Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δεν είμαστε βουλευτές, είμαστε βουλεύτριες -ή βουλευτίνες;

Posted by sarant στο 17 Δεκεμβρίου, 2014

Σήμερα γίνεται η πρώτη ψηφοφορία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, που βέβαια δεν πρόκειται να δώσει αποτέλεσμα αλλά θα αποτελέσει ίσως κάποιαν ένδειξη ως προς το αν υπάρχει πιθανότητα να συγκεντρωθούν 180 θετικές ψήφοι στην τρίτη και τελική ψηφοφορία, στις 29 του μηνός -αλλά αυτά θα τα συζητήσουμε, ίσως, αύριο.

Προς το παρόν το ιστολόγιο επανέρχεται σε ένα θέμα με το οποίο έχει κατ’ επανάληψη ασχοληθεί, δηλαδή τα επαγγελματικά θηλυκά γενικώς, ή μάλλον ειδικότερα το θηλυκό του ονόματος «ο βουλευτής». Τα όσα θα πούμε ισχύουν επίσης και για τον δικαστή, όχι όμως για επαγγελματικά ονόματα με άλλες καταλήξεις όπως «ο υπουργός».

Βέβαια, με το θέμα έχω ασχοληθεί πολλές φορές και δεν αποκλείεται να έχω κουράσει τους ταχτικούς θαμώνες του ιστολογίου -που τους ζητώ συγνώμη. Το νέο στοιχείο, που με έσπρωξε να θίξω και πάλι το θέμα, είναι ένα σύντομο άρθρο που δημοσιεύτηκε στην Αυγή του περασμένου Σαββάτου, με τον τίτλο «Δεν είμαστε βουλευτές, είμαστε βουλεύτριες«, που ήταν ρεπορτάζ από μια εκδήλωσης του ΣΥΡΙΖΑ με θέμα τον σεξισμό στη Βουλή. Το άρθρο (που θα το αναδημοσιεύσω ολόκληρο παρακάτω), συνοδευόταν από τη φωτογραφία της βουλεύτριας Ζωής Κωνσταντοπούλου, δημιουργώντας την εύλογη αλλά λανθασμένη εντύπωση ότι επρόκειτο για φράση που την είπε η Ζ.Κ. (κάτι που δεν προκύπτει από το ρεπορτάζ), κι έτσι, επειδή η βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ έχει έντονες συμπάθειες και αντιπάθειες (προσωπικά τη θεωρώ κόσμημα της κοινοβουλευτικής μας ζωής) το άρθρο συζητήθηκε πολύ στα κοινωνικά μέσα.

Μπορεί βέβαια ο έμφυλος τύπος («βουλεύτριες») να υποστηρίχτηκε σε εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι προτιμήσεις ακολουθούν την πολιτική τοποθέτηση -για παράδειγμα, στο Φέισμπουκ ο Αρίστος Δοξιάδης επικρότησε θερμά τον τύπο «βουλεύτριες», ενώ αντίθετα παλαιότερα ένας φιλόλογος, στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ στον νομό Σερρών, είχε εξαπολύσει δριμύτατη επίθεση στη βουλευτίνα του κόμματός του Αφροδίτη Σταμπουλή, επειδή χρησιμοποιούσε τον τύπο «βουλεύτρια».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 223 Comments »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Η εκμάθηση της Ρωσικής και η γνωριμία με τον Β.Ν.Φεδέρωφ

Posted by sarant στο 16 Δεκεμβρίου, 2014

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τριακοστη πρώτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε πάντοτε στην Κατοχή.

Να προσθέσω ότι αύριο συμπληρώνονται τρία χρόνια από τον θάνατο του πατέρα μου. Τον θυμόμαστε πάντοτε.

mimis_jpeg_χχsmallΤον πρώτο κιόλας χειμώνα της Κατοχής, ενώ οι Γερμανοί είχαν φτάσει έξω από τη Μόσχα και το Λένινγκραντ, ο ποιητής καταπιάστηκε να μάθει ρωσικά.

«Όταν θα κατηφορίσει κατά δω ο Κόκκινος Στρατός, θα τον προσφωνήσω στη γλώσσατου», έλεγε στον μπατζανάκη του που τα ’χε βάψει μαύρα με την προέλαση των χιτλερικιύν. Ο ίδιος ούτε στιγ­μή δεν αμφέβαλλε πως τελικά οι Ρώσοι θα νικούσαν τον Χίτλερ και πως θα λευτέρωναν την Ευρώπη. Οι νίκες των Γερμανών το καλοκαίρι δεν μπόρεσαν να μειώσουν ούτε στο ελάχιστο την αισιοδοξία του.

«Στρατηγικό σχέδιο του Μουστάκια είναι η υποχώρηση. Έτσι έκαναν οι Σκύθες με τον Δαρείο, έτσι έκαναν αργότερα οι Ρώσοι με τον Κάρολο XII της Σουηδίας και με το Ναπολέοντα. Ο Χίτλερ θα πάθει χειρότερη νίλα».

Οι φίλοι του, που δε συμμερίζονταν την αισιοδοξία του, τον είχαν βγάλει «επιτελάρχη του Κόκκινου Στρατού».

Δεν ήταν μονάχα η ιδεολογική του τοποθέτηση που τον έσπρωξε να μάθει ρωσικά. Εξ απαλών ονύχων είχε αγαπήσει τη ρωσική λογο­τεχνία. Θαύμαζε απεριόριστα τον Ντοστογιέφσκι, αγαπούσε πολύ τον Γκόγκολ, τον Τσέχωφ και τον Γκόρκι, καθώς και τους ελάσσονες, τον Κορολένκο, τον Τουργκένιεφ, τον Αρτσιμπάτσεφ, τον Αντρέιεφ, ενιύ αντίθετα ο Τολστόι δεν του άρεσε. Βέβαια δεν είχε διαβάσει τότε το Πόλεμος και Ειρήνη, που δεν είχε μεταφραστεί ακόμα στα ελλη­νικά, αλλά στο εξώφυλλο της Ανάστασης είχε σημειώσει σαν υπότιτ­λο: «Βιβλίον ιδιαζόντως ηλίθιον». Στη βιβλιοθήκη του είχε όλα τα βι­βλία του Ντοστογέφσκι και των άλλων συγγραφέων που είχαν μετα­φραστεί στα ελληνικά, τα περισσότερα από τα γαλλικά και από ανώ­νυμους κι αδόκιμους μεταφραστές, σε εκδόσεις του Βασιλείου, του Γανιάρη, του Φέξη και άλλων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Κατοχή, Μυτιλήνη, Ρωσικά | Με ετικέτα: , , , , , | 149 Comments »

Ψηφίστε τη λέξη της χρονιάς για το 2014!

