελα κι ἐγὼ νὰ πῶ γιὰ τὴν μπουκαμβίλια, ἀλλὰ μὲ προλάβανε πολλοί. ὅπως καὶ σὲ πολλὰ ἄλλα. ποίημα δὲν ἔχει, τελῶ σὲ στιχουργικὴ ἀργία, πρὸς τὸ παρὸν τέρπομαι μὲ τὰ σουξὲ ἄλλων θαμώνων κι ἐπιφυλάσσομαι γιὰ τὸ μέλλον. τὸ σημερινὸ θέμα ἔξοχο.

    ὁ Μαβίλης χρησιμοποεῖ τὸ ὄνομα τοῦ Μιστριώτη ὡς χαρακτηρισμὸ ποὺ σημαίνει τὸν καθαρευουσιάνο στὸ ἐπίγραμμά του «Σὲ καθαρευουσιάνο»:

    Κι ἂς εἶσαι ἀπὸ τοὺς πάτριους, δὲν εἶσαι πατριώτης
    βρίζεις τὴν γλῶσσα τοῦ λαοὺ κ’ εἶσ’ ἕνας Μιστριώτης.

    ἂν πιοάσουμε τὰ -ισμὸς καὶ -ικὸς δὲν θὰ τελειώσουμε: Βερθερισμός, Καρυωτακισμός, Ὠργουελικός, Καφκικός, κλπ κλπ κλπ.

    ἀπὸ τὴν Κύπρο διεθνῶς ὁ χαλκός (Cu), ἔχουμε καὶ πολώνιο, ἀϊνστάνιο, κιούριο, γάλλιο, γερμάνιο.

  123. Μαρία said

    119 εδώ:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/11/20/logodiaf/#comment-17179

  124. Μισιρλού... said

    @119, Μαρία

    Ο τραμπούκος είναι απ’ το πούρο φιλοδώρημα. το έχουμε ξανασυζητήσει.

    Και βέβαια, γνωρίζω από πολύ παλιά -πριν την συζητήσετε- αυτή την άποψη…
    Και γιαυτό μιλάω για παλιότερες μαρτυρίες από τα….πούρα-πεσκέσια !!!
    🙂

    ***

    Μην ξεχάσουμε: και το ντούγκλα μουστάκι.
    Απ’ το διάσημο τσιγκελωτό μουστάκι του ηθοποιού Douglas Fairbanks.

  125. bernardina said

    Καβουράκι, το ελληνικό όνομα του Trilby που κι αυτό χρωστάει την ύπαρξή του σε λογοτεχνικό πρόσωπο http://en.wikipedia.org/wiki/Trilby_(novel)
    Fedora, porkpie hat, Stetson…

    Για σας, κύριοί μου (για να παραλλάξω τον τίτλο μιας τηλεοπτικής εκπομπής του πάλαι ποτέ) http://sartorial.wordpress.com/2010/02/05/kapelaki-loxa/

  126. Ξεχάσαμε θαρρῶ τὸν Ἐφιάλτη καὶ τὸν Νενέκο, τὸν Τσολάκογλου καὶ τὸν Κουίσλινγκ.

  127. bernardina said

    Και τώρα λέω να γίνω για λίγο Φαντομάς.
    σι γιου λέιτερ 😛

  128. sarant said

    118: Τι αντιπροτείνετε;

  129. ἀπὸ τὸ κύριο ὄνομα στὸ προσηγορικὸ εἶναι ἴσως τὸ σωστότερο.

  130. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    Στις 12 Ιουλίου 1917, τα βρετανικά στρατεύματα δέχτηκαν καταιγιστικά πυρά με οβίδες που περιείχαν ένα καφετί υγρό με πολύ άσχημη οσμή. Ηταν το αέριο μουστάρδας που ονομάστηκε από τους Γάλλους υπερίτης, από το όνομα της πόλης Υπρ όπου πρωτοχρησιμοποιήθηκε, ενώ από τους Γερμανούς ονομάστηκε LOST, από τα αρχικά των γερμανών χημικών Λόμμελ και Στάινκοφ, που είχαν την έμπνευση να χρησιμοποιηθεί ως πολεμικό χημικό όπλο.
    Φυσικά, ο υπερίτης χρησιμοποιήθηκε και από τους συμμάχους εναντίον των Γερμανών. Μάλιστα, σε βομβαρδισμό που έγινε στις 14 Οκτωβρίου 1918 με υπερίτη, θύμα υπήρξε και ένας νεαρός τότε δεκανέας, ο Aδόλφος Χίτλερ, ο οποίος πέρασε μήνες στο νοσοκομείο μιας μικρής πόλης κοντά στο Βερολίνο, στο Πάσεβαλκ, με φριχτούς πόνους στα μάτια. Τελικά δεν έχασε την όρασή του, αλλά εκείνη η εμπειρία θεωρείται ότι συνέβαλε καθοριστικά στη μετέπειτα εξέλιξή του.

