Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τα τελευταία μεζεδάκια του Αυγούστου

Posted by sarant στο 30 Αυγούστου, 2014

Τα σημερινά είναι τα πέμπτα και τελευταία μεζεδάκια του Αυγούστου, και αρχικά η πιατέλα ήταν παραφορτωμένη, χάρη στα ρεζιλίκια του βουλευτή Νικολόπουλου (εννοώ βέβαια το ομοφοβικό του ξέσπασμα για τον επικείμενο γάμο του πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου) αλλά τελικά για το θέμα αυτό έγραψα χτες, οπότε ελάφρυνε το μενού για σήμερα.

Ας αρχίσουμε λοιπόν, και ξεκινάμε μ’ ένα μαργαριτάρι πρωθυπουργικό. Στο μήνυμά του για το θάνατο του μεγάλου Εμμανουήλ Κριαρά (γράψαμε την περασμένη Κυριακή) ο Αντώνης Σαμαράς ανέφερε: “Καθηγητής της Φιλοσοφίας, ο Εμμανουήλ Κριαράς σφράγισε με την παρουσία και τη δράση του δύο αιώνες πνευματικών και πολιτικών αγώνων, διδάσκοντας ήθος και σεβασμό στις πανανθρώπινες αξίες”. Όμως ο Κριαράς δεν ήταν καθηγητής της φιλοσοφίας, ήταν καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής (του ΑΠΘ), όπου δίδαξε (μεσαιωνική) φιλολογία. Άλλο φιλοσοφία κι άλλο φιλολογία, αλλά αυτές οι διακρίσεις είναι ψιλά γράμματα, όπως φαίνεται, για τους λογογράφους του πρωθυπουργού, οι οποίοι με άλλα προσόντα επιλέχτηκαν για τη θέση αυτή.

kriarasphilosopherΕίχε βέβαια προηγηθεί ο ΔΟΛ, αφού Βήμα και in.gr αναγόρευσαν πρώτα φιλόσοφο τον Κριαρά, αλλά στο Βήμα κατάλαβαν το λάθος τους και το διόρθωσαν ενώ στο in.gr, ίσως επειδή το λάθος δεν ήταν στον τίτλο αλλά στο κυρίως κείμενο, που δεν το βλέπει η πεθερά, ο Κριαράς εξακολουθεί και τώρα που γράφω να λογαριάζεται φιλόσοφος.

* Το τηλεοπτικό ρεπορτάζ του χανιώτικου καναλιού βρήκε τη μέση λύση και αποκάλεσε τον Κριαρά “φιλόλογο και φιλόσοφο” και “καθηγητή της φιλολογίας και της φιλοσοφίας”. Θα ακούσετε επίσης να λένε για “τη γη που τον γέννησε”, ενώ ο Κριαράς γεννήθηκε (από κρητικούς βέβαια γονείς) στη Μήλο.

* Ένα συνηθισμένο λαθάκι που συχνά το βλέπει κανείς σε τέτοιες περιστάσεις είναι τα *συλληπητήρια. Πάει το χέρι φαίνεται, επειδή είναι πολλές οι λέξεις σε -ητήρια, κι έτσι το υ το γράφουμε η. Το λάθος το κάνουν και άνθρωποι πολύ καλλιεργημένοι, όπως μπόρεσα να διαπιστώσω από πρώτο χέρι πριν από μερικά χρόνια. Αλλά αν σε ένα προσωπικό μήνυμα δεν μετράει η αβλεψία, σε έναν επαγγελματικό ειδησεογραφικό ιστότοπο η ανορθογραφία είναι δείγμα λειψού επαγγελματισμού, αφού σημαίνει ότι το άρθρο δεν έχει περάσει ούτε από τον κ. Σπελ Τσέκερ.

* Μέσα στη βδομάδα ανασχηματίστηκε επίσης η γαλλική κυβέρνηση, υπό τον ίδιο πάντοτε πρωθυπουργό, τον Μανουέλ Βαλς. Ο οποίος, το έχουμε ξαναπεί, γράφεται Valls στα γαλλικά (είναι καταλανικής καταγωγής), αλλά στα ελληνικά προφέρεται Βαλς, όπως ο χορός, και όχι Βαλ, όπως τον θέλει το άρθρο του Βήματος εδώ.

* Στον Σκάι έχει πάρει δίωρη ειδησεογραφική εκπομπή ο Κ. Μπογδάνος, που έχει μιαν έφεση στις ελληνικούρες, και κάτι μου λέει πως θα διασκεδάσουμε πολύ. Εγώ τηλεόραση δεν πολυβλέπω, δεν έχω τόση αντοχή, αλλά πότε-πότε κάνω την εξαίρεση. Άλλωστε, την πρώτη περίπτωση μού τη μετέφερε φίλος, κι έτσι δεν βάζω το χέρι μου στη φωτιά για την ακρίβεια της περιγραφής. Μεταφέρω κι εγώ με κοπιπάστη:

Ο άνκορμαν Μπογδάνος, με ύφος χιλίων καπουτσίνων της Αγίας Ειρήνης, επιπλήττει τηλεθεάτρια που δεν ήξερε την έκφραση «καινουργή».
Και μας λέει: «Εκπληγμένη κυρία μάς ρώτησε …»

Έκπληκτη βέβαια, δεν έχουν όλα τα ρήματα μετοχή παρακειμένου στη νεοελληνική -αν το πας στην τρισχιλιετή είναι “εκπεπληγμένη”, που βέβαια αν και σωστό ίσως να είναι και χειρότερο.

* Αλλά αυτό δεν είναι και τόσο κατακριτέο, προσπάθησε ο άνθρωπος να σχηματίσει έναν τύπο που απλώς λείπει -σε άλλες περιπτώσεις η παράλειψη του αναδιπλασιασμού μια χαρά λειτουργεί (εκπαιδευμένος, ας πούμε). Την επόμενη ελληνικούρα την άκουσα με τ’ αυτιά μου.

Μιλώντας προχτές το απόγεμα με τον εκπρόσωπο τύπου του κόμματος του Νικολόπουλου, τον ρωτάει: Δηλαδή θεωρείτε ότι η ομοφυλοφιλία είναι κάτι για το οποίο θα πρέπει να σεμνύνεται, να συστέλλεται, να ντρέπεται κανείς;

Αλλά σεμνύνομαι θα πει ‘περηφανεύομαι’ διότι στα αρχαία σεμνός ήταν ο μεγαλοπρεπής! Α ρε τρισχιλιετής, πόσους έχεις πάρει στο λαιμό σου!

* Όταν θέλουμε να πούμε ότι ένα μέγεθος αυξάνεται γρήγορα, συνηθίζουμε να λέμε “με γεωμετρικό ρυθμό”, που σημαίνει, αν το πάρουμε στην κυριολεξία του (που βέβαια ποτέ δεν το εννοούμε έτσι) ότι οι τιμές του μεγέθους βρίσκονται σε γεωμετρική πρόοδο, δηλαδή προκύπτουν από πολλαπλασιασμό με έναν αριθμό, 2, 4, 8, 16, 32, και όχι από πρόσθεση που θα έδινε μια πιο αργή πρόοδο, π.χ. 2, 4, 6, 8, 10… Λέμε επίσης “με εκθετικό ρυθμό”, το οποίο μαθηματικώς είναι συνώνυμο (αν δεν κάνω λάθος -διορθώστε με) με τον “γεωμετρικό ρυθμό”, ή “αυξάνονται εκθετικά”.

Ο αθλητικογράφος του in.gr θέλησε να πρωτοτυπήσει: Ο Απόλλων Λεμεσού έκανε το… θαύμα του μέσα στη Μόσχα και συντρίβοντας 4-1 τη Λοκομοτίβ προκρίθηκε στους ομίλους του Europa League. Ετσι, πρόσθεσε ακόμα ένα κεφάλαιο στις «χρυσές» σελίδες του κυπριακου ποδοσφαίρου, που τα τελευταία χρόνια αυξάνονται με μαθηματικό ρυθμό. Τι θα πει αυτό; Το να περιγράφεται η αύξηση από έναν μαθηματικό τύπο δεν σημαίνει ότι είναι εντυπωσιακή ή γρήγορη. Πάλι καλά που δεν έγραψε “με ιωνικό ρυθμό”.

* Κάθε θάμα τρεις ημέρες, το μεγάλο τέσσερις, κι έτσι (μέχρι νεοτέρας) οι ανασκαφές της Αμφίπολης δεν έχουν πια την περίοπτη θέση που είχαν στα δελτία ειδήσεων. Συνειδητοποιήσαμε ότι ακολουθούν τον δικό τους ρυθμό, πολύ πιο βραδύ απ’ όσο θα ήθελαν τα αδηφάγα μέσα. Ωστόσο, εξακολουθούν να γράφονται άρθρα για την Αμφίπολη, ανάμεσα στα οποία διάβασα ένα για τον μεγάλο κίνδυνο που περιμένει τους χριστιανούς του νομού Σερρών από τα δαιμόνια που θα ξεχυθούν ελεύθερα στην επιφάνεια όταν ανοιχτεί ο τάφος της Αμφίπολης! Στην αρχή ήμουν βέβαιος ότι πρόκειται για αριστοτεχνική τρολιά, αλλά (κρίνοντας κι από τα άλλα άρθρα του ιστολογίου) φοβάμαι ότι ο συντάκτης είναι ειλικρινής σε όσα γράφει.

* Στον ενδοσυριζικό διάλογο για θέματα Αγίου Όρους, πρόσεξα δυο παρατονισμούς στον τίτλο ενός άρθρου, που σημαίνει ότι μάλλον ο τίτλος αρχικά είχε γραφτεί με κεφαλαία και ο υλατζής (που είναι άλλος από τον συντάκτη) τον μετέτρεψε σε πεζά, κι έτσι ο ΛΕΝΗΣ έγινε Λένης (ενώ είναι Λενής, το επώνυμο του μητροπολίτη Καλαβρύτων) και ο ΜΑΝΙΧΑΙΟΣ έγινε… Μανιχάιος.

* Μια περίπτωση που μάλλον πρόκειται για “απόφευγμα” (όπως λέμε τα δήθεν αποφθέγματα, που δεν τα έχουν πει εκείνοι στους οποίους αποδίδονται), εντόπισε ο Νίκος Λίγγρης σε πρόσφατο άρθρο του Τάκη Μίχα: Με άλλα λόγια, το βιβλίο του Αυστριακού διανοητή θα μπορούσε να διαβασθεί ως μία οικονομοπολιτική ανάπτυξη της φράσης του Ντοστογιέφσκι «Ο δρόμος προς την Κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις».

Αλλά, όπως αναλυτικά εξηγεί ο Λίγγρης, η φράση που αποδίδεται στον Ντοστογιέφσκι είναι γνωστή αγγλική παροιμία, που καταγράφεται πολύ νωρίτερα. Ο Λίγγρης έψαξε αλλά δεν βρήκε τη φράση σε (αγγλικά) κείμενα του Ντοστογιέφσκι, οπότε, αν και δεν μπορούμε να αποκλείσουμε εντελώς το ενδεχόμενο να την έχει χρησιμοποιήσει ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας σε κάποιο έργο του, μάλλον πρόκειται για απόφευγμα.

* Ρεπορτάζ για το διπλό φονικό της Μάνης αποκαλύπτει μια σπάνια περίπτωση αυτοδιαχείρισης που δεν ξέρω αν την προβλέπει η ποινική μας δικονομία: “Οι κατηγορούμενοι για ανθρωποκτονία από πρόθεση οδηγήθηκαν το πρωί στην ανακρίτρια Καλαμάτας για να απολογηθούν και μαζί με τον εισαγγελέα αποφάσισαν την προφυλάκισή τους”.

Δεν είναι πρωτοποριακό να συναποφασίζουν κατηγορούμενοι και δικαστικοί για την προφυλάκισή τους;

* Έχω γράψει ειδικό άρθρο για τη μανία ορισμένων να λένε καλησπέρα με το που θα πάει η ώρα 12 και 5. Με χαρά μου βλέπω ότι κι άλλοι έχουν την ίδια γνώμη και τολμούν να την εκφράσουν.