Posted by sarant στο 15 Δεκεμβρίου, 2014

Τις προάλλες, και ακριβέστερα την Τετάρτη που μας πέρασε, 10 του μηνός, σας είχα καλέσει να επαναλάβουμε το πείραμα των τεσσάρων τελευταίων ετών και να διαλέξουμε τη λέξη της χρονιάς, τη λέξη του 2014. Στο άρθρο εκείνο προτείνατε τις υποψήφιες λέξεις, τώρα λοιπόν θα ψηφίσουμε αυτήν ή αυτές που θεωρούμε «λέξη της χρονιάς».

Πέρυσι είχαν μπει στην ψηφοφορία 52 λέξεις, όσες και τα χαρτιά της τράπουλας. Φέτος η εφορευτική επιτροπή φάνηκε λίγο πιο γενναιόδωρη και πρόκρινε στην τελική φάση 64 λέξεις -όσες και τα τετράγωνα της σκακιέρας, θα έλεγε κανείς.

Και φέτος, η εφορευτική επιτροπή αποφάσισε να ακολουθήσει την περυσινή τακτική και να μην επιτρέψει τη δυνατότητα που υπήρχε παλαιότερα, δηλαδή να μπορείτε να προτείνετε κι άλλες λέξεις εκτός του τελικού καταλόγου. Η δυνατότητα αυτή δημιουργεί τεχνικές δυσκολίες, μακραίνει πολύ τον κατάλογο των λέξεων και δεν οδηγεί σε κανένα πρακτικό αποτέλεσμα αφού αυτές οι εκτός καταλόγου λέξεις σπάνια συγκεντρώνουν πολλές ψήφους.

Οι 64 λέξεις που μπαίνουν σε ψηφοφορία είναι:

 

αγορές κοινωνικό μέρισμα Ψήφισες για τη λέξη της χρονιάς;
αιγιαλοί κρίση χρέους
ακατάσχετο κόκκινα δάνεια
αμφιπολίτευση ληξιπρόθεσμος
ανθρωπιστική κρίση Μουντιάλ
αξιολόγηση / αυτοαξιολόγηση ΝΔΣΟΚ
ΑΟΖ Νέο Λύκειο
απεργία πείνας νοικοκύρηδες /αίοι
απεχθές χρέος ξώπορτο
ατμίζω παράταση
αφήγημα / αφήγηση περιφερειάρχισσα
αφηρωισμένος (προληπτική) πιστωτική γραμμή
βαθύ κράτος Ποτάμι
βλαχοδήμαρχοι Προεδρία της ΕΕ
βραχιολάκι προεδρική εκλογή
δημοσιονομικό κενό πρωτογενές πλεόνασμα
δωρεάν Wi-Fi πρόσφυγες
εγκληματική οργάνωση πρόωρες εκλογές
εκατό δόσεις ΠτΔ
εκπρόσωπος τάφου σαμαροβενιζέλοι
Έμπολα σκίσιμο μνημονίου
ένοικος του τάφου Σκουριές
ΕΝΦΙΑ στρες τεστ
έξοδος στις αγορές συγκάλυψη
επίσπευση συναίνεση
θρασίμια ΣΥΡΙΖΑ
ιπτάμενοι αναρχικοί Σύροι/Σύριοι
Ισλαμικό κράτος (ISIS) Τζιχαντιστές
καθαρίστριες τσογλανοποίηση
καταδικάζω απερίφραστα τύμβος
κλαρινογαμπρός υπεράκτιες
κοινοβουλευτική νομιμοποίηση φυλακές Τύπου Γ

Μερικά τεχνικά ζητήματα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λεξικογραφικά, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: | 236 Comments »

Στήσιμο ξένου περιπτέρου (εις μνήμην Καρόλου Τσίζεκ)

Posted by sarant στο 14 Δεκεμβρίου, 2014

Συμπληρώνεται σήμερα ένας χρόνος από τον θάνατο του Κάρολου Τσίζεκ (1929-2013). Ο Τσίζεκ, γεννημένος στη Μπρέσια από Τσέχους γονείς, έζησε από το 1929 στη Θεσσαλονίκη και ήταν από τις εμβληματικές πνευματικές μορφές της -ζωγράφο θα τον λέγαμε αν θέλαμε να τον χαρακτηρίσουμε με μια λέξη. Το αφήγημα που παραθέτω σήμερα, που το πληκτρολόγησε η φίλη Μαρία, περιλαμβάνεται στη συλλογή Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής και άλλες αφηγήσεις (Κίχλη 2013).

Επειδή εδώ λεξιλογούμε, να πούμε ότι η λέξη «τσίμπουλκα», όπως είναι στα τσέχικα το κρεμμυδάκι, είναι ομόρριζη με το γαλλ. ciboulette, το ιταλ. cipolla, το ισπανικό cebolla, το γερμ. Zwiebel. Όλα ανάγονται στο λατιν. cepa. Περισσότερα όμως για τα κρεμμύδια, σε παλιό μας άρθρο.

ΣΤΗΣΙΜΟ ΞΕΝΟΥ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟΥ

Τσίζεκ 3Τσίμπουλκα στα τσέχικα σημαίνει κρεμμυδάκι ή και Κρεμμυδάκης, αν πρόκειται για επώνυμο. Για τα ελληνικά αυτιά ωστόσο το επώνυμο αυτό ηχούσε Τσιμπούκας. Κι έτσι φωνάζαμε αυτόν που το είχε οι λίγοι ντόπιοι που δουλεύαμε στο στήσιμο του ξένου περιπτέρου στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Η παρερμηνεία οφειλόταν κατά μεγάλο μέρος και στη συνήθειά του να καπνίζει πίπα. Ο Τσίμπουλκα ή Τσιμπούκας ήταν ένας πρόσχαρος γέρος Τσέχος μαραγκός. Με την ευκαιρία του ερχομού του στην πόλη των αδελφών ιεραποστόλων Κυρίλλου και Μεθοδίου, λαχταρούσε να επισκεφθεί το Άγιον Όρος. Εκτός από αυτό, υπέφερε από δυσκοιλιότητα. Όταν τελικά η εκδρομή στο Άγιον Όρος ματαιώθηκε, έδειχνε απαρηγόρητος. Ήταν το όνειρο της ζωής του. Όσο για τη δυσκοιλιότητα, του έδωσαν καθαρτικό. Την επομένη, όταν συνάδελφοί του τον ρωτούσαν περιπαιχτικά, αλλά χωρίς κακία: «Τσίμπουλκο» (κλητική του Τσίμπουλκα), «πώς πάει ο κωλαρίκος σου;» εκείνος απαντούσε περιχαρής: «Νάιλον!» εννοώντας «φίνα». Και σήκωνε το χέρι με τον δείκτη και τον αντίχειρα να σχηματίζουν κύκλο και τα υπόλοιπα τρία δάχτυλα σε σχήμα βεντάγιας στον αέρα.