  131. sarant said

    Μπράβο, Ypres ήταν η πόλη ή Ieper στα φλαμανδικά. Την είχαμε αναφέρει τις προάλλες με αφορμή τον Καβάφη και την Υόρκη του.

  132. Γεια σου Αλέξη. Χάρηκα για τη γνωριμία στο φιλόξενο φόρουμ του Νίκου. Ήμουν έξω για δουλειές. Μπορεί λοιπόν να συναντηθήκαμε κάπου στην Πρέβεζα.
    Λοιπόν για το GP η από μνήμης αναφορά μου προέρχεται από το γαλλικό Larousse. Ωστόσο δεν μπορώ τώρα να το επαληθεύσω γιατί «έχω αλλού τα κιτάπια μου» που λέει και ο Νικοκύρης. Δεν πρόλαβα ακόμα να δω μήπως βγήκε καμιά άλλη ιδέα, έσπευσα να σου απαντήσω.

    Γιάννης

  133. sarant said

    128: Ναι, αλλά δεν μου αρέσει για τίτλος.

  134. 132: «Από το κύριο όνομα στο κοινό»;

  135. Μαρία said

    131 Έτσι είναι:
    Empr. à l’anglo-américainjeep [[dʒīp] attesté en 1941 et traduisant la prononciation des initiales G.P. [dʒīpī] de general purpose « à toutes fins, pour tous usages » en reprenant sans doute le nom du petit personnage animal Eugene the Jeep créé en 1936 dans la bande dessinée Popeye (cf. NED Suppl.2et Americanisms).
    http://www.cnrtl.fr/definition/jeep

  136. ΣΑΘ said

    @ Sarant [127]

    «Από το κύριο όνομα στο κοινό ουσιαστικό» (;)

  137. sarant said

    133-5: Ναι, έτσι είναι (ίσως) καλύτερο, ευχαριστώ!

  138. Σαρδανάπαλος, Μίδας

  139. Immortalité said

    @96 Το θες χειρόγραφο ή στον υπολογιστή; 😉

    @111 Μαρία τι είναι η κιμγιονγκίλια;

    Νομίζω δεν είπαμε τα μανταρίνια γενικότερα και τα κλημεντίνια γενικότερα παρ’ όλο που τα συζητούσαμε προσφάτως.

  140. @Μαρία

    113 : Έφτασεεε!

    Βίον άσωτον διήγε
    η Μαρία η ψυχικάρα
    και εμίγνυτο ασυστόλως
    με τη σάρα και τη μάρα.

    Κάποτε όμως μεταστράφη
    και στον Ιησού ετάχθη
    και για να εξιλεωθεί εφορτώθη
    βάσανα βαριά και άχθη.

    Όπως, όμως, κάποιοι λένε,
    κάλλιο να σου βγει το μάτι
    παρά τ’ όνομα πώς είσαι
    ζωηρή εις το κρεβάτι.

    Έτσι σήμερα γυναίκα
    που τη λεν’ Μαρία Οσία
    μ’ άλλο τρόπο εγώ τη βλέπω
    στη δικιά μου φαντασία!

  141. Clep said

    Το τσιμέντο πορτλαντ πάντως δεν έχει σχέση με τις ΗΠΑ και το Ορεγκον.
    http://en.m.wikipedia.org/wiki/Portland_cement

  142. Για την βουκαμβίλια είπαμε; Δεν διάβασα!

  143. 134

    Ευχαριστώ Μαρία.
    Δικό μου 131
    Ερώτηση Αλέξη 20 από το δικό μου 7.