* Το “κατέληξε στο νοσοκομείο” (όπως στο άρθρο αυτό) είναι ασαφές. Εννοεί ότι “οδηγήθηκε στο νοσοκομείο” ή ότι “πέθανε στο νοσοκομείο”; Το παλιό κλισέ (“οδηγήθηκε στο νοσοκομείο όπου και κατέληξε”) ήταν τουλάχιστον σαφές.

* Τι είναι η “έκκληση ντοπαμίνης”; (σε μεσότιτλο και στο δεύτερο μισό επιστημονικού άρθρου της Καθημερινής) Μάλλον έκκριση, θα έλεγα εδώ, παντρεμένη ίσως με έκλυση. Πιο κάτω όμως βλέπω σκέτη έκλυση -ωστόσο για τις ορμόνες έχουμε συνήθως έκκριση. Δεν προλαβαίνω να κοιτάξω προσεχτικά το άρθρο που μου στέλνει φίλος, αλλά βλέπω και μια “αίσθηση τριπαρίσματος” (trippy sensation στο πρωτότυπο) που δεν ξέρω αν είναι σωστή απόδοση, καθώς και μια “ιδεοσυγκρασιακή” αίσθηση.

* Ευτυχώς το ατύχημα που είχε πρόσφατα ο τραγουδιστής Μ. Λιδάκης πέρασε μόνο με υλικές ζημιές, αλλά η διατύπωση στον τίτλο του ρεπορτάζ σε κάνει να φοβηθείς χειρότερα: Απανωτά χτυπήματα για τον Μανώλη Λιδάκη. Έριξε σε μπάρες το αυτοκίνητό του, κάηκε ολοσχερώς, αλλά κατάφερε να σώσει το σκύλο του.

Ποιος ή τι κάηκε ολοσχερώς; Ευτυχώς το αυτοκίνητο. Επίσης, όταν λέμε για “απανωτά χτυπήματα” συνήθως δεν εννοούμε πράγματα που συνέβησαν την ίδια στιγμή, αλλά διαδοχικά, με κάποια χρονική απόσταση μεταξύ τους.

protothema* Και κλείνω με τις τελευταίες εξελίξεις στην… νικολοπουλιάδα. Ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου θέλησε να κλείσει το θέμα με ένα ευγενικό τουίτ που το βλέπετε εδώ αριστερά, μαζί με τη μετάφραση από το “Πρώτο Θέμα”, όπως την αποθήκευσε φίλος.

Προσέξτε ότι ο μεταφραστής πρόσθεσε το “με τον φίλο μου”, ενώ “μετέφρασε” το politician σε “εξτρεμιστή”. Αργότερα το διόρθωσαν, αλλά το λινκ προδίδει την αρχική διατύπωση.

* Ο ίδιος ο Νικολόπουλος, επιμένοντας πεισματικά ότι βρέχει και δεν τον φτύνουν, έκανε νέες δηλώσεις και έστειλε επιστολή στον Ξαβιέ Μπέτελ όπου τον καλεί σε… δημόσιο διάλογο. Αναρωτιέμαι αν η επιστολή αρχίζει με την προσφώνηση “Αγαπητέ κίναιδε” ή “Αξιότιμο πουσταριό”.

 

* Και με την ευκαιρία της νικολοπουλιάδας, ο Άρης Δημοκίδης έγραψε στη Lifo ένα ενημερωτικό άρθρο για το Λουξεμβούργο. Το βασικό που έχω να παρατηρήσω είναι ότι χαρακτηρίζει τη χώρα “μικροσκοπική”, χωρίς να δίνει στον αναγνώστη μιαν ιδέα για την έκτασή της. Αν το Λουξεμβούργο (2586 τ.χ.) είναι μικροσκοπικό, πώς θα χαρακτηρίσουμε το Λιχτενστάιν (160 τ.χ., 15 φορές μικρότερο από το Λουξεμβούργο, ή, πολύ περισσότερο, το Μονακό (2 τ.χ., 1000 φορές μικρότερο από το Λουξεμβούργο); Καλύτερη εικόνα θα έδινε μια σύγκριση με ελληνικά μεγέθη. Το Λουξεμβούργο είναι αρκετά μεγαλύτερο από τη Λέσβο, μεγαλύτερο από τη Φωκίδα, σχεδόν ίσο σε έκταση με τον νομό Καρδίτσας.

Κι άλλα λαθάκια έχει το άρθρο, αναπόφευκτα ίσως -πρόσεξα, ας πούμε, ότι αναφέρει πως ο Πάτον είναι θαμμένος στο στρατιωτικό νεκροταφείο του Σαντβάιλερ. Όχι. Ο Πάττον είναι θαμμένος στο νεκροταφείο του Χαμ. Στο Ζαντβάιλερ, όπου είναι και το μεγάλο κρατικό ΚΤΕΟ, είναι θαμμένοι οι Γερμανοί νεκροί της μάχης των Αρδενών. (Έχει κι άλλα γερμανικά στρατιωτικά νεκροταφεία, μικρότερα, όπως τούτο δω στο Κλάουζεν).

Καλό σαββατοκύριακο και… ραντεβού τον Σεπτέμβρη!

 

 

 

 

 

 

 

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 20 Comments »

Ο βουλευτής που με κάνει να ντρέπομαι

Posted by sarant στο 29 Αυγούστου, 2014

Μια από τις εκφράσεις της μόδας, που δεν είναι και πάρα πολλά χρόνια που ακούγεται, είναι ότι “ο τάδε το τερμάτισε”. Ίσως να προέρχεται από τον οδηγό που πατάει τέρμα το γκάζι, ίσως από άλλη αρχή, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μου σήμερα, κατ’ εξαίρεση σήμερα δεν θα λεξιλογήσω αλλά θα πολιτικολογήσω.

tweenik1Λοιπόν, ο βουλευτής Αχαΐας Νικ. Νικολόπουλος χτες το τερμάτισε. Μαθαίνοντας ότι ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Ξαβιέ Μπέτελ ανακοίνωσε ότι πρόκειται να παντρευτεί τον αρχιτέκτονα Γκοτιέ Ντεστενέ, με τον οποίο συζούν (με σύμφωνο  συμβίωσης δηλαδή) εδώ και μερικά χρόνια, o κ. Νικολόπουλος εξέμεσε στο Τουίτερ το άθλιο ομοφοβικό σχόλιο που βλέπετε αριστερά.

Ίσως ο βουλευτής (που έκανε και υφυπουργός ένα φεγγάρι, μην ξεχνάμε) να νόμισε ότι βρίσκεται σε καμιά συνεστίαση στην εκλογική του περιφέρεια και ότι κάνει αστεία για να διασκεδάσει τους ψηφοφόρους του (οι οποίοι πιστεύω πως θα’ναι τόσο χάπατα, που θα γελάνε ειλικρινά με τις κρυάδες του εκλεκτού τους, κι όχι για να τον καλοπιάσουν). Δυστυχώς όμως για τον εκλεκτό αντιπρόσωπο του έθνους μας, ζούμε πια σ’ ένα παγκόσμιο χωριό, κι όποια κοτσάνα ξεστομίσεις την παίρνει μια πεταλούδα και με δυο τινάγματα των φτερώντης τη μεταφέρει στην άλλη άκρη της γης -και άλλωστε το Λουξεμβούργο δεν είναι και τόσο μακριά.

tweenik2Ο Ξαβιέ Μπέτελ, φρέσκος σχετικά πρωθυπουργός της χώρας ύστερα από την δεκαοχτάχρονη θητεία του Γιούνκερ, επικεφαλής κυβέρνησης συνασπισμού που αποτελείται από το δικό του Δημοκρατικό Κόμμα (φιλελεύθεροι), τους Πράσινους και τους Σοσιαλιστές, απάντησε με διακριτικότητα και χιούμορ στο ρυπαρό σχόλιο. “Μου λένε ότι κάτι θέλεις να μου πεις, αλλά δεν μιλάω ελληνικά”.

Να σημειωθεί ότι ο κ. Μπέτελ, φίλος της Ελλάδας, έχει σπουδάσει ένα εξάμηνο στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με πρόγραμμα Εράσμους όταν σπούδαζε νομικά, και ξέρει κάποια βασικά Ελληνικά. Αλλά έτσι κι αλλιώς, αυτός που τον ειδοποίησε για το χυδαίο μήνυμα του Νικολόπουλου θα του εξήγησε και το περιεχόμενό του.

Σαν Έλληνας που ζω στο Λουξεμβούργο, θεωρώ ότι η συμπεριφορά του βουλευτή με ντροπιάζει. Παρακάλεσα την Ελληνική Κοινότητα Λουξεμβούργου να εκφράσει προς τον πρωθυπουργό της χώρας που μας φιλοξενεί την απαρέσκειά της για την άθλια ομοφοβική συμπεριφορά του ανάξιου βουλευτή Νικ. Νικολόπουλου.

Πέρα από την ομοφοβική του χαμέρπεια, ο δήθεν πατριώτης Νικολόπουλος είχε την φαεινή ιδέα να προσβάλει τον πρωθυπουργό μιας χώρας που είναι ανέκαθεν φιλική προς την Ελλάδα και που συχνά παίρνει το μέρος της στα λεγόμενα “εθνικά θέματα”, περισσότερο από άλλους εταίρους μας. Πρόσβαλε τον μοναδικό πρωθυπουργό στον κόσμο που έχει ως alma mater ένα ελληνικό πανεπιστήμιο (ο δικός μας έχει δυο αμερικάνικα). Αλλά οι ομοφοβικοί δεν τα κοιτάζουν αυτά, δεν ορρωδούν προ ουδενός αρκεί να ικανοποιήσουν το κουσούρι τους.

tweenik3Επιπλέον, όταν είδε την κατακραυγή που ξεσήκωσε το προηγούμενο σχόλιό του, ο κ. Νικολόπουλος θέλησε πονηρούτσικα να ανασκευάσει, κάνοντάς το σχεδόν χειρότερο. Αντικατέστησε τη λ. πουσταριό με τη λέξη κίναιδος. Αλλά η λέξη “κίναιδος” δεν είναι… καθαρευουσιάνικο συνώνυμο του “ομοφυλόφιλος”, είναι λέξη που ανέκαθεν είχε έντονη αρνητική φόρτιση, γι’ αυτό άλλωστε και στα λεξικά χαρακτηρίζεται “μειωτικός” όρος. (Είναι αλήθεια ότι στο Λεξικό Συνωνύμων του, ο συντηρητικότατος κ. Μπαμπινιώτης θεωρεί απλώς λόγιο τον όρο και όχι μειωτικόν, αντιφάσκοντας σε σχέση με το μεγάλο λεξικό του -αλλά αυτό είναι μάλλον ένδειξη ομοφοβίας του συντάκτη του λεξικού, δείτε εδώ ένα αναλυτικό σχόλιό μου για το συγκεκριμένο θέμα, αν και θα πρέπει να κάνετε αναζήτηση της λέξης “κίναιδος”, το άρθρο μου είναι τεράστιο).  Και για να μην πάμε αλεξιλόγητοι, οι σύγχρονοι ετυμολόγοι δεν δέχονται ότι το κίναιδος παράγεται από το ρήμα “κινώ” αφού η ποσότητα του “ι” είναι διαφορετική, δηλ. μακρό στη μια περίπτωση και βραχύ στην άλλη. Θα θυμίσω επίσης ότι πολύ πρόσφατα ένας μητροπολίτης απ’ αυτούς που ντροπιάζουν τη χώρα και τη θρησκεία έγραψε “κύναιδοι”, εσκεμμένα παρετυμολογώντας τη λέξη ώστε να φέρνει σε σκυλιά.

xavier2Σε συζήτηση στην τηλεόραση, ο εκπρόσωπος τύπου του κόμματος του κ. Νικολόπουλου δικαιολόγησε την ομοφοβική εκτροπή του αρχηγού του λέγοντας ότι ο Λουξεμβούργιος πρωθυπουργός προκάλεσε με το να αναγγείλει ότι παντρεύεται και ότι η αναγγελία του επικείμενου γάμου του αποτελεί επίδειξη. Βλέπουμε εδώ πόσο μακριά πηγαίνει η ανοχή ορισμένων. Δέχονται να παντρεύονται (σε άλλες χώρες βέβαια, όχι εδώ) οι ομοφυλόφιλοι, αλλά να μην το διατυμπανίζουν, βρε αδερφέ! Είναι η ίδια διεστραμμένη λογική, που θεωρεί “προκλητικό” και απαράδεκτο να φιλιούνται στα πεταχτά δυο γκέι στο δρόμο, όχι όμως και ένα ετερόφυλο ζευγάρι. (Θυμίζω ότι το Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης έχει επιβάλει πρόστιμο σε σίριαλ που έδειξε δυο άντρες απλώς να φιλιούνται).