Για το προσωπικό των ξένων περιπτέρων η Διεθνής Έκθεση διοργάνωνε πότε πότε εκδρομές, ιδίως στους αρχαιολογικούς χώρους και τη Χαλκιδική. Τη δεκαετία του ΄50, στην οποία αναφέρομαι, το οδικό δίκτυο της χερσονήσου ήταν υποτυπώδες. Αυτό προσέδιδε μια πρωτόγνωρη και σχεδόν εξωτική γοητεία στις ακρογιαλιές της, που άρεζαν ιδιαίτερα στον διευθυντή Δαμιανό Γαλαζούδη. Όμως οι σχετικές ανακοινώσεις, με μεγάλη μου δυσφορία (δούλευα στο περίπτερο σαν διερμηνέας και μεταφραστής), καταχωνιάζονταν ανεξήγητα στα συρτάρια της διεύθυνσης του περιπτέρου. Κάποιος απ’ το προσωπικό μου εξήγησε, τελικά το λόγο: «Οι διευθυντές δεν θέλουν τις εκδρομές. Φοβούνται μήπως κάποιος από μας το σκάσει και βρουν το μπελά τους. Μην επιμένετε, κύριε Τσίζεκ, να μας ενημερώνετε, θα μπλεχτείτε άσχημα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διηγήματα, Εις μνήμην, Θεσσαλονίκη, Πεζογραφία | Με ετικέτα: , , , | 134 Comments »

Ιπτάμενοι αναρχικοί και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Δεκεμβρίου, 2014

Iptamenoiant1Σάββατο σήμερα, και ο τίτλος του ταχτικού μας άρθρου είναι παρμένος από κάτι που έγινε το προηγούμενο Σάββατο, και συγκεκριμένα από το «ρεπορτάζ» του Αντένα, το οποίο είδε αναρχικούς να πηδούν από κτίριο σε κτίριο και από ταράτσα σε ταράτσα και που σχολιάστηκε ποικιλότροπα (και πανέξυπνα) στα κοινωνικά μέσα, με τιτιβίσματα και ατάκες όπως ότι ‘θα βρέξει, επειδή οι ιπτάμενοι αναρχικοί πετάνε χαμηλά’, ή για το FIR της Κυψέλης και το αεροδρόμιο «Νώντας Σκυφτούλης».

Να σημειώσω πάντως ότι η φωτογραφία από την οθόνη του Αντένα που βλέπετε εδώ αριστερά είναι αυθεντική, όχι φωτοσοπημένη. Εδώ μπορείτε να δείτε άλλωστε και το βιντεάκι, στο οποίο ο Γιώργος Καραϊβάζ μιλάει για «αερομεταφερόμενο τάγμα αναρχικών» και για «παρκούρ» αλλά και για πελταστές των Εξαρχείων.

taratses*Διαβάσαμε μάλιστα, σε (οΘντκ) σοβαρόν ιστότοπο, ότι «ηψηλόβαθμοι αξιωματικοί της ΕΛΑΣ» εντόπισαν «εκατοντάδες νεαρούς να βρίσκονται ανεβασμένοι σε συγκοινωνούντες ταράτσες» (από εδώ) Βέβαια, στο μεταξύ ο σολοικισμός και η ανορθογραφία διορθώθηκαν, αλλά η πεθερά δεν είδε λίγες αράδες πιο κάτω τους «50 τόνους μπαζών» (ήταν βαριές μπάζες προφανώς).

* Κι ένα μικρογλωσσικό από τη συζήτηση στη Βουλή, τη συζήτηση που οδήγησε στην ψήφιση της τροπολογίας και στη δικαίωση του αγώνα του Νίκου Ρωμανού. Υπερασπιζομενος την παλαιότερη βρισιά ‘θρασίμια’ του πρωθυπουργού, ο βουλευτής Καραγκούνης (ΝΔ) είπε: «Πρόκειται περί θρασιμίων«. Όμως, όπως το αγρίμι έχει γενική πληθυντικού «των αγριμιών» και το κουνούπι έχει «των κουνουπιών», έτσι και το θρασίμι κάνει «των θρασιμιών». Εκτός αν στα.. καραγκούνικα η ονομαστική ενικού είναι «το θρασίμιο» (ή «το θρασίμιον»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Επικαιρότητα, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , | 163 Comments »

Πριν από 50 χρόνια: Ο Μποστ για τη βασιλομήτορα

Posted by sarant στο 12 Δεκεμβρίου, 2014

Ο Μποστ αρέσει στο ιστολόγιο και, ελπίζω, σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Εδώ και λίγο καιρό ανεβάζω, πότε-πότε, σκίτσα του Μποστ που σχολιάζουν γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια. Tο τελευταίο άρθρο αυτής της σειράς δημοσιεύτηκε πριν από δυο μήνες και κάτι, για τον απλό λόγο ότι τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 1964 ο Μποστ είχε πάει δημοσιογραφικό ταξίδι στην Αυστραλία, οπότε έπαψε να δημοσιεύει σκίτσα.

Το σκίτσο που θα δούμε σήμερα είναι ένα από τα πρώτα που δημοσίευσε μετά την επάνοδό του:

a64-12-13

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 12 Δεκεμβρίου 1964, και το λογοπαίγνιο του τίτλου συνδέει τα οικονομικά της βασιλικής αυλής με την «τρίμηνη εξόρμηση» που είχε την ίδια εποχή κηρύξει η Αυγή για αύξηση της κυκλοφορίας της.