    Γιάννης

  144. Αγγελος said

    (129) «Ηταν το αέριο μουστάρδας που ονομάστηκε από τους Γάλλους υπερίτης…»
    Και από τους Έλληνες υπερίτης ονομάστηκε. Θυμάμαι τη μητέρα μου να λέει με αποτροπιασμό ότι είχε ρίξει υπερίτη ο Μουσσολίνι «στα κακόμοιρα τα αραπάκια» (της Αιθιοπίας, το 1936). «Aέριο μουστάρδας» είναι κακόζηλη μετάφραση του αγγλικού του ονόματος, mustard gas.
    Και κάτι ίσως λίγο παρήγορο: η χρήση δηλητηριωδών αερίων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε προκαλέσει τόση φρίκη που απαγορεύθηκε με διεθνείς συμφωνίες εν συνεχεία — και η απαγόρευση τηρήθηκε, ακόμη και από τους Χιτλερικούς, τουλάχιστον στο πεδίο της μάχης.

  145. Διαβάζετε ποίηση, κάνει καλό (Χριστιανόπουλος-Τσαπανίδου 1-0) said

    Στο Μπικίνι, δεν ήταν — δυστυχώς — η πρώτη δοκιμή ατομικής βόμβας. Υπήρξαν κάτι προκαταρκτικά και μερικές βιομηχανικές χρήσεις στις 6 και 9 Αυγούστου 1945, προς Ιαπωνία μεριά.
    Αλλά όπως είναι ευρύτατα γνωστόν, ένα είναι το Bikini, con.

    To Jeep αμφισβητείται, αν και γέμισαν οι δρόμοι με 4 x 4 (= 16. Σωστός!).

    H μαγιονέζα δεν έχει πήξει ακόμη.

    Και η Μαρία πορτοκαλίζει στο μπάνιο (Everything is Greek).

  146. sarant said

    142: 🙂 Τίποτε δεν διαβάζει αυτό το παιδί!

  147. Μαρία said

    138 Ιμόρ, δεν βρίσκω το παλιό άρθρο, οπότε αρκέσου σ’ αυτό. (Δεν τολμώ να ξαναπώ γουγλίζεται.)

    http://en.wikipedia.org/wiki/Kimjongilia
    Βλέπω μάλιστα οτι έβγαλαν και κιμιλσούγκια.

    139 Ντάνκε, ντάνκε.

  148. Thekla said

    Καλησπέρα!
    Εγώ έχω μπερδευτεί λίγο με το ποστ του Earion. Αν η λέξη καρυόφυλλον είναι αρχαία (ή τέλος πάντων πολύ πιο παλιά από το 16ο αιώνα), πώς τους ήρθε και συνέδεσαν το καριοφίλι με κάποιο φανταστικό οπλουργείο; Θέλω να πω, εφόσον υπάρχει ήδη παλιά λέξη που ακούγεται ύποπτα όμοια με το καριοφίλι, δεν ήταν το λογικό να στραφεί κατά κει η έρευνα;
    Μήπως δεν έχω καταλάβει κάτι σε σχέση με το καρυόφυλλο;

  149. aerosol said

    Τα μοντγκόμερυ, από το πανωφόρι του άγγλου αρχιστράτηγου του Β’ΠΠ.
    Η μολότωφ από τον παλιό σοβιετικό Υπ.Εξ.
    Όταν μιλάμε για κοκτέηλ, το Αλεξάντερ λένε πως πήρε το όνομά του από τον κριτικό θεάτρου Αλεξάντερ Γούλκοτ -ενώ είναι άγνωστο ποιά ήταν η Μαργαρίτα που ενέπνευσε το ομώνυμο ποτό: χορεύτρια ή η κόρη του πρέσβη; Μπορούμε, επίσης, να πιούμε ένα Ρομπ Ρόϋ ή ένα Τσὠρτσιλ.

  150. voulagx said

    Την Κατινα, με τα παραγωγα της (κατιναριο,ξεκατινιασμα) την ειπαμε;
    Κι αφου πιασαμε τα κοκτεϊλ: Black Russia, White Russia

  151. ἐπίσης ὁ Ἰούλιος καὶ ὁ Αὔγουστος ἀπὸ τὸν Ἰούλιο Καίσαρα καὶ τὸν Ὀκταβιανὸ (Αὔγουστο=Σεβαστὸ) ἀντιστοίχως (ἂν κι ἐδῶ ἔχουμε κύρια ἀπὸ κύρια).

    λουδοβίκιο (νόμισμα)
    κολοκοτρώνηδες (λέγανε κι ἔτσι τὰ πεντοχίλιαρα)
    βικτώριες; http://www.sarantakos.com/kibwtos/tsiforos_biktwria.html

  152. καὶ Κὰρλ Γκούσταφ τὸ ἀντιαρματικό.

  153. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια και τις προσθήκες -είπαμε, το θέμα είναι ανεξάντλητο.