Να σημειώσουμε πάντως ότι ο Μπέτελ είχε έναν λόγο παραπάνω να αναφέρει τον επικείμενο γάμο του: ενώ ως τώρα ζούσε με σύμφωνο συμβίωσης, η κυβέρνησή του ακριβώς θέσπισε τη δυνατότητα του ομόφυλου γάμου, που θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του 2015.

Ο κ. Νικολόπουλος ήταν ως το 2012 βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, και μάλιστα όχι τυχαίος. Πρώτη φορά εκλέχτηκε το 1989, και από τότε εκλέγεται σχεδόν ανελλιπώς. Επί Μητσοτάκη ήταν κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος (1990-1993) ενώ μετά τις εκλογές του 2012 τοποθετήθηκε υφυπουργός Εργασίας, αν και γρήγορα παραιτήθηκε. Ο κ. Νικολόπουλος είναι αντιμνημονιακός, και η περίπτωσή του δείχνει ότι η διαχωριστική γραμμή “μνημόνιο-αντιμνημόνιο” δεν μπορεί να αποτελέσει πάντοτε τη βάση, ότι όλοι οι αντιμνημονιακοί δεν αθροίζονται (κάτι που το ξέραμε βέβαια και για τους χρυσαβγίτες).

tweenik4Και παρόλο που διαφωνώ όσο πιο απερίφραστα γίνεται με το σχόλιο του Νικ. Νικολόπουλου, με ενοχλεί σχεδόν το ίδιο η απάντηση του υφυπουργού Εξωτερικών, και όχι μόνο επειδή θεωρώ ότι προσπαθεί να εκμεταλλευτεί πολιτικά την ομοφοβική ενέργεια. Βλέπετε, δεν βρίσκω και πολύ δεοντολογικό ένας υφυπουργός Εξωτερικών να αποκαλεί “ψεκασμένους” ή “ραντισμένους” κάποιους πολιτικούς της χώρας του, που δεν τους προσδιορίζει, σε μήνυμά του προς ξένο αξιωματούχο, βγάζοντας έτσι σε κοινή θέα τις μικροπρεπείς συγκρούσεις της εσωτερικής πολιτικής. Ούτε είναι θέαμα αξιοπρεπές να βρίζει ο υφυπουργός με γκρίκλις στο τουίτερ, λες κι είναι κανας ανώριμος δεκαεξάχρονος!

Κι έπειτα, θα περίμενα περισσότερον επαγγελματισμό από έναν διπλωμάτη -να έχει έναν άνθρωπο να του κοιτάζει τα σχόλια ώστε να αποφεύγει τα λάθη επιπέδου Α2 ή Β1, που δεν τα πιάνει ο αυτόματος ορθογραφικός διορθωτής, διότι βέβαια δεν είναι “merci d’avoir dévoiler”, αλλά “merci d’avoir dévoilé”, μετοχή και όχι απαρέμφατο. Και είναι χαρακτηριστικό ότι σε νεότερη έκδοση του τουίτ του, ο κ. Κούρκουλας διόρθωσε το RANTISMENOI σε PSEKASMENOI, αλλά άφησε την ασυνταξία να χάσκει. Μόνο πολλές ώρες αργότερα βρέθηκε κάποιος γαλλομαθής να του υποδείξει την κοτσάνα κι έτσι διόρθωσε το d’avoir dévoiler σε de dévoiler. Αλλά βέβαια, το εξευτελιστικό μήνυμα το είχε ήδη δει ο παραλήπτης, και ανορθόγραφο και αναξιοπρεπές. Κι αν ο βουλευτής δεν αντιπροσωπεύει παρά την περιφέρειά του, ο ανεπαρκής υπουργός δυστυχώς εκθέτει ολόκληρη τη χώρα.

Αφήνω ότι βασική ευθύνη για την αύξηση της περιρρέουσας ομοφοβίας έχει η κυβέρνηση, που κωλυσιεργεί για το αντιρατσιστικό, και προσωπικά ο κ. πρωθυπουργός που διατηρεί στους εξ απορρήτων του τον ανοιχτά ομοφοβικό κ. Φ. Κρανιδιώτη, εκείνον τον απίστευτο τύπο με τα “φιλάκια στο σβέρκο”.

Αλλά, πολλά είπαμε της νύφης μας, ας πούμε και του γαμπρού μας. Κατά σύμπτωση, μια μέρα πριν από αυτό το γαϊτανάκι της ντροπής, ο Γ.Γ. του ΚΚΕ Δημ. Κουτσούμπας βάλθηκε να επαληθέψει τα χειρότερα στερεότυπα για το ιστορικό κόμμα του οποίου έχει την ηγεσία. Σε συνέντευξή του στην τηλεόραση, ο κ. Κουτσούμπας ξεκίνησε με μιαν αμίμητη δήλωση: “Αναγνωρίζουμε για παράδειγμα τη γενοκτονία των Ποντίων, των Μικρασιατών κλπ., όμως δεν θεωρούμε, για παράδειγμα, ότι πρέπει να φυλακιστεί η κ. Ρεπούση επειδή έχει διαφορετική άποψη σ’ αυτό το ζήτημα” -πάλι καλά που δεν είπε να την κλείσουν μέσα’ διότι βέβαια, όταν κάτι είναι αυτονόητο δεν το αναφέρεις.

Στη συνέχεια, σε ερώτηση για το σύμφωνο συμβίωσης απάντησε: “Εμείς συμφωνούμε να μην υπάρχει ρατσιστική συμπεριφορά απέναντι σ’ αυτούς τους ανθρώπους που έχουν επιλέξει να ζήσουν μαζί, αυτό θεωρούμε ότι είναι προσωπική υπόθεση. Δεν είναι δημόσια και ούτε πρέπει να γίνει και με τέτοια νομοθετική ρύθμιση όπως είναι το σύμφωνο συμβίωσης. Είναι άλλο ζήτημα η οικογένεια, τα ετερόφυλα ζευγάρια που μπορεί να κάνουν οικογένεια, γιατί μετά ανοίγει ένας δρόμος που αφορά το παιδί, το πώς μεγαλώνει, τα πρότυπα που έχει. Αυτό είναι διαφορετικό πράγμα”.

Δεν ακούγεται λίγο σαν τον αντιπρόεδρο του Εδεσσαϊκού; Όμως ο Δημήτρης Κουτσούμπας είναι δοκιμασμένος ομιλητής -ο λόγος που έχασε ξαφνικά την ευφράδειά του είναι απλώς ότι είχε να υπερασπιστεί μια άκρως συντηρητική θέση, ότι ήταν αναγκασμένος να πει “όχι” στο σύμφωνο συμβίωσης χωρίς να το πει ρητά. Διότι η θλιβερή αλήθεια είναι ότι, πέρα από το ζήτημα της τεκνοθεσίας, το ΚΚΕ είναι αντίθετο και με το απλό σύμφωνο συμβίωσης των ομόφυλων ζευγαριών, παρέα με τη Χρυσή Αυγή και τον κ. Νικολόπουλο. Θεωρεί το ΚΚΕ πολίτες δεύτερης κατηγορίας τα ομόφυλα ζευγάρια, αδιαφορεί αν στερούνται βασικά αστικά δικαιώματα. Το μόνο παρήγορο είναι ότι οι καιροί έχουν αλλάξει: στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολλοί ήταν οι φίλοι του ΚΚΕ που ανοιχτά αποδοκίμασαν τη συντηρητική αναδίπλωση της ηγεσίας του κόμματός τους.

Ο βουλευτής που με ντροπιάζει, ο υπουργός που μας εκθέτει, το κόμμα που απογοητεύει… κακή μέρα η χτεσινή.

 

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Κοτσανολόγιο, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , , , | 150 Comments »

Το ήρεμο καύμα και πάλι

Posted by sarant στο 28 Αυγούστου, 2014

Τις τελευταίες μέρες, όσοι ήμασταν στην Αθήνα περάσαμε από ζόρικο καύσωνα, που μπορεί να έχει υποχωρήσει από χτες-προχτές, αλλά όχι τόσο ώστε να κάνει ανεπίκαιρο το σημερινό άρθρο, που επιπλέον έχει το μεγάλο πλεονέκτημα (για μένα) ότι είναι επανάληψη παλαιότερου κι έτσι συμβατό με το ραστόνι που μας ταλανίζει. Η αναδημοσίευση όμως δεν είναι εντελώς άκοπη, αφού ενσωματώνω αρκετό υλικό από τα σχόλια του παλιού άρθρου, το οποίο, επειδή αρχικά είχε δημοσιευτεί στην Αυγή, είχε περιορισμένη έκταση.

Τις προηγούμενες μέρες, που ανέβηκε πολύ η θερμοκρασία, μιλήσαμε για καύσωνα. Για να θυμηθούμε τα δημοσιογραφικά κλισέ, η Αθήνα έγινε καμίνι, ο ήλιος σκάει την πέτρα, η άσφαλτος βράζει, ο υδράργυρος σκαρφαλώνει σε νέα ύψη· οπότε και το θέμα του σημερινού σημειώματος θα είναι ακριβώς ο καύσωνας, που έρχεται κάθε χρόνο περίπου τέτοιον καιρό σε μια πόλη που και με πιο ήπιες θερμοκρασίες γίνεται πολύ συχνά αβίωτη.

Κάποιος πιο παλιομοδίτης μπορεί να χρησιμοποιήσει την έκφραση «κυνικά καύματα». Το ακούμε κάθε τόσο κι αυτό το κλισέ όταν σφίγγουν οι ζέστες. Και γεννιέται εύλογα η απορία: μόνο οι σκύλοι ζεσταίνονται; Όμως η έκφραση αυτή γεννήθηκε όχι από τη ζωολογία αλλά απ’ την αστρονομία. Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιούλη, ο Σείριος, το πιο λαμπρό αστέρι του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός, που λεγόταν στην αρχαιότητα και κύναστρος ή κύναστρον, ανέτελλε και έδυε περίπου ταυτόχρονα με τον Ήλιο, κι επειδή τότε ακριβώς παρατηρούνται οι πιο ζεστές μέρες του χρόνου, οι αρχαίοι είχαν ονομάσει «κυνάδες ημέρες» τις μέρες τούτες που περνάμε, και «κυνικά καύματα» τις μεγάλες ζέστες που μας ταλαιπωρούν.

Αλλά και στα λατινικά, ο Σείριος ειπώθηκε canicula, κατά λέξη «σκυλίτσα», οι κυνάδες ημέρες dies caniculares και σήμερα ο καύσωνας στα γαλλικά λέγεται canicule, ενώ στα αγγλικά, που είναι γλώσσα πιο δημοκρατική, λένε απλώς dog days, σκυλίσιες μέρες, αν και έχουν και το επίθετο canicular. Τα κυνικά καύματα δεν τα έχουμε μεταφέρει στη δημοτική, αν και ο Σεφέρης είχε γράψει για τα «σκυλόδοντα του καλοκαιριού», ενώ ο Δ. Λιαντίνης έγραψε: Όσο και να την κρεουργούν οι άνεμοι, όσο και να τη δαγκώνουν οι λυσσάρικοι σκύλοι του Ιουλίου, ο μικρός πίσω από το μέγα Κύνα την εποχή των κυνικών καυμάτων, στους dies caniculares, τη θάλασσα ποτέ δεν την ξεδίψασε η βροχή. Και ποτέ δε λιποθύμησε μέσα στα αναφιλητά και τον ιδρώτα της.