Μετά τον θάνατο του βασιλιά Παύλου, η χήρα του, η βασιλομήτωρ Φρειδερίκη είχε ζητήσει να αποκαλείται «βασίλισσα μήτηρ» και να της χορηγηθεί ειδική μηνιαία σύνταξη ύψους 400.000 το μήνα. Η κυβέρνηση Παπανδρέου ικανοποίησε το πρώτο αίτημα, αλλά περιόρισε τη σύνταξη σε 250.000 το μήνα. Επειδή όμως το θέμα διέρρευσε, ξεσηκώθηκε σάλος στον Τύπο, με αποτέλεσμα η Φρειδερίκη να παραιτηθεί από τη σύνταξη και να παραπονεθεί ότι η κυβέρνηση την άφησε «ακάλυπτον».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , | 67 Comments »

Σχόλια για την επίσπευση

Posted by sarant στο 11 Δεκεμβρίου, 2014

Με το χτεσινό άρθρο σας κάλεσα να προτείνετε λέξεις της χρονιάς, και μια από τις λέξεις που προτάθηκαν ήταν και η επίσπευση. Και για τις μεν λέξεις της χρονιάς θα αρχίσουμε να ψηφίζουμε από την αρχή της επόμενης εβδομάδας και ως την προπαραμονή της Πρωτοχρονιάς, τώρα όμως θα ασχοληθούμε ακριβώς με την επίσπευση.

Και παρόλο που εδώ τις πιο πολλές φορές λεξιλογούμε, το σημερινό άρθρο θα αποτελέσει εξαίρεση· δεν θα αφιερωθεί στα λεξιλογικά της επίσπευσης, που άλλωστε δεν είναι και πάρα πολλά, οπότε μπορούμε να τα αναφέρουμε επιτροχάδην: η λέξη προέρχεται από το ρήμα επισπεύδω, που είναι αρχαίο, σύνθετο του ρ. σπεύδω, που έχει την ίδια ρίζα με το σπουδάζω, όπως δείχνει και η λέξη σπουδή. «Όποιος βιάζεται σπουδάζει» θα μπορούσαμε να πούμε, και ίσως κάποια στιγμή ασχοληθούμε με τις λέξεις αυτής της οικογένειας σε μελλοντικό άρθρο.

Με την επίσπευση ως λέξη, σταματάμε εδώ, και περνάμε στην επίσπευση ως έννοια, και ειδικότερα στην επίσπευση της προεδρικής εκλογής, που αιφνιδιαστικά ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός τη Δευτέρα, και στις εξελίξεις που αυτή δρομολογεί. Όσο κι αν το ιστολόγιο δεν είναι ταγμένο στην ανελλιπή παρακολούθηση της επικαιρότητας, το γεγονός παραείναι σοβαρό για να το αγνοήσουμε, και άλλωστε κι εσείς θα θέλατε να σχολιάσετε τι θέμα, ιδίως τώρα που έφυγε από πάνω μας ένας βραχνάς που μας βάραινε, και εννοώ την αίσια έκβαση του μεγάλου αγώνα που έδωσε ο Νίκος Ρωμανός με τη συγκλονιστική απεργία πείνας του.

Όπως θα ξέρετε, ο κ. Σαμαράς ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι αποφάσισε την επίσπευση της προεδρικής εκλογής και ότι η πρώτη ψηφοφορία θα διεξαχθεί ήδη στις 17 Δεκεμβρίου, ενώ η τρίτη κρίσιμη ψηφοφορία προγραμματίζεται για τις 29 του μηνός. Αν τότε δεν συγκεντρωθούν οι απαιτούμενες 180 ψήφοι, τότε η Βουλή θα διαλυθεί και θα προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές, περίπου ένα μήνα μετά (ας πούμε στις 1 ή στις 8 Φεβρουαρίου). Την επόμενη μέρα, ο κ. Σαμαράς ανακοίνωσε ότι η συγκυβέρνηση θα προτείνει Πρόεδρο τον κ. Σταύρο Δήμα.

Από μια πρώτη ματιά η επίσπευση της προεδρικής εκλογής δεν θα έπρεπε να αλλάζει πολύ τα πράγματα· αντί να αρχίσει η διαδικασία στις αρχές Φεβρουαρίου, θα ξεκινήσει στις 17 Δεκεμβρίου: ένας ή ενάμισης μήνας δεν μπορεί να κάνει τόσο μεγάλη διαφορά. Ωστόσο, η πρώτη ματιά ξεγελάει: δεδομένου ότι η κυβέρνηση δεν μπόρεσε να συμφωνήσει με την τρόικα ως προς τον προϋπολογισμό και να ολοκληρώσει τη διαπραγμάτευση, και καθώς δόθηκε μόλις δίμηνη παράταση του μνημονίου, είναι ορατό το ενδεχόμενο να βρεθεί την 1η Μαρτίου η χώρα χωρίς δυνατότητα δανεισμού,  κι αυτό στενεύει ασφυκτικά τα περιθώρια ανεξάρτητα από το αν θα συγκεντρωθούν οι 180 ψήφοι στις 29 Δεκεμβρίου και, αν όχι, ανεξάρτητα από το ποιος θα νικήσει στις πρόωρες εκλογές, αυτοδύναμα ή όχι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , | 200 Comments »

Ποια είναι η λέξη της χρονιάς για το 2014;

Posted by sarant στο 10 Δεκεμβρίου, 2014

H προχτεσινή αιφνιδιαστική κίνηση του πρωθυπουργού να επισπεύσει τις προεδρικές εκλογές δρομολόγησε εξελίξεις απρόσμενες, αλλά το θέμα δεν θα το συζητήσουμε σήμερα. Σε έναν ρευστό κόσμο, όπου όλα φαίνονται επισφαλή και αβέβαια, το ιστολόγιο κρατάει τις παραδόσεις και σέβεται τους θεσμούς.

Έτσι, με το σημερινό άρθρο συνεχίζουμε ένα εγχείρημα που φέτος επαναλαμβάνεται για πέμπτη χρονιά: πράγματι, ήρθε και φέτος το πλήρωμα του χρόνου για να διαλέξουμε τη Λέξη της Χρονιάς για το 2014. Όταν λέμε «λέξη της χρονιάς», εννοούμε κάποια λέξη που ακούστηκε πολύ μέσα στη χρονιά που κοντεύει να τελειώσει. Δεν είναι υποχρεωτικό να είναι νεολογισμός· μπορεί να είναι λέξη που υπάρχει ήδη, αλλά να έχει πάρει καινούργια σημασία ή γενικά να σημάδεψε τη χρονιά που τελειώνει. Τη «λέξη» την εννοούμε με την ευρύτερη έννοια, δηλαδή γίνονται δεκτοί και σύμπλοκοι όροι (πράγματι, η περσινή λέξη της χρονιάς ήταν σύμπλοκος όρος, το σαξές στόρι).

Κάθε χρόνο η διαδικασία ξεκινάει περίπου την ίδια εποχή και περιλαμβάνει τρία στάδια, με τρία ισάριθμα άρθρα. Όχι κατά σύμπτωση, αυτό το πρώτο άρθρο που θα ξεκινήσει τη διαδικασία δημοσιεύεται και φέτος στις 10 Δεκεμβρίου, όπως και πέρσι και πρόπερσι.

Για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι, τα περσινά αποτελέσματα μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Πέρυσι, λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε το σαξές στόρι, ενώ στη δεύτερη θέση ήρθε η βιαποπουκιανπροέρχεται και στην τριτη θέση τα άκρα/θεωρία των άκρων. Τα αποτελέσματα του 2012 μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Πρόπερσι είχατε ψηφίσει για λέξη της χρονιάς την επαναδιαπραγμάτευση, στη δεύτερη  θέση το εγέρθουτου και στην τρίτη την αλληλεγγύη. Για να συμπληρωθεί η εικόνα, να πούμε ότι τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας του 2011 βρίσκονται εδώ. Το 2011 πρώτη είχε έρθει, με διαφορά, η λέξη αγανακτισμένοι, ενώ στη δεύτερη και τρίτη θέση ισοβάθμησαν το κούρεμα και το χαράτσι. Τέλος, τα αποτελέσματα, του 2010, βρίσκονται εδώ. Το 2010, πρώτη χρονιά του… θεσμού, είχε έρθει πρώτη η λέξη μνημόνιο, ακολούθησε με μικρή διαφορά το ΔουΝουΤου και την τριάδα έκλεισε η τρόικα. Παρόλο που η κατάσταση δεν έχει αλλάξει ριζικά, κι έτσι πολλές από τις δώδεκα “διακριθείσες” λέξεις εξακολουθούν να είναι δυστυχώς επίκαιρες, θα έλεγα ότι καλό είναι τουλάχιστον αυτές οι 12 λέξεις να μη μπουν στην ψηφοφορία του 2014 -αν βέβαια διαφωνείτε, ακούω τα επιχειρήματά σας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Λεξικογραφικά, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: | 216 Comments »

Χρόνια πολλά, Άννα!

Posted by sarant στο 9 Δεκεμβρίου, 2014

Σήμερα είναι 9 Δεκεμβρίου, της Αγίας Άννης, γιορτάζουν λοιπόν οι Άννες, με πρώτη και καλύτερη την κόρη μου, οπότε σκέφτηκα πως δεν θα ήταν παράταιρο να τους κάνει το ιστολόγιο ένα δώρο, δηλαδή να αφιερώσει ένα άρθρο στο όνομά τους, μια συνήθεια που την ξεκίνησα πέρυσι και τη συνεχίζω σε αραιά διαστήματα (π.χ. άρθρο για την Κατερίνα).

Η Άννα είναι αρκετά διαδεδομένο όνομα, αλλά δεν είναι από τα δημοφιλέστερα γυναικεία ονόματα, τουλάχιστον αν πιστέψουμε την έρευνα του Χ. Φουνταλή, που μου φαίνεται αξιόπιστη. Ομολογώ πάντως ότι δοκίμασα έκπληξη: ήξερα ότι η Άννα δεν είναι στα τρία συχνότερα ονόματα (Μαρία-Ελένη-Κατερίνα, όπως έχουμε και άλλοτε αναφέρει) αλλά δεν περίμενα να έρχεται μόλις στην 15η θέση της κατάταξης. Πάντως, όπως θα δούμε παρακάτω, σε έναν τομέα το όνομα Άννα υπερτερεί αισθητά.

Η Άννα είναι όνομα χριστιανικό, εβραϊκής προέλευσης. Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, Άννα ήταν η μητέρα της Παναγίας (και Ιωακείμ ο πατέρας της). Στα εβραϊκά, Hannah που σήμαινε «εύνοια, χάρη» (άρα Χαρούλα η Άννα). Από τα εβραϊκά πέρασε στα ελληνικά, αρχικά με δασεία, αλλά επειδή ο ξεπεσμός του έθνους είχε αρχίσει από νωρίς (δεν διάβαζαν και Γιανναρά, βλέπεις) η δασεία γρήγορα χάθηκε κι έτσι παλιότερα γραφόταν με ψιλή. Από τα ελληνικά πέρασε και στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες όπου επίσης είναι αρκετά διαδεδομένο, αν και βρίσκεται σε υποχώρηση (π.χ. στις ΗΠΑ το Ann(e) ήταν το δεύτερο συχνότερο όνομα στα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ σήμερα στις ονοματοδοσίες των κοριτσιών της Καλιφόρνιας βρίσκεται κάτω από την 50ή θέση). Οι ισπανόφωνοι βέβαια το γράφουν Ana επειδή δεν έχουν περάσει διαφωτισμό.

Αρσενικό τύπο δεν έχει η Άννα, αν και είχε στα εβραϊκά -θα θυμάστε τον Άννα από το Ευαγγέλιο που έστειλε δεμένο τον Ιησού στον αρχιερέα Καϊάφα, κι από εκεί κληρονομήσαμε την παγιωμένη έκφραση «από τον Άννα στον Καϊάφα», που τη λέμε για να καυτηριάσουμε περιπτώσεις όπου κάποιος παραπέμπεται από τον ένα στον άλλο (αν)αρμόδιο, ιδίως για πολίτη που ταλαιπωρείται στη γραφειοκρατία των δημόσιων υπηρεσιών. Αυτός ο Άννας είναι το θηλυκό της Άννας λοιπόν, αλλά δεν έχει περάσει στα ελληνικά απ’ όσο ξέρω. Να σημειώσω ότι ο Αννίβας ετυμολογικά είναι συγγενής με την Άννα (και τον Άννα), όχι όμως και το Αννόβερο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Ετυμολογικά, Ονόματα | Με ετικέτα: , , , , , | 138 Comments »

Παράδεισοι, φορολογικοί και άλλοι

Posted by sarant στο 8 Δεκεμβρίου, 2014

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στα Ενθέματα της κυριακάτικης Αυγής, στην τακτική μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Το άρθρο το δημοσιεύω εδώ με μερικές προσθήκες, κυρίως σε σχέση με τον μουσουλμανικό παράδεισο, όπου περιμένω συμπληρώσεις από τους οθωμανολόγους, αραβολόγους και εβραιολόγους -και όποιον άλλον ξέρει. Η εικόνα είναι αυτή που συνοδεύει το άρθρο στο ιστολόγιο των Ενθεμάτων: μια λεπτομέρεια από τον Κήπο των επιγείων απολαύσεων του Ιερώνυμου Μπος.