    148: Λογική η σκέψη σου, πρέπει να βρω τι έγραφε ο Ν. Πολίτης για το θέμα, διότι νομίζω πως αυτός είναι που πρότεινε το Carlo e figli.
    Είναι υλικό για χωριστό άρθρο, φυσικά.

  154. Ηρώ Διαμαντούρου said

    δεν ξέρω αν βοηθάει σε τίποτα αυτό, αλλά το επώνυμο Καμπέρος βαστάει από την εποχή του Μοροζίνι: τότε υποτίθεται ότι ήρθε στην Ελλάδα μαζί του κάποιος ιταλιάνος με το όνομα αυτό κι έκτοτε έσπειρε τους απογόνους του στην Πελοπόννησο.

  155. ΣΑΘ said

    @ 151

    «Κολοκοτρώνα» (η) στα μέρη μας λέμε τον σουγια με την ξύλινη / κοκάλινη λαβή και την κάπως κυρτή λάμα.

    ΥΓ
    Επ’ ευκαιρία, «Γιωργοσταύρηδες» έλεγαν οι παλιότεροι τα γνωστά χαρτονομίσματα που έφεραν την εικόνα του Γ.Σ., και
    «Ποσειδώνες» (λέγαμε όλοι) τα κέρματα των 20 δρχ.

  156. Μπουκανιέρος said

    153 Αν τα λέει σωστά ο Εάριον, το πρότεινε ο Σάθας το 1865.
    Κι αν καταλαβαίνω καλά, ο Πολίτης δέχτηκε (μάλλον άκριτα) την άποψη του Σάθα.

  157. Μαρία said

    148 Το καρυόφυλλο προφανώς το ήξεραν αλλά δεν είναι εύκολο να συνδέσει κανείς το μπαχαρικό με το όπλο.

  158. Εν αναμονή της σημερινής ανάρτησης να προσθέσουμε και τα Wellies, τις μπότες του Ουέλινγκτον.

    Γιάννης

  159. sarant said

    Γιάννη, το σχολιο το είχε κρατήσει η σπαμοπαγίδα, συγνώμη!

  160. Το βερνίκι δεν πρέπει να το είπε κανείς νομίζω. Από μια πόλη λέει Βερενίκη-Βερνίκη στην Κυρηναϊκή, βαφτισμένη από κάποιες από τις πτολεμαϊκές αδελφοσυζύγους Βερενίκες.

  161. sarant said

    Ναι μπράβο.

  162. Μαρία said

    161 Δεν έχει αποδειχτεί η σύνδεση με την πόλη, λένε οι Γάλλοι.
    Αλλά και το βυζαντινό βερε/ονίκιον δεν το λημματογραφεί ο Κριαράς (στο μεγάλο ε).
    http://www.cnrtl.fr/definition/vernis γύρνα το στο ουσιαστικό

  163. Μπουκανιέρος said

    Θυμήθηκα τώρα την άλλη Βερενίκη / Veronica …που μάλλον ετυμολογείται από το vera icona.

  164. 163: Απ’ το vera icon είναι παρετυμολογία. Βερενίκη είναι μορφή του ονόματος Φερενίκη στην αρχαία μακεδονική διάλεκτο (ή μήπως γλώσσα;). Στα Ελληνικά το ινδοευρωπαϊκό δασύ βήτα (bh) τρέπεται σε ph = φ. Αν τα Μακεδονικά είναι ελληνική διάλεκτος, τότε αποτελούν εξαίρεση, διότι σ’ αυτά το bh ή έγινε b = β ή ενδεχομένως παρέμεινε bh και –ελλείψει ακριβούς ελληνικού γράμματος– γραφόταν κατά προσέγγιση άλλοτε με βήτα και άλλοτε με φι. Παράδειγμα: Βίλιππος και Φίλιππος.

    Βλέπω στο Διαδίκτυο ότι υπάρχει και μακεδονικό όνομα Ξανδικός, αντί του κλασικού Ξανθικός. Άρα και το ινδοευρωπαϊκό dh δεν έγινε th = θ, αλλά ή έγινε d = δ ή έμεινε dh.

  165. 164: Επίσης η λέξη μάγειρος, που στ’ Αρχαία σήμαινε σφαγέας, χασάπης και μάγειρας θεωρείται βόρειας προέλευσης εξαιτίας του γάμμα αντί για το χι που έχει η μάχαιρα.