Βέβαια, με το που χτυπάει σαραντάρι το θερμόμετρο δεν σημαίνει ότι έχουμε αυτομάτως καύσωνα· χρειάζονται και άλλες προϋποθέσεις: να υπάρχει άπνοια, να διαρκεί μερικές μέρες η μεγάλη ζέστη και, το κυριότερο, να μένει ψηλά η θερμοκρασία και τη νύχτα ώστε να μην αφήνει στον καταπονημένο οργανισμό μας περιθώρια ανασύνταξης. Ο συνδυασμός αυτός μπορεί να γίνει φονικός, όπως στον μεγάλο καύσωνα του 1987, που στοίχισε εκατοντάδες θύματα κυρίως στο κέντρο της Αθήνας και στις φτωχογειτονιές –ή τον ευρωπαϊκό καύσωνα του 2003, οπότε γέμισε η άμαθη Δυτική Ευρώπη με φορητά κλιματιστικά, μια και αυτή η συσκευή δεν θεωρείται (και δεν είναι) απαραίτητη σε εκείνα τα κλίματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , | 94 Comments »

Μια καινούργια και ύποπτη λέξη

Posted by sarant στο 27 Αυγούστου, 2014

Το ιστολόγιό μας ζει από τις λέξεις και για τις λέξεις, όσο κι αν συχνά ξεστρατίζει σε άλλα μονοπάτια, οπότε δύσκολα θα μπορούσε ν’ αφήσει ασχολίαστες τις δηλώσεις του μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικολάου, στις οποίες γίνεται αναφορά σε μια “καινούργια και ύποπτη λέξη”.

Η καινούργια και ύποπτη αυτή λέξη, είναι η ομοφοβία. Συγκεκριμένα, ο άγιος Μεσογαίας δήλωσε ότι: «το πρόβλημα είναι ότι, ενώ στην επικεφαλίδα [το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο] μιλάει και για ξενοφοβία, κάπου μέσα του είναι κρυμμένη και μια άλλη καινούργια και ύποπτη λέξη, η “ομοφοβία”».

Είχα την εντύπωση ότι όσα θα πω παρακάτω, εννοώ τα θέματα ορολογίας και λεξικογραφίας, τα έχουμε συζητήσει ξανά στο ιστολόγιο, αλλά μια αναζήτηση στο γκουγκλ μού έδειξε πως μάλλον λάθος έκανα, κι έτσι προέκυψε το σημερινό άρθρο.

Θα συμφωνήσω με τον άγιο Μεσογαίας ότι η λέξη “ομοφοβία” είναι σχετικά καινούργια. Σύμφωνα με το etymonline.com, η αντίστοιχη αγγλική λέξη που είναι πρότυπό της, η homophobia, δεν έχει ούτε μισόν αιώνα ζωής, αφού καταγράφεται πρώτη φορά το 1969. Όσο για την ελληνική ομοφοβία, μια πρόχειρη έρευνα που έκανα εντοπίζει τις πρώτες της ανευρέσεις γύρω στο 2004. Μάλιστα, στην παλιότερη εμφάνιση που βρήκα, στο περιοδικό ΑΝΤΙ (2004), δίνεται μαζί σε παρένθεση και ο αγγλικός όρος, σημάδι πως επρόκειτο για νεολογισμό.

Δέκα χρόνια ή και πενήντα δεν είναι τίποτα για ένα τόσο αργοκίνητο πράγμα όπως η γλώσσα: γλωσσολογικά μιλώντας, η ομοφοβία είναι καινούργια λέξη, παρά το γεγονός ότι το φαινόμενο που περιγράφει, δηλαδή ο παθολογικός φόβος, η αποστροφή, το μίσος και οι διακρίσεις κατά των ομοφυλοφίλων είναι πανάρχαιο. Αλλά βέβαια, 0 Χίτλερ δεν χρειαζόταν ειδική ορολογία για να στείλει τους ομοφυλόφιλους σε στρατόπεδα φορώντας τους το ροζ τρίγωνο.

Δεν έχω πρόχειρη την τελευταία έκδοση του λεξικού Μπαμπινιώτη για να δω αν περιλαμβάνει τον όρο “ομοφοβία” (και “ομοφοβικός”). Στη δεύτερη έκδοση, τη μόνη που έχω μαζί μου εδώ, δεν λημματογραφείται ο όρος, αλλά αυτό δεν λέει και πολλά αφού αυτή εκδόθηκε το 2005. (Προσθήκη: Η τέταρτη έκδοση (2012), με ενημερώνουν, λημματογραφεί: ομοφοβία, ομοφοβικός, ομοφοβικά).

Στα ελληνικά, η λέξη “ομοφοβία”, που όπως είπαμε έχει μπει στη γλώσσα μας τα τελευταία δέκα χρόνια, συνάντησε (και ίσως ακόμα συναντάει) κάποιαν αντίσταση ωσότου γίνει αποδεκτή, όπως συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις νεολογισμών, ιδίως όταν υπάρχουν εναλλακτικές προτάσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Λεξικογραφικά, Ληξιαρχεία λέξεων, Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , | 427 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Η παρένθεση της Σάμου

Posted by sarant στο 26 Αυγούστου, 2014

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1938 και ο ποιητής, ο παππούς μου δηλαδή, παίρνει απόσπαση από τη Μυτιλήνη για τη Σάμο, πάντα ως υπάλληλος της ΑΤΕ.

mimis_jpeg_χχsmallΤο φθινόπωρο του ’38 πήρε απόσπαση για τη Σάμο. Η διοίκηση της Τράπεζας εκτιμώντας τις οργανωτικές του ικανότητες από τότε που κατάφερε μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να οργανώσει το υποκατάστημα της Σητείας, τον έστελνε να οργανώσει το υποκατάστημα της Σάμου, που υπήρχε μεν στα χαρτιά, βρισκόταν όμως εν υπνώσει, καθώς η Εθνική Τράπεζα αντιδρούσε με κάθε τρόπο στην εκχώρηση της αγροτικής πίστης στην Αγροτική.

Η Σάμος ήταν τότε ένα νησί που έσφυζε από ζωή και πλούτο. Τα κύρια προϊόντα του ήταν το θαυμάσιο μοσχάτο κρασί, ο ανθοσμίας, και τα καπνά, που εξάγονταν σε μεγάλες ποσότητες στην Ευρώπη και την Αμερική. Εκτός από κρασί και καπνό, το νησί παρήγε λάδι και δέρματα. Στον Λιμένα Βαθέος, την πρωτεύουσα του νησιού, υπήρχαν μεγάλες καπναποθήκες και στο Μαλαγάρι, απέναντι του, βρισκόταν το μεγάλο οινοποιείο της Ένωσης Συνεταιρισμών, ενώ στο Καρλόβασι λειτουργούσαν πολλά και αξιόλογα βυρσοδεψεία.

Η Σάμος είχε μείνει έρημη για έναν περίπου αιώνα, από το 1479, όταν οι κάτοικοί του μη αντέχοντας τις επιδρομές των κουρσάρων μετανάστευσαν ομαδικά στη Χίο, ως το 1562, όταν οι Οθωμανοί για να προσελκύσουν εποίκους έδωσαν στο νησί σημαντικά προνόμια. Έτσι στη Σάμο ήρθαν έποικοι από πολλά μέρη. Τα ονόματα πολλών χωριών (Μυτιληνιοί, Βουρλιώτες, Αρβανίτες, Πύργος, Παγώνδας –από τον Παγώνδα Ευβοίας), μαρτυρούν αυτόν τον εποικισμό.

Νησί ατίθασων ναυτικών η Σάμος ξεσηκώθηκε από τις πρώτες ελληνικές περιοχές το ’21 και αντιμετώπισε νικηφόρα κάθε απόπειρα των Τούρκων να πατήσουν το πόδι τους στο έδαφος της, μόλο που είναι σχεδόν κολλημένη στην Τουρκία. Διαμορφωθηκε τότε στο νησί ένα ιδιόμορφο καθεστώς, ημιαυτόνομο από την υπόλοιπη Ελλάδα, με πολύ έντονα δημοκρατικά χαρακτηριστικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , , | 73 Comments »

Ο Χίτλερ δεν βγήκε με εκλογές

Posted by sarant στο 25 Αυγούστου, 2014

heartfield

Εκατομμύρια στέκονται πίσω μου. Φωτομοντάζ του πρωτοπόρου Τζον Χάρτφιλντ (Γερμανός ήταν) που σατιρίζει το προεκλογικό συνθημα των Ναζί.

Συχνά συμβαίνει όταν συζητάμε στα κοινωνικά μέσα, να σου πει ο συνομιλητής σου ότι “και ο Χίτλερ με εκλογές βγήκε”. Τη φράση αυτή, που έχει εξελιχτεί σε κλισέ, τη βρίσκουμε επίσης και σε τίτλους άρθρων, ενώ το επιχείρημα ακούγεται συχνά και σε σχέση με ηγέτες και κόμματα που έχουν μεν την εντολή του λαού της χώρας τους αλλά που μας είναι δυσάρεστα -θυμάμαι ότι είχε κατά κόρον ακουστεί την εποχή της ανατροπής του προέδρου Μόρσι στην Αίγυπτο.

Κατά τη γνώμη μου, η φράση αυτή αποτυπώνει μονάχα τη μισήν αλήθεια, και μάλιστα θα έλεγα πως βρίσκεται πιο κοντά στο ψέμα, στην άρνησή της, παρά στην αλήθεια -γι’ αυτό και ο τίτλος που έβαλα. Θα επιχειρήσω να εξηγήσω τη θέση μου.

Υποστηρίζω ότι ο Χίτλερ δεν βγήκε με εκλογές, εννοώντας ότι δεν συγκέντρωσε ποτέ την πλειοψηφία (του λαού ή των εδρών) σε δίκαιες και ελεύθερες εκλογές. Δεν αρνούμαι βέβαια ότι το ναζιστικό κόμμα παρουσίασε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 αλματώδη άνοδο της επιρροής του, αλλά ποτέ δεν έφτασε να αντιπροσωπεύει πλειοψηφικό μερίδιο -και μάλιστα, η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος ύστερα από εκλογική ήττα του κόμματός του ή τουλάχιστον αισθητή υποχώρηση της δύναμής του.

Πράγματι, το Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα, όπως θα αποδώσουμε το Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP τα αρχικά του) μέσα στην οικονομική κρίση της εποχής (διπλή σε ένταση στη Γερμανία) εκτινάχτηκε στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 1930 στη δεύτερη θέση, συγκεντρώνοντας το 18,3% των ψήφων, ενώ στις αμέσως προηγούμενες εκλογές, του 1928, δεν είχε παρά 2,6% (αν και το 1924 είχε φτάσει το 6%). Πρώτο ήταν το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα με 24,5% και τρίτο το ΚΚΓερμανίας με 13,1% (πλήρη στοιχεία εδώ). Ωστόσο, δεν σχημάτισαν κυβέρνηση οι σοσιαλδημοκράτες, αλλά οι Κεντρώοι, με πρωθυπουργό τον Μπρύνινγκ, μια κυβέρνηση που δεν είχε πλειοψηφία στη Βουλή και κυβερνούσε σε μεγάλο βαθμό μέσα από προεδρικά διατάγματα.

Τον Μάιο του 1932 έγιναν προεδρικές εκλογές, στις οποίες οι Σοσιαλδημοκράτες και τα κεντρώα κόμματα υποστήριξαν τον απερχόμενο πρόεδρο Χίντενμπουργκ ως αντίβαρο απέναντι στον Χίτλερ, ενώ οι κομμουνιστές κατέβασαν τον πρόεδρό τους, τον Τέλμαν. Ο Χίντενμπουργκ συγκέντρωσε ποσοστό 49,6% στον πρώτο γύρο, χάνοντας για λίγες ψήφους την άμεση εκλογή. Ο Χίτλερ πήρε 30% και ο Τέλμαν 13%. Στον δεύτερο γύρο, ο Χίντενμπουργκ εξελέγη με 53% αλλά μετά την εκλογή του ακολούθησε πολιτική ολοένα και πιο φιλική προς τους Ναζί.

Στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 1932, οι Ναζί σχεδόν διπλασίασαν τη δύναμή τους, και πήραν την πρώτη θέση με 37% και 230 έδρες (η αύξηση της δύναμής τους έγινε κυρίως σε βάρος μικρών δεξιών κομμάτων). Δεύτεροι ήρθαν οι Σοσιαλδημοκράτες με 21,5% και τρίτοι οι κομμουνιστές με 14,3% (πλήρη στοιχεία εδώ).  Οι εκλογές του Ιουλίου έγιναν μέσα σε συνθήκες βίας, καθώς ο πρόεδρος Χίντενμπουργκ είχε άρει την απαγόρευση των SA, των παραστρατιωτικών ομάδων των Ναζί και είχε ορίσει πρωθυπουργό (Καγκελάριο) τον φον Πάπεν. Επίσης είχε μόλις απομακρυνθεί, με προεδρικό πραξικόπημα, η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Πρωσίας, του μεγαλύτερου ομόσπονδου κράτους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Πρόσφατη ιστορία, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , , | 167 Comments »

Εμμανουήλ Κριαράς (1906-2014)

Posted by sarant στο 24 Αυγούστου, 2014

Αθάνατος θα μείνει σίγουρα, αλλά τελικά δεν ήταν απέθαντος, όπως είχαμε πιστέψει. Ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς έφυγε από τη ζωή προχτές το βράδυ, αφού πρόλαβε να δει τα δοκίμια του 19ου τόμου του Λεξικού της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας, του έργου που ο ίδιος είχε ξεκινήσει και που μπορεί να θεωρηθεί το έργο ζωής του. Ο άγιος Κριαράς, συνήθιζα να τον αποκαλώ, επειδή πρωτοστάτησε στην καθιέρωση του μονοτονικού και βοήθησε να απαλλαγούν οι νεότερες γενιές από τον βραχνά των μακρών και των βραχέων σε μια γλώσσα που δεν κάνει τέτοιες διακρίσεις. Όπως μου είχε πει ένας κοινός γνωστός, όταν είχε δει τον χαρακτηρισμό αυτό (στο βιβλίο μου Γλώσσα μετ’ εμποδίων) είχε σχολιάσει “Ακόμα δεν πέθανα και βιάζονται να με κάνουν άγιο”, ή κάτι τέτοιο.

Οπότε, το σημερινό άρθρο θα είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Εμμανουήλ Κριαρά κι ελπίζω να τιμήσουμε τη μνήμη του περισσότερο απ’ ό,τι ο ημιμαθής πρωθυπουργός μας, που αποκάλεσε τον μεγάλο νεκρό “καθηγητή της φιλοσοφίας“, χωρίς απ’ όσο ξέρω κάποιος σύλλογος φιλολόγων να διαμαρτυρηθεί για την απρέπεια.

Διάλεξα να δημοσιεύσω εδώ αποσπάσματα από δυο νεανικά κείμενα του Κριαρά, που τα έγραψε πριν από 82 χρόνια, δηλαδή το 1932, τότε που υπέγραφε “Μανόλης Κριαράς”. Πρόκειται για έναν διαξιφισμό που είχε, μέσα από τις στήλες της Νέας Εστίας, με τον αγαπημένο μου ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Ο Λαπαθιώτης υποστήριζε ασαφώς τη “μουσικότητα στη γλώσσα” ενώ ο Κριαράς επέμενε ότι αυτό είναι χαρακτηριστικό του ατομικού ύφους και όχι της γλώσσας. Επίσης, ενδιαφέρουσες σκέψεις ανταλλάσσουν σχετικά με το ρόλο που διαδραματίζουν λογοτέχνες και γλωσσολόγοι στη διαμόρφωση της γλώσσας.

Πρώτη επιστολή, Κριαράς στη Νέα Εστία, τχ. 137 (1.9.1932, σελ. 939)

¨Μουσική”, “ευφωνία”, κ.ά.

Τον κ. Λαπαθιώτη τον εχτιμώ ως διαλεχτό ποιητή και διανοούμενο. Αυτό βέβαια δε μ’ εμποδίζει ν’ ανασκευάσω μερικά σημεία απ’ όσα έγραψε στο προηγούμενο τεύχος (αρ. 135, σελ. 827κ.ε.) της “Νέας Εστίας”, απαντώντας σ’ ένα σημείο της κριτικής του κ. Ν.Α.[νδριώτη] για το βιβλίο του κ. Γιαννίδη “Γλωσσικά Πάρεργα”, που ατομικά τον αφορούσε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Δημοτικισμός, Εις μνήμην, Λαπαθιώτης, Λογοτεχνία | Με ετικέτα: , , , , | 129 Comments »

Σλοβάκικα γατάκια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Αυγούστου, 2014

Ο τίτλος έδωσε και ρίμα, και καλύτερα έτσι διότι δεν τολμώ να γράψω, σε τίτλο, την άλλη λέξη, που δεν κάνει και ομοιοκαταληξία. Τα σημερινά μας μεζεδάκια, πάει να πει, έχουν ένα κυρίως πιάτο, που θα το δώσω στο τέλος, αφού πρώτα παρουσιάσω τα ορεκτικά. Πριν όμως προχωρήσω, να σας πω ότι ενώ οι πρωινοί αναγνώστες θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές, εγώ θα είμαι καλεσμένος, από τις 9 ως τις 11, στον σταθμό Nova Sport FM στους 94.6, στη μοναδική πολιτιστική εκπομπή αυτού του αμιγώς αθλητικού σταθμού, που έχει τίτλο “Αρσενικοί και παλιά δαντέλα” και την παρουσιάζουν δυο παλιοί γνωστοί.

Να πω επίσης ότι χτες αργά το βράδυ μαθεύτηκε ένα  θλιβερό νέο, ο θάνατος του καθηγητή Εμμανουήλ Κριαρά σε ηλικία 107 ετών. Τελικά, δεν ήταν αθάνατος. Θα βάλω αύριο κάτι δικό του.

Πάμε όμως στα μεζεδάκια. Καθώς συνεχίζεται (και θα συνεχίζεται όσο κρίνεται ότι δεν υπάρχουν ειδήσεις) το σίριαλ με τον τάφο της Αμφίπολης, φυσικό είναι να παράγει και μαργαριτάρια. Ομολογώ ότι δεν πολυπαρακολουθώ δελτία ειδήσεων, αλλά μερικά μου τα μεταφέρετε εσείς, όπως το σουπεράκι που έπεσε (αλλά δεν θυμάμαι σε ποιον σταθμό, μάλλον στον Αντένα) τις προάλλες, ότι “Αποκαλύφθηκαν οι σφήκες” (το βρίσκουμε και σε ιστότοπους), ενώ αλλού διάβασα ότι “σκέπασαν τις σφήκες“. Όμως, άλλο σφήκες (τα έντομα με το κεντρί) κι άλλο σφίγγες (το μυθικό τέρας) αν και, στον προφορικό λόγο, τα έντομα καμιά φορά τα λέγαμε sfiges.

Ίσως βέβαια να μην ήταν σφίγγες αλλά όντως σφήκες, αν πράγματι είχαν ύψος “1,45 εκατοστά” όπως γράφτηκε σε διάφορα μέσα (εδώ η οθονιά από τη ΝΕΡΙΤ). Το σωστό βέβαια είναι 1,45 μέτρα -ή 145 εκατοστά.

Από την άλλη, ένα συνηθισμένο και αστείο λαθάκι που ακούγεται καμιά φορά, όπως εδώ, είναι ότι ο τάφος μπορεί να έχει “συλληφθεί”, ή έστω “συληφθεί”: Σε περίπου 20 μέρες μάλιστα που οι αρχαιολόγοι υπολογίζεται πως θα φτάσουν στο επίπεδο του δαπέδου, θα ξέρουν και αν έχει συληφθεί ή όχι ο τάφος. Συληθεί βεβαίως, αλλά το πολύ κοινότερο ρήμα παίρνει τη θέση του σπανιότερου.

* Περνάμε σε άλλο θέμα. Κάτι που με ενοχλεί στην αρθρογραφία είναι όταν διαβάζω ότι “μόνο στην Ελλάδα συμβαίνει αυτό”, που λέγεται και για καλά και για κακά πράγματα και που σχεδόν πάντοτε είναι λάθος. Θα μπορούσα να γράψω πολλά γι’ αυτή την πλάνη, που βασίζεται στην καλύτερη περίπτωση στη σύγκριση με 2-3 άλλες χώρες/γλώσσες, αλλά το αφήνω για άλλη φορά. Μια πρόσφατη εκδήλωση αυτής της πλάνης τη συνάντησα σε άρθρο του Νίκου Δήμου γραμμένο για τον θάνατο του Ρόμπιν Γουίλιαμς, στο οποίο ο αρθρογράφος αναρωτιέται για ποιο λόγο “οι έλληνες θεατές αγκάλιασαν τόσο θερμά ένα μέτριο μελόδραμα, έτσι που να μείνει στη μνήμη τους και τώρα, με τον τραγικό θάνατο του πρωταγωνιστή του, να πάρει μυθικές διαστάσεις” ενώ η ταινία “σε άλλες χώρες πέρασε απαρατήρητη, ή εισέπραξε αρνητικά σχόλια”.

Είναι όμως έτσι; Σε ποιες άλλες χώρες πέρασε απαρατήρητη η ταινία του Peter Weir; Πάντως όχι στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού μπήκε στη λίστα των Όσκαρ για καλύτερη ταινία και κέρδισε το Όσκαρ σεναρίου. Όχι και στη Μεγάλη Βρετανία, αφού κέρδισε το βραβείο της BAFTA, το αντίστοιχο του Όσκαρ. Όχι και στη Γαλλία, αφού τιμήθηκε με το Σεζάρ καλύτερης ξένης ταινίας, ούτε και στην Ιταλία, αφού πήρε το αντίστοιχο βραβείο της Ιταλικής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Δεν αποκλείω σε άλλες χώρες να μην είχε επιτυχία, είναι όμως φανερό πως δεν αποτελεί “ελληνική εξαίρεση” η δημοτικότητα της ταινίας στην Ελλάδα.

Προσοχή, δεν εννοώ ότι ο κριτικός πρέπει να συμμορφώνεται με τη γνώμη του κοινού. Ο κ. Δήμου έχει κάθε δικαίωμα να θεωρεί μέτρια την ταινία που οι περισσότεροι αγάπησαν, και ξέρω κι άλλους, πολύ αξιόλογους ανθρώπους, που δεν την αντέχουν. Εγώ επικρίνω το να θεωρεί ο κ. Δήμου “ελληνική ιδιαιτερότητα” την αποδοχή της ταινίας που δεν του άρεσε!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , | 159 Comments »

Ποδοκόπι, ιστορία μιας λέξης (συνεργασία του Ορεσίβιου)

Posted by sarant στο 22 Αυγούστου, 2014

Το σημερινό άρθρο είναι γραμμένο από την αρχή μέχρι το τέλος από τον Ορεσίβιο, τον παλιό καλό μου φίλο που έχει στείλει κι άλλες συνεργασίες του στο παρελθόν (θα ξεχωρίσω το άρθρο για τα Μουρτατοχώρια της Ηλείας). Εξετάζει εξαντλητικά, μπορώ να πω, την ιστορία μιας λέξης μισοξεχασμένης, αφού δεν περιλαμβάνεται στα μεγάλα σύγχρονα λεξικά μας (ΛΚΝ και Μπαμπινιώτη) ενώ υπάρχει σε παλαιότερα (Δημητράκο). Τον ευχαριστώ και μεταφέρω κοπυπαστηδόν όσα μου έστειλε, μην αλλάζοντας ούτε γιώτα.

 

ΠΟΔΟΚΟΠΙ, μια λέξη με μακρά οδοιπορία στο χρόνο και ενδιαφέρουσα (δική της) ιστορία.

Τώρα που οι φόροι πέφτουν στα κεφάλια μας σαν το κοκορόβι (έτσι λέμε στα μέρη μας το πολύ χοντρό χαλάζι), έχει ενδιαφέρον να παρουσιάσουμε την ιστορία και τις σημασίες της λέξης ποδοκόπι. Γιατί το ποδοκόπι φίλοι μου, παρ’ ότι τα λεξικά λένε ότι σημαίνει φιλοδώρημα, επιτρέψτε μου να παρουσιάσω ντοκουμέντα που αποδεικνύουν ότι επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Επανάστασης του 1821 αλλά και επί δεκαετίες στη συνέχεια, σήμαινε κάτι πιο βαρύ από ένα απλό φιλοδώρημα. Ήταν τόσο πολλά τα υποχρεωτικά ποδοκόπια που πλήρωναν οι ραγιάδες (των Τούρκων αρχικά και των κοτζαμπάσηδων ελλήνων κυβερνητών στη συνέχεια) που τους ξεπαράδιαζαν. Ταχυδρόμους, στρατιώτες, καπεταναίους, αγροφύλακες, γιατρούς ως και στους δεσμοφύλακές τους κατέβαλαν ποδοκόπι.

Είναι μια … ιστορική λέξη και πιστεύω πως ο καλύτερες χώρος να παρουσιαστεί είναι στου Σαραντάκου, όπου Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία.

Το ποδοκόπι έχει βέβαια και άλλες σημασίες. Ας ξεκινήσουμε από τα λεξικά.

Τουρκοελληνικό λεξικό : bağış, bahşiş (μπαξίσι) = ποδοκόπι, φιλοδώρημα.

Λεξικό Δημητράκου: ποδοκόπιον, λέξη μεσαιωνική, δημ. ποδοκόπι (γράφεται και πεδοκόπι) και σημαίνει: 1. φιλοδώρημα δια παρασχεθείσαν μικρά τινα υπηρεσίαν, μπαξίσι, πουρμπουάρ. 2. Σπανίως ο κρότος ρυθμικού βηματισμού πολλών ομού, συγγ. ποδοβολή, ποδοβολητό.

Στην Ηλεία χρησιμοποιούμε τη λέξη ποδοκόπι όταν αναφερόμαστε σε κοπιώδη ποδαρόδρομο μεγάλης απόστασης («Τα δικά σας χωράφια είναι δίπλα στο χωριό. Εμάς μας τρώει το ποδοκόπι για να πηγαινορχόμαστε στην Κάπελη»).

Χρησιμοποιούμε ενίοτε και το ρήμα ποδοκοπώ: περπατώ ασταμάτητα πέρα – δώθε, συνήθως προκαλώντας θόρυβο («Σταμάτα παιδί μου να ποδοκοπάς. Μας ζάλισες!»).

Με την ίδια σημασία χρησιμοποιείται η λέξη και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Ιστορίες λέξεων, Μοριάς, Συνεργασίες, Τουρκοκρατία | Με ετικέτα: , , | 143 Comments »

Θα θέλατε ακόμα ένα ερωτόμηλο;

Posted by sarant στο 21 Αυγούστου, 2014

Το σημερινό άρθρο είναι επανάληψη παλιότερου, που τη ζήτησε φίλος, και συμφώνησα, αφού είμαστε ακόμα υπό την επήρεια της καλοκαιρινής χαλάρωσης και βάζουμε κάμποσες επαναλήψεις, δεδομένου μάλιστα ότι έχουν περάσει τέσσερα χρόνια και βάλε από την αρχική δημοσίευση. Ενσωματώνω εδώ υλικό από τα σχόλια της πρώτης δημοσίευσης.

Και ποιος θα έλεγε όχι σε έναν καρπό με τόσο ωραίο όνομα. Αλλά ποιο είναι το ερωτόμηλο; Θα μπορούσα να το βάλω για κουίζ, αλλά δυστυχώς η λέξη γκουγκλίζεται (σχεδόν τίποτε δεν μένει πια κρυφό από το άρπαγο μάτι του) κι έτσι θα μου το χαλάσει, αν όμως αντέχετε να μην γκουγκλίσετε, προσπαθήστε να μαντέψετε: ποιος είναι ο καρπός που τον είπαν κάποτε ερωτόμηλο, αλλά η ονομασία δεν έπιασε;

.

.

.

.

.

 

Να το πάρει το ποτάμι;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Γλωσσικά συμπόσια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 129 Comments »

Το Αγιονόρος, η εκκλησία και ο Βάρναλης

Posted by sarant στο 20 Αυγούστου, 2014

Ίσως επειδή ήταν Αύγουστος (που δεν υπάρχουν ειδήσεις), για την επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στο Αγιονόρος γράφτηκαν και συνεχίζουν να γράφονται πάρα πολλά σχόλια και άρθρα, τόσο καλοπροαίρετα όσο και, τα περισσότερα, κακοπροαίρετα. Δεν έγραψα κάτι στο ιστολόγιο, επειδή βρισκόμουν σε κίνηση, αν και πρόχειρα είπα δυο πράγματα στο Φέισμπουκ.

Πολλοί ειρωνεύτηκαν την φράση του Τσίπρα, ότι «οι Αγιορείτες ενσαρκώνουν το σύνθημα των Ζαπατίστας “Ολα για όλους, τίποτε για μας”». Παραδέχομαι ότι δίνει τροφή για ωραία λογοπαίγνια και έξυπνες ατάκες, αλλά νομίζω ότι ήταν μια πολύ έξυπνη δήλωση, αφού συνδυάζει τη φιλοφρόνηση, που είναι απαραίτητη σε τέτοιες περιστάσεις, με την ξεκάθαρη δήλωση της αριστερής τοποθέτησης και της εξεγερτικής διάθεσης του επισκέπτη: ερχόμαστε στο Αγιονόρος, υπονόησε ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, όχι φορώντας τις κουδούνες και τους σταυρούς στο λαιμό, όπως άλλοι πολιτικοί και αξιωματούχοι, αλλά με τους δικούς μας όρους, και προσπαθούμε να βρ0ύμε τα κοινά σημεία ώστε να υπάρξει συζήτηση -απαραίτητη ανάμεσα στην αθωνική πολιτεία και στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης που μπορεί αύριο να είναι πρωθυπουργός.

Συνολικά η επίσκεψη ήταν κατά τη γνώμη μου μια εύστοχη πολιτική κίνηση, αφού αποτελεί μιαν αποστομωτική απάντηση σε όσους ιεράρχες (και δεν ήταν λίγοι) καλούν από άμβωνος το κοινό τους να μην ψηφίσουν τον άθεο ΣΥΡΙΖΑ. Η μόνη άστοχη δήλωση, κατά τη γνώμη μου πάντα, ήταν η εναρκτήρια φιλοφρόνηση του Αλέξη Τσίπρα, ότι (όπως είπε κάποιος) “όποιος δεν έχει έρθει στο Αγιονόρος αδικεί τον εαυτό του” κι εμείς αποδεχτήκαμε την πρόσκληση για να μην είμαστε αδικημένοι. Ολοφάνερα ατυχής δήλωση, αφού ο μισός (και κάτι παραπάνω) ελληνικός λαός έχει εξορισμού αποκλειστεί από την πρόσβαση στο Αγιονόρος, όπου ως γνωστόν ισχύει το άβατο, ένα καθεστώς που δύσκολα συμβιβάζεται με οποιαδήποτε έννοια ισονομίας και ισότητας των φύλων. Δεν λέω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να προωθήσει συνταγματική αναθεώρηση που να καταργεί το αυτοδιοίκητο του Αγίου Όρους, από όπου πηγάζει και το άβατο (αν δεν κάνω λάθος), ασφαλώς οι προτεραιότητες είναι άλλες, αλλά καλό είναι να έχουμε κατά νου ότι το καθεστώς του αβάτου αποτελεί ανωμαλία. Μπορεί να διαιωνιστεί, αλλά ως ανωμαλία.

Διασκεδαστικό ήταν από την άλλη να βλέπεις φιλοκυβερνητικούς δημοσιολόγους να σκίζουν τα ιμάτιά τους πλειοδοτώντας σε αντικληρικαλισμό, στα σχόλιά τους για την επίσκεψη Τσίπρα, ενώ έχουν αφήσει ασχολίαστη την εκ δεξιών και εκ κεντροαριστερών θρησκευτική καπηλεία. Αλλά αυτά δεν με ενδιαφέρουν. Από την άλλη, και εξ αριστερών έγιναν επικριτικά σχόλια για την επίσκεψη, πολλά από αυτά άστοχα. Διάβασα, ας πούμε, σε ανάλυση επιφανούς στελέχους του ΣΥΡΙΖΑ, ότι τώρα, με την κρίση, έχουν μετριαστεί οι ελπίδες των πιστών για θρησκευτική συνδρομή -ενώ ολοφάνερα το αντίθετο συμβαίνει.

Σε μια συζήτηση που έγινε χτες στο Φέισμπουκ, φίλη ανέφερε κάποιους που επιχειρούν να βγάλουν χριστιανό ορθόδοξο τον Βάρναλη, με αφορμή ένα άρθρο του Ανδρ. Παναγόπουλου, στο οποίο επικρίνονται οι επικριτές της επίσκεψης Τσίπρα. Επειδή ο ποιητής με ενδιαφέρει, και επειδή πρόσφατα είχα άρθρο για το θέμα, θέλω να αφιερώσω το υπόλοιπο άρθρο στον Βάρναλη και στην εκκλησία και τη θρησκεία. Ο αρθρογράφος επικρίνει τους επαναστάτες του φραπέ, που αγνοούν ότι κομμουνιστές ποιητές όπως ο Βάρναλης ή ο Ρίτσος έγραψαν αριστουργήματα για την Παναγία και τον Χριστό.

Φοβάμαι ότι ο Βάρναλης δεν είναι το καλύτερο παράδειγμα που θα μπορούσε να σκεφτεί ο αρθρογράφος. Πολύ περισσότερο θα ταίριαζε ένας άλλος αγαπημένος μου ποιητής, αν και λιγότερο διάσημος, ο Γιώργος Κοτζιούλας, ο οποίος πράγματι ήταν και κομμουνιστής και χριστιανός, και επιπλέον είχε επισκεφτεί το Αγιονόρος (το οδοιπορικό του συμπεριλαμβάνεται στον τομο Πικρή ζωή, που εκδόθηκε πρόσφατα). Ο Βάρναλης ήταν άθεος και κυνηγήθηκε από την εκκλησία για τις πεποιθήσεις του.

Φυσικά, δεν αρνούμαι (πολύ περισσότερο αφού αφιέρωσα σχετικό άρθρο!) ότι ο Βάρναλης έγραψε δυο αριστουργηματικά ποιήματα για την Παναγία, τους Πόνους της Παναγιάς και τη Μάνα του Χριστού. Όποιος όμως διαβάσει αυτά τα δυο αριστουργήματα βλέπει ότι αυτό που προβάλλεται δεν είναι η χριστιανική Θεοτόκος, αλλά η πολύ ανθρώπινη μάνα που αγωνιά για τον μονάκριβο γιο της. Η Παναγία είναι η αφορμή. Είναι όμως αλήθεια, και το επισήμανα και στο προηγούμενο άρθρο, ότι στα ποιήματα αυτά ο Βάρναλης δείχνει ότι ξέρει καλά την εκκλήσιαστική υμνογραφία.

Για να ολοκληρώσουμε όμως την εικόνα, καλό είναι να δούμε πώς υποδέχτηκε η Εκκλησία την ποίηση του Βάρναλη, και ειδικά το Φως που καίει, το έργο στο οποίο περιλαμβάνεται και ένα από τα δύο παραπάνω ποιήματα (Η μάνα του Χριστού). Παίρνω υλικό από ένα παλιότερο άρθρο μου.

Λοιπόν, την πρωτοχρονιά του 1930, μέσα σε συνθήκες παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες εκτενέστατη εγκύκλιος της ιεραρχίας της Ελλάδος «προς τον λαόν», στην οποία καταδικαζόταν «το κύμα της ασεβείας και αθεΐας». Η εγκύκλιος αυτή ήταν καρπός της τελευταίας ιεράς συνόδου και διανεμήθηκε στις μητροπόλεις με τη σύσταση να γνωστοποιηθεί όσο το δυνατόν ευρύτερα. Ολόκληρο το κείμενο το έχω ανεβάσει εδώ,  αλλά θα απομονώσω χαρακτηριστικά αποσπάσματα.

Χαλεποί όντως καιροί ενέσκηψαν κατά της κατά Ανατολάς ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας και ιδία κατά της εν τω ελευθέρω ελληνικώ κράτει τοιαύτης καί «λύκοι βαρείς, μη φειδόμενοι του ποι­μνίου» [Πράξεις Αποστόλων 20.29] κατά των λογικών του Χρι­στού προβάτων επέπεσον, διαρπάζοντες, διασκορπίζοντες και ασπλάγχνως κατασπαράττοντες αύτα. …  Ούτοι, ως συνάγεται εκ των εντύπων αυτών δημοσιευμάτων, αρνούμενοι την ύπαρξιν προσωπικού θεού, θεού εν Τριάδι, κατά την διδασκαλίαν της αγίας ημών πίστεως, θεόν αποκαλούσι την ασυνείδητον δύναμιν, την εκδηλουμένην εν τη ζωή των όντων. Δι’ ό και παραδέχονται Θεόν δυαδικόν «ο Θεός, μας λέγουσιν, είναι άντρας και γυναίκα, θνητός και αθάνατος, κοπριά και πνεύμα: Γεννάει, γονι­μοποιεί καί σκοτώνει, έρωτας μαζί και θάνατος· και πάλι ξαναγεν­νάει και σκοτώνει». (Εισηγητική έκθεσις μητροπολίτου Σύρου σελίς 8 ) [το απόσπασμα είναι από την Ασκητική του Καζαντζάκη]. Ταύτα λέγουσι και γράφουσιν ασεβώς. Άμεσοι δε συνέπειαι της τοιαύτης διδασκαλίας είναι: Η κατάργησις της προσευχής, των εορτών και του εκκλησιασμού της μαθητιώσης νεολαίας· ο συναγελασμός ενηλίκων εν τοις σχολείοις των αρρένων μετά των θηλέων, το μαλλιοτράβηγμα των μαθητριών και διδασκάλων, η θεωρία περί γονιμοποιήσεως των ρεγγών, η παροχή πρώτων βοηθειών επί δή­θεν λιποθύμων νεανίδων χαμαί επί ταπήτων εξηπλωμένων, και η εν γένει εξώθησις τών ελληνοπαίδων εις πάσαν ακολασίαν δι’ έπί τούτο συγγραφών, οίαι ιδίως αι του Βάρναλη, εν αις εξυμνείται ο ελεύθερος έρως και ο λεσβιασμός· ο σαρ­κικός έρως επί πλέον συνιστάται υπό τούτων και ως βάσις της ηθικής τελειοποιήσεως του μαθητού.

(…)

Ο ασεβέστατος κομμουνιστής Βάρναλης, εκ των δρώντων προ­σώπων του «Εκπαιδευτικού Ομίλου», θέτει εις το στόμα του θεαν­θρώπου εν μονολογία τα εξής: «Δεν είπα πως είμαι Θεός. Μα δεν ξεύρω και αν είμαι. Αφ’ ότου έ­γινα άνθρωπος ξέχασα από πού ήρθα. Και η σκέψις μου όντας ανθρώπινη είναι περιορισμένη. Κάτι αόριστον αναδεύεται μέσα μου. Ό­ταν ξαναναστηθώ θα ξανάβρω ίσως την θεότητά μου» [το απόσπασμα είναι από το «Φως που καίει» του Βάρναλη]

(…)

Τας ανατρεπτικάς ταύτας του θρησκευτικού, ηθικού και κοινωνικού ημών καθεστώτος θεωρίας διαδίδοντες διά τερατώδους γλωσ­σικού εξαμβλώματος, ένθεν μεν επιδιώκουσι την βαθυτέραν εμφύτευσιν των βλασφήμων αυτών δι­δασκαλιών εν ταις απλοϊκαίς του Ελληνικού λαού ψυχαίς, ετέρωθεν δε την απομακρυνσιν αυτού από της ευλήπτου και ευγενούς του Ιερού Ευαγγελίου γλώσ­σης (…)

(…)

Τοιουτοτρόπως δε καταδείκνυνται oι πλείστοι του εκπαιδευτικού τούτου ομίλου ως oι φανατικοί και συστηματικοί απόστολοι του κομ­μουνισμού, το οποίον [sic] ο ιδρυτής αυτού, ο Εβραίος Μαρξ, ορίζει ως κατάργησιν της θρησκείας, της ηθικής, της οικογενείας, των συνό­ρων, τουτ’ έστι της πατρίδος, ως πάλην των τάξεων, δικτατορίαν του προλεταριάτου και δήμευσιν της ιδιοκτησίας».

Κατά φυσικήν λοιπόν ακολουθίαν αν ο λεγόμενος ούτος εκπαιδευτικός όμιλος εξακολουθήση τον διασυρμόν της αγίας ημών πί­στεως, τον σφαγιασμόν της χριστιανικής ηθικής, τον εξευτελισμόν του εσταυρωμένου Σωτήρος και του τιμίου Σταυρού προ των παιδι­κών ομμάτων και διά των παιδι­κών χειρών, αν εξακολουθήση η δηλητηρίασις των ελληνοπαίδων διά της εν τοις σχολείοις διδασκα­λίας επί τη βάσει των εθνοκτόνων και ψυχοφθόρων εμπνεύσεων Γλη­νού, ων βρίθουσι το περιοδικόν «Αναγέννηση», η Ιστορία Χωραφά, «Ο Αέρας» του Τζαμασφύρα, τα Νεολληνικά Κοντοπούλου, «Ο Ήλιος» του Παπαμιχαήλ, «Η Ιχνογραφία» του Ρούμπου, τα άρ­θρα και δημοσιεύματα της Έλλης Λαμπρίδου, τα έργα του Βάρναλη και άλλων συνεργατών αυτών, εντός ολίγου δεν θα έχη η Εκκλη­σία πιστά τέκνα, oι πατέρες υιούς, αι μητέρες θυγατέρας, οι στρατη­γοί στρατιώτας, η πολιτεία τιμί­ους υπαλλήλους και η Ελλάς ορθοδόξους αληθείς «Έλληνας».

Στην πανταχούσα των 62 ιεραρχών (τόσοι την υπέγραφαν) ο Βάρναλης απάντησε με ένα διάσημο ποίημά του, που εδώ το παραθέτω στην αρχική του μορφή:

ΜΠΟΝΑΜΑΣ

Σαράντα σβέρκοι βοδινοί με λαδωμένες μπούκλες
σκεμπέδες σταβροθόλωτοι και βρώμιες ποδαρούκλες
ξετσίπωτοι ακαμάτηδες, τσιμπούρια και κορέοι
ντυμένοι στα μαλάματα κι επίσημοι κι ωραίοι.

Εξήντα λύκοι με προβιά (γι’ αυτούς βαράν καμπάνες)
φάγανε γουρουνόπουλα, στραγγίσαν νταμιτζάνες!
Κι απέ ρεβάμενοι βαθιά ξαπλώσανε στα τζάκια,
κι αβάσταγες ενιώσανε φαγούρες στα μπατζάκια.

Την προσευκή τους κάνανε τα πράματα ν’ αλλάξουν
να ξεπροβάλουν οι κυράδες του Δεκαημέρου
χωρίς καπίστρι και λουρί, πολλές μαζί… (φυλάξου
τα πισινά του μουλαριού τα μπρος του καλογέρου!)

Κι ο Σατανάς τούς άκουσε που πιο καλά τους ξέρει
κι έστειλε τον καθηγητή της ηθικής ξεφτέρι…

Όξω οι φτωχοί φωνάζανε: «Πεινάμε τέτοιες μέρες”
γερόντοι και γερόντισσες, παιδάκια και μητέρες.
Κι οι των επίγειων αγαθών σφιχτοί νοικοκυρέοι
ανοίξαν το παράθυρο κι είπανε: «Φταιν οι αθέοι».

ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ Ο… ΘΕΟΕΜΒΑΙΚΤΗΣ
(Διά το γνήσιον Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ)

Στην έκδοση των Απάντων του (που μόνο “άπαντα” δεν είναι), ο Βάρναλης παρέλειψε τους έξι στίχους που έχω γράψει με πλάγια, και άλλαξε τον τίτλο σε “Πρωτοχρονιάτικο” (και, παρεμπιπτόντως, αν ξέρετε ποιος είναι ο καθηγητής της Ηθικής, θα με ενδιέφερε πολύ).

Είχε βέβαια προηγηθεί το ελληνικό κράτος, το οποίο παρέπεμψε το 1925 τον (καθηγητή της Μέσης εκπαίδευσης) Βάρναλη στο εκπαιδευτικό συμβούλιο, και το εκπαιδευτικό συμβούλιο, απαρτιζόμενο μάλιστα από επιφανείς Φιλελεύθερους, κάλεσε τον Βάρναλη σε απολογία διότι “συγγράψας, εκδώσας και κυκλοφορήσας υπό το ψευδώνυμον Δήμος Τανάλιας τα βιβλία ‘Το φως που καίει’ και ‘Ο λαός των μουνούχων’ επεχείρησε να διαδώση δι’ αυτών ιδέας ανατρεπτικάς των εννοιών της πατρίδος, του Κράτους, της κοινωνίας, εξευτελιστικάς δε της θρησκείας, υποπεσών ούτω εις παράβασιν των καθηκόντων αυτού, και ως πολίτου και ως έλληνος διδασκάλου, τοσούτον βαρείαν, ώστε να αποβαίνη η τοιαύτη πράξις του ασυμβίβαστος προς την εκπλήρωσιν των προς την πολιτείαν καθηκόντων αυτού”. [Κάποια μέρα ίσως παρουσιάσω ολόκληρο αυτό το κείμενο] Πρώτο θύμα των Μαρασλειακών, ο Βάρναλης τιμωρήθηκε λίγο αργότερα με εξάμηνη παύση και μετά απολύθηκε.

Αυτά, για να έχουμε ολοκληρωμένη την εικόνα.

Τέλος, ο Ανδρ. Παναγόπουλος, στο άρθρο που προαναφέραμε, επικαλείται ως απάντηση στους εξ αριστερών επικριτές της επίσκεψης Τσίπρα, την επίσκεψη του Χαρίλαου Φλωράκη στο Αγιονόρος. Ασφαλώς έχει τη σημασία της η επίσκεψη αυτή, αλλά δεν συγκρίνεται, αν πάρουμε υπόψη ότι ο Φλωράκης το 1995 που επισκέφτηκε τον Άθω μαζί με τον Τίτο Βανδή, παππού του αρθρογράφου, είχε πια αποχωρήσει από την μάχιμη πολιτική. Πιο ταιριαστό αντιπαράδειγμα θα ήταν ίσως η αρθρογραφία του Ν. Ζαχαριάδη στην περίοδο 1945-47. Ο Ζαχαριάδης δεν επισκέφτηκε βέβαια το Αγιονόρος αλλά στην αρθρογραφία του δεν είναι καθόλου αδιάφορος για τις εξελίξεις στο Πατριαρχείο, ενώ έγραψε συγκεκριμένα (Ριζοσπάστης 9.9.1945):

Εδώ θα πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι η Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία και η Χριστιανική θρησκεία γενικότερα, όπως την εκφράζει η Εκκλησία αυτή, παίξαν όχι μόνο στη Ρωσία μα και στα Βαλκάνια έναν προοδευτικό ρόλο τόσο σαν παράγοντας που διευκόλυνε και επιτάχυνε την εθνική διαμόρφωση, συσπείρωση και ανάπτυξη, παρέχοντάς της ενιαία ιδεολογικά πλαίσια, όσο σαν στοιχείο που στα χρόνια του εξανδραποδισμού και της σκλαβιάς κάτω από την οθωμανική τυραννία συνέτεινε σημαντικά και ουσιαστικά στον εθνικοαπελευθερωτικό τότε αγώνα, παρά και ενάντια στην αντίδραση και προδοσία που έκαναν σημαντικοί και σημαίνοντες παράγοντες και κορυφές της Ορθοδοξίας ιδιαίτερα στο Φανάρι. Είναι αναρίθμητα τα παραδείγματα που δείχνουν ότι Ταγοί και απλοί στρατευόμενοι της εκκλησιαστικής ιεραρχίας πάλεψαν και με το ντουφέκι στο χέρι στο πλευρό του Λαού και ότι μοναστήρια και μοναστήρια είχαν μεταβληθεί σε μπαρουταποθήκες και λαϊκά φρούρια.

Θα μπορούσε ο Τσίπρας να αναφέρει αυτό το απόσπασμα -αλλά τότε θα τον έβγαζαν ζαχαριαδικό. Οπότε καλύτερα οι Ζαπατίστες.

 

Posted in Βάρναλης, Επικαιρότητα, Εκκλησία, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 267 Comments »

Το νι της κονκάρδας

Posted by sarant στο 19 Αυγούστου, 2014

Ετοιμάζω για το τέλος του χρόνου ένα βιβλίο με τα άρθρα που έγραψε ο Βάρναλης το 1934 με τις εντυπώσεις του από το Συνέδριο των Σοβιετικών συγγραφέων στη Μόσχα, που είχε κληθεί να το παρακολουθήσει μαζί με τον Δημ. Γληνό. Έχω ήδη έχω βάλει στο ιστολόγιο αποσπάσματα από τα άρθρα αυτά, αλλά σήμερα θ’ ασχοληθώ μ’ ένα γλωσσικό προβληματάκι που μου παρουσιάστηκε.

Ο Βάρναλης λοιπόν, μαζί με τους άλλους προσκεκλημένους συγγραφείς, είχαν πάει να επισκεφτούν ένα σχολείο στη Μόσχα, και καθώς μπήκαν στο προαύλιο είδαν ότι υπήρχαν κι άλλοι επισκέπτες εκεί. Με τα δικά του λόγια:

Όταν μπήκαμε απ’ την οξώπορτα, βρήκαμε την αυλή του γεμάτη άντρες και γυναίκες με κοκάρδες στην κουμπότρυπα ή στο μπούστο, με γυαλιά, με μούσι, με ρεντιγκότες οι άντρες, με γυαλιά, με γκρίζα μαλλιά και με υποχρεωτικό χαμόγελο οι γυναίκες. Δε μπορεί να μην είναι ξένοι και δασκάλοι! Ήτανε πραγματικά καμιά πενηνταριά Γάλλοι καθηγητές και δασκάλοι, που είχαν έρθει εκείνες τις ημέρες στη Μόσχα για να μελετήσουν επί τόπου το εκπαιδευτικό σύστημα της Σοβιετικής Ρωσίας, που αληθινά κινεί το ενδιαφέρο όλου του κόσμου.

Ο δάσκαλος αναγνωρίζει τον δάσκαλο, κι έτσι ο Βάρναλης, απολυμένος πια εκπαιδευτικός, δεν δυσκολεύτηκε ν’ αναγνωρίσει τους Γάλλους συναδέλφους του -που είχαν όλοι, μας πληροφορεί, “κοκάρδες” στη μπουτονιέρα τους.

Κοκάρδες, όχι κονκάρδες. Τη λέξη την είχα ξανασυναντήσει στον τύπο αυτό, πάλι σε παλιό κείμενο, αλλά δεν είχα ασχοληθεί. Τώρα, ερεύνησα το θέμα λίγο περισσότερο. Καταρχάς, στην ίδια συλλογή άρθρων ο Βάρναλης χρησιμοποιεί άλλες δυο φορές τον τύπο “κοκάρδα”, άρα δεν πρόκειται για τυπογραφικό λάθος.

Και ήμουν έτσι κι αλλιώς σχεδόν σίγουρος ότι δεν πρόκειται για λάθος, αφού στα γαλλικά, απ’ όπου δανειστήκαμε τη λέξη, είναι cocarde, οπότε η κοκάρδα αντιστοιχεί πιστότερα στον γαλλικό όρο. Τα νεότερα λεξικά καταχωρούν μόνο τον τύπο “κονκάρδα”, αλλά παλιότερα λεξικά σαν του Δημητράκου δίνουν, πέρα από τον κύριο τύπο “κονκάρδα” και τους τ. κογκάρδα, κοκάρδα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , , | 132 Comments »

Διαψεύδονται οι Κασσάνδρες;

Posted by sarant στο 18 Αυγούστου, 2014

Την αφορμή για το σημερινό άρθρο την πήρα από μια συζήτηση που είχα με μια φίλη στο Φέισμπουκ, η οποία επέμενε ότι είναι λάθος να λέμε “Οι Κασσάνδρες διαψεύστηκαν/θα διαψευστούν”. Εγώ διαφωνώ, και μάλιστα έχω γράψει για το θέμα αυτό, τόσον στο παλιό μου ιστότοπο, όσο και στο βιβλίο μου “Γλώσσα μετ’ εμποδίων“, το οποίο είχε εξαντληθεί αλλά ανατυπώθηκε για να κάνουμε και τη γκρίζα μας διαφήμιση. Συνειδητοποίησα όμως ότι στο ιστολόγιο δεν έχουμε ποτέ συζητήσει το θέμα, παρά μόνο σε τυχαία σχόλια σε άλλα άρθρα, οπότε χάρηκα χαρά μεγάλη, επειδή με έχει πιάσει το καλοκαιρινό ραστόνι κι είναι βολικό να αναδημοσιεύω παλιό υλικό, έστω και ξαναδουλεμένο. (Παρένθεση: Η ραστώνη είναι ίδιο πράγμα με τη μουργέλα. Αλλά αν πεις ραστώνη είσαι προοδευτικός, μεταρρυθμιστής και συναμφότερος, ενώ αν λες μουργέλα δεν έχεις περάσει διαφωτισμό και είσαι μπασκλάς).

Λοιπόν, η φίλη έγραψε: Η Κασσάνδρα ή Αλεξάνδρα κόρη του Πριάμου και της Εκάβης είχε το χάρισμα να προβλέπει τα μελλούμενα και οι προφητείες της ήταν ΠΑΝΤΑ αληθινές και σωστές! Απλώς δεν γίνονταν πιστευτές…αλλά ήταν ΟΛΕΣ σωστές! Άρα, τουτέστιν δηλαδή, εκφράσεις όπως: “διαψεύστηκαν οι Κασσάνδρες” ” μην ακούτε τις Κασσάνδρες” “πρόλαβαν διάφορες Κασσάνδρες ” δεν έχουν σχέση με το μύθο και δεν δίνουν το νόημα που θέλετε στο λόγο σας!

Την ένσταση αυτή θα την έχετε μάλλον συναντήσει ξανά, αφού οι Κασσάνδρες ακούγονται πολύ συχνά στην πολιτική αντιπαράθεση. Για παράδειγμα, πριν από μερικές δεκαετίες, στις 15.11.2006 συγκεκριμένα (το ξέρω ότι δεν μας χωρίζουν ούτε οχτώ χρόνια από τότε, αλλά δεν φαίνεται να έχουν περάσει δεκαετίες;) ο Στάθης, που τότε είχε τακτική στήλη στην Ελευθεροτυπία, είχε γράψει:

Εχει αρχίσει τα όργανα με τα ελληνικά του και ο κ. Καραμανλής. Μετά το «δράσεις» και «δράσεις» και «δράσεις», άρχισε να «διαψεύδει» και τις «Κασσάνδρες». Πρόεδρε! Το πρόβλημα της Κασσάνδρας δεν ήταν ότι μάντευε σφαλερά, αλλά ότι δεν την πίστευαν.

(Το ξέρουμε καλά, διότι την έχουμε κάνει κι εμείς επ’ αυτού την γκέλα μας). Ομως, Πρόεδρε, τι τα θες περί Κασσάνδρας; εσύ κοτζάμ Λούλη έχεις Κάλχα και Τειρεσία στο πλάι σου! Τι κίνδυνο να διατρέχει η Τροία με τέτοιον κολοσσό στις πύλες της;

Η ένσταση του Στάθη, αν την κατάλαβα καλά, είναι ότι κακώς ο πρωθυπουργός μιλάει για «Κασσάνδρες» που «θα διαψευσθούν» διότι οι Κασσάνδρες έκαναν αλάνθαστες προβλέψεις, δυστυχώς όμως κανείς δεν τις πίστευε. Άρα, υπονοεί ο Στάθης, είναι λάθος να μιλάμε σήμερα για «Κασσάνδρες» απαξιωτικά, πρέπει να χρησιμοποιούμε τον όρο «Κασσάνδρες» μόνο για όσους κάνουν δυσμενείς προβλέψεις που είναι σωστές και δεν εισακούονται.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθολογία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 75 Comments »

Τα καλύτερα ελληνικά μυθιστορήματα, λοιπόν

Posted by sarant στο 17 Αυγούστου, 2014

Στις αρχές του καλοκαιριού, είχαμε συζητήσει μια σφυγμομέτρηση που διοργάνωσε ο Αντώνης Πετρίδης, καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο της Κύπρου, μια λογοτεχνική σφυγμομέτρηση για τα καλύτερα νεοελληνικά μυθιστορήματα, με κατάλογο καταρτισμένον εκ των προτέρων.

Εννοώ ότι ο ίδιος ο κ. Πετρίδης κατάρτισε έναν κατάλογο, που τον διεύρυνε λίγο στη συνέχεια αποδεχόμενος προτάσεις σχολιαστών στο ιστολόγιό του (και δικές μου), φτάνοντας τα 223 νεοελληνικά μυθιστορήματα και νουβέλες, και ζήτησε από τους επισκέπτες του ιστολογίου του να ψηφίσουν τα 30 κατά τη γνώμη τους καλύτερα ή πιο σωστά έως 30. Η χρονική συγκυρία ήταν καλή, αφού το καλοκαίρι πάντοτε ευνοεί το διάβασμα εκτενέστερων έργων. Παλιότερα, ο κ. Πετρίδης είχε κάνει ανάλογη δημοσκόπηση για ποιήματα.

Επειδή δεν είναι πάντοτε εύκολο να διακριθεί το μυθιστόρημα από τη νουβέλα, στη δημοσκόπηση συμμετείχαν και νουβέλες -και μάλιστα νουβέλα κατέκτησε την πρώτη θέση, και με μεγάλη διαφορά, στις προτιμήσεις όσων ψήφισαν. Θα καταλάβατε πως εννοώ τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη, που νομίζω πως σχεδόν όλοι στις νουβέλες θα την κατέτασσαν (αν και βέβαια ο δημιουργός της την είχε χαρακτηρίσει “κοινωνικόν μυθιστόρημα”).

Η δημοσκόπηση είχε πολύ μεγάλη επιτυχία από πλευράς συμμετοχής, αφού συμμετείχαν συνολικά σχεδόν 10.000 άτομα (για την ακρίβεια: 9904!)

Τα πλήρη αποτελέσματα θα τα δείτε παρακάτω, τα παραθέτω όλα για να τα σχολιάσετε.

Προσωπικά, τα θεωρώ αναμενόμενα και αυτό το λέω χωρίς καμιά μειωτική διάθεση. Ίσως περίμενα λίγο πιο πάνω τον Ζορμπά και λίγο πιο κάτω τη Διδώ Σωτηρίου -αλλά βέβαια δεν είχα υπολογίσει ότι το βιβλίο της Σωτηρίου, που άλλωστε είναι εξαιρετικό, γνώρισε μια δεύτερη περίοδο εντατικής δημοσιότητας πριν από μερικά χρόνια. Ασφαλώς περίμενα τον Λουντέμη ψηλά, και πιστεύω ότι αν ο κατάλογος είχε κι άλλα βιβλία του θα έπαιρναν κι αυτά καλές θέσεις στην κατάταξη. Παρόλο που η κριτική τον σνομπάρει, ο Λουντέμης, ειδικά σ’ αυτό το βιβλίο του, έχει δώσει ένα πολύ μεγάλο έργο κατά τη γνώμη μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Λογοτεχνία, Πεζογραφία, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: , , , , , | 115 Comments »

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 7,765 other followers