hieronymus_bosch-the-garden-of-earthly-delights-central-panel-detailΣτις αρχές του μήνα που μας πέρασε έγινε πολύς θόρυβος με τις διαρροές για τις φορολογικές συμφωνίες ευνοϊκής μεταχείρισης (ουσιαστικά νομότυπης φοροαποφυγής) που είχαν συνάψει μεγάλες εταιρείες με την κυβέρνηση του Λουξεμβούργου, κι έτσι ήρθε για μια ακόμα φορά στην επιφάνεια το θέμα των φορολογικών παραδείσων. Και μπορεί ο Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ, πρόεδρος της Κομισιόν και προηγουμένως πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου σχεδόν επί εικοσαετία, να επιβίωσε από την πρόταση μομφής που υποβλήθηκε εναντίον του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μεταξύ άλλων και από την Αριστερά, αλλά εμείς βρήκαμε τη λέξη του μήνα.

Εννοώ βέβαια την λέξη «παράδεισος» και ειδικότερα τον σύμπλοκο όρο «φορολογικός παράδεισος». Ο παράδεισος είναι λέξη άρρηκτα θα έλεγε κανείς δεμένη με τη χριστιανική θρησκεία και μοιάζει να έχει ελληνική ετυμολογία, κάποιο σύνθετο της πρόθεσης παρά, κι όμως στην ελληνική γλώσσα μπήκε σαν στοιχείο ενός προχριστιανικού πολιτισμού, δάνειο από ξένη γλώσσα.

Ο Κτησίας και ο Ξενοφώντας, που μελέτησαν από πρώτο χέρι τη ζωή των Περσών και την περιέγραψαν, αναφέρουν επανειλημμένα στα έργα τους ότι ο βασιλιάς της Περσίας, αλλά και άλλοι ισχυροί τοπάρχες, διατηρούσαν μεγάλους περιφραγμένους κήπους, με πλούσια βλάστηση και άφθονα νερά, μέσα στους οποίους έτρεφαν και άγρια θηράματα –και σ’ αυτούς τους κήπους αποσύρονταν για κυνήγι και αναψυχή κι εκεί φιλοξενούσαν άλλους άρχοντες, γιατί οι δυνατοί όλων των εποχών διασκεδάζουν καλύτερα όταν βρίσκονται μακριά από το πεινασμένο πλήθος. Τους κήπους αυτούς, τους είπαν παραδείσους: «παράδεισος μέγας, αγρίων θηρίων πλήρης, ά εκείνος εθήρευεν από ίππου», λέει ο Ξενοφώντας για τον Κύρο, ενώ σε άλλο απόσπασμά του εξηγεί: «κήποι τε έσονται, οι παράδεισοι καλούμενοι, πάντων καλών τε καγαθών μεστοί όσα η γη φύειν θέλει».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά δάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λουξεμβούργο, Οικονομία | Με ετικέτα: , , , , , | 526 Comments »

Δεν έκανε κακό σε κανέναν

Posted by sarant στο 7 Δεκεμβρίου, 2014

Το πρωί που είχα πάει για πεζοπορία στο μαγευτικό Preizerdaul, ένα κομμάτι της διαδρομής περνούσε μέσα από το δάσος, όπου, εκτός από όσους πεζοπορούσαν, είχε και κάτι τύπους που έκαναν ποδήλατο του βουνού.

Λίγο πιο κάτω, υπήρχε μιαν ειδοποίηση που δεν την είχα ξαναδεί:

treibjagd2

Η ταμπέλα δεν φαίνεται καλά, αλλά γράφει Prudence – Chasse en cours / Vorsicht – Treibjagd. Ο σωστός όρος είναι Treibjagd, που νομίζω ότι στα γαλλικά μεταφράζεται battue, δεν είναι δηλαδή οποιοδήποτε κυνήγι, αλλά εκείνο που πηγαίνουν πολλοί μαζί με σκυλιά και με φωνές. Παγανιά μήπως το λένε στα ελληνικά ή παγάνα; Δεν ξέρω, δεν κυνηγάω.

Και ενώ άκουγα τους κυνηγούς να βγάζουν ιαχές για να τρομάξουν τα αγριογούρουνα, και επειδή είχε και ομίχλη, σκεφτόμουν ποιον είναι πιθανότερο να πετύχει ένας μύωπας κουμπουροφόρος: τον πεζοπόρο ή τον ποδηλάτη;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Σφηνάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , | 78 Comments »

Μένης Κουμανταρέας (1931-2014)

Posted by sarant στο 7 Δεκεμβρίου, 2014

menis-koumandareas-1Βρέθηκε χτες το πρωί νεκρός στο σπίτι του, δολοφονημένος όπως φαίνεται, ο συγγραφέας Μένης Κουμανταρέας, ένας από τους πιο σημαντικούς πεζογράφους της γενιάς του.

Γεννημένος στην Αθήνα το 1931, ο Κουμανταρέας εμφανίστηκε στα γράμματα με τη συλλογή διηγημάτων «Τα μηχανάκια» το 1962. (Δεν ήταν μηχανόβιος: τα μηχανάκια του τίτλου είναι τα φλιπεράκια) Ακολούθησαν πολλά σημαντικά πεζά, κυρίως μυθιστορήματα. Από το 1982 ασχολήθηκε αποκλειστικά με το γράψιμο και τις μεταφράσεις. Το 1986 εξέδωσε τη «Φανέλα με  το εννιά», που έγινε ταινία από τον Παντελή Βούλγαρη και τον έκανε ακόμα περισσότερο γνωστό. Μέχρι το τραγικό τέλος παρέμενε συγγραφικά ακμαίος -το τελευταίο του μυθιστόρημα, «Ο θησαυρός του χρόνου» εκδόθηκε φέτος, ενώ το περσινό, «Θάνατος στο Βαλπαραΐζο», που το έχω διαβάσει, είχε θέμα τις συνομιλίες του ετοιμοθάνατου Έριχ Χόνεκερ με έναν Έλληνα γιατρό.

Για να τιμήσουμε τη μνήμη του, διάλεξα να παρουσιάσω τις πρώτες σελίδες από ένα από τα καλύτερα βιβλία του, το μυθιστόρημα «Βιοτεχνία υαλικών», που εκδόθηκε το 1975 από τις εκδ. Κέδρος και τιμήθηκε την επόμενη χρονιά με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. (Το κείμενο το έχω πάρει από επανέκδοση για μια σειρά του Βήματος, σε επιμέλεια Ελένης Κεχαγιόγλου, που είναι μονοτονισμένη και με διακριτικά εκσυγχρονισμένη την ορθογραφία, σελ. 11-24).

Το μυθιστόρημα, θυμίζω, εκδόθηκε το 1975, όταν το Γκάζι δεν ήταν τόπος νυχτερινής διασκέδασης αλλά εργοστάσιο φωταερίου. Ο Κουμανταρέας δεν είναι συγγραφέας με περίεργο λεξιλόγιο, αλλά δεν ξέρω τι είναι οι ντισές που αναφέρει σε κάποιο σημείο. Όποια ή όποιος μπορεί, ας μας διαφωτίσει. (Τελικά, όπως προκύπτει από τα σχόλια, το ντισές είναι εκλεκτό σατέν ύφασμα, ενώ υπήρχαν και πολυθρόνες τύπου ντισές μπριζέ).

Πριν προχωρήσω στο απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Κουμανταρέα, παρεμβάλλω (σαν διαφημιστικό διάλειμμα) μια λογοτεχνική είδηση: αύριο Δευτέρα 8.12, στις 5.50 μμ, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50), η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων διοργανώνει εκδήλωση μνήμης για τον αγαπημένο μου Γιώργο Κοτζιούλα. Το ενδιαφέρον πρόγραμμα, εδώ.

ΒΙΟΤΕΧΝΙΑ ΥΑΛΙΚΩΝ, απόσπασμα

ΣΑΒΒΑΤΟ ΒΡΑΔΥ, Η ΜΠΕΜΠΑ ΤΑΝΤΗ κατηφόριζε την Πειραιώς φορτωμένη τιμολόγια και αποδείξεις. Ένιωθε άκεφη και κουρασμένη· θα προτιμούσε να τριγύριζε με τα χέρια ελεύθερα σαν άντρας. Από τότε που κληρονόμησε το μαγαζί του πατέρα της κι αποφάσισε να πάρει σύζυγο και συνεταίρο, έχασε το βάδισμα του νέου κοριτσιού, το στήθος της είχε μεγαλώσει, τα μαλλιά της θαμπώσει.

Το μαγαζί, η μικρή βιοτεχνία υαλικών, στεγαζόταν στο ισόγειο ενός δίπατου σπιτιού, στη συμβολή Πει­ραιώς και Ιεράς Οδού, εκεί όπου παλιότερα ήταν η λαχαναγορά και τώρα ο δήμος είχε φυτέψει ένα παρκάκι. Ακριβώς απέναντι, κάπου τριάντα στρέμματα τοιχισμένα, βρισκόταν το Γκάζι. Μέσα από τους λέ­βητες και τις καμινάδες οι ατμοί ανέβαιναν τυλίγο­ντας το τετράγωνο σε ομίχλη, και το συρματόπλεγμα, γύρω, θύμιζε Κατοχή. Από τότε μάλιστα που στην πύλη φύλαγε βάρδια με τους πολίτες κι ένας φαντάρος, της φαινόταν πως από ώρα σε ώρα ένα κύμα βίας θα ξεσπούσε στην πόλη. Τάχυνε το βήμα της και χωνό­ταν στο μαγαζί.

Τα ρολά μισόκλειστα, αναγκαζόταν να σκύψει, για να περάσει. Κάτω από τη σύναξη των πολυελαίων η Μπέμπα Ταντή αντίκριζε τον άντρα της καθισμένο σ’ ένα γραφείο από φορμάικα, το πρόσωπο σκυμμένο στους λογαριασμούς, τα πόδια μαζεμένα κάτω από την καρέκλα. Τους κροτάφους φώτιζαν ασημένιες τούφες κι ανάμεσα τρεμόπαιζαν κάτι άρρωστες φλεβίτσες. Άφηνε την τσάντα της παράμερα και καθόταν κοντά του. Μιλούσαν για τις τελευταίες παραγγελίες, τοποθετούσαν κατά ημερομηνία τα γραμμάτια, έκλει­ναν ταμείο. Έπειτα κατέβαζαν τα ρολά και με βήμα αργό ξεκινούσαν για το σπίτι. Κατοικούσαν λίγα τε­τράγωνα παρακάτω. Τραβούσαν μέσ’ από τα στενά του Ρουφ, σταματώντας η Μπέμπα να ισιώσει την κάλτσα της, ο Βλάσης ν’ αγοράσει τσιγάρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εις μνήμην, Λογοτεχνία, Πεζογραφία | Με ετικέτα: , , | 81 Comments »

Εορταστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Δεκεμβρίου, 2014

Το ιστολόγιο γιορτάζει σήμερα, του Αγίου Νικολάου, αλλά η μέρα κάθε άλλο παρά ευφρόσυνη προοιωνίζεται -και όχι σε προσωπικό επίπεδο: εννοώ τον Ρωμανό που συνεχίζει τη δική του μάχη στην κόψη του ξυραφιού, την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, τις διάφορες φήμες. Και το κακό είναι πως αυτή η άγιορτη γιορτή πέφτει Σάββατο, μέρα που έχει καθιερωθεί να ανεβαίνει άρθρο με μεζεδάκια, δηλαδή εξ ορισμού άρθρο ευτράπελο.

antenaΒέβαια, κάποια από τα σημερινά θέματα έχουν σχέση με την υπόθεση Ρωμανού. Και μερικά δεν είναι για γέλια, αλλά για να εξοργίζεσαι. Παράδειγμα, το δελτίο ειδήσεων του Αντένα προχτές το βράδυ, που, όπως γράφτηκε, μετέδωσε την είδηση για την κατάληψη των γραφείων της ΓΣΕΕ συνοδεύοντάς την με πλάνα αρχείου που έδειχναν εκτεταμένα επεισόδια, φωτιές και δακρυγόνα, ενώ στην πραγματικότητα δεν είχε κουνηθεί φύλλο. Ντροπή και στην κεντρική παρουσιάστρια Μαρία Χούκλη, που, όπως γράφτηκε, δεν διαχώρισε τη θέση της, αναφέροντας έστω ότι προβάλλονται πλάνα αρχείου.

* Ένας άλλος τρόπος παραμόρφωσης της πραγματικότητας, αλλά στο Διαδίκτυο και όχι στην τηλεόραση, είναι να ανασύρονται παλιές ειδήσεις, είτε από λάθος είτε κακόπιστα. Τις τελευταίες δυο-τρεις μέρες, έχω δει πολλούς να αναρτούν στο Φέισμπουκ ένα ρεπορτάζ της Ελευθεροτυπίας, με τίτλο «Αποφυλάκιση για Κορκονέα, Σαραλιώτη«. Αν βέβαια το κλικάρει κανείς, βλέπει ότι το άρθρο είναι παλιό, του Ιουνίου 2010 (!) όταν οι δυο ήταν ακόμα υπόδικοι -αλλά οι περισσότεροι δεν κλικάρουν, και εξεγείρονται για την αποφυλάκιση του δολοφόνου ενώ δεν δίνεται εκπαιδευτική άδεια στον Ρωμανό. Ο Κορκονέας βεβαίως βρίσκεται στη φυλακή, αν και ο Σαραλιώτης έχει όντως αποφυλακιστεί αφού εξέτισε το προβλεπόμενο ποσοστό της ποινής του. (Και η Ελευθεροτυπία δεν βγαίνει αυτές τις μέρες έτσι κι αλλιώς).

* Και πάλι για την υπόθεση Ρωμανού, ποδαρικό στα μεζεδάκια από τον νεότευκτο ιστότοπο huffingtonpost.gr, που έβαλε τον εξής τίτλο στο άρθρο σχετικά με την επιστολή του Ρωμανού: Εμπόριο ελπίδας πουλά ο ΣΥΡΙΖΑ. Προσέξτε πόσα δημοσιογραφικά ατοπήματα υπάρχουν στο άρθρο αυτό: α) Δεν παρατίθεται ολόκληρη η επιστολή του Ρωμανού, αλλά μόνο ελάχιστα επιλεγμένα αποσπάσματα. β) Ο τίτλος του άρθρου είναι αντλημένος από… το υστερόγραφο της επιστολής Ρωμανού, δηλαδή δεν εκφράζει την ουσία του γράμματός του. και, γ) (αν και είναι παρωνυχίδα) ο τίτλος έχει σολοικισμό, διότι βέβαια ή κάνει εμπόριο ελπίδας ο ΣΥΡΙΖΑ ή πουλαει ελπίδες. Να πουλάει εμπόριο, δύσκολο. Όντως, ο νέος ιστότοπος ξεκίνησε με τις καλύτερες προϋποθέσεις για να αποτελέσει έναν από τους στυλοβάτες του σημερινού ειδησεογραφικού τοπίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 223 Comments »

Ο κοντόσταβλος δεν είναι κοντός

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2014

Την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν επαναληπτικές εκλογές σε τρεις δήμους της χώρας, στους οποίους το εκλογοδικείο είχε ακυρώσει τα αποτελέσματα των εκλογών του Μαΐου. Στον δήμο Καισαριανής το εκλογοδικείο δικαίωσε τον συνδυασμό του κ. Σταμέλου, που είχε έρθει τρίτος την πρώτη Κυριακή του Μαΐου με διαφορά 2 ψηφοδελτίων από τον δεύτερο, ανέτρεψε το αποτέλεσμα εκείνο, και διέταξε να επαναληφθεί ο δεύτερος κύκλος των εκλογών, ανάμεσα στον κ. Κοντόσταυλο, που υποστηριζόταν από τον ΣΥΡΙΖΑ και στον κ. Σταμέλο που είχε την υποστήριξη του ΚΚΕ. Και ενώ τον Μάιο ο κ. Κοντόσταυλος είχε επικρατήσει εύκολα με αντίπαλο τον τότε απερχόμενο δήμαρχο που στηριζόταν από το ΠΑΣΟΚ, προχτές νικητής αναδείχτηκε, με σχετικά μικρή διαφορά, ο υποψήφιος του ΚΚΕ.

Η ήττα του προηγούμενου νικητή οπωσδήποτε δεν οφείλεται στα όσα πρόλαβε ή δεν πρόλαβε να κάνει στους ούτε τρεις μήνες της θητείας του ο κ. Κοντόσταυλος (ανέλαβε καθήκοντα την 1η Σεπτεμβρίου). Η αποχή ήταν βεβαίως πολύ μεγάλη (67%) και αυτό αποτελεί μια πιθανή εξήγηση, ότι δηλαδή οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο επιρρεπείς σε χαλαρή ψήφο, αλλά αυτό από μόνο του δεν εξηγεί πολλά πράγματα -άλλωστε και τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου είχε φτάσει στο 43%.

Παρόλο που το ιστολόγιο αρέσκεται στην ανάλυση εκλογικών αποτελεσμάτων, αυτό δεν έχει νόημα να γίνει από μακριά, μόνο με βάση τους αριθμούς και χωρίς να ξέρει κανείς την επιτόπου κατάσταση κι έτσι δεν θα το επιχειρήσω. Εξάλλου, εμείς εδώ λεξιλογούμε και το ενδιαφέρον μου λεξιλογικό είναι, είχα μάλιστα σκοπό να γράψω το άρθρο ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης.

Το θέμα μου, δηλαδή, είναι ο κοντόσταβλος. Όχι ο Γιώργος Κοντόσταυλος, ο επί τρεις μήνες δήμαρχος Καισαριανής, και επικεφαλής πλέον της αντιπολίτευσης στον δήμο, αλλά ο κοντόσταβλος σαν λέξη -θα προσέξατε άλλωστε ότι γράφω τη λέξη με β, όχι με αυ.

Αν ετυμολογούσαμε πρόχειρα τη λέξη, θα συμπεραίναμε μάλλον ότι ο κοντόσταβλος είναι ένας κοντός στάβλος, όπως το κοντογούνι είναι ένα κοντό πανωφόρι με γούνινη επένδυση ή το κοντόξυλο ένα κοντό ρόπαλο. Όμως κάτι τέτοιο είναι παράλογο, και ούτε θα βγάλουμε νόημα αν σκεφτούμε άλλες πιθανές σημασίες του πρώτου συνθετικού -ο κοντοχωριανός είναι ο κοντινός μας χωριανός, αλλά ο κοντόσταβλος δεν είναι ο διπλανός στάβλος. Γενικά, ο κοντόσταβλος δεν είναι κοντός, ούτε κοντινός, ούτε έχει κάποια ετυμολογική ή άλλη σχέση με αυτή την οικογένεια λέξεων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βυζάντιο, Επώνυμα, Επαγγελματικά θηλυκά, Ετυμολογικά, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , , | 93 Comments »

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 7.953 other followers