  166. Μαρία said

    163 Κι εγώ την άλλη Φερενίκη.
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/05/13/ntin/#comments

  167. Μπουκανιέρος said

    Εμ, για όσους δεν τα πιάνουν με τη μία, εννοώ ότι η ανύπαρχτη (ή τέλος πάντων ανώνυμη) Βερόνικα απόχτησε όνομα από τη σύνδεση με το vera icon.
    Ή έτσι νομίζω τουλάχιστον.

  168. Μαρία said

    167 Έτσι λένε και τα σχόλια του Τιπού.

  169. Thekla said

    @157 Τώρα είδα το σχόλιο! Φυσικά και δεν είναι εύκολο, αλλά η απορία μου ήταν, εφόσον η ομοιότητα των δύο λέξεων είναι προφανής, γιατί δεν ερευνήθηκε η πιθανή σχέση τους (ή τουλάχιστον γιατί δεχτήκαμε τόσο εύκολα το Κάρλο ε Φίλι). Αν ισχύουν τα στοιχεία του αποσπάσματος στη λεξιλογία, είναι πολύ πειστική εξήγηση. Αν υπήρχε εταιρεία Κάρλο ε Φίλι, θα ήταν εξίσου πειστικό. Αλλά μια που η λέξη καρυόφυλλο είναι σχετικά γνωστή, μου φαίνεται κουλό που δεν κοίταξε (σχεδόν) κανείς προς τα κει, αυτό σχολίασα 🙂

  170. […] Ζ, Ζάλογγο, Η ΚΥΝΗ ΑΓΟΡΑ, Η Μήτσους…, Κ. ?. Καβάφης, Καλίνινγκραντ, καπιταλισμός, Καρυωτάκης, καστραβέτσι, κατώτερη […]

  171. […] τους βαρβάρους, Αka Satana!, alaturka tuvalet, Himikitu Aleta, HIV, inflection, Jaws, Jeep, Joshua Fishman, Katyń, Κhrushchev – Хрущёв, News, onorevole, pasok-pasok, […]

  172. […] λέξεις, συλληφτής, συμμετρία και ενέργεια, σχόλιο, Σώτη Τριανταφύλλου, τσορμπατζήδες, Χαλιμάς, χαμάμ, Χόπι, χρήση του […]

  173. Διονύσης said

    Αγαπητέ Νικοκύρη,
    συνάντησα κατά τύχη τον όρο «ζουρλοκαμπέρω».
    Στον τόμο ΙΓ΄ της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών με θέμα το Νεώτερο Ελληνισμό από 1833 ως 1881 (Αθήνα: 1977) στην τελευταία σελίδα 543, σε ένα άρθρο για την τέχνη της περιόδου, που γράφει ο Μαρίνος Καλλιγάς, βρήκα μια αναφορά για τον Γκύζη, όπου γράφει
    «Γκύζης (η απήχηση που είχε η ζωγραφική του στην Αθήνα φαίνεται από την κρίση για την «Δόξα» του, που την είπαν το 1899 «ζουρλοκαμπέρω» και ο Γκύζης παραπονείται)».
    Το ενδιαφέρον είναι η χρονολογία 1899, δηλαδή πολύ παλιά. Οι τύποι ζουρλοκαμπέρω και μουρλοκαμπέρω δίνουν και κάποια διαδιχτυακά ευρήματα. Ίσως θα άξιζε λίγο ψάξιμο για την «Δόξα» του Γκύζη.

  174. […] background-position: 50% 0px ; background-color:#222222; background-repeat : no-repeat; } sarantakos.wordpress.com – Today, 3:16 […]

  175. ΚΑΛΟΜΙΡΗΣ said

    Για το θεατρικό παρατσούκλι συμφωνώ με την ετυμολογία, όμως για τον υδραίο υπολοχαγό Δημήτρη Καμπέρο, που τον Ιούνη του 12 πέτυχε με τον »Δαίδαλό» του παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας (τη στιγμή που η πολεμική χρήση των αεροπλάνων βρισκόταν παγκοσμίως στα σπάργανα), μάλλον πρέπει να αναζητήσουμε το έτυμον στα αρβανίτικα, μητρική των περισσοτέρων υδραίων. Κ’μπ σημαίνει πόδι, ήγουν Καμπέρος, ο »ποδαράς»…υποθέτοντας πάντα…

  176. sarant said

    175: Πειστικό ακούγεται!

  177. τα τιτιβίζοντα λεξικά μπαμπι έχουν αρκετά (και για έλεγχο;) https://twitter.com/lexicon_gr/status/1090611123068551168

